Verdieping: 6 t/m 9 november

Stel je voor, je staat op een of andere winnere geplein in een vreemde stad.

Koud, winderig.

Precies, echt gruur.

En 30 meter boven je wappert ineens een gigantische vlag.

Een of andere man klimt echt uit het niet naar de top,

de politie rukt uit met de gillen in de zinrenis, paniek alom.

En het enige, maar dan ook echt het enige waar je op partner op dat moment over kompraten,

is dat ze een tas eigenlijk net een kleine winkel is.

Ja, piezade?

Ja, omdat er een appel en twee losse socken in zitten.

Dat klinkt compleet absurd, toch?

Dat klinkt compleet absurd, toch?

Exact, maar als we de documentatie en verslaag van vandaag induiken,

blijkt dit soort ogenschijnlijk bizarre banalen reacties,

precies te zijn hoe jij en ik functioneren.

Welkom bij deze nieuwe verkending.

We gaan vandaag, speciaal voor jou als luisterer,

blotleggen hoe we als mensen omgaan met grote, overwelden genoeg publieken gebeurtenissen.

En de sleutel blijkt dus niet te liggen in grote, meest lepende emoties.

Nee, verre van eigenlijk.

Nee, het ligt in onze geflex om ons rasend snel terug te trekken

in de allerkleinste meest onderduurende details van ons eigen leven.

En wat vandaag gaan zien, is dat die grens tussen die complexe buiten wereld

en onze veilige binnen wereld veel porreuze is dan bevarkt denken.

Het brein heeft echt heel specifieke bijna mechanische manieren om te voorkomen

dat psychologisch overstromen, zeg maar.

Vooral wanneer die buitenwereld naar binnen stormt.

En we gaan dat meegenisme vandaag even helemaal uit elkaar halen.

En dat doen we aan de hand van twee heel opvallende verhalen uit de gezin nieuws overzicht.

We hebben twee bronteksten.

De ene brengt ons naar een oor- Hollandse bijna idyllische en intieme familieavond in Oatmarsum.

Heel herkendbaar voorveelig, waarschijnlijk.

Ja, heel knutterig.

En het andere verhaal, dat groeit ons echt midden in een winnere gestede trip in Berlijn.

En die trip krijgt heel abrupt een intens geëopolitieke wending.

Maar voor dat we niet in Berlijnse vlaggemas klimmen,

het is cruciaal om even te benaden rukken dat onze bril vandaag puur psychologisch is.

Ja, heel belangrijk dit.

In dat tweede verhaal, daar wordt een duitsenvlag vervangen door een Palestinesevlag.

En we laten de politieke stand punten, de lading van het protest en al die ideologie,

die laten we vandaag volledig voor wat ze zijn.

We kiezen echt geen enkele kant.

Dat gaat ons hier uit sluitend om het feitelijke menselijke gedrag in de schadoe van die gebeurten is.

We kijken naar de rauwe reacties van de onstanders, puur als observatoren.

Dat is inderdaad een noodzakere kader, want juist door de neutraliteit te bewaren,

kunnen we zien dat de neurologische reactie van iemand op een heel druk, froolijk muziek evenement in auto-marsen

verastend veel overeenkomsten vertoon met de reactie op een onverwacht politiek protesting.

Oh, wow.

Ja, het gaat in de keren gewoon om prikkelverwerking.

Oké, laten we dit uitpakken.

Laten we die twee wilden, dan is direct naast elkaar lachen.

We beginnen in de bus naar Ootsmond.

Wat moeten Eva en herboren bram?

En het decor is zo herkend, maar buiten ze het grijs, de bomen zijn kaal.

Echt zo'n typische Hollandze middag.

Precies, het is droog, maar de wind is schuur.

En in die best welvolle bus zit bram met een grote tas op schoot.

En daar stijgen gewoon de gruur van versgebakken brood uit op.

Hij brengt dat daar hun oma, Ria.

