Jouw week in het Nederlands: 14 t/m 21 juni

En ik wil meteen maar even met de deur in huis vallen.

Ja, kom maar op.

Je denkt waarschijnlijk, weet je wel, dat taalessen voor beginners alleen maar draaien

om het alfabet of het vervoegel van simpel werk worden.

Van die zinnetjes als de appel is rood?

Precies.

Dat het eigenlijk gewoon een hele droge bijna wiskundige oefening is.

Maar de bronnen die we vandaag voor je hebben uitgespit,

die bewijzen echt compleet het tegen deel.

Ja, dat was echt een verrassing, toch?

Absoluut.

Het zijn oogenschijnlijk supersimple lesjes,

maar het is eigenlijk gewoon een ongemakkelijke spiegel voor onze diepste psychologische valkhuilen.

Dus we duiken vandaag in een stapeltje hele bijzondere teksten.

Geschreven door docentrik?

Ja, docentrik.

En het zijn dus korte verale die bedoeld zijn voor mensen die net Nederlands leren,

op a-nivoon noemen ze dat.

Dus dat betekent echt ultrakort te zinnen en hele simpel worden?

Precies.

Hele alla dagse situaties.

Maar wat is jouw indruk van deze verhalen?

Nou, het contrast tussen die simpel warm en de inhoud,

dat is echt wat deze verzameling zo rijk maakt.

Want deze docent gebruikt die basiswoordenschad.

Helemaal niet om het te hebben over, ik noem maar wat de wegvragen naar de station.

Nee, inderdaad.

Geen saai je boodschappelijsjes?

Precies.

Hij gebruikt het eigenlijk om de menselijke conditiebloten leggen.

Hij observeert gewoon situaties waarin mensen voorkomen vastlopen.

En dat vastloken dat vormt dus een heel fascinerend en universal thema.

Als je al deze losse verhaaltjes naast elkaar leegt,

van stille drama's op een scholplein, tot nou ja,

een letterlijk in de asgelegde barbecue?

Ja, die was fantastisch.

Echt prachtig.

Maar dan zie je dus een hele duidelijke rode draad.

En dat is de frontale botzing tussen wat we verwachten en wat de realiteit is.

Dus ons missie voor vandaag is om te ontleden waarom wij als mensen zo crampachtig

ja vast houden aan dat skript in ons hoofd.

Ja, we hebben allemaal zo'n script.

En we gaan dus kijken wat er fysiologisch en psychologisch met ons gebeurt

als de realiteit op eens besluit om, nou ja, completen andere kant op te gaan.

Want weet je, we gedragen ons eigenlijk zelden rationeel

als onze verwachtingen worden geschonden.

En om te begrijpen waarom dat zo is,

moeten we eigenlijk beginnen bij hoe ons brein de wereld in de eerste plaats waar neemt.

Oké, dus hoe we binnenkomen de informatie verwerken?

Exakt.

Het begint allemaal met de aannames die we maken

en die maken we heel vaak om bewust, zeker over andere mensen.

Ja, laten we dan meteen naar dat eerste verhaal dat spiel zich af open op een scholplein in Utrecht?

Docentric, schetstarecene die je echt meteen kunt voorstellen?

Ja, zo'n typische, zonnige, vrijdagmiddag.

Precies met kletzende ouders die allemaal wachten tot de scholbeel gaat.

En daar staat de Oma, Oma is 32 jaar oud, een man met marokaanse roets.

Hij heeft een wat licht getinten huid, donker haar.

En hij staat daar gewoon rustig de wacht op zijn dochterkje Emma.

En Emma, dat is belangrijk voor de context, Emma is 6.

Ja, en ze heeft blond haar, fel blauwe ogen.

Ze is eigenlijk het absoluut evenbeeld van haar Nederlandse moeder.

En dan, op dat moment, treedt de menselijke voor spellingsmaschinen in werking.

Ja, door Karin, een andere moeder op dat plein?

Precies, Karin scent het plein, ze ziet Oma staan en het alarm in haar hoofd gaat gewoon direct af.

Ja, ze ziet Emma naar buiten rennen, Oma zwaait naar haar en Karin grijpt echt in volle paniek in.

Ze tikt Oma heel streng op de schouder en ze eist bijna meteen antwoord.

Zo van, wat doet u hier, kent u dat meisje wel?

Ze is er heilig van overtuigd dat er een onthoering gaan is.

