Jouw week in het Nederlands: 7 t/m 14 juni

Hoe eindigt een samenleving die echt geopcideerd is...

door de strakken, opruimmethodes van Marie Kondo...

en perfect gekleurco-deerde Excel-schemers...

uiteindelijk met vergiftigte katten en gesmolteplaste kraagjes?

Ja, en bewegen de sporttas in het plaatsenlijke hondepark.

Vergeet-ie niet.

Precies, absoluut. Welkom bij deze nieuwe deep dive.

Vandaag duiken we in een stapelbronnen die je op het eerst gezicht...

echt heel onschuldig lijken.

Maar stiekem een brillianten en haast duisteren psychologische spiegel voorhouden.

En dat is misschien wel het meest verrassende hier toch?

We kijken vandaag na reeksverhalen uit alle dagse Nederlandse talessen.

Ja, talessen voor B1-niveau zeg maar?

Klopt. En normaal gesproken zijn dit puur functionele teksten.

Ze zijn ontworpen om anderstalige woorden te leren als strijkijzer of hondereem.

Maar als je even uitzond en deze teksten als één lang narratief bekijkt...

een fassineerende studie naar de moderne menselijke psychen?

Ja, je merkt echt razensnel dat deze verhalen een overkoepelend thema hebben.

Het is wat we vandaag de controleparadok zullen noemen.

Onze missie met deze analyse is eigenlijk om te ontleden hoe wij je...

van hopig, proberen elk aspect van ons leven te micro-manager.

Ja, we willen echt alles tebaan zijn.

De natuur, onze spullen, onze sociale status, alles.

Precies, maar de grappig is dus hoe strakker we de toekjes in handen proberen te houden...

hoe spectaculair er de gaals uit eindelijk toeslaat.

En denk daar maar eens over na voor jezelf.

Maar nu heb je voor het laatst geprobeerd een situatie volledig kapot te analyseren...

en te plannen om het vervolgens compleet in de soep te zien lopen.

Nou ja, we beginnen dat betroon heel sterk te zien...

in de manier waarop we omgaan met onze eigen directe leven omgeving.

Dus de woonkamer, onze spullen.

Het klassieke domijn waar we denken de absoluutte heers te zijn.

Ja, exact. In een van de teksten lezen we over Emma en Lotte.

Emma heeft op de vlooi markt bij de eihallen een vintage bloes gekocht voor een feestje van een zekere Thomas.

En de verkoper zwaar bij hoog en laag dat het kledingstuk van 100 procent zijden was.

En dan komt hij genoot Lotte in het spel, zij kleimt echt enorm over moeder...

dat ze al haar kleding zelf strijkt.

Zij werpt zich dus op als de de autoriteit in huis, zeg maar.

Ja, want heb je soms met huisgenoden?

Precies, maar terwijl ze die bloes vast houdt, voelt ze dat de stof veel stutter is.

Dus haar eisenzintuigen vertellen haar eigenlijk dat het waarschijnlijk gewoon polyester is.

Ja.

Maar in plaats van naar die fysieke realiteit te luisteren besluit ze blind de technologie te vertrouwen.

Om een hartnekke gekreukelde uit te krijgen, instrueert ze Emma...

om het striijkijzer op de kattoenstand te zetten, stant je drie gecombineerd met extra stoon.

Wat echt een prachtig voorbeeld is van kognitieve dissonantie in ons dagelijks leven.

Kijk, we hebben een label die verkooper die zijde dat zijde was.

En we hebben een technologisch apparaat met een strakkengenummerde knop.

Ja, we negeren ons oor in stinkt, dat gevoel dat zegt dit voelt toch echt als plastic.

Precies, omdat we in een moderne wereld leven waarin we geloven dat een hogere stand...

op een apparaat altijd het probleem oplost.

We besteden gewoon ons gezonde verstand uit aan de technologie.

Terwijl het eigenlijk is als of je een bom probeert te onmantelen...

maar je lees de handleiding van een compleet andere bom.

Mooie vergelijking, ja.

En het resultaat is dan ook echt een katastroven.

Binnen de korts te keren, vult die kamers zich met de geur van verbrand plastic...

er ontstaat een massieve bruine schoeieplet...

Om massief.

