B1 Dutch News Podcast: Attic Fire and Marcel's Blue Chair

Fijn dat je weer meeluistert.

Je kent het vast wel, je leert Nederlands uit zo'n veilig lesboekje.

Je stapt woordjes, je leert de regels over hoofdzinnen.

Ja, en onthoudt het heel even alsof je het helemaal snapt.

Precies, het is bijna een soort wiskunde.

Formule invullen, zin klopt.

Maar dan stap je de echte wereld in.

Ja, de Nederlandse realiteit.

Exact, je loopt op straat, de regels laten volling je gezicht.

Iemand stelt je onverwacht een vraag.

En plotseling is dat woordeboek je echt ontvallen, het is er gewoon niet.

Dat is gewoon weg, zomaar uit je hoofd.

Ja, en dat is oké.

De realiteit van de nieuwe taalspreker is niet strak en georganiseerd.

Het is rommelig, het is onvoorspelbaar en het is zo onzettend ongemakkelijk.

En dat ongemak, dat is nou exact waar de echte taal begint.

We klampen ons graag vast aan die perfecte zinnen op papier, maar taal is uiteindelijk gewoon gereedschap,

toch?

Ja, gereedschap om alledaagse situaties op te lossen.

Precies.

En we gaan in deze diepe duik kijken naar een hele reeks van dat soort menselijke, onverwachte

situaties in de Nederlandse leesverhalen van deze week op BN-ivoot.

Want de verhalen die we voor je hebben uitgekozen, die hebben al een hele mooie, nou ja, rode draad eigenlijk.

Het gaat over wat er gebeurt als je plannen volledig in het water vallen.

Systemen crashen, lichamen werken niet mee.

En er breekt zelfs ergens letterlijk brand uit.

Heftig, ja.

Wat je overal ziet is dat de theorie faalt, maar de gemeenschap vangt het op.

Buren, familieleden, wildvreemden die inspringen.

We gaan er samen doorheen als een soort gezellig gesprek, en we geven je in Nederland direct

een snelle upgrade.

Laten we meteen beginnen in Enschede, bij Eva.

Ah, ja.

Eva en het Grosse avontuur.

Ja.

Eva is met haar vriendin Kim een dagje uit.

Een rondleiding bij de Grosse fabriek.

Kim had speciaal voor die gelegenheid echt zo'n goede jas aangetrokken, helemaal in de

stijl van de beermerk.

Fantastisch, dit terwijl is dat.

Geniaal.

Maar dan gaat het dus mis.

Tijdens die rondleiding wordt Eva plotseling onzettend ziek en ze woont in het ziekenhuis.

Daar zit ze dan hè?

Met haar broer Bram, die haar een beetje probeert op te vrolijken.

Met van die typische ziekenhuissloffen, T.

Die eigenlijk alleen maar naar warm water maken, weet je wel.

En Eva, heel droog, merkt dan op dat T in ieder geval goed past bij de slappe koffie die

Bram thuis altijd zet.

Ja, haar humor was ze dus niet kwijt.

Gelukkig mag ze na controle wel weer naar huis.

Buiten ruikt het naar nat gras, ze stappen de bus in, maar er komt ze thuis, waarschijnlijk echt

helemaal kapot.

En wie staat daar voor de deur?

Buurvrouw Van der Jume.

Met een gigantische dampende pan zelfgemaakte soep, vol met tomaten, verse ui, knoflook, echt

de menselijke versie van een warme deken.

Al had ze wel een voorgevoel.

Oh ja.

Broer Bram mocht mee-eten, mits hij daarna wel even de afwas zou doen.

En zaterdag eten ze met een hele groep gezellig die soep buiten op het plein.

Maar goed, als we even terugspoelen naar dat ziekenhuis.

Naar dat moment van paniek.

Ja, als ik in zo'n situatie zit, voel ik me net een kapotte vertaalmachine.

Je ligt in zo'n bed, je wilt in het Nederlands zeggen dat je je ellendig voelt en dan vertaal je

letterlijk vanuit het Engels.

Dan krijg je van die hele letterlijke zinnen.

Precies, ik kom zelf dan dingen zeggen als mijn lichaam is heel slecht vandaag of ik heb

een fout gevoel.

Het klinkt echt zo onwijs ongemakkelijk en robotachtig.

Vind jij het als luisteraar ook niet lastig om te vertellen hoe je je voelt, zonder

als een dokter te klinken?

Ja, maak je geen zorgen als je dat hebt, want bijna iedereen die Nederlands leert, vertaalt dit

in het begin verkeerd.

Zoals Nederlanders struikelen soms over een eigen gevoelenswoord.

Dus we zijn niet de enigen?

Nee, absoluut niet.