Ja, bizar, toch?

En pas als Emma echt verolijk hallo papa roept en in Oma's arme springt,

dan beseft Karin pas wat ze eigenlijk heeft gedaan.

En natuurlijk schaamd ze zich daarna helemaal kapot.

En weet je, wat we hier zien is veel complexer dan simpelweg hoepen van,

oh, die Karin is slecht of ze is racistisch.

Oké, ligt het eens uit.

Wat gebeurt er in haar hoofd?

Nou, Karin ervaart wat we in een neurowetenschap een predictiv-coding noemen.

Onze hersenen nemen de wereld niet passief in zich op,

zoals een video camera dat doet.

Ze genereren actief verspellingen over wat we gaan zingen.

nog voor dat die visuele informatie onze ogen goed en wel bereikt heeft.

Oh, wow, dus je brein loopt eigenlijk al op de feiten vooruit.

Precies, om energie te besparen, bouwt het brein heuristieke.

Dat zijn eigenlijk kochnitieve kortroetes.

En die zijn gebaseerd op statistische waarschijnlijkheid

en ja ook maatschappelijke conditionering.

Maar wacht even, laat me je daar heel even stoppen.

Is het dan niet gewoon bitter een noodzaak dat we situaties

op die manier categoriseren?

Ik bedoel, als we als mensheid elke nieuwe situatie voorkomen

blanco zouden moeten analyseren, dan komen we de straat toch niet meer over?

Nee, dan wordt je direct overreden.

Ja, dus die heuristieke zijn wel met een reden, toch?

Absoluut, zonder die peteroonherkening zouden we niet overleven.

Kijk, als jij een grote grommende hond ziet,

dan ga je niet eerst uitgebreid filosoferen over zijn intensies.

Nee, dan ging je weg.

Je brein roept directe heuristiek gevaar op.

Maar de kwetswaarheid van dit systeem ontstaat, eigenlijk,

wanneer we hele ingewikkelde sociale dynamiken

proberen te reduceren tot datzelfde binären niveau uit de oortijd.

De SCaris brein maakt in een soort foutieve snelkoppeling.

Ja, haar brein combineerde maatschappelijke beelden

en voorspelde simpelweg dat man met marokkaanse roots

en blond meisje met blauwe ogen,

niet in hetzelfde mapje van vader en dochterhorden.

haar brein zien je leerde een afwijking van wat ze verwachten.

En hoe vertaalt zich dat dan naar dat ingrijpen?

Nou, het zichgaam reageert erop met een akute stressgespons.

Vandaar haar strengen paniekere reactie.

Ze wilden controle terug.

Ja, de realiteit paste niet in haar spred ziet,

dus slogen de stoppen gewoon door.

Maar wat ik dan zo indrukwekkend vind aan dit verhaaltje

is de reactie van Omar.

Ja, die blijft zo kan.

Ongelofelijk.

Hij incaseert die stress van Karin, maar hij eskeleert niet.

Hij beantwoord haar paniek gewoon met een glimlaag.

Hij snapt ergens denk ik de verwaring

en hij voorkomt een conflict door gewoon te weigeren meten gaan

in haar verkeerde verwachting.

Dat is echt enorme, emotionele intelligentsie.

Zeker.

En dat verijst ontzettend veel zelfregulatie.

Om er laatst eigenlijk zien dat je niet verantwoordelijk bent

voor de kochnitieve kort sluiting van een ander.

Dat is een hele mooie manier om het te zeggen.

Maar weet je, deze neiging in mensen in van die rigide,

voorspelbare hoekjes te duwen,

dat beperkt zich niet tot onbekende op een schooplijn?

Nee, het zit overal.

Het zit fundamentel in gebakken in de maatschappij,

bijvoorbeeld in hoeveel succes-deventiëren.

Ja, en dat brengt ons heel mooi bij een ander verhaal uit deze bronnen.

Dat gaat over meester Frans en Juf Aña op een school in Amsterdam.

En je ziet het zo voor je.

Die typische docentenkamer, je ruikt de filterkoffie bijna.

Ja, met van die systeemplafonds.

In de daad.

En Juf Aña, die beklaait zich daar over de constante stroon

van leerlingen die vastlopen.

En waarom?

Omdat ouders gewoon een totaal unrealistische verwachtingen hebben.

Voor heel veel van die ouders bestaat er maar één pad naar een geslaagd leven.

