صدا1x
سرعت
مکث
تمرینخواندن
حالت
Woordenschat
Denk er zo over na. Wat hebben een boerentrente in 1944 die dag in dag uit zijn leven op het spel zet?
En iemand die vandaag op een zonig terrasje heel bewust een nieuws app van zijn telefoon verwijderd.
Nou eigenlijk met elkaar gemeen.
Nou, op een vlakke gezien helemaal niets natuurlijk.
Nee, precies. Maar als je in de verslaag duikt die we vandaag voor je klaar beliegen, zie dat ze allebei vechten.
Allebei op een volstrekt eigen manier tegen een wereld die gewoon te massief is om in je eentje te bevatten.
Ja, het gaat fundamentaal over de schaalbaarheid van menselijke invloed eigenlijk.
Zeker. Welkom bij deze nieuwe verkening.
We leggen vandaag twee compleet verschillende werelden uit onze verzamelden bronnennaast elkaar.
Want de ene kant duiken we in het westpen nest van de vastgelopen geëopolitieke verkiezingen in het midden oosten.
En dan de andere kant staan we in de modder van een trendse erf tijdens het tweede wereldoorlog.
Klopt. En de misci voor jou als luistera is ontonderkoel gewoon de mensen omgaan met gebeurtenissen die veel groter zijn als hij zelf.
Zonder weet je wel helemaal overwel de geraken door die constante stromen in informatie.
Want hoe navie geert een individue nou echt door gaus?
We zien in de bronnen mensen intens worstelen met machteloosheid tegenover van die onvrikbare politieke systemen.
Terwijl we in dat historische verhaal juist een onvoorstelbare stille daadkracht zien,
ik heb echt enorm veel zin om die parallellen uit te pakken.
Laat we meteen die geëopolitieke gaus in duik, toch?
Dij ik wel goed plan. De recente verkiezing in Israel.
We hebben de verslagen daarvan gelezen en de keihardde conclusie van al die stemmen is eigenlijk dat er weer geen conclusie is.
Nee, het politieke landschap is totaal vastgelopen.
Ja, niemand kan een regering vormen.
Er zijn twee heel specifieke details die in de bronnen echt voordoer het naar voren komen.
Ten eerste zijn de arabische partijen groter dan ze ooit zijn geweest.
Dat is een hele belangrijke verschrijving, ja.
En de tweede was de opkomst onder de kiezes verrassend hoog.
En toch is de kans reëel dat ze gewoon opnieuw naar de stembus moeten.
Omdat de formatie simpelweg niet lukt?
Nee, klopt.
Als ik dat lees voelde het als of een kijkenaar een auto die vol gas geeft, de motor looit,
maar de wielen zitten gewoon tot aan de aservast in de modder.
Dat vast zitten is geen incident, zeg maar.
Het is een direct viskunde gevolg van het kiestellsel, waar ze meer werken.
Hoe bedoel je dat, precies?
Nou, zowel, Israel als Nederland functioneert met een stelsel van evenredige vertegenwoordiging.
In tegenstelling tot bijvoorbeeld het twee partijen systeem in de verenigde staten.
O ja, waar je eigenlijk maar twee smaak hebt.
Exhaakt.
Wat we in de praktijk in dit soort stelsel zien is dat kiezers hun stemmen verdelen
over hun steeds groter woordend aantal partijen.
Je komt dus in een enorm gefrugmendeerd landschap terecht.
Een versplintering van je welste.
En de bronnen trekken die parallel met de Nederlandse politiek ook echt snoeie hard.
Ja, dat ligt natuurlijk erg voor de hand.
Ze wijzen direct naar onze eigen eindeloze formatiezoop van 2021.
Je weet al die maandenlang de heleboelverlanden.
Dat was een perfect voorbeeld van dat gefrugmendeerde landschap in actie.
Zeker.
En ze halen in de verslagen ook aan hoe het vertrek van Mark Rutte in 2023
eigenlijk een gigantisch vaakumachteliet.
De poppetjes wisselen, leiders vertrekken,
maar de spelregels van dat onwerkbare boordspel blijven hetzelfde.