En de hele kraag van de bloes smelt letterlijk weg.

Bizar eigenlijk.

Ja, en de zool van de striijkbouwt wordt bedekt met een dikke lagerroze smurrie.

En weet je wat het allerpijnlijkste leertijd was?

Nee, vertel.

Het was niet eens hun eigen striijkbouwt, maar die van de huisbaas.

Oh nee.

En hun reddingsplan is nog absurder.

Lotte rend naar de Albert Heijn om het op te lossen met zout en a zijn...

want dat had ze ergens gelezen op internet.

Ja, dat reddingsplan benadruk dus weer precies die controle paradox.

Ze beginnen met een pure estetisch doel, namelijk er perfect uitzien voor dat feestje...

omdat de forceren gebruiken ze grof geweld via een huishoudelijk apparaat...

en het resultaat is gewoon totale destructie.

Ja, alles kapot.

En dit sluit nadeloos aan bij een andere bron die we lazen, de Weekly Digest...

over Hair & Beauty.

Daarin zagen we thema's als een rode soc die de witte was verpest...

en de drang naar Marie Condo in Amsterdam oost.

We hebben al samenleving echt een enorme drang naar systematisch opruimen.

Alles moet gecategoriseerd, gescheiden en gladgestreken worden.

Maar juist door die hyperorganisatie maak je het systeem ontzettend kwetsbaar.

Als je al je witte kleding angstvallig schijt, dan is die ene verdwaalde...

roeie soc direct fatal voor de hele lading was.

Exact.

Het tont aan dat perfectionisme eigenlijk zijn eigen ondergang creëert.

Maar goed, we hebben het nu over een kledingstuk, een levenloos object.

De absoluut test van onze moderne waanzin is natuurlijk...

...wanneer we diezelfde, ja, spreadsheet mentaliteit...

...probeeren toetepassen op levende wezens.

Oh, absoluut.

De drang naar controle krijgt pas echt obsessieve trekjes in deze teksten...

zodra er huisdieren in het spel komen, neem het verhaal van Zanne en Mark in de dierenwinkel.

Ah, ja, die.

Zij zoeken dus voor hun golden retriever, Bram.

Bram heeft een gevoelige maag en heeft schijn daar onlangs het tapijt in hun woonkamer...

...complet geruïneerd.

Dat is altijd de nacht, Marie.

Ja, dus ze staan voor een muur van echt superkomplexen, gespecialiseerde diëtvoedingen...

...en ze overwege een zak prokeer Zalmbroken van 80 euro voor 15 kilo.

80 euro!

Mark wil natuurlijk bezuinigen, want 80 euro is krankzinnig voor hondervoer.

Dus hij vindt een huismerk, ook met Zalm, Graamvrij, Koudgeperst en de help van de prijs.

Problem opgelost, zou je denken.

Ja, zou je denken?

Maar dan lees Zanne de kleine littertjes.

Het huismerk heeft de toevoeging Mini.

En dat kleine wordtje is blijkbaar levens gevaarlijk.

Waarom dan?

Nou, Bram is een ene exiteerde tekst nu even...

...haarige stofzijger die wijger te kouwen.

O, vandaar.

Ja, als zij die kleine brokjes krijgt, zou die hier insteken.

Uiteindelijk kopen ze uit puur wandel op, maar pip kleine proefzakjes van 17 euro's 50 voor 2 kilo.

Het is gewoon de tyranië van de productspecifications.

We reduceren de hele natuur van zo'n dier tot een checklist van hippo allergene eigenschappen.

En dat micro-manager gaat nog een flinke stap verder.

En ander verhaal focust op Zanne zonder markt dit keer...

...die haar hyperactieve labbradoodel Bumper achterlaat bij een vriend.

Jeroen.

Ja, Jeroen in Amsterdam zijn.

Ze gaat een weekendje naar parijs en de manier waarop ze dat overdraagt is zoveel zeggend.

Ze overhandigt Jeroen gewoon een fysieke, geprinten, gebruiksanwijzing voor de hond.

Een gebruiksanwijzing voor een dier dat letterlijk van wolven afstand.

Echt, het is bizarre.

En het schema is rond uit dictatorial.

Bumper krijgt precies 120 gram voer afgemeten met een heel speciaal bekertje.