En dat is Theorie, Havo of VBO.

Alles wat daaronder zit, dat wordt gewoon gezien als een degradatie.

Precies.

En waarop die meester Frans dan terugdenkt, aan een leerling bas.

Bas was een jongen die zwaar depressief en heel in zichzelf gekeerd

op de praktijkschol terecht kwam.

En dat kwam puur omdat hij die Theoretische duurk op de Havo niet aankomt.

Hij was helemaal vastgelopen op die Theorie.

Ja, Bas had die verwachting van zijn ouders helemaal geïntenaliseerd.

Hij concludeerde gewoon voor zichzelf, nou ik kan het niet, dus ik ben een mislukking.

Tot dat meeste Frans, hem in de houdbewerkingslash, een opdrachtgaf.

Het maken van dat vogelhuizen.

Precies, een vogelhuizen.

En die omslag in dat verhaal, die is echt prachtig.

Bas, die dus voorheen nergens aan meewelden doen, is ineens opperst geconcentreerd.

En na een week levert hij gewoon een perfect vogelhuizen af.

Hij lacht, hij staat ineens recht op.

Hij komt hier tot leven.

Ja, en als je dit als luisteraar hoort dan voel je waarschijnlijk precies de frustratie

die ik ook voelde bij dit verhaal, want we hebben het onderwijssysteem ingericht

als een soort mal.

We proberen om het me even in moderne termen te gieten,

een kind constant te draaien op een bestuuringssysteem

dat er helemaal niet voor gebouwd is.

Dat is een hele goeie vergelijking, ja.

Maar eisen dat kinderen een theoretische software-update installeren

terwijl hun hardwerk gewoon schreeuwt om fysieke ruimtelijke ouwpoet.

Waarom wijgen we de schoonheid van die hardwerk toch te zien?

Dat is een hele diepe vraag.

Ik denk omdat de maatschappij en dan heb ik het vooral over de tijd

sinds de laatste twintigste eeuw.

Theoretische kennis heel sterk is gaan koppelen aan sociale status

en dan economische veiligheid.

Dus het komt voor het uitangst?

Ja, ouders willen uit de hert gewoon het beste voor een kind.

Een verwachting is heel simpel, hoge teorie betekent een hoog salaris

en dat betekent een veilig goed leven.

Maar de denkvoud die ze maken is dat ze de menselijke maat helemaal negeren.

Ze zijn zo gefixiert op de blauadruk

dat ze het huis dat eigenlijk gebouwd wordt niet meer zien staan.

Ze reduzeren hun eigen kind eigenlijk tot een project

dat aan een bepaalde norm moet voldoen.

En de tragiek is, zoals we bij bas zagen, dat het kind te schuld helemaal op zich neemt

als het niet aan die norm voldoet.

Bas dacht echt niet van go, het schoolsysteem is niet optimaal ontworpen

voor mijn specifieke leerform.

Nee, een kind redeneert niet zo.

Exact. Bas dacht gewoon, ik ben doon.

Wat meester Frans vervolgens deed was ingrijpen in die giftige verwachting.

Hij bood bas een nieuwe realiteit,

waarin zijn specifieke talent wel respecteerd werd.

En dat vergt moet, want het betekent dat je de verwachtingen van de massa

eigenlijk moet negeren om de potentie van het individuut te zien.

In de daad.

Maar we zagen dus bij Karin dat ze haar fout uiteindelijk wel in zag.

Ze schaamde zich.

En bij bas zagen we dat de nieuwe context de werkelijkheid kan hele.

Ja, daar kwam het goed.

Maar wat nou als de realiteit zo overweldigend is,

of zo onvorspelbaar, dat je pertinent weigert om je verwachtingen

ook maar een millimeter bij te stellen.

Wat gebeurt er als je de werkelijkheid met grof geweld gaat ombuigen,

puur en alleen om je eigen teorie overrein te houden?

Nou dan betreden we het door mijn van paranoia en complot denken.

En dat is psychodogisch gezien, misschien wel het allerboeiendste fenomen in deze hele reeks.

Laat het verdandens kijken naar het verhaal van Mark.

Mark staat in Den Haag op een troost te lozen,

eiskouden, maandagmorgen, het regent echt pijpenstelen,

zijn parapluur lekt en hij staat te wachten op de bus.

Lekker haar kenbaar, typisch Nederland weer.