En als je dan een kovalitie moet bouwen van vier, vijf,
of zons wel zes partijen die totaal tegenoverke stelden belangen hebben,
dan geef je in feite kleine flankpartijen absoluut veto macht.
Ik probeer met dit in eerste instantie voor te stellen als een legpuzzel,
waarvan de stukjes steeds van vormen veranderen te wel je omlegd.
Maar als we inzoomen op hoe die arabische partijen in Israel nu
op eens meer ruim te klemen,
deckt een puzzel de lading niet.
Nee, het is dynamisch er dan een puzzel.
Het is eigenlijk een levensgevaarlijk spelletje Jenga.
Oh, dat is een hele trevende vergelijking.
Een Jenga-toren waarbij elk afzonderlijk houten blokje,
een specifieke, demografische of ideologische belangengroep voor tegenwoordigt.
Ja, en als je als vormenteur probeert het arabische partijblokje eruit te trekken
om ergens anders ruim te te maken,
of je schuift met een uiterste rechtsblokje,
dan mag je het hele toren meteen te wankelen.
Omdat de strukturele enthegiteit van het gematigde politieke midden is, verdwenen.
Precies dat.
Niemand kan meer een stabilitoren bouwen,
zonder dat een van de extremiteiten hele boel om vertrekt.
Maar als ik dan even advocaat van de duifeltspeel over die bronnen...
het gijgang?
Je noemde net die verassend hoge opkomst.
Mensen blijven dus massaal naar de stembus gaan in zo'n wankelend Jenga-systeem.
Is dat niet gewoon volgens hoop?
Hoe bedoel je volgens hoop?
Nou, ze blijven tijd in energiesteken in een meegenisme dat overduidelijk stuk is
en het leven het geen werkbare uitkomst voor de burgrop.
Worden mensen daar niet ontzettend moedeloos van, heeft stemmen dan nog wel zin.
Kijk, we hebben in onze wessens de blik de neiging om een democratie alleen succesvol te noemen,
als het vanavond voor het 8 uur zonder gesluiten de regering oplevert.
Ja, met tegenwikstein.
Dat is echt een enorm kortzichtige visie op hoe magstverhoudingen schuifen.
De hoge opkomst, dan jij's aan, dat langdurige demografische verschuifingen...
eindelijk een harde politieke vertaling krijgen.
Oh, dus het is wel zinvol ondanks de gaus?
Absoluut.
Als een achterband die decennia langgemarginaliseerd was of aan de zeilijn stond...
en in dit specifieke geval is dat de arabische bevolkingsgroep in Israel...
via de stembus op eens genoegzetels verwerft...
veranderen ze de fundamentelen wiskunde van de macht.
Ze dwingen eigenlijk een plek af aan de formatietafel.
Exakt.
Ze zeggen daarmee in feiten, hè?
Jullie kunnen jullie politieke toren niet meer bouwen zonder ons blokje te gebruiken.
Heel mooi verwoord, ja.
Voorheen kon het politieke establishment nog wel redelijk eenvoudige meerderheid vormen...
door z'n simpelweg om bepaalde minderhijdsgroepen heen te formeren.
Ja, die negeren ze gewoon.
Maar dat wiskunde gepad is door de nieuwe verkiezingsuitslacht dus afgesloten.
De verlamming en de impassen die we nu zien in de bronnen...
zijn niet de symptomen van een dode democratie.
Maar wat dan wel?
Goeibijnen.
Goeibijnen.
Precies.
Het zijn groeibijnen van een system dat ruw ontwaakt.
Het wonge wordt de nieuwe demogravisreliteit te accumuleren.
Wauw, oké.
En het proces om die nieuwe blokken in het fundament in te passen is per definitie peinelijk.
Het is rommelig.
En ja, het lijkt bij de gewone kiezer tot enorme frustratie.
Rommelig investerend, dat is nog zacht uitgedukt als je de gespreksverslagen...
door opnaaslaat.
Het is bizarre.
Ja, de emoties lopen hoog op.
Zeker weten.
De verslagen laten peinelijk gedeten jeerd zien hoe dit nieuws...
bij mensen letterlijk de huiskamer en hun hoofde bieden drinkt.
Ze vinden sociale media tuppersoonlijk te veel.