Hij mag onder geen beding op de bank.

En hij heeft drie verschillende speeltjes voor specifieke gemoedst toestanden.

Wacht, drie speeltjes voor emoties?

Ja, waaronder een vlostouw voor frustratie.

Een rubberpeakkip die dus cruciaal is voor zijn middagdudje.

Hij moet ook stipt om zevierzochtens uitgelaten worden, anders plastie op het laminaat.

En de absolute kers op de taart.

Vertel.

Zannen waar schult dat Bumper bang is voor bakfietsen.

Een hond in Amsterdam zuid, toch wel echt de onbetwiste hoofdstad van de bakfietsen,

die bang is voor bakfietsen.

Ja, en Jeroen regert er ook vrij zakastisch op in de tekst.

Zandem bewerpt dat de hondstres heeft, waarop Jeroen zich hart op afvraagd,

waar een hond van twee jaar oud en vrede z'n naam stress van krijgt.

De stijgende huizenprijzen.

Kindens Bumper gewoon echt een ontzettend nervueze hond en probeert ze gewoon een ramp voor Jeroen te voorkomen.

Projekteerd ze wel echt haar eigen neuroses.

Ze wil toch gewoon dat het goed gaat?

Ja, dat is een heel begrijpelig standpunt.

En ze doet het ongetwijfeld uitlieften, dat zeker.

Maar als je kijkt naar wat ze precies reguleren,

de exactiteit van die 120 gram,

de koppeling van een specifiek speeltje aan een heel specifieke duschiteit,

dan zie je dat dit geen natuurlijke hondenverzorging meer is.

Nee, het is meer een protocol.

Precies, het is een menselijke koping-mechanisme,

de wereld is onvorspelbaar.

En om die angst te bezweren, bouwt ze dit enorme rigide raamwerk op.

Je kunt dat schema eigenlijk zien als een extreem fragile computerkoden,

zolang elke koma op de juiste plek staat, draait het programma.

Maar ja, een hond is geen machine, hij heeft dieelijke instinkte.

En die meten voor van die fragile koden, die zien we natuurlijk direct crashen.

Want wat gebeurt er, zodra de deur achterzannen dicht valt,

en de manager het pand verlaat, trekt Jeroen zich er echt helemaal niets van aan.

Hij nodig de hond om middelijk uit op de bank, de regels verdwijnen.

Meteen.

Ja, een binnen enkelige seconde rent-bumper de keuken in

en begin het letterlijk te vreten uit de vijlensbak.

Ja, dat is het onvermijdelijke gevoelig van overreguleering.

Omdat de dier binnen een totaal kunstmatig kurslijf werd gehouden,

slaat het instinkt om middelijk op hond zodra die externe controle wegvalt.

Hij gaat niet rustig op de bank liggen, nee, hij zoekt meteen de extremen op en eet afval.

Kijk, binnen's huis heb je als eigenaar te minsten nog de iluzy

dat je de vijlensbak ergens anders wegzet.

Maar die schijnveiligheid verdamt echt totaal

wanneer je de drempel overstapt naar buiten.

Ja, buiten wien je het nooit?

Nee, de natuur en de openbare ruimte laten zich namelijk echt niet sturen

door een geprimpt Excel-schema.

Dat zien we pijnlijk helder in het verhaal waar Mark en Zannen

hun net geadoptere hond boef moeten uitlaten in de stromende regen.

Typis nederhandshondenweer.

En boef, ja, met zijn sterke jacht instinkt

en de neiging om naar passeren de fietsers te staren

is echt alles behalve een rustige wandelpartner.

Dus ze vechten tegen de elementen

en dan gebeurt echt het ergste denkbare.

Oh nee.

Ja, boef doet zijn behoefte

en niet even die is kreten een perkje of in de bosjes,

maar gewoon midden op de kale natte stoep.

En iets zomaar ergens, maar recht voor het raam

van de inmerklagen de buurman de vries.

Oh, de ultieme nacht, Mary.

Zannen grijgt natuurlijk paniekerig in haar zakken

en dan slaat het bezev in, ze heeft geen poepzakjes.

Die zitten in haar andere jas, haar groene regenjas.

De gaels die dan volgt is echt fascinerend.

Wat doet ze dan?