Precies, gewoon rod weer.

En hij opens een telefoon, hij verveeld zich en hij ziet een Facebookpost

van zijn buurman Johan.

En Johan, die schrijft bloedserieus, het regent weer,

dit is geen toevall mensen, de regering maakt deze regen om ons binnen te houden.

Ja, het is echt hilarisch.

En het wordt nog gekker.

Later in de bus deelt Mark dit lachend met zijn vriendin Zanne.

En Zanne, die herinneren het hemeraan dat hij zelf de Johan,

tijdens een recente hitte golf, online claimde dat het heette weer een complot was

om ons allemaal duren eisjes te laten kopen, om de economie te stimuleren.

Kijk, we kunnen hier natuurlijk heel makkelijk over ordeelen.

En het afdoen als puurend waazheid.

Ja, ik moesten wel om lachen.

Dat is ook logisch.

Maar even luisteren je gezien, is het gedrag van buurman Johan

voorkomen verklaarbaar.

Wacht, verklaarbaar.

Hoe verklaar je in vredes naam dat iemand serieus geloft?

Dat minister zinden hagen een soort geheimen knop voor onwisbouw op een bureau hebben staan.

Nou, door te kijken naar wat we in de wedenschap

het hyper actief agency-detection die wijs noemen.

Oké, dat is een hele mondvol.

Met een kwade intensie.

Ah, beter, zest en sorry.

Precies.

Als je dacht dat het een leeuw was en het was de wind,

dan had je hoog uit wat energieverspil door weg te rennen.

Maar als je dacht dat het de wind was en het was een leeuw, ja, dan was je dood.

Onze hersenen zijn dus eigenlijk bedraad om overal intensie en daders achter te zoeken.

Bielekeur is voor ons brein onverteerbaar.

Wacht, dus we zijn biologisch geprogrammeerd om paranoia te prefereren boven Willekeur.

We vinden het idee van een kwad aardige overheid die Willeke manipuleert,

gewestellender, dan de botterrealiteit dat het weer gewoon een geautisch ongecontroleerd proces is.

De spijker op de kop? Ja, het klinkt paradoxaal,

maar geloven in een complot, hoe eng dat complot ook is,

geeft een enorm gevoel van veiligheid en structuur.

Want er is te minst een plan.

Exakt.

Als de regeling de regen maakt, dan heeft de wereld te minst een stuurwiel.

Ook al zitten er dan slecht rikken aan dat stuur.

De gedachten dat we op een natterrotsturderuimte zweven en overgeleverd zijn aan blinden natuurkachten,

dat geeft een immense gevoel van omacht.

Johan kan zijn eigen onbeduidendheid gewoon niet verdragen.

En dus herziet hij de realiteit tot deze past in een verhaal, waarin alles een reden heeft.

En als jij nu luistert, dan heb je vast wel eens dit soort bericht in je eigen tijdleinverbijzing komen.

En gedacht na ja, hoe komen mensen erop?

Maar het is dus eigenlijk een heel tragisch misplaats voor dedigingsmeeganisme.

Het is letterlijk vluchten voor de gaals.

Ja, vluchten voor het niet weten.

Daarom vind ik de oplossing van Mark en Zannen in die bus ook zo ontzettend sterk.

Ze gaan helemaal niet online in discussie met Johan.

Ze stoppen die telefoon gewoon fysiek weg. Dat is de beste reactie.

Ze kijken uit het raam, ze accepteren de gaals, ze denken het regent, we zijn nat, het is gewoon herfst.

En ze besluiten samen te genieten van hoe de regendruppels op de ruid lopen.

Wat Mark en Zannen daar doen, is echt een bewusten kochnitieve override van onze drang naar controle.

Ze kiezen actief voor acceptatie.

En die vaardigheid, dus het accepteren van verstordenverwachtingen zonder direct in paniek of in paranoia te schieten,

is misschien wel de allerbelangereigste verspeller van ons dagelijks geluk.

Mooie gezegd.

En dat brengt ons bij de micro gaals in ons eigen leven.

Want we kunnen dan misschien wel de regen accepteren, maar hoe goed zijn jij en ik eigenlijk in staat

om los te laten als onze eigen zorgvuldige plan de vrijheid tijd in de as wordt gelecht?

En dan bedoel je letterlijk in de as gelecht.

Letterlijk, ja.