Zij ervaren akuten stress van die constante stroom aan...
onoplosbare wereldproblemen op hun schermen.
Wat heel begrijpelijk is.
En dan komt er een heel fascinerend kant op die niet gesprekken.
Deze mensen besluiten midden in die geopolitieke gaals...
gewoon het nieuws uit te zetten.
Ja, de stekker eruit.
Ze klappen de leptop dicht, lopen naar een café, kletsen over hoe...
lekker de transferis en bestellen een grote kopkofie met een flinke punt appeltaart.
Het bevamde appeltaartmoment uit te bronnen.
Ja.
En als u dat op een vlakker geleest klingt het haast apatisch, toch?
Terwijl de wereld in brandstaat gaan zij gezellig aan de kopkie.
Mijn eerste rejaxie was eigenlijk...
is dit niet de ontdien me straksvolgenpolitiek.
Het is heel verleidelijk om dat meteen te veroor delen, ja.
Als straksvolgenpolitiek of een gebrek aan maatschappelijke betrokkenheid.
Nou ja, je kijkt toch letterlijk de andere kant op.
Maar als we de psychologie van informatie overlood en het concept van de...
locus of control erbij pakken, zien we echt een heel ander meeganisme in werking te reden.
Het is geen onverschilligheid.
Wacht de locus of control.
Ligt die teoriës even uit voor de luisteraalsje wil?
Tuurlijk.
De locus of control is een psychologische teori...
die beschrijft in hoe ver een mens geloof dat hij of zij invloed heeft op de gebeurtenissen...
in het eigen leven.
Oké, dus hoeveel controle je voelt?
Precies.
Je hebt een interne en een externe locus of control.
Mensen die opereren vanuit een sterke interne locus...
die geloof dat hun eigen beslissingen en acties bepaalend zijn voor de uitkomst van hun leven.
Ik heb het stuur in handen zeg maar.
Ja, echter bij immensen gebeurtenissen, zoals geopolitieke impassers of...
zo'n totaal vasgelopen kabinetformatie schiet die mentale wijzer bij veel mensen...
vol naar de externe locus.
Omdat het zo overweldigend is.
Dat is de overtuiging dat krachten ver buiten jezelf, overheden, internationale conflicten...
abstracte systemen eigenlijk volledig jouw lot bepalen...
en dat creëert een verlamend gifte gevoel van machteloosheid.
Oh, wow.
Dus door dat je 24 goepen dag 7 dagen per week naar nieuwstanders kijkt over die formatiekriezes...
wordt je de konstand mee geconflomteerd dat je de nul invloed op hebt.
Ja, dat gindig uit.
Je wordt mee doogeloze over Sponte Andermans Gaals, dat huidt er niet vol.
Nee, klopt.
In een menselijk brein is evolutionair domweg niet ontworpen om...
chronische wereldwijden stressoren te verwerken waarop het niet kan...
reageren met de klassieke vecht of vluchtreaktie.
Je kunt een vader politiek stijls om moeilijk fysiek in elkaar slaan, helaas.
Nee, en je kunt er ook niet voor wegrennen over zessen vannen.
Nee, exact.
Wat de mensen in de bronnen doen met dat cafébezoek in die appeltaart...
is eigenlijk een briljante psychologische correctie.
Ze verkleinen hun wereldtijdelijk.
Drastisch eigenlijk.
Ja, tot een domijn waar ze wel onmiddellijke volledige controle hebben...
waar ze hun interne locus of control direct weer kunnen herstellen.
Omdat ze wel kunnen bepalen of ze koffie of t-neemen.
Precies.
Ze bepalen zelf wat ze bestellen, met wische praten, de temperatuur van de koffie...
in welke stoel ze zitten, daarmee herover ze hun mentale autonomie.
Het is dus echt een actieve daad van zelf behoud en psychologische gienen.
Geen luihheid of desinteressen.
Absoluut niet.
Focus op wat je wel kunt controleren.
Door je af te sluiten beschermen zinpel weg je vermogen...
om de volgende dag weer te kunnen functioneren.
Dat is ergens best een hele bevrijdende gedachte.
In de macropolitiek voelt onze invloed natuurlijk microscopisch klein.