Ze stelt in totale radeloosheid voor om een blad van een boom te trekken

of ergens een oude krant te zoeken,

want en dit is een letterlijk citaat,

het was een enorme hoop.

Oh wow, en een boom laat je dan niet genoeg.

Nee, zeker niet.

Uiteindelijk moet Zannen dus in de stromende regen

naar huis printaan.

Mark blijft alleen achterop straat, in de regen,

met een spiegelgladderiem die enorme drrol en een hard trekken de hond.

Een hond die even laten op het losloopveld je trouwens

ook nog eens agissief wordt benaderd

door een tandenblotende duitse herder.

Ja, en wat we hier sociologisch gezien gebeuren,

gaat veel diper dan alleen een grappige anekdote over het vergeten zakje.

Dit raakt aan de absolute kern van het Nederlandse sociale contract.

Ja, ligt die eens verder uit.

Waarom is die paniek op de stoep zo in mens?

Want let wel, ze lijken echt banger voor die buurwanden vries

dan voor de tandenblotende herder.

Ja, dat klopt.

En dat heeft alles te maken met de bevolkingsdichtheid van Nederland.

Elke vierkantometer in dit land is geplend, bestraad of toegewezen

aan een specifiek doel, zeg maar.

Ja, elke stoep tegenwo is bedacht.

Precies, is er een hyper gereguleerde dichtbevolkte omgeving

voelt een drol op de stoep?

Niet als een kleine misstap van de natuur.

Het voelt lettelijk als een regelrecht aanvol op de burgelijke order.

Het is het breken van een heilig pak dat we met z'n allen hebben gesloten.

Dus die blik van de buurman is eigenlijk meer dan alleen irritatie?

Ja, de blik van buurman de vries door die vitraaasje.

Dat is de visieke manifestatie van sociale schaamte.

Als je dat zakje vergeten, ben je niet gewoon een mens die een foutje maakt.

Je bent omiddelijke een paar jaar die weigerd met de draaien

in onze georchestreerde beschaving.

Denk daar als luisteraar maar eens aan terug.

Iedereen kent dat moment waarop je iets prongelijk op straat laat vallen,

een papiertje of een bonnetje of zo, en de wind neemt het mee.

Ja, en je renterachter aan.

Ja, je kijkt direct schichte gomm je heen, hebben de buur in het gezien.

In eens ben jij het wandelende afvalproblem in je eigen straat.

We zijn zo ontzettend kwetsbaar zodra we onze gecontroleerde woningen verlaten.

Maar, en nu komt het, soms hoef je de durnie eens uit voor de absoluut te gaals.

Nee.

Soms zijn de gevaaren die onze orde verstoren verborgen, subtiel,

of gewoon ronduit misstidieus.

En dat brengt ons inderdaad bij een ander fascinerend patron in deze bronnen.

We hebben de duidelijke dreigingen nu besproken,

dus de fouteninstelling van een strijkijzer, de stromende regen,

de boze blik van een buurman.

Maar er lopen ook dreigingen door deze teksten die echt volstrekt,

onzichtbaar zijn, tot dat het te laat is.

Ja, laat we eerst even kijken naar wat er zich binnen huis af speelt.

Zannen en mark zitten ineens met hun kater, maks bij Dierenarts de vries.

Waarschijnlijk overigens niet dezelfde de vries als de buurman.

Dat zou wel heel tevallig zijn.

Ha, ja.

Maar maks is al twee dagen apatisch, hij wijger te eten, braakt gauw,

en heeft een lichaamstemperature van 39,5 graden,

wat voor een kat lichte koord betekend.

Als de Dierenarts de buik van Maxbal peert,

voelt deze keihard en enorm gespannen aan.

Iedereen is natuurlijk in paniek, ze vrezen echt een fatale verstopping.

Tot dat de Dierenarts op eenst de cruciële vraag stelt,

koud de kat wel eens op kamerplanten.

Exact, en zander realiseert zich dan op eenst de gruwelijke waarheid.

Max koud regelmatig op haar peperduuren perfect fotogenicke monstera plant.

Oh, zo'n hippe gatenplanten.

Ja, zo'n plant die in zo'n beetje elke Nederlandse woonkamer staat voor de estetiek,

maar die dus lichtgiftig blijkt te zijn voor katten.