In het geval van Tom en Lisa, ze wonen in de buurt van eindhoven, de zonschijnd, het is dertig graden.

Ze hebben echt een prachtig stuk vlees gekocht bij de slager, een lekkere salade gemaakt.

Kortom, alles is in gereetheid voor de perfecte idyllische zomeravondbarbeq.

Ja, de verwachting is er natuurlijk hoog gespannen, gezelligheid, warmte en daar is die weer

totale controle over de situatie.

Alleen de kolen willen niet warm worden.

En Tom's verwachting van even snel een woorsje gilen, die komt niet uit.

Die kloofdussen zijn verwachting en de realiteit direct echt enorme frustratie op.

Hij verliezen en geduld, hij pakt een flest met van die chemische aamaakvloestof.

Oh, levensgevaarlijk.

Hij spuit echt veel te veel over die kolen en hij gehoordt er een lucifer bij.

Nou, een gigantische woeshvolg, echt een enorme vuurbalstijgtop en het resultaat.

Die barbecue is een inferno en het zorgvuldige kochte vlees is direct veranderd in Pixar te bakstenen.

Ja, wegdroomavond.

In één klap voorbij.

En dit is dus het moment waarop die stressrespons waar we het eerder overhalden normaal gesproken in overdrive gaat.

Je hardslag steigt meteen en je sympathische zinnoestelsel maakt zich eigenlijk klaar voor een gevecht.

Precies.

En er zit nog zo'n brilliantvrouw in de bronnen over een verstorde droomavond, maar dan in de stad.

Weren Johan, maar nu een andere Johan? In Amsterdam?

Ja, de man met de tee.

Ja, hij heeft zich de hele week verheugd op die vrijdagavond.

Hij zit in zijn prachtige huis aan de gracht en zijn verwachting is heel simpel, totale stilte, een glas warme appeltee en een spannende boek.

Heerlijke rustig?

Maar dan, vanuit het absoluut niets, droomt er een keiharde bas over het water.

Boom, boom, boom.

Een meega luidruchtige rondvaartboot vol feestvieders vaart precies voorbij.

En de kerst op de taart?

Ja, om het helemaal af te maken, staat een midden op die boot, een man die uitgebreidt zijn kleren begint uit te trekken voor een ene vandere dronke stripties.

Rekt voor het grote raam van Johan.

Nou, Johan is woest echt stamvoetend bel die zijn buurvrouw.

We zien die dynamiek ook in dat extreinere korte verhaal over Dan, Dan en zijn hondbello.

Oh, ja, die was ook mooi.

Ja, Dan heeft de zaterdag ochtend mentaal helemaal ingedeeld.

Hij is zijn wandelschoenen aan, hij gaat in een stevig tempo kilometers maken naar de markt.

Maar bello, een flinke grote bruinhond, die wijgert gewoon mee te werken, die hond gauwt zich op zijn rug in het gas, kwispelt een beetje en vertikt het gewoon om op te staan.

Dan is plan van het helemaal in duigen.

Ik wil hier toch even advocaat van de duivalspelen.

Want het is toch volkomen normaal dat die Johan in Amsterdam woest wordt.

Ik bedoel, als ik rustig mijn tee wil drinken naar een lange werkweek.

En er staat een enige andere gast naakt voor mijn raam te dansen op drenende muziek, dan is dat objectief toch gewoon super-iritant.

Natuurlijk, honderd procent.

Waarom zouden we dan altijd maar zen en flexibel moeten reageren als andere mensen onze grinsen zo bruit overschrijden?

Het punt is niet dat je irritatie ontrecht is, natuurlijk mag je daarvan balen.

Het gaat erom wat de fysiologische en de psychologische kosten zijn van hoe lang je aan die irritatie vast blijft houden.

In de psychologie noemen we dit concept psychologische flexibiliteit.

Oké, dus hoe snel je meebouwd?

Ja.

Bozeheid is heel vaak een secondeere emotie, daaronder zit namelijk het verliest van controle.

Johan heeft zeker het recht om geïriteerd te zijn, maar we moeten kijken naar zijn reactie na dat die boot is weggevaren.

Als de rust weer eens teruggekeerd.

Precies.

De boot is weg, de rust keerds terug, maar Johan is zo gefixeerd op het feit dat zijn perfecte rustige avond geschonde is,

dat hij woest alle gordijnen dicht trekt en zich in het donker in zijn huis opsluid.