Wat leidt op de noodzaak van die trotjes-appatie om ons zelf te beschermen.
Maar we gaan in deze analyse een brug slaan naar ons tweede verhaal.
Ja, het contrast.
Precies, want we hebben het nu uitgebreid gehad over die moderne...
westen ze luxe om weg te kunnen lopen van het nieuws.
Om je telefoon uit te zetten als het even te veel wordt.
Wat een enorm voorrecht is.
Maar wat doe je als je je niet kunt afwenden?
Wat als wegkijken en confiteenkken hebben we geen optie is.
Omdat het wereldtunnel zich letterlijk op jouw eigen vierkant mee te afspeelt...
waar weg gaat lopen, de dood betekent.
Dat is de ultieme test van menselijke agency.
Het moment waarop de invloed van het individue niet verdwijnt in de massaar...
maar letterlijk het verschilbepaal tussen leven en dood.
We pakken de bronnen erbij.
En die dwingen ons om naar dren te te kijken.
Na de Tweede wereldtool.
Het nieuws bericht dat onze verzameling besprekt een historisch eer betoon.
Een heel bijzonder verhaal.
Zeg, een echtpaar, gewoon een boeren op het drense platte land...
heeft postum de jatvachem onderscheinig gekregen.
Dat is de hoogste israelische erkening.
De segregen die, omdat zij jarenlang, midden in de bezetting...
joten onderduikers op hun boerderij verborgen hebben goud.
Levensgevaarlijk werk?
Absoluut, als je gepakt werd, was je zelf ook weg.
En omdat het echtpaar zelf al lang is overleden...
is de aanvraag voor deze erkening gedaan door hun kinderen.
Kijk, we lezen dit soort verhalen wel vaker.
Maar de bronnen dwingen ons hier echt om voorbij dat geromantische rebeel te kijken.
Dat is zo belangrijk, ja.
We praten in onze moderne maatschappij heel vaak over onderduiken...
in abstracte bijna veel misetermen.
Als of het een spannend jongensboek is?
Ja, als of het een kwestie is van even een geheimendeur...
in een boekenkast bouwen, voila, de helde daad is voorbrachten.
Vind je op je morreletjekelist.
Maar de realiteit was natuurlijk totaal anders.
We vergeten een rauwe dagelijks uitputten de logistiek die hierbij komt kijken.
Het jaren lang in leven houden van extra mensen...
buiten het zicht van een werkelijk genadeloze bezetter.
En dat is precies het detail waar de bronnen ophaameren, die logistiek.
Hoe koop je in vredes naam dubbel zoveel brood bij de lokale bakker?
In een tijd van strikte distribuutiebonden, zonder dat je buuren die misschien wel...
en het bezinpatieën hebben, argwaankrijgen.
Of hoe verberg je de enorme toenamen aan huisvel?
Precies waarhaal je extra kleding vandaan, in die eiskoude winters.
Of en hier krijg ik echt de rillingen van...
hoe zorg je de voordat een klein kind tot stil is elke keer als de...
om weten de postboden op de duurklopt.
Het is onverstander.
Het bestef dat elke dag, elke uur de gauw bij wijze van spreken gewoon in je voortuimstond.
In simpule hoespui op het verkeerde moment kon het einde betekenen.
En niet alleen voor de onderduikers?
Nee, voor dat hele boerige zin.
Je riskeerde niet alleen je eigen leven,
maar letterlijk het leven van je eigen kinderen.
Die constante, wirgende terreur.
Dat verijste mentale discipline en een moralere grad die we ons...
vanuit onze comfortabelen, moderne levens, amper meer kunnen voorstellen.
Nee, klopt.
Er was gewoon nul ruimte vervouden en al helemaal geen ruimte voor het vijfel.
De bronnen plakken de heel mooie het lebel typisch drenns op.
Hij de gespreksverslag noemt het bescheidenheid, nuchter, geen grote woorden gebruiken,
maar gewoon in absoluut de stil te doen, wat er op dat moment gedaan moet worden.
De dades spreken voor zich.
Maar ik vind het eerlijk gezegd van een beetje gevaarlijk om zo iets univerzils weg te zetten
als slechts een regioenaal karaktertrekje.