En zelfs in die rijden de bus zie je dan een soort microclimate ontstaan rondom die tas.

En dat is dus een klassiek voorbeeld van wat vindt de psychologie Sensory Gating,

of wel censorische filtering.

Oké, hoe werkt dat precies?

Ja, ons brein wordt constant gebonden met prikkelsen.

Denk aan de koude tocht bij de deuren van soms bus,

treunende geluid van de motor,

dan bijheid van allerlei onbekende medepassies, hier is het best veel.

En die geur van dat versgebakken brood vergeert dan letterlijk als een anchor.

Een soort regeringboeie in de gaus.

Exact.

Het actieveert directe renneringen aan veiligheid en huizelijkheid.

Dus je brein gebruikt die ene specifieke vertrouwde prikkel

om de ruis van de onkomfortablen buitenwereld gewoon weg te filteren.

En dat gebeurt al nog voordat ze uberhoudt bij hun oma over de drempelsar gestapt.

En zodra ze die drempel wel overstappen wordt dat veiligen is natuurlijk alleen maar sterker.

Het is een warm, het ruikt naar versekoffie.

Er staat een gelepot met witte bloemen op de avond heel gedeten hier te beschreven.

Waar het bizar is buiten dat huisje in datzelfde kleine otemarsum

is op dat exacte moment een gigantisch landelijk evenement aan de gauw.

Ja, de contraste zijn enorm.

Echt enorm.

Het is een muzikaal theatraal spektakel over het verhaal van Jezus.

Vol met bekende Nederlandse liedjes en dat wordt elk jaar op televisie uitgezonden.

Het contrast is die stille woonkamer en dat spektakel kan bijna niet groter.

Toch zijn ze onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Dat contrast dikteert namelijk letterlijk hun gedrag.

Want kijk, een massa evenement neemt de publieke ruimte van zo'n stadje volledig over.

De infrastructuur, de dranghekken, het geluid van looproutes,

Alles wordt gedomineerd door die ene collectieve ervaring.

Ja, en Eva hoort die muziek natuurlijk ook via de tv in de woonkamer.

En dan vraagt ze aan haar oma: kunnen we daar straks ook kijken?

En dan deelt de bron een detail dat voor mij een enorme rode vlag was

voor hoe onze maatschappij veranderd is.

Oma legt namelijk uit dat dit evenement vroeger gewoon gratis te bezoeken was.

Iedereen mocht het plein op.

Gewoon vrij toegankelijk voor het hele dorp.

Precies. Maar nu heb je er een kaartje voor nodig.

Het kost geld, simpelweg omdat er weinig plek is om iedereen dicht bij de zangers te laten staan.

Het voelt echt een beetje als of de gemeenschappelijke ruimte

ineens een exclusieve club is geworden.

Dat is best een fundamentele verschuiving.

De publieke ruimte is evolutionair gezien altijd de plek geweest,

waar de stam samenkomt, maar dat diende puur om sociale cohesie te creëren.

Iedereen hoorde erbij.

Ja, maar wanneer daar een financiële barrière bovenop wordt gezet,

dan verander je het psychologische contract van zo'n evenement compleet.

Het wordt transactioneel.

Je behoort niet langer automatisch tot de groep, puur omdat je niet in de stad woont.

Je moet letterlijk betalen voor je plekje in de gemeenschap.

Ik zat daar over na te denken voor een goeie vergelijking en het voelt echt als of je tegenwoordig moet kiezen

tussen twee extremen.

Aan de ene kant moet je de knip trekken en betalen voor de afgeschermde VIP-lounge

om in de snijdende kou te mogen staan.

Of je kiest de andere optie?

Lekker binnenblijven.

Ja, gratis op je eigen zachte bank zitten.

En Eva associeert drukte buiten met een volle bus zonder vrije stoelen,

iets wat ze dus verschrikkelijk vindt.

Dus ik kies heel nadrukkelijk voor de woonkamer.

