Verdieping: 6 t/m 9 november

Klinkt als een prima avond, precies, en dan, echt vanuit het niet parm, het beeld gaat op zart.

Of verschrikkelijk is dat.

Ja, en een hele serieus system vertel je dat het programma per die rec stopt, en niet alleen voor nu, maar gewoon voor altijd.

Wat doe jij dan op zo'n moment?

Nou, ik denk dat de meeste van ons direct naar hun telefoon grijpen, toch?

Exact.

Of stel je even een heel andere situatie voor.

Je kijkt naar een uitslagenpagina, bescherm, je weet echt met 100 procent zekerheid dat de informatie daar gewoon niet klopt.

Ja, dat is dan verkeerd, dus precies.

Ja, precies.

En toch blijf je er naar staren, als of je wacht, tot dat scherm je eigenlijk de waarheid gaat vertellen.

En in deze diep gaan de analyse duikken we precies in dat ongemakkelijk een moment.

Het moment dat de illusie breekt zeg maar.

Ja, juist.

Wat doen we als de schermen waarna we kijken ons in de stekelaten?

Of dat nu op een moriel vlak is of door een hele simpelut technische storing?

En dat is echt een fascineer in Spanningsveld, weet je wel, want we gaan eigenlijk onbewust altijd vanuit dat zo'n scherm een soort onveilbaar raam is naar de realiteit.

Ja, soort absoluut de waarheid.

Precies, maar psychologisch gezien gebeurt er iets heel interessant als dat raam beslat.

Als de techniekvaald en de bronne die we vandaag hebben, die laten we dat echt perfect zien.

Ja, we hebben vandaag namelijk geen zware academische onderzoeken,

maar twee hele alle dag ze ogen schijnlijk simpel verhalen, twee huiskamers en twee valende schermen.

En ondanks dat die verhalen bestel klein lijken houden ze ons echt een enorme spiegel voor.

Slaat te zien hoe we omgaan met een informatie overlood en wanneer we besluiten om letelijk de stekken eruit te trekken.

Om terug te keren naar de fysieke wereld, laten we met het eerste verhaal beginnen.

Ben benieuwd.

Ja, luister, het is een regenachtige dag, je moet je voorstellen.

Je hoort echt dat getikt, tik, tik, tik op de ruiter.

Oh heerlijk, lekker knus binnen.

Ja, echt heel sfeervol.

binnen zit de noor en haar moeder Eva.

Samen met hun kat Mo.

Ze kijken naar de televisie.

In een van de programma uit Engeland met onbekennen mensen, waarschijnlijk een reële t-show of iets in ieder gehand.

Gewoon een rustige normale middag eigenlijk.

Precies, maar dan slaat de sfeer ineens compleet om.

En verschijnt de man op televisie met een hele serieus boodschap.

Oh, zo'n officiële aankondering.

Ja, exact.

Hij vertelt dat het programma per direct wordt stopgezet.

En de reden, zoals dat in de bron, is dat een man in de show wijgert het luisteren toen een vrouwelijke pennelit heel duidelijk nee zijn.

Zij was bang, maar hij draef toch onze zin door.

Wow, oké, dat is wel even een harde confrontatie in je bankkamer.

Ja, wie zou dat niet doen, toch?

En Eva, de moeder reageert echt om middelijk.

Zodra dat wordt uitgesproken, zegt ze keihard, nee, is nee.

Mooi, geen ruimte voor discussie.

Nee, geen enkele.

En Noor herhaalt dat ook.

En dan gaat simpelweg de TV uit.

Klaar.

Het programma is voorbij, en het komt ook morgen niet meer terug.

Oké, laten we dit even uitpakken, want hier gebeurt echt iets heel fascinerend.

Ja, hij ligt uit.

Wat we hier zien, puur kijken naar het mechanismen is hoe we tegenwoordig omgaan met het bewaakken van grenzen.

En dat gebeurt hier eigenlijk op twee totaal verschillende niveau's tegelijkertijd.

Hoe bedoel je dat van niveau's?

Nou, al de reest heb je die media aanbieden.

Vroeger zouden ze misschien een interne onderzoek starten of een tijdelijk even stil houden.

Maar hier zien we een omiddelijke harde grens.

De zender trekt letterlijk de stekker uit de show.

Ze amputeren het probleem gewoon.

Exact.

En op een tweede niveau zien we even een noor.

In hun eigen veilige huiskamer treken zij een persoonlijke grens.

Door die tv-physiek uit te zetten en het te reduceren tot een duidelijke boodschap.

Nee, is nee.

Maar hier wil je toch even onderbreken, want is dat in de praktijk echt zo'n simpel?

Nou ja.

Kijk, het is alsof