Het probleem is dat we vaak proberen een hele objectieve diagnose te geven.

Dus je zegt zoiets als: ik ben beter.

Wat eigenlijk klinkt alsof je een machine bent die net is gerepareerd.

Ik ben gerepareerd.

Klinkt heel koud, wat is de upgrade?

We gebruiken in het Nederlands een wederkerend werkwoord, namelijk zich voelen.

Dus even als reven een berichtje aan Kim, ik voel me al veel beter.

Ik voel me.

Doordat je me toevoegt, maak je het veel persoonlijker, toch?

Exact.

Je claimt de ervaring, het is jouw realiteit op het moment.

Het haalt de schaamte en dat klinische randje er helemaal af.

Mooi is dat.

Weet je wat een leuke actie is voor de luisteraars?

Zeg nu hardop tegen ons hoe jij je vandaag voelt.

Begin gewoon met de zin: ik voel me.

Goede oefening.

En het klinkt direct een stuk natuurlijker.

Zeker.

Nou, buurvrouw Fatima lost in dit verhaal eigenlijk het probleem op dat even als lichaam creëren.

Maar de gemeenschap springt ook in als onze systemen ineens crashen.

En dat zagen we in ons tweede verhaal vanuit Utrecht.

Ja, en bizar toevallig.

De reddende engel heet ook Fatima.

Ja, ongelofelijk toch.

Heel grappig.

Goed.

We hebben Pieter.

Pieter wacht op zaterdagochtend in z'n appartement.

Hij heeft een etentje gepland, z'n zus Eva en twee buren komen eten.

En hij dacht alles slim geregeld te hebben met de Albert Heijn-app?

Ja, de boodschappen zouden bezorgd worden.

Maar de app geeft op een of andere manier een storing en flinke vertraging aan.

Pieter rent naar de koelkast, trekt de deur open en ziet echt een absolute tragedie.

En wat het ergste is?

Drie eieren voor twaalf, twee uien en een leeg pak melk.

Daar maak je echt geen diner voor vier personen mee.

En terwijl hij daar in de stress zit, staat z'n Utrechtse buurvrouw Fatima voor de deur.

In een gele regenjas?

Om even een schouderklopje te brengen?

Ja, en zodra ze ziet wat er aan de hand is, overtuigt ze Pieter min of meer om mee te gaan naar de supermarkt.

Ze had zelf nog wel wat uien liggen, begreep ik.

Klopt.

Maar de rest moesten ze kopen.

In de stromende regen.

Pieter had natuurlijk geen paraplu.

Die lag nog bij z'n zus.

Dus hij rende met een plastic tas op z'n hoofd door Utrecht.

Een prachtig beeld, dus dat.

En in de supermarkt blijkt de komkommer ook nog eens absurd duur te zijn.

Komkommerinflatie.

Die laten ze dus liggen, maar Pieter smokkelt een stiekem wel stroopwafels in.

Zijn ik scus?

Omdat mijn koffie anders zo alleen is.

Echt een fantastisch excuus om gewoon een suiker te eten.

Ja, toch?

Maar stel je dat moment in die supermarkt even voor.

Je bestelling is mislukt.

Je staat daar met een natte tas in je hand.

Je moet snel aan iemand uitleggen wat het probleem is.

Ja, de paniek slaat toe.

Dan blokkeer ik weer.

Ik ga losse woordjes afvuren.

Ik heb mensen uitgenodigd.

Ik heb geen eten.

Herken je dat als luisteraar?

Je staat in de winkel.

Er is een probleem en je bevriest.

Ja, het is echt die bekende rood-worden.

Dat is volkomen normaal als de zenuwen toeslaan.

Maar er is een hele simpele regel om dit aan te pakken.

Je kunt die korte zinnen namelijk aan elkaar plakken met een simpel woordje om een contrast aan te geven.

En dat woord is maar.

Dus in plaats van: ik heb eten beloofd, heb ik niets.

Zeg je dat?

Ik heb iedereen eten beloofd.

Maar ik heb bijna niets.

Oh, dat maar.

Werkt dat als een soort taalkundige schokdemper?

Wat een mooie analogie.

Ja, het is een schokdemper.

Het laat zien wat je intentie was voordat je vertelde dat alles misging.

Dat voelt veel menselijker.

Bedenk voor jezelf, waarde luisteraar, maar één ding dat je vandaag wilde doen wat niet is gelukt.

En maak dan de zin: ik wilde dit doen, maar.

Perfect, om dat gewoon vandaag nog in de praktijk te brengen.

Oké, Pieter's probleem was dat hij wilde koken en niets had.

Wat ik goed afliep.

Maar wat nou als je kookt en je let even niet op?

Dan krijg je een veel heftiger verhaal.