Ze moeten ter plekken zonder naar kozen een rundgenvoto maken van die arme kater.

En het gevaar kwam in dit geval dus niet van buiten.

Het stond letterlijk vermond als een stelfool-interieur accessuaren

in de hoek van de woonkamer.

De ironie hiervan is prachtig.

We halen de natuur naar binnen in de vorm van een kamerplant,

in een krampachtige poging die natuur te domestiseren.

We zetten het in een mooie pot en we denken dat het daarmee gereduiseerd is tot een meubelstuk.

Maar dat is het niet.

Nee, we vergeten dat de natuur zijn eigen chemische verdedigingsmegenisme heeft

en zich echt niets aantrekkt van ons interieurontwerp.

De monsteraar verdedigt zich gewoon en de kat vocht zijn oerinstinkt.

En het menselijk huishouden is totaal mag te loos.

Maar goed, als een plant in je woonkamer al zo onberekenbaar is,

dan vervagen de grenzen van realiteit pas echt als ze kijken naar wat er zich buiten af speelt.

In die zo genaamd, veilige omheinde hondenparken.

Je vraagt je tijdens het lezen echt af wat er in heemels na misses met de Nederlandse parken.

Dat is inderdaad opvallend.

Het voet soms minder als een taal les en meer als de openingzenen van een luchubere triller.

De buitenruimte wordt in deze beeentexte echt afgeschildend als een plek vol verborgen,

draagende misteries die echt compleet buiten de controle van de honden eigenaarde vallen.

We hebben twee bizarren incidenten in die teksten.

Allereerst zijn Mark en Zanne aan het wandelen met Labra Doedelboth en Mark's ruharige dwerg-tekkel.

Overigens over Karl wordt terloops vermeld dat hij ooit een hele zakpatat met mayo-nezener binnen heeft gewerkt.

Wat al wel aangeeft hoe stuurloos dit dier is.

Dat is wel indrukwekkend.

Ja, ze lopen in een drassig stuk van het park en het nek haar van de tekkel gaat plotseling overrein staan en hij begint zwaar te grommen.

Tussen de modder vinden ze een zware, donkere sporttas.

En de rit staat een stukje ogen.

Ja, en het ruikt sterk naar chemikalie.

Mark vermoed natuurlijk direct gedumpt drugs afval.

Maar te wel ze er naar staren begint de tas in eens te bewegen.

Biza.

Ja, iets in die tas leeft gewoon.

Het is het ultieme verlies van regie, hè.

Je wandelt over een rustig aangeharkt Nederlandspat en plotsling sta je echt ogen in ogen met het onbekende en het potentieel gevaarlijke.

En als of dat incident niet traumatisch genoeg is, is er nog een tweede incident in een ander park.

Tom en Zanne lopen met labbra doodel Yop.

Tom is echt compleet afgeleid. Hij zit met zijn neus in zijn telefoon een werkmeel te beantwoorden.

Weer die drang naar digitale controle te wel de fizyke wereld gewoon doorgaat.

Ja, juist. En Yop probeert ondertussen op de grondgevallen frikandelbrotje op te eten.

En verjaagd en passant ook nog even een rijger.

Maar dan duik de hond Tvars door een veld met hoge brandnetels.

Zo'n dichten bosjesrand in.

En wat vindt hij daar?

Geen bal of een tak maar een oude, in elkaar gedrukte kartonnen doos.

De doos is strak dichtgeplakt met tape.

En vanuit de binnenkant klinkt een hoog benoudige piep.

Deze twee cennes dus, die bewegen de sporttas vol chemikalie en de dichtgeplakte piepende doos,

vormen eigenlijk de ultieme antieteesen van Zannes 120 gram dietsgema.

Ja, een enorm contrast.

Ze demonstreren dat we onszelf continu zand in de ogen stroen.

We bouwen omheiningen, we leggen strakken pade aan,

we sturen e-mailstijdens het wandelen om productief te blijven,

maar in de struiken, net buiten ons blikveld,

gebeuren dingen die grillig, ondergrondelijk en soms gewoon ronduit cinister zijn.

En geen enkele Marie Kondo op ruimssessie kan je daar tegen beschermen.

Dat is een besef dat best wel inslaat.

