Verdieping: 26 t/m 28 oktober

Stel je voor. Je rijdt 100 km per uur op de linkerbaan van de snowweg.

Ja, gehoord op de automatische piloot eigenlijk.

En precies, het is maandag ocht, een te lucht, een strak blauw.

En je hebt zo'n warm bekerje koffie in je bekerhouder.

Heerlijk is dat. De week begint net.

Exact.

De radio spelt je favoriete nummer en je zingt gewoon een beetje gedachteloos mee.

Je bereindt staat op dat moment echt volledig in de screensaver modus.

Alles is voor speelbaar.

Ja, maar dan doen er ineens iets op dat daar fysiek om mogelijk kan zijn.

Een grote witte gait, gewoon middel op de snowweg.

Bizar.

Vandaag onderzoeken we in deze verkending wat er precies in je brijn gebeurt als je perfect

voor speelbaar realiteit ineens keihard crashed.

Welkom bij onze uitgebreiden analyse van de bronner.

Ik woon het leden vandaag een fenomen dat we allemaal kennen, maar zelden echt begrijpen.

Nee, precies.

Wat gebeurt er als onze strakgeplende routine's, ploteling, broedverstort worden door?

Ja, pure absurditeit.

Ja, want die vraag draagt toch echt aan de kern van hoe wij de wereld ervaren.

Absoluut.

Kijk, onze hele moderne samenleving is eigenlijk ontworpen om verrassingen totaal uit te

banden.

We hebben agendas, we hebben strakken verkeersdregels, voor speelbare kantortuinen.

Ja, alles is geregeld.

Precies.

En we gaan vandaag aan de hand van twee specifieke bronnen, twee op het eerst gezicht super

simpelen waar gebeurde anecdotes.

Kijken wat er gebeurt, ze vindt het trouwens allebei platen op een maandengochtend.

Oh, ja, dat is ook zo.

We gaan kijken naar de psychologische en neurologische mechanismen die in werking treedde als dat vertrouw

de veiligheid net plotseling wegvalt.

Laat wel dan maar direct in dat eerste scenario duiken, die situatie op die linkerbaan.

Het contrast dat uit dit verhaal naar voren komt, is visueel zo absurd.

Nou, het is bijna filmisch.

Echt, de automobilis bevindt zich in die perfecte moderne cocoon van metalenglas.

Daaruit naar versie koffie, je bent mentaal echt nog de overgang aan maken van het weekend,

naar je werk.

Je verwacht asfalt in witte lijnen.

Precies, en in plaats daarvan staat er ineens een witte gijt met grote horen, echt gewoon doodstil

op het asfalt.

En die gijt, hij heet blijkt waar Max.

Max ja.

Max direct zich echt helemaal niet aan van de kompletten gaals om hem heen.

Terwijl auto's voor de anchers gaan en mensen in paniek beginnen te toeteren, staat hij daar heel

rustig wat gewoon gras te kouwen dat hij uit de berm heeft getrokken.

Verleden, onverstorbaar.

En hij heeft een metale bel om zijn nek.

Terwijl al die klakst ons loeie hoor je in de bron dat ritmische geluidje.

En die bel glimt in de zon en je hoort ze van de toek, toek, toek, toek.

Hoe verwerkt onze brein in hemels naam een beeld dat zo buiten de normale context valt?

Nou, omdat de begrijpen moeten we kijken naar hoe ons brein eigenlijk functioneert in het dagelijks

leven.

De neurowetenschap gebruikt hij voor een model dat productiv processing heet.

Oké, dat betekent.

Simpel zegt je brein registreert niet passief wat je ogen zien.

Het is eigenlijk actief en continu de onmiddelijke toekomst aan het halucineeren.

Wacht aan het halucineeren?

Ja, het verspeld razend snel wat er gaat gebeuren om simpelweg om kochnitieve energie te besparen.

Dus op een snelweg heb je brein een keihard verwachtingspatroon van snelle auto's en asfalt.

Ja, logisch.

Maar wanneer je dan ineens een herkouwende gijd ziet, ervaart het brein een gigantische kochnitieve

dissonantie.