Hier kan ik iedereen goed zien, zegt ze, op de tv.

Bram voegt er zelfs nog een toe: hier zit ik lekker zacht.

Waarom accepteren we die verschraling van de fysieke ervaring dan zo makkelijk?

Wat hier zo fascinerend is is dat technologie,

eigenlijk een heel comfortabele proxy is geworden, een vervanger.

De fysieke uitsluiting, dus het ontbreken van zo'n toegangskaartje,

wordt verzacht doordat de televisie de illusie van nabijheid creëert.

Oh, je hebt wel het gevoel dat je erbij bent.

Precies, zeker. Het biedt een gecontroleerde dosering van cultuur.

Eva hoeft de snijdende kou niet te voelen, ze hoeft niet geduwd te worden

door de menigte of urenlang te staan.

Ze krijgt wel de emotie van de liedjes,

maar dan klinisch gefilterd door een scherm.

Ze heeft de volledige regie over haar zintuigen behouden.

En dat idee van die regie over je zintuigen,

dat komt echt prachtig naar voren in een specifieke actie van Eva, in de bron tekst.

Ze hoort op een gegeven moment mensen buiten zingen,

ze willen toch iets beter horen, dus ze loopt naar de voordeur en trekt die open.

En de koude luchtstroom komt direct naar binnen,

zo hoort ze ineens die massale zang en bam!

Binnen een tel gooit ze die deur weer onverbiddelijk dicht.

Ja, schitterend voorbeeld.

En dat is veel meer dan alleen maar het buitenhouden van de kou, hè?

Het is een fysieke manifestatie,

want wat we misschien die grensbewaking noemen.

Hoe bedoel je dat?

Nou ja, op het moment dat die voordeur open gaat,

krijgt haar zenuwstelsel een stortvloed aan ongefilterde data te verwerken.

De plotselinge temperatuurdaling, de onvoorspelbaarheid van die mensenmassa,

met enorme geluidsvolumes,

het brein maakt dan echt razendsnel een berekening.

Een soort kostenbaten analyse?

Ja, exact.

Het weegt de potentiële beloning van die nieuwe prikkel af tegen de cognitieve belasting.

En het besluit onmiddellijk dat de energie die het kost om dat allemaal te verwerken,

gewoon niet opweegt tegen de veiligheid van het huis,

haar oma en de koekjes binnen.

Ze kalibreert razendsnel haar eigen blootstelling aan de buitenwereld.

Maar, en dit is best een grote maar, Eva heeft hier een deur.

Ze heeft de luxe en de fysieke architectuur om die wereld gewoon letterlijk buiten te sluiten.

Bam, deur dicht.

En ik vroeg me tijdens het lezen van die tweede bron af,

wat gebeurt er als je die luxe simpelweg niet hebt?

Wat als de voordeur niet bestaat, omdat je middelopstraat staat,

wanneer de realiteit zich plotsseling echt mee doogloos aan je optringt?

Dan valt die gecontroleerde barrière volledig weg.

En dan moet het menselijk brein in wieltime gaan improviseren,

om niet in volledige barniek of overbelasting te raken.

En dat is echt een veel complexeurneurologisch proces.

Wat ons dus na de paal bij Berlijn brengt,

we stappen ook naar de tweede bron.

We volgen Mila en Tom, twee toeristen op een winnere gestede trip.

Ze lopen daar in de koude wind onder een best wel blauwe lucht.

En ze beginnen eigenlijk net zo onhandig als altijd.

Ja, heel aandoenlijk.

Tom is namelijk zijn muts aan het zoek in z'n tas.

Hij trekt er een appel en twee losse zokken uit en zegt dan grappend,

maar dat is een kleine winkel.

En Mila wijst hem er heel nuchter op dat die gewoon in de zak van zijn jas zit.

Het is bijna aandoenlijk alle daards.

Het klinkt onbeduidend, maar let op hoe dit dient als hun kochnitieve basislijn.