Precies.

Dan gaan we van een warme pan soep naar een pan die in brand vliegt in Hengelo, ons derde verhaal.

Ja, op een regenachtige donderdagavond.

Pieter zit gewoon op de bank, maar dan ruikt die plotseling een scherpe, prikkelende lucht.

Hij loopt naar de gang en ziet dat er rook onder de deur van zijn buurman vandaan komt.

Die buurman had dus een pan op het vuur laten staan.

Levensgevaarlijk.

Zeker.

Pieter belt trillend natuurlijk 1-1-2.

En dan komt de brandweer, buren rennen naar buiten.

En mevrouw De Vries van de derde verdieping.

Oh ja, mevrouw De Vries.

Ja, die vlucht in de paniek niet naar beneden, maar naar het dak.

Ze moest eigenlijk met zo'n enorme ladderwagen gered worden.

Gelukkig is iedereen veilig.

Maar Pieter komt de volgende dag wel direct een brandblusser brengen.

Ja, dat kan ik me heel goed voorstellen.

Maar als je zo'n bizar spannend verhaal achteraf moet vertellen.

Maar bij de politie of aan je buren in zo'n extreme panieksituatie vergeet je toch al je grammatica.

Vind jij het vertellen in de verleden tijd ook zo'n gedoe?

Want dat horen we vaak, vooral met die vervelende onregelmatige werkwoorden die opeens van klank veranderen.

Kijken wordt keek, zoeken wordt zocht.

Je voelt hier echt een tijdreiziger die vastzit in het heden.

Ja, en je bent echt niet de enige hoor.

Dat had gelukkig een schame te weg, want zelfs na jaren oefenen vinden veel kersisten dit nog heel moeilijk.

Maar de regel hier is eigenlijk een hele slimme truc.

Wat is de truc?

Volkens je in een spannend verhaal, puur op je zintuigen in de verleden tijd.

Wat deed je lichaam?

Ah, kijk je en ruiken.

Exact, zintuigen.

In plaats van te proberen het woord voor ontdekken of beseffen in de verleden tijd te zoeken.

Dat is veel te ingewikkeld.

Dus in de basis zeg ik: ik zie rook onder de deur.

Wat nogal statisch is.

En de upgrade is dat je de zintuigen gebruikt voor sfeer.

Ik hoorde iets vreemds en ik rook brand.

Ik hoorde, ik rook, ik zag.

Ja, je hoeft die complexe actiewoorden niet perfect te hebben.

Als je de zintuigen gebruikt, trek je mensen direct mee in je herinnering.

Dat is een supergoede tip.

Als je straks dit verhaal nog eens leest, omcirkel dan voor de grap elke keer dat Peter in de verleden tijd iets ziet,

hoort of ruikt.

Het zit er vol mee.

Ja, de zintuigen maken de taal levendig.

Bij zo'n brand probeer je je fysieke huis te beschermen.

Maar we gaan nu naar een bibliotheek in Delft.

En hier gaat het juist over het beschermen van je digitale huis.

Ook een plek waar je je veilig wilt voelen.

Noor zit daar achter een rode computer.

En ze leert werken met e-mail.

Terwijl ze bezig is, leest ze op de nieuwspagina dat er 400.000 e-mails van de Duitse politieke partij AFD zijn gestolen.

Inclusief mail van Alice Weidel.

Gewoon als nieuwsbericht dat op haar scherm voorbijkwam.

Precies?

Puur het nieuws van de dag.

Maar door dat getal, die enorme hoeveelheid gestolen data.

Beseft Noor ineens: wacht, een e-mail is gewoon een privébrief.

Die moet veilig zijn.

En midden in dat serieuze moment van bewustwording?

Komt daar broer Zander binnen.

Met verwaaide haren van de storm.

En een zakje met gebruikte koekjes.

Hij probeert haar wachtwoord te raden.

Maar Noor weigert het categorisch.

Uitschriftje blijft dicht.

Heel goed van haar.

Zeker.

Ze leert vervolgens werken met een tweede code.

Tweestapsverificatie.

En ze schrijft op.

Wachtwoord met niemand delen.

Dat ex gaat slot op de deur.

Ja, het voelt soms wel als je je voordeur met 6 verschillende sleutels moet openmaken.

En als ik dan aan een vriend advies moet geven over digitale veiligheid,

ben ik bang om te streng te klinken.

Geef je wachtwoord niet aan ons.

Het klinkt bijna alsof ik boos ben.

Dat is een heel bekende drempel.

Ben jij als luisteraar ook wel eens bang om bazig te klinken als je in het Nederlands advies geeft?

Nederlanders zijn natuurlijk al best direct.

Zeker.

En het is logisch dat je je daar zorgen over maakt.