Dat ben ik met je eens, het oversteig dat lebel.
Precies.
Of dat nu drenns is, of gewoon de harde psychologie van overleven,
wat een enorme raakt is het absurde contrast met hoe we in onze huidige maatschappij leven en communiceren.
We parallele zijn pijnlijk ja.
Ja, want in onze tijd, 2024,
is onze absoluut de sociale valuta zichtbaarheid.
Als we tegenwoordig ook maar 5 euro aan een goede doel geven, of we redden een gewonde vogel van de straat.
Dat staat het binnen 2 minuten op sociale media.
Uiteraard met een leuk muziekje door onder.
Ja, compleet met een zachte filter, helemaal klaar om likes, applaus en hartjes te oogsten.
We lijken wel een podium nodig te hebben voor elke goede daad die we doen.
Het is de heerendagste drank naar performatieve moraliteit.
Performatief, ja, dat is het word.
We willen niet alleen de wereld verbeteren, we willen bovenal dat de rest van de wereld ziet dat we aan de goede kant van de geschiedenis staan.
Zichtbaarheid is vandaag de dag de definitie van macht.
Maar in 1944 op die boerderij, daar was zichtbaarheid letterlijk je doodvonners.
Een valute was absoluut de compromisloze onzichtbaarheid.
Wow, dat is de overleving van de stilte, geplaatst recht tegenover de latwai van onze moderne digitale doegdzinialering eigenlijk.
Dit drense echtbaar heeft in die leen tijdens de oorlog over gezwegen om te overleven.
Ze zwegen een nadebevrijding een heel leven over.
Gewone mensen die buitengrone dingen doen, maar geen linkje voor hoven.
Het was voor hen geen content om te delen, het was de rauwe realiteit.
En dat brengt bronnen op het generatieaspect, want ik zelf misschien wel het meest aangrijpende deel van de analyse vindt.
Ja, de rol van de kinderen.
De kinderen van het echtbaar hebben veel decennia later toen een ouderstus al lang of leden waren, pas die onderscheiding aangevraagt.
Ze deden dit omdat de stilte in huis na de bevrijding blijkbaar oor verdofend was.
Dat is een zwaar en complex psychologisch fenomeen dat we heel vaak zien in een naselep van oorlog.
Hoe werkt dat precies door in z'n familie?
Nou, de eerste generatie, de ouders die letterlijk met de laar zijn om modderstonden,
die handen de vele vanuit een akute, fysieke noodzake en een absoluut onvrikbaar morielkompas.
Ze moest er wel.
Precies, voor hen was het verbergen van mensen geen episenhelde date waar je later over opschept op verjaardagen,
waar iets wat op dat moment simpelweg hun menselijke plicht was.
Daarna toen de dreiging eindelijk weg was,
sloot hun overlevingsmeggedisme gewoon mentale deuren.
Zantroverend doorgaan.
Ja, want trauma en doodzang slaten zich aan de keukentafel puid gewoon moeilijk in woorden vangen.
Dus kies men voorzwijgen.
Maar voor die kinderen ligt het anders.
Zeker.
De tweede generatie, de kinderen die op die boerderij opgroeiden of vlak der nageboren werden,
dragen het loodzware gewicht van dat verzwege heldendom.
Zij groeien op met de spoken van een geschiedenis die niet hardtop uitgesproken mag worden.
Dat lijkt me zover stikend.
Dat is het ook.
En die generatie gaat later in hun leven, dus actief op zoek naar historische en tasbare erkenning.
Ze willen, of liever gezegd, moeten de stil te doorbreken, omdat de weegschaal van de geschiedenis dat verijst.
De bronnen noemen het heel treffend.
De kinderen gingen op zoek naar de kronen op het werk van hun ouders.
Perachtig verwoord.
Ze eisten het licht op, speciaal voor de mensen die alles opgave om in de schouder te blijven.
En als je dat dus naast dat eerst een verhaal over die vastgelopen, luidt rugte, politieke gaoslecht,
dan zie je ineens het volledig gespectrum van onze invloed.
Het relatieveerd onze heenendagse dagelijksen bestlomeringen enorm.