De realiteit matcht toch taal niet meer met een interne simulatie.

Dus kochnitieve dissonantie bedoel je daarmee eigenlijk dat je brein een soort voor-o-voor-error

krijgt als of je zorgt waar de harde realiteit gewoon niet kan inladen omdat het bestandstiepen

niet wordt herkend?

Dat is een hele bruikbare vergelijkingen.

Je krijgt inderdaad letterlijk een error code in je neurologisch systeem.

Wow.

En die valtmelding actieveert directe amitale.

Dat is het deel van ons brein dat over onze overlevingsinstinkte gaat.

En dan slaat de paniek toe.

Precies.

De amitale bevriest het hele systeem.

Dat is waarom de mensen in de bron in de eerste instantie gewoon stoppen, staren en heel

wil ik keuren gaan toeteren.

Het brein met letterlijk even niet welke actie het moet ondernemen.

Vluchten, vechten of een gijd aier.

Ja, exact.

De is daar gewoon geen script voor.

Het is ook zo ironisch ergens.

De automobilisten ervaren toetale paniek al die systemen slaan op rol, maar de bron van

al die paniek, maks de gijt, toent gewoon 0% stress.

Nee, die staat te eten.

Ja, die staat daar gewoon met z'n toktok, belletje te kouwen.

Het is alsof je in een bloedserieus het documentaire zit over de red race en de regisseurder

ik prongelijk op de geluidsknop voor een kinderboerderij.

Ja, dat is een mooi beeld.

De bestuur eruit ons verhaal, stapt uit zijn auto, voelt de frisse wind door ze haar en in

plaats van de uitlaatgassen reakt hij ineens gras.

Het voelt bijna als ze zorgt, onbedoelde mijn volgende is oefening.

Zeker, en dat kond omdat het absurde ontjuist uit die geautomatiseren stroom trekt.

Het onthuld eigenlijk hoe gekonstruiert die hele red race en onze bijbehoorende stress wil

niet is.

Ja, je wordt even wakker geschut.

Precies, maks de gijt vergeert hier als een gigantische spiegel.

Hij dwingt die bestuurers om hun strakken kunstmatige tijdschermans los te laten.

Gewoon simpelweg omdat er een hoerkracht van de natuur een onvoorstoorbaar dier in de wegdaad.

Ja, prachtig.

Maar de volgende moment in het verhaal dat minstens zo interessant is als de gijt zelf.

Nou ja, de eigenaarissen.

Ja, de bestuurers staat nog een beetje voorbijziet na zijn auto en dan rent de eigenaarissen

van de gijt ineens het toenien op.

Het is een vrouw in een blauwe jas.

Ze heigt, en gezicht is kanaalrood van de paniek en de inspanning.

Tot hale gaal als voor haar.

Ze pak maks die rekt bij zijn halsband, kijk de automobilist aan en er roept echt volledig

ongevilderd.

Sorry, het rekt was open.

Ja, en de reactie van de gijt?

Ja, die gijt reageert op deze compleet menselijke isterie met een hele droge mea, waarna die

weer zijn kopschut en die bellwerk tocht, tocht, tocht, tocht, tocht.

Schitterend.

Maar vertel, het is waarom slaat het sfeer hier zo snel om, want je verwacht op zo'n drukke

snelweg toch vooral agressie of middelvingers?

Ja, normal wel.

Dit is echt een heel mooi voorbeeld van hoe evolutionaire psychologie in de praktijk werkt.

Ik heb hier een situatie van hoogespanning, vertraging en potentieel levensgevaar.

Ja, het is best link.

En normaal gesproken leidt dat in het verkeer direct tot agressie, maar agressie verijst

wel een doelwit dat zich verzet of de situatie ontkend.

Wat de mevrouw in de blauwe jas doet, is omiddelig extremen kwetsbaarheid en onderdanigheid

uitzenden.

Ze neemt honderd procent een schuld op zich, zroept, het hek was open, het is mijn fout.

En dat werkt.