Die appel, die losse zokken, die grappjes over de tas.

Dit is wat we grounding noemen.

Grounding.

Ze veranker zich letterlijk in het hier en nu.

Met tastbare, ongevaarlijke objecten,

nog voordat ze zich u behouw bezig houden met een gigantische drukke stad om een heen.

Ze creëren hun eigen microbubbel van veiligheid.

En dan stappen ze uit dat veilige babbel.

En staan ze niks ogen in oog met de magstarchitektuur van de stad.

Ze staan voor in de gigantisch auto geringsgebouw.

En het detail dat de bron hier geeft, dat is echt duizend wekkend.

De schaal van alles is daar in mens.

Echt in mens.

Voor dat gebouw staat een vlaggemas van bijna 30 meter hoog.

Daarom wappert een duitsenvlag van maar liefste 6 meter berät een 10 meter langes gigantisch.

Mila kijkt ernaar en hij zegt die vlag is groter dan onze keuken,

waarna Tom weer reagerde met ons keuken pas bijna in mijn tas.

En toen ik dat lastigd, echt waarom als je voor het imposante hart van de duitsenpolitiek staat,

begint je in heemelsnaam over je keuken en het tas.

Is dat gewoon een soort gebrek aan de ontzach?

Nee, absoluut niet.

Je ziet hier het concept van embodied cognition vol op in actie.

Belichaamde cognitie.

Onze hersenen zijn zinpelweg niet primaire gebouwtom abstracte concepten zoals de staat

of enorme afmetingen.

Zoals een doek van 64 meter zomaar even te verwerken.

Het is te groot om te bevatten.

Precies.

Om iets mensen te begrijpen, moeten ons brein het schalen naar onze eigen lichaamsverhoudingen

en onze directe persoonlijk leven omgeving.

Dus door die enorme vlag te vergelijken met haar eigen keuken,

comforteert Mila een heel onbevattelijk abstract macht simpel naar iets wat ze dagelijks

met haar eigen handen kan aanraken.

Oh, dus ze maakt het letterlijk zo klein als een koelkast in een aanrecht?

Ja, het is eigenlijk de enige manier waarop het brein zo'n schalenverhouding

kan verwerken zonder in de warte raken.

Dat is echt bizarre logisch als je er op die manier naar kijkt.

Maar goed, dan brengt de realiteit dus echt open.

Uit dit niet verschijnt er een 22-jarige man die in die gigantische mast begint te klimmen.

Beneden staat twee andere mannen, 22 en 30 jaar oud,

en die standen hele botten filmen voor TikTok.

Ja, het gaat heel snel dan.

De actie bereikt zijn hoogtepunt van neer die enorme duitsenvlag naar beneden valt.

En op dat moment wordt er een palestijnse vlag in de mast gehezen.

In de kleuren zwart, wit, groen en rood.

Rond halvein komt de klimmer het veilig naar beneden en de autoriteit

en nemen hem en de filmer mee.

Kijk, dit zijn de kale feite uit de bron,

maar de spanning op dat plein die moet echt enorm zijn geweest.

Zelfs een vader in de meenigte moest aan zijn jongen kent toegeven

dat hij eigenlijk geen idee had wat er nou precies gebeurde.

En dat is de ultieme onvorspelbaarheid.

De onstaat op zo'n moment een plotseling vaakjeum van context.

Mensen zien die actie wel, ze zien die man klimmen,

maar ze missen de essentiele informatie om te beoordelen

of op dat moment direct gevaardrijd voor hunzelf.

Hier wordt het pas echt interessant.

Van de filmen iets op in de bron text, wat volgen mij de hele dynamiek

van ons moderne leven bloedlegd.

Laat us kijken naar het verschil gedrag.

Beneden staan die twee mannen alles heel straks te filmen.

Ze bekijken de hele klim door de lens van een smartphone.

Ze richten zich volledig op een digitaal publiek op TikTok.