Hij straft eigenlijk zichzelf.

Hij verpest in de daad de rest van zijn eigen avond om zich mentaal te beschermen tegen nog meer onverspelbaarheid.

Hij bouwt een letterlijke en figuurlijke muur.

En dat is zo'n groot contrast met Lisa.

Terwijl Johan muuribouwd, doet Lisa bij die vernieidigde barbecue precies het tegenovergestelde.

Ze komt de tuin in, ze ziet om voorbij staat naar die zwartgeblakkerde woorsjes kijken.

Ze zou kunnen schreeuwen.

Ja, ze had zich enorm verheugd op die maaltijd.

Zeker, maar zij activert haar paard sympathische zenuwstels, zoals jij dat noemt.

Ze kijkt ernaar ze laten verwachtingvallen als een baksteen, ze schiet echt keihard in de lag en ze zegt,

we bestellen gewoon pizza.

Lisa demonstriert hier echt een enorme veerkracht.

Er is een teorie, de teorie van alostatische belasting.

En die leert ons dat stress eigenlijk niet voortkomt uit de gebeurtenis zelf,

maar uit onze onwil om ons aan die nieuwe gebeurtenis aan te passen.

Dat is een hele belangrijke.

Ja, want Johan verbruikt al zijn energie aan de weerstand tegen iets wat al gebeurt is.

Het is al voorbij.

Maar Lisa roudt werkelijk geen seconde om plan A, plan B, die pizza dus,

is direct haar nieuwe realiteit.

Hoe strakker je verwachtingen zijn, hoe groter de kans dat ze uiteindelijk breken.

Flexiblen verwachtingen buigen gewoon mee met de gauws van het leven.

Wow, dat is echt een eisersterk inzicht ook voor jou als luisteraar.

Welke brandende barbecue in jij eigen leven probeer jij krampachtig te blussen,

twel je eigenlijk ook gewoon heel relaxed pizza zou kunnen bestellen.

Precies.

Maar tot nu toe hebben we het eigenlijk steeds gehad over situaties waarin de werkelijkheid

ons onverwacht overvalt.

We hebben nog één die mensen in de outline staan die we moeten verkennen.

Ja, een hele belangrijke.

Want wat gebeurt er nou als je de heel bewust voor kiest om de hersende verwachting kapot te maken.

Soms moet je bijgeren om je aan te passen aan de norm omdat het gewoon de enige manier is

om ons samenleving te overleven.

Dit is waar de oogescheinlijk simpel talen ze van Rick in eens een verrassend politieke

wending nemen.

Zeker, we duiken daarvoor even de geschiedenis in met het verhaal dat in het boekje de titel

draagt een green Christmas on Dam Square.

Ja, we gaan even terug in de tijd naar 25 december 1971.

Docent Rick beschrijft die sfeer echt zo levendig.

Je bent er bijna zelf bij.

Je hoort het krug, krug van de schoenen in de eiskoude sneeuw.

Het is eerst de kerstdag.

En de ultieme maatschappelijke verwachting op eerst de kerstdag is natuurlijk geboren.

Exact, je hoort lekker binnen te zitten bij een brandende kagel.

De hoort van die warme soep te zijn, versbrot, een mooie opgetagde boom en al je familie om je heen.

Het is het summen van traditie en comfort.

Maar onze hoofdpersonen in dit verhaal, de vriendioan en tom,

die bevinden zich helemaal niet in een warme woontkamer.

Ze staan buiten, op een winderen, stervenskootplein, midden in Amsterdam.

Samen met een hele grote groep andere demonstranten.

Ja, ze staan daar in de kou en ze kijken naar grote spandoeken.

Daar staan teksten op zoals stoptevervulling van de aarde en wij willen schone lucht.

En dan staat een man op een houtenkist te spietje door een microfoon.

Tom, een van die vrienden, klag nog even over de vreselijke kou aan zijn voeten.

Maar dan zegt Johan, die daar net zo verkleimt op dat plein staat en zin die me echt raakte.

Hij zegt, het is heel koud, maar mijn hart is warm.

Ja, die is krachtig.

Die ene zin valt een heel diep-psychologisch principe samen,

namelijk het overwinnen van die lay-discounting.

Die lay-discounting?

Ja, of in het Nederlands present bias.

Mensen zijn evolutionair bedraad om te kiezen voor de omiddelijke beloning.

In dit geval is dat de warme kerstkagel.

De langer termijn gevolgen zoals een vervuilde, onleefbare planeet in de toekomst

die voelen gewoon heel abstract en ver weg voor ons brein.

Een kerstmiss is natuurlijk het ultieme symbol van die status quo.

Absoluut, het is de ongeschreven afspraak dat we alles even laten voor wat het is

en kiezen voor het omiddelijke conforme van de traditie.

En door juist op die specifieke dag, eerste kerstdag, in de sneeuw te gaan staan protesteren,

blazen ze die maatschappelijke verwachting heel bewust, ja, op.

Ik zag het.

Johan en Tombeseffen dat als we altijd maar verwachten dat we recht hebben op comfort en gemak

op de korte termijn, dat de realiteit op de langer termijn onherstelbaar beschadigd raakt.

Door die fysieke kou te accepteren, creëert Johan in zichzelf een warmte die gebaseerd is op betekentescheving.

Het is een fantastisch voorbeeld van cognitiefherkaderen.

Hij oefent eigenlijk het verwachtingspatron van zijn hele omgeving op?

Ja, puur om ruimte te maken voor een noodzakelijke nieuwe werkelijkheid.

Ongelooflijke reis gemaakt, en dat allemaal aan de hand van korte, simpale zinneetjes

die bedoeld zijn voor mensen die net Nederland leren.

Ja, wie had dat gedacht?

We ontdekten de neurologische gevaaren van onze aannames, via carinspaniek over Omar op het schoolplein.

En de verstikken de verwachtingen in de klas van Meester Frans.

We doorgronden onze diepgewoordelde wijgering omwillekeur te accepteren.

Precies waardoor die buurman Johan, de regen gewoon vrouwelijk toeschreef aan een complot

van de regering.

En we zagen bij een vervoerste barbecue en een naakte man op een boot, hoe ontzettend cruciaal psychologische

veerkracht is om gewoon niet te onder te gaan aan je eigen verstorde plannen.

En we eindigd op de eiskoude dam, waar we leerden dat het bewistslopen van maatschappelijke

verwachtingen soms de enige motor is voor vooruitgang.

Het is eigenlijk een constante dans tussen het scenario dat we in ons hoofd hebben en het tonilstuk

dat zich in de echte wereld afspeelt.

En die verhalen van rik laten zo mooi zien dat de uitkomst van die dans volledig afhangt

van de houding die je aannemt, wanneer de muziek ineens stopt.

Wow, dat is zo mooi gezegd.

Als jij, de luisteraar, de komende dagen uit tegen situaties aanloopt, waar de dingen niet

helemaal gaan zoals je wilde, of je partner nu prongelijk de koffie omgooit, je trein voor de zoveelste

keer niet rijdt, of er simpelweg een hele luidruchtige rondje padkruist, probeer dan

eens bewust een stapje terug te doen, voel die initiale weerstand en boosheid in je lichaam

en vraag je zelf dan gewoon af, ben ik Johan, die in het donker woestegordijnen dichttrekt,

of ben ik Lisa, die lachend een pizza besteld.

En om die gedachten misschien nog een klein stapje verder te trekken voor jullie, vandaag

gingen natuurlijk heel veel over reageren op de realiteit, maar kijk ook eens naar de verwachtingen

die je zelf eigenlijk actief de wereld insteert.

Hoe bedoel je dat precies?

Nou, vraag je zelf eens af, welke diep gewoortelde, misschien wel onzichtbare verwachting,

koester jij op dit moment, simpelweg omdat je omgeving, of je opleiding, of de hele

samenleving je dat heeft aangepraat.

Misschien heb je een hele harde overtuiging over hoe jouw carrière eruit moet zien, of hoe

een geslaag leven precies gemeten wordt.

En zoals bij de teorie druk van die ouders op school?

Exakt, en stel je dan eens voor dat je het aandurft om die ene hardnekkige verwachting

vandaag nog los te laten, welke compleet om de realiteit volnieuwen mogelijkheden ligt er dan

op eens voor je open?

Misschien vind je dan wel je eigen versie van dat perfecte vogelhuizen.

Dat is absoluut een gedachte die de moeite waard is om mee te nemen.

Enorm bedakt voor het luisteren naar deze uitgebreide verkening, we hopen echt dat de

realiteit van je dag je verwachtingen overtreeft.

En we zien je heel graag bij de volgende.