Ja, het plaats alles in een heel ander perspektief.
Ja.
In de maakere politiek, zoals bij die verkiezingen in Israel en Nederland,
waar maar geen regering uit rood en de jenga toren weiger te staan,
voelt onze stem soms als een zandkorel in de woestijn.
We worden moederloos en zoeken onze toeflucht in het café met een kopkoofie
om ons niet te laten verplettere door die onmacht.
En dat is zoals we ontdekt hebben een hele legitime en gezonde reactie
om je eigen controle te bewaken.
Precies, de hoeven ons niet voor te schamen, maar de gelijke tijd op de micro-schaal van de menselijke geschiedenis
zien we hoe twee gewone mensen op een modderig ervindrent besluiten
dat hun vierkante meter hen toebehoort.
Ze lieten zich niet verlammen door een geopoletieke overmacht.
Zeg je met een gewoon leven.
Absoluut de raal dat kracht van het individue.
Gewone mensen die instilten buiten gewone beslissingen nemen.
Het demonstreer dat je zelfs vaneerd compleetische systemen om je heen ontsport en in brandstaat,
altijd de uiteindelijke macht behoud om de moral op je eigen grondgebied te dikteren.
De schaal van je actie veranderd misschien, maar het vermogen om een keuze te maken voor het wijn nooit.
Dat vind ik echt een hele krachtige conclusie.
Dus wat neem jij hier als luisteraar uit mee naar je eigen leven?
We hebben vandaag in deze zestie de uiterste van het spectrum verkend.
Van vast gelopen systemen tot individuele moed.
Precies, als het nieuws je overspielt, als de onophoudelijke strooma-meeningen, geopoletieke kriesessen
en schremen het nieuws bericht die je naar de keel grijpt,
realiseer dan dat het geen zwaktee is om even uit te checken.
Nee, pak die pauze.
Ja, het is voorkomen terecht om je eigen persoonlijke appeltakelment te claimen,
om op aardem te komen en de controle over je directe omgeving terug te pakken.
Je brein heeft dat gewoon nodig om niet zinisch te worden.
Maar aan de andere kond?
Maar laat die overwelige de nieuwstromie er nooit van overtuigen,
dat de invloed van een gewoon mens er niet meer toe doet.
Die invloed kan massaal en uit terug te zijn,
door tegen alle verwachtingen in naar een stembus te blijven gaan,
in een haperende de democratie om zo verandering af te dwingen.
Of die invloed kan klein, anoniem en vluisterstil zijn.
Exact.
Opererend vanuit pure stille in tegeniteit.
Waarbij de alle grootste helden daarde, juiste daarde zijn,
waar geen enkele camera opgericht staat.
En wat brengt ons bij het einde van deze analyse?
Waarbij we alle draden uit de bronnen hebben samen geknopd?
Hebben we een flinke reis gemaakt?
Zeker weten, van het midden oosten naar trenten.
En we willen je achterlaten met één laatste in dringende gedachte
om zelf eens over na te denken.
We leven nu in de tijdperk van de absoluutensichtbaarheid.
Alles moet gezien worden.
Maar stel nou dat een toekomstige generatie net als de kinderen van de drense echtpaar
over 60 jaar terugkijkt op onze huidige tijd.
Ze gaan op zoek naar onze na laadenschap.
Wat zouden zij dan precies bloot leggen?
Dat is een confrontierende vraag.
Ja, toch?
Zullen we in hun ogen gereduiseerd worden tot de opaflakke, schreeuwere debatten
en het vluchtige zinisme dat we nu eindeloze onze digitale tijdlijnen produceren?
Of kijken ze daar doorheen?
Precies.
Of zullen ze door al die in mensen dagelijkse raars heen moeten graven
op zoek naar onze eigen stille, onzichtbare daden van moed.
Welke voorborgen geschiedenis schrijven wij op dit specifieke moment?
Als we denken dat niemand kijkt.
Een prachtige gedachte om me af te sluiten.
Dank je wel voor je tijd.
Je focus en het uitlenen van je nieuwsgierigheid aan deze verkening.
Tot de volgende keer.
تنظیمات
متن
حالت
صدا
مکث