We navigeren door het leven in de ver onderstelling dat we zelf aan het stuur zitten.

We lezen brave labels, we vertrouwen op stomknoppen,

we kopen duren, proefzakjes, hippo, allergenvoer,

maar eigenlijk dobberen we gewoon stuurloos rond in een wereld die doet wat hij wil.

En dat is misschien maar goed ook.

Ja, we hebben vandaag in elk geval een hele reis gemaakt

door de omverwachte psychologie van B1 taalessen.

Van de cognitieve disonatie rond een smeltende zijde bloezen

tot de fragiele computerkode van een hondenoppasgema dat omniddelig krescht

van de verlammende sociale controle op een natte stoep voor het huis van de buurman,

tot de onzichtbare dreiging van een hippemonsteraapland

en de absurde fondste in het hondenpark.

En de conclusie die we uit al deze bronne kunnen trekken is die hem heel erg bevrijden, denk ik.

Oh ja, hoe zo?

Onwat perfecte controle niet alleen een ilusie is,

het najaarge ervan is nu juist precies wat de rampen veroorzaakt.

Ja, dat is een inzicht waar je als luisteraar vandaag nog iets mee kunt.

Je hoeft je leven gewoon niet te behandelen als een wankelpaartehuis van strakken regels.

Het is echt onvermijdelijk dat je een keer met de verkeerde stand over je favoriete truistraakt.

Of dat je een keer buitenloopt zonder poepzakjes.

Ja, terwijl de buurman streng door de jalozier gluurt, het gebeurt.

Je huis die er zal op een dag ondanks al je goede zorgen,

toch iets ondefineerbaars uit de grootsteen of de vernezenbak eten.

En weet je, dat is oké.

Het wegnemen van die cramp achtergecontrole drang maakt het leven niet alleen een stuk makkelijker,

maar zorgt er ook voor dat je de gauws,

wanneer die onvermijdelijk toislat, met wat meer humor kunt begroeten.

Precies, om deze deep dive helemaal af te ronden,

wil ik je toch nog één laatste patrang mee geven uit deze bronne,

iets om zelf over na te denken.

We hebben het vandaag best uitgebreid gehad over onze obsessie met estetiek

en controle aan de oppervlakte,

maar kijk ook eens naar wat er systematisch wordt achtergelaten in al deze verhalen.

Wat valt jou daarin specifiek op dan?

Nou, het is door hoeveelheid, fysieke bagage en afgedankt te zaken die voorboren wordt.

In de verhalen over de kleding hadden we bijvoorbeeld de verdwaalde rode soc

weggestopt in een bergwitten was.

In de verhalen over de honden zagen we de afgescheepte over gereguleerde hond

bumper, weggestopt bij een oppas omdat het wiekentje parijs doorgang moest vinden.

Ah, op die manier!

Ja, en in de parken zagen we natuurlijk de meest letterlijke form van dumping.

Dus de vergeten poepzakjes die niet mee naar buiten werd genomen,

de chemische sportas die in de modder werd begraven

en die dicht geteepte doos met het hoogige piep,

anonym de brandneetel ging geschroven.

Wow, ja, dat is echt best donker als je het zo stelt.

Ja, want als onze maatschappij zo enorm gevoocust is op een perfect,

georganiseerde, rimpelloze, gestreken buitenkant,

wat is dan ons maatschappelijke restafval?

Hoeveel pijnlijke, rommelige of geotische elementen hebben we als samenleving

of jij als individue haastig in een doos gestopt afgeplakt met tape

en in de sprekenwoordelijke struiken gegooid?

Omdat we niet willen dat het ons perfecte pleitje verstoort.

Juist, we hopen dat niemand zo hoort piepen of ziet bewegen,

maar ze liggen er wel.

De controle aan de oppervlakte bestaat eigenlijk alleen bij de gratis

van datgenen wat we in het donker verbergen.

Wow, dat is een briljante, maar ook best confronteren de gedachte

om mee af te sluiten.

Wat ligt er in jouw persoonlijke bosjes weggestopt?

Laat dat maar eens bezinken.

De volgende keer dat je gewapend met je smartphone in je rolletje poepzakjes

een zo genaamd rustige wandeling door de buurt maakt.

Tot de volgende deeplife.