Ja, een heel typisch voor deze tijd.

Maar Mila doet exact de tegenovergestelden.

Ze stopt haar telefoon heel bewust in haar jas.

Ze willen met haar blote ogen bekijken in die ijzen gewint,

met haar handen gewoon diep in haar zakken.

En ik vraag me oprecht af.

Was de reactie van die filmen de mannen niet veel logischer in deze stressvolle tijd?

Ze bouwen een schild.

Kies Mila er niet juist voor om zichzelf onnodig kwetspart te maken

door dat digitale filter weg te gooien.

Als we dit in een groter perspectief plaatsen,

dan snijd je hier het concept van mediatisering aan.

Voor die filmende mannen vergeert die telefoon in de raad

als een psychologisch schild, sortdigitaal panopticon.

Ze verlagen hun eigen stressniveau door de werkelijkheid te abstraheren.

Dus toen aan schermpiet te kijken voelt het minder echt?

Ja, het scherm drukt een drie-dimensional potentieel heel gevaarlijke situatie

letterlijk plat tot twee-dimensionale pixels.

Ze transformeren zichzelf van kwetsbare omstanders naar soort

ontschendbare regisseurs van content.

Hun amiechtalaar, het angcenter in het brein, wordt hierdoor gewoon gedemd.

Ze staan er fysiek wel, maar ze zijn emotional niet echt aanwezig.

Wow, en Mila dan, dan zei ik dat dus niet.

Mila doet iets heel moedig, maar tegelijkertijd iets heel basaals.

Door het telefoonweg te stoppen, dwingt ze zichzelf tot somatische verwerking.

Ze gebruik echt haar eigen zintuigen.

Ze wildt de fysiekenspanning voelen, hoe ongemakkelijk dat op dat moment ook is.

Ze kies ervoor om de dreiging onder oog te zien,

zonder de veiligheid van zo'n lends.

Ze is oprecht bang dat die klimmer valt,

ze door staat de spanning heel bewust.

Maar dat moet toch uitputten zijn?

Exakt, die spanning uit Symptol

het vrede kochnitieve energie om onbeschermd in zo'n situatie te staan.

En dat zie je ook direct gebeur in de tekst.

Zodra de klimmer om half een veilig land en wordt afgevoerd door de politie

ontstnaapt ineens die opgebouwd druk.

Mila houdt horebaar heel diep adem.

En als je om middelijk weer die drong naar het kleine,

precies zoals we net in Oetmarsem zagen,

tom zeg maar teen, kom, we gaan ergens zitten.

Ze vluchten letterlijk van dat uitgestrekten,

winnere, politiek beladenplein naar een warm café,

met kleine, overzichtelijke ronde tafeltjes.

Ja, en dat is de pendelbeweging van het zenuwstelsel in actie.

Ze bewegen zich op dat moment van de fighter flight modus,

dus het sympathische zenuwstelsel dat helemaal aanstond,

terug naar het para-sympathische zenuwstelsel.

En dat zorgt voor de rust?

Ja, het deel dat het over rest en digest gaat, rusten en verteeren.

En die kleine ronde tafeltjes in dat café

bieden letterlijk weer die ruimteelijke begrenzing.

Het is de asitektuur van de veiligheid,

net als de warmen woonkamer van Oetmarsem.

Zie het menselijke brein in dit soort situaties eigenlijk als een soort trechter?

Als je een gigantische emmer water, het wereld nieuws,

geopolitieke protesten, massa evenementen,

in één keer proberen het leeg te gooien,

de stromte trechter gewoon over.

Je raakt een paniek, je raakt kortsluiting.

Die kleine, alle dagste details, die tafeltjes, die socken,

die functioneren als de smalenhals van die trechter.

Ze vertragen de strom tot behapbare druppels.

Dat is echt een uitstekende analogie.

Die trechter voordeerde informatiestrom

naar een tempo dat het brein visualogisch überhaupt nog kan bijhouden.