Want niemand wil onbeleefd zijn als ze proberen te helpen.

Hoe pakken we dit dan tactischer aan?

In plaats van een hard verbod te gebruiken zoals jij mag niet.

Gebruik je de constructie je hoeft niet.

Dat klinkt zo ontzettend veel zachter en vriendelijker.

Wacht, dus in plaats van...

Geef je wachtwoord niet aan ons.

Zeg het docent tegen haar, heel liefdevol eigenlijk.

Je hoeft het ons niet te vertellen.

Je hoeft het niet te vertellen.

Dat voelt dus alsof je de druk eraf haalt.

Exact, het is beschermend, niet commandeerend.

Kijk straks maar als dat niet telefoon.

Als je een app weer alles van je wil weten, zeg dan gewoon hardop.

Je hoeft niet alles van mij te weten.

Echt een oplichting is dat.

En het geeft jou de controle.

Oké, we hebben het nu over digitale brieven die we veilig willen bewaren.

Nor beschermt haar data.

Maar soms wil je juist een heel tastbare, fysieke herinnering veiligstellen.

Ja, een prachtig verhaal om mee af te sluiten.

In de Haag zijn de ik-persoon de bloem is de Nora en een zo'n jeluktrukpezig in de achtertime van de winkel.

Ze schuren en schilderen samen een oude houten stoel.

Niet zo maar een stoel.

Nee, de stoel van Nora's broer, Marcel.

Marcel woont in Frankrijk, maar hij is de laatste tijd leden aan een nieuwe ziekte.

En nu verven ze die stoel helder blauw naar de kleur van de zee in Frankrijk, waar hij zo van hield.

En tijdens dat schilderen deden ze allerlei herinneringen op, grappige herinneringen ook.

Zijn gebrekkige Nederlands bijvoorbeeld.

Hij kende alleen nog maar de woorden voor eten.

Ja, typisch is dat.

En kleine Luuk vertelde over de vakantiefoto's, dat Marcel altijd zijn rolvinger voor de lens had.

Of hoe hij gewoon met sokken en al de zee in liep, puur om zo'n schoenen droog te houden.

Zo'n uniek liefdetail.

Luuk legt dan aan het eind ook heel mooi een steentje bij de poot van de blauwe stoel.

Het is prachtig hoe een simpele blauwe verflaag en een steentje een houten stoel in een monument kunnen veranderen.

Dat is de kracht van een ritueel, denk ik.

Tja, maar taalkundig.

Hoe praat je met respect over iemand die er niet meer is, dat vind ik echt moeilijk en spannend in het Nederlands.

Ja, welke tijd gebruik je dan, hè?

Precies?

Ja, ja.

Is het mijn broer? Eerst een goede man?

Of gum je hem dan uit als je in de verleden tijd zit?

Ja, het is een om kwetsbaar om over verliezen te praten in een nieuwe taal.

En die voorzichtigheid dat je bang bent om hem uit te gummen dat siert je eigenlijk, want het toont dat je respect hebt.

Gelukkig.

Maar de regel hier is eigenlijk heel mooi en simpel.

Om liefdevol over iemands karakter te praten, gebruik je gewoon wat in plaats van is.

Dus in plaats van mijn broer is een goede man.

Zeg je, zoals Nora in de krant over hem dacht, mijn broer was natuurlijk veel meer dan dat.

Het voelt ermee als een soort kadering van de herinnering.

Exact.

Het plaatst die persoon veilig in de tijd die jullie deelden.

Denk als luisteraar eens aan een mooie herinnering met iemand van vroeger.

Begin je zin dan in je hoofd met het was.

Het was altijd zo gezellig als.

Prachtig is dat.

Ja, echt de kern van taal.

En als we dan alles samenbrengen.

Of het nu gaat om een pan verse tomatensoep van buurvrouw Fatima, of zo'n vastgelopen AA-app,

of een brandende pan in Hengelo, of een computer in Delft en een blauwe stoel in de Haar.

Wat je overal ziet, is dat communicatie de lijn is.

In al deze verhalen draait alles om mensen die naar elkaar omkijken.

Dat is echt zo.

Dus vanavond, kijk eens goed rond in je eigen huis of kamer.

Welk simpel object, misschien wel een oude stoel of een geleende schaal, vertelt eigenlijk het verhaal van de mensen om jou heen.

Welke herinnering kleeft daar aan?

En kun je dat verhaal in je hoofd al een beetje in het Nederlands vertellen?

Met alle rommeligheid die erbij hoort.

Gewoon proberen.

Blijf praten, blijf oefenen.

We zijn er de volgende keer weer voor een nieuwe, diepe duik in de verhalen.

Tot de volgende keer.