Biologisch gezien ontwapend dit toerschouwen echt omiddelig.

Het voelt bijna als of die puurre eerlijkheid een soort neurologische hek is, klopt het dat

we daardoor fysiek gewoon niet meer boos kunnen zijn in op haar.

In grote lijnen is dat inderdaad precies wat er gebeurt.

Wanneer iemand opregte spijt een paniektoot, maakt ons brijnde overstap van de amigdala, de

vecht of vluchtmodus, naar de prefrontale cortex.

Waar de logica zit.

Waar en patie en sociale begriphuizen, haar schaamte, rode gezicht zijn onvrijwillige fysieke

reacties die we instinctief herkennen als heel opregd.

We geloven haar dus gewoon meteen.

We zien niet langere bedrijging, maar een stamlit dat in paniek is omdat ze een stomme fout

heeft gemaakt.

En daardoor slaat de woorden van de bestuurder en de omstanders om in kompassie en vrijwel

omiddelig daarna in humor.

Ja, wow.

En dan is er nog het sluitstuk van deze specifieke gaalse de politie arrevert.

Ja, de autoriteit.

Een agent met een donkerblauwe pet stapt echt heel resoluut uit zijn wagen.

Hij zet een strenge blik op, schut zijn hoofd en geeft een bevrouw echt een flinke begrisping

over hoe levens gevaarlijk een loslopende geit wat de linkerbaan is.

Wat ook zo is natuurlijk.

Zeker en zeker nikt heel goorzaam, maar vervolgens strikt diezelfde agent zijn mouwen op en

helpt haar wel om max heel veilig door de berm te leiden.

Waarom is dat de tijd van die agent eigenlijk zo essentieel voor dit verhaal?

Omdat die agent de psychologische afsluiting levert die we allemaal nodig hebben.

Kijk, een samenleving functioneert bij de gratis van regels.

Als deze situatie zomer zou weg hebben blijft er een onbewustgevoel van onveiligheid hangen.

Oh, zo van iedereen kan maar wat doen.

Precies.

De agent beleg aan de terugkeer van de sociale structuur.

Door die beringsping uit te delen bevestigd die eigenlijk van luisterd dit was abnormal en onacceptabel.

De regels gelden hier nog steeds.

Duidelijk.

Maar door haar vervolgenswisiek te helpen, toen hij ook aan dat de orde nu is hersteld en dat de

dreiging voorbij is.

Dat zorgt voor een totale kochnitieve ontlading bij de toeschouwers.

En daardoor kan de bestuurderweerbrust geen zouten stappen.

In zijn spiegel kijken naar die zwijnen met een vrouw met de gijt en met een gerust hard doorrijden.

Hij deelt vooral op kantoor, collega's lachen hard en een stressvolle rit verandert ineens in.

Wat hij zelf beschrijft als een mooie maandag.

Een prachtige einde.

Ja, echt.

Maar kijk, bij die gijt was het overduidelijk een luidruchtige visuele botzing van twee werelden.

Wat gebeurt er als de kortsluiting in je hoofd nou niet wordt voorzakt door lawijen gaals,

maar door een compleete leegte?

Ja, dat is een heel anderswoord psychologische test.

In plaats van een overweldiging van prickels kijken we dan naar het volledige gebrekeraan

en wel precies op het moment dat je die prickels het alle meest verwacht.

En dat brengt ons heel mooi bij de tweede bron van deze verkening en bij Daan.

We verplaatsen ons van die drukke snelweg naar een stil en klein huis in Den Haag.

Weer op een zonnige maandag hoeft het.

Alweer, ja.

Dan zit midden in een tergend draagpurokratisch proces.

Hij wacht al twee volde weken op een enorm belangrijke brief van de gemeente,

waarin zijn nieuwe pas zit.

Twee weken lang loopt hier echt elk dag met de hoop naar de briefen bus.

Dat is frustrerend.

En elk dag vindt hij dus niet tot vandaag.

Hij loopt naar de mat en ziet daar een witte iets wat krøkkelige aanvulloplichter met een possegelder op.

Het gevoel van opluiting moet echt gigantisch zijn geweest.

Oh, absoluut.

Nurologisch gesproken buiten Daan al twee weken lang een dopamine verwachtingsleus op.

Dopamine, dat is toch het gelukzormoon.

Dopamine wordt inderdaad vaak de stof van belooning genoemd, maar het is eigenlijk vooral de stof van anticiapatie.

Token zal zij naar die briefen besloten, piek dat systeem, om vervolgens weer af te sterven als er niets ligt.

Ah, op die manier.

Nu hij die envelope eindelijk ziet, bereikt dat systeem echt een absoluut hoogtepunt.

De verwachtingsstaat lettelijk opbarsten.

Oké, dus daan opent vol verwachting de envelope.

En dan stuit je op een misterie dat je verstand echt te boven gaat.

De envelope is leeg.

Ongelooflijk.

Helemaal leeg, geen brief, geen pass, geen enkel formulier, gewoon niets.

En de bron beschrijft dit moment echt schitterend, daanlopend langzaam naar de keuken.

Dus een koffie is inmiddels koud geworden, dus hij moet dan matig een nieuwe pot zetten.

Buiten hoort hij de vogelsvrolijk vluiten, het zonlicht schijn mooi door de ramen, maar binnen in de hem, daar koopt het.

Ja, dat contrast is enorm.

Hij voelt een immense boosheid, een verdriet.

Egens is dat fascinerend.

Waarom voelt een leeg-anvolop zoveel zwaarder dan gewoon geen envelop?

Dat heeft te maken met hoe ons brein eigenlijk belofte registreerd.

Kijk, geen envelop betekent simpelweg, de post is vertraagt.

Het is een frustratie natuurlijk, maar wel een hele logische.

Ja, dat kunnen we verklaren.

Een leeg-anvolopteren tegen is een gebroken contract.

Het is als of de afzender wel de moeite heeft genomen om de envelop te adresseren en te frankeeren,

maar vervolgens besloten je gewoon in de kouten laten staan.

Zo, waar ben je wel gezien, maar vergev je niks?

Exact.

Je brein krijgt eerst de prik of van de belooning door die fysieke envelop, maar voor direct daarna

beroofd van de inhoud.

Het kreeg het een soort vaakum aan betekent is en ons brein haat vaakums.

Het moet het kunnen oplossen.

Beziet, het gaat van hopen op zoek naar de verklaring.

En als het die niet vindt, dan transformeert die vervaring direct in boosheid.

Nou, daar staat er dus met zijn koude koffie te koken van frustratie en dan klopt

buurvrouw Janse ineens aan.

Ze is een wat oudere, bijzonder aardige dame, met een opvallende rodendjaar om.

Het daanztort echt zijn hele hard bij haar uit over die Kafka-esque absurditeit van die

lege envelop.

En hoe regit zij?

Zij luisterd.

Lacht even heel zachtjes en probeerde situatie te susse met komen rationaliteit.

Ze zegt letterlijk, soms duurt het gewoon even dan, de post is langzaam, misschien is het

een menselijk foutje.

Wat is nou precies de functie van zo'n buurvrouw in dit verhaal?

Zij vergeert als het externe anchor.

Wat je wanneer we gevangen zitten in onze eigen emotionele kort sluiting, verliezen we vaak

alle proporsjaart het ook.

Voor dan is dit op dat moment echt het centrum van het hele universe.

Ja, z'n wereldruiterom.

En buurvrouw Janse had eigenlijk die emotionele en persoonlijke angel eruit door het

de escaleren naar heel banal niveau.

Ze normaliseert het.

Precies, ze optiectivert, situatie door te zeggen, het is maar post.

En daardoor kan dan weer een beetje uit zijn vecht of vluchtmodus komen.

Maar precies op het moment dat daar een iets rustiger voort, vocht echt de absoluut

klimaks van dit stilumisterie.

Hij pakte een volop nog één keer vast, draait om en ontdekt daar in de hoek hem op de achterkant

één pipklein woordje.

Een woordje?

Ja, het is zo minim geschreven dat en z'n bril moet opzetten om het te lezen.

En daar staat in een soort hannepood, sorry.

Nee, jong.

Ja, dat is toch volstrekt gekmakend.

Het is alsof een inbreken middenacht je huis binnen sluipt, je peperduret, televisie stilt,

maar wel even netjes de moeite neemt om een klein excuusbriefje op je lege tv meubel achter te

laten.

Waarom zou je een heemels naam een leeg en verloppen zorgen?

Een beseffe dat die leeg is, er sorry op schrijven en hem dan pas in de bus gooien, in plaats

van gewoon je fouten herstellen.

Die vergelijk met die inbreker is bij zonder scherp.

Want het raakt precies aan waarom dit kleine woordje sorry, de bol zo laat escaleren in Daanshoofd.

Het verantens de situatie van een mechanische systeemvoud in een opzetelijke menselijke

daad.

Oh wow, ja.

Sonder dat woordje kon je in de daad nog geloven dat werkveel een sortiermachine de brief was

kwijt geraakt.

Maar nu weet hij dat er een persoon achter zit.

Nu weet hij zeker dat een mens dit bewust heeft gedaan.

Het is alsof je brein zo'n openstande tab is in je internetbrouwser, die continu probeert

te refreshen, maar het kan gewoon niet laden.

Het blijft vastlopen op dat eneklijnen woordje, want de rest van de data ontprekt.

Ja, het is precies die juiste meter voor.

Het brein zoek naar logica in een actie die funementel compleet onlogisch is.

Trene die het woordje opschreef, er kende wel de fout, maar wij gedekeldig de moeite te nemen

om het op te lossen.

Dat is gescherend.

Het voegt een element van intensie en misterie toe, dat het kochtitieve systemen een soort

oneindige looptwingt, want ja, moet daar nu de afzender vergeven vanwege de excuses, of

moet die juist woerdend zijn, wegen de brutaliteit om het toch gewoon te bezorgen.

Ja, echt om mogelijk om te processen.

Maar goed, terwijl daar op zijn zachte blauwe bankjes gaan zitten, van hoop geprobeerend dit

raadszor op te lossen, gaat daar ineens de doorbel.

En de ontknoping dient ze gaan in levende lijf.

Kijk aan.

Daan doet open.

En daar staat een jonge gast, Tim, met een pet op en zo'n grote bezorgtas, en Tim groeit echt

direct als ik kaart op tafel.

Hij overhandigd als nog de echte brief met de passerin en hij bekend.

Wat zegt hij?

Hij zegt ik had een brief voor u, maar ik heb er een volop prongelijke lege maakt.

En dan dan komt de reden, echt de genaarde slag van dit verhaal.

Tim kijkt hem uit de serieus aan en zegt, ik was aan het oefenen met bos bezorgen.

Een moment van de waarheid.

En wat we hier zien is de kracht van volstrekte onschuld.

Oefenen.

Het concept alleen al is brilliant.

Dat iemand een officiele anvlob van de gemeente pakt.

Besluid om thuis of op straat een soort droge runt te doen, met een uiterst belangrijk document,

het daarbij volledig verknoeid en dan in blinde paniek, sorry, op de achterkant kraweld,

om toch iets te kunnen bezorgen.

Ja, het is komisch.

Het is zo kolderig.

Ik schiet echt al in de lag als ik met die gedachte gang voorstel.

Hoe komt zo iemand in vrede snarm op dat idee?

Dit is absurd, ja.

Maar tegelijkertijd is het zo ontzettend menselijk.

Tim was eigenlijk heel nieuw, hij was onzeker en hij wilde zijn werk gewoon heel erg goed doen.

Hij was bang om het fout te doen.

Precies.

Hij bedacht een enorm onhandige strategie om vaal langs tegen te gaan door te gaan oefenen.

En daarmee kree je die juist precies het probleem dat hij zo graag wilde voorkomen.

En toen het misging was een reactie er een van puurekindelijke paniek.

Hij durfde niet, niet te leveren, dus leefde hij maar de lege envlob.

Met een excuutje.

Ja.

Maar wat doet dit nou metaan?

Want twee minuten eerder kookt erin nog van woeden, nu overhandigd in een alsnog die pas.

Daan vertelt hem dat hij in het vervolg toch misschien iets voorzichtiger moet oefenen.

Maar de bron beschrijft heel specifiek dat daarna en eens warm van binnen voelt.

De frustratie verdwijnt echt als sneeuw voor de zon.

Hoe bent deze ervaring op die blauwe bank zich nu aan die gijt op de snelweg?

Wat deze twee bronnen zo krachtig met elkaar verbindt, is eigenlijk de afwezigheid van kwanaardigheid.

Zodra me erachter komen dat de genet die onze routine te waspomen.

Geen fijn aan het is, maar zippelweg een stuntelig medement, dan valt onze defensieve muur direct weg.

Dus geen opzet.

Zowel doen mijn vrouw met de gijt, als Tim, de oefendende postboden, gaavond zichzelf omiddelig bloot.

Ze proberen de situatie niet weg te rationaliseren, ze wezen niet naar iemand anders.

Ze zeiden eigenlijk gewoon, ik heb het voor knald.

Precies, ze zeiden ik ben heel onhandig geweest en ik ben in paniek.

Het is ergens een hele mooie herinnering dat mensen in de basis ontzettend vergevings gezint zijn.

Zolang we maar niet het gevoel hebben dat we gemanipuleerd of geminnagd worden.

Transparency blijkt dus het ultieme wapen tegen woeden.

Zeker weten, het ontwapen het ons compleet, omdat het inspelte op ons diepste evolutionaire verlangen naar verbinding, in plaats van konflikt.

Wij willen verbinden.

Zodra me zien dat die andere eigenlijk ook nog wat aanmoderd, net als wij zelf, kunnen we onszelf in hen herkennen.

En dat opent directe deur naar enpatie, zoals bij Dane en die automobilist, nou humor.

Het zijn de schuurtjes in de perfectie waar het licht door naar binnen valt.

Wow, dat is echt een hele mooie conclusie.

En dat brengt ons eigenlijk weer bij jou, de luisterar.

Want waarom is het analyseren van dit soort verhalen belangrijke voor jou, de volgende keer dat jij op de automatische pilot aan je werkwerk begint?

Het is heel herkenbaar.

Precies.

Het leven wil laat zich, ondanks al onze van hopen gepoogingen agenda's en systemen gewoon nooit helemaal strak in plannen.

Wat deze bronnen ontstonen, is dat onze reactie op de absurditeit van het leven veel zwaarder weegt dan de absurditeit zelf.

100 procent.

Een flinke doze kwetsbaarheid, het directer kennen van je eigen fouten, en de bereidheid om de humor in te zien van zo'n rammelend systeem kan echt letterlijk alles veranderen.

Het transformeert een gevaardig verkeersconflikt van ocht en voelbittere woede tot een warmgevoel op je blaudebank.

Of tot een hilarisch verhaal waarbij de konfjauten maat.

Het schut ontsimpleweg wakker uit onze slaapwanden de routine's.

Wat je soms hebben gewoon een kleine storing in de Matrix nodig om weer even echte voelen.

Wat me bij een laatste, best wel profissierende gedachte brengt om de komende tijdens op te kouwen.

We streven met onze technologie, met onze schema, zijn optimalisaties naar een compleet, verrijvingsloos perfect geplent leven.

Maar als je ze goed over nadenkt, als we meemorabelen, meest hard voorwaar met de momenten, uit onze week precies die momenten zijn waarop de planning in het honderd loopt,

of dat nu door een kouwende witte grijd is of van knullige oefeningen posboden, roft ons van hopige verlangen naar perfectie,

ons dan eigenlijk niet van de meest oprechter, verrassende, menselijke connecties die we kunnen hebben.

Dat is een hele goede vraag ja.

Zeker iets om over naden te denken dat je routine plotsling overhop wordt gegooid.

Bedankt voor het mede enke tijdens deze verkening en we spreken je graag de volgende keer weer.