En dat zie je in beide bronnen echt terug en zulke schitterende,

onmenullige details.

Laat we weer even terug naar Oatmarsum.

Terwijl buiten dat enorme muziekspictakel klingt,

deckt bram de tafel, hij trekt de verkeerde kast te hopen.

En hij vindt pannen in plaats van messen.

Even kijken naar en die maakt echt zo'n droge gaf,

wil je het brood soms koken.

Waarom is zo'n ontzettend vrouwwe gaf, precies op dat moment nou zo belangrijk?

Omdat humor in dat soort momenten echt fungeert als een neurologische reedsetknop.

Het activert directe, prefrontale cortex,

dus het rationele deel van ons brein.

En het onderdrukte gelijkertijd de aanmaak van stressgormonen.

Dus het verlagde spanning fysiek?

Ja, een grappe over broodkoken.

Dat houdt de aandacht direct weg van de oncontroleerbare grote van het evenement dat puiten gaande is.

Het plaatsen focus weer op de volstrekt ongevaarlijke intieme dynamiek tussen broerensus.

Het creëert een gedeelde werkelijkheid waarin zij 100 procent veilig zijn.

En ik zag zelf dat ze lachten om de tekenfilmfiguur.

Bram pakt twee koekjes en zegt heel rustig:

Mijn tweede koekje heeft ook een vriend nodig.

Waarop Eva hem dus haar koekje geeft zodat het er drie zijn.

Het is zo ideoot knutterig.

En in Berlijn zien we bijna een kopie van dat meegenismen.

Mila zit in dat café en ze bestelt meteen een kop koffie.

Het ruikt er naar zoep.

De brom besteed daar echt bewust aandacht aan.

En dan komt het absolute kantelpunt.

Miela kijkt door het graam naar buiten.

Ziet een simpel hond met een rode bal op straatlopen.

En dat is het moment waarop ze voor het eerst naar het incident weer lacht.

En dat is echt geen toevall.

De hond met die rode bal is de belichaming van het cyclische alledaagse leven

dat gewoon altijd doorgaat.

Wat er ook gebeurt.

Precies, ongeacht welke vlachter in een mast hangt of welke crisis de op dat mens speelt

honden spelen met balen.

Het observeren van dat hele gewone gedrag geeft het brein van Miela.

het kleine bewijs dat de wereld op microschaal nog steeds veilig en intact is.

En die zoep en de tee?

Die doen eigenlijk hetzelfde, maar dan op puur-physiek niveau.

Ze verhogen de lichaamstemperatuur van binnenuit.

En dat geeft een oor-oud-biologisch signaal af aan de hersenen

dat we ons weer in een veilige haven bevinden.

Dus wat betekent dit allemaal?

Ik wil die bal even terug spelen naar jou, de luisteraar.

Je volgt het nieuws, je ploegt door complexe rapporten.

Je neemt waarschijnlijk elke dag een enorme berg informatie tot je om geïnformeerd te blijven over de wereld.

Hoe zorg jij er nou eigenlijk voor dat je niet verdringt in die stroom?

Dat is de grote uitdaging tegenwoordig.

Ja, we denken vaak dat we constant aan moeten staan.

Dat af te walen naar een simpel filmpje van een katt of hond of even rustige m'n broodbakken.

Dat dat er een vorm van een schapisme over ongeïnterseertheit is.

Maar als ik naar deze bronne kijk en hoor wat jij zegt,

dan lijkt het wel, die focus op het allerdaagse helemaal geen afleiding is.

Is het misschien een fundamentele voorwaarde om grote informatie over houdt nog een pekte kunnen geven?

Precies.

Je zou het eigenlijk calibratie moeten noemen, in plaats van afleiding.

Kennens echt een feitelijke Kennens kan simpelweg niet bekliven in een staat van constante alertheid of stress.

Wat deze twee verhalen meestelijk bloot leggen, is dat contrast essentieel is voor begrip.

Sonder het kleine begrijp het grote niet.

Ja, in Oatmarsom deert de koude massa buiten niet.

Juist om dat er binnen dampen de TM warmt is.

En in Barleijn krijgde onbevattelijke schaal van zo'n 30 meter hoge vlagmast en een zwaar politiek protest.

Pas echt een plek nadat de hartslag weer zakt.

Dankzij een kopsoep in het aansicht van de spelen de hond.

Zonder die vernauwing in de trechter, zoals jij het heel mooi noemde,

verliest grote informatie alle context.

Dan wordt het puur la wai.

Precies.

Dat is het geen nieuws meer, maar slechts een dreigende ruis.

Je moet letterlijk weer even de warmte van de stuel onder je voelen,

om te besffen dat je überhaupt de band praten hebt om over de wereld na te denken.

Dus de vlucht naar het kleine is absoluut geen lafheid.

Het is gewoon broodnodig mentaal onderhoud.

Laten we de draaden van vandaag even bij elkaar pakken voor we afonder.

We zagen echt twee totaal verschillende werelden.

Aan de ene kant de bewusten keuze om de deur fysiek in het slot te gooien,

heeft voor een massaal exclusief TV evenement in een eiskoudstadje in Oost-Nederland.

En aan de andere kant?

En aan de andere kant de totale verrassing van een intens zwaarbelade geopolitik-incident

op een winnere geplein in Berlijn.

Waar geen enkele deur te vinden was om je achter te verstoppen.

Maar de onderstrom is identiek?

Precies.

Ons zenuwstelsel heeft een onwreekbare behoefte aan de geboren van het kleine,

het intieme en het verstrekt panalen.

Niet onder wereld te negeren,

maar juist om de mentale ruimte weer vrij te maken om die grote overweldigende wereld te kunnen begrijpen.

We hebben de geur van versbrood, de vrouwwgapjes of kookjes en honder met rode ballen,

letterlijk nodig om niet gek te worden.

Het alledaagse is eigenlijk de enige fundering die sterk genoeg is om ons begrip

van een ontzettend complexe wereld op te bouwen.

Zonder de kijker valt de staat simpelweg niet te bevatten.

Dat valt echt prachtig samen.

En toch wil ik deze verkenning afsluiten met een gedachte die net even een andere afslag neemt.

Er sluimert een element in beide bronnen dat we in deze tijd gewoon niet kunnen negeren.

Eet zo'n even goed op te kauwen.

Nou, nu ben ik benieuwd.

In Berlijn stonden die jonge mannen alles heel strak vast te leggen om te verzenden naar hun volgers

en algoritmes op tiktok.

En in Ootmarsum was het hele plein verbouwd en letterlijk afgesloten

puur om een perfecte televisie-uitzending voor miljoenen mensen te creëren.

Het hele spektakel bestond daar eigenlijk bij de gratie van het feit dat het werd uitgezonden.

Dat is waar je.

Dus ik zal erover nadenken.

Stel je nou eens voor dat die technologie er niet was geweest.

Geen smartphones met camera's beneden bij die Berlijnse paal,

geen peperdure regiewagens en draaiende cameraploegen op dat plein in Ootmarsum.

Zouden deze evenementen

De protestklim en dat grootse muziekspectakel

überhaupt nog in deze vorm hebben plaatsgevonden?

En fascinerende vragen.

Ja, of is het langzaam zo dat de virtuele toeschouwer verborgen achter dat scherm

de werkelijke architect is geworden van onze fysieke werkelijkheid?

Misschien is de buitenwereld niet per se te groot geworden,

maar zijn de schermen waardoor we haar filteren simpelweg de regisseurs

van ons hele bestaan geworden.

Denk daar maar eens over na de volgende keer dat jij de impuls voelt

om je telefoon uit je zak te trekken wanneer er iets onverwachts recht voor je neus gebeurt.

Bedankt voor het luisteren en tot de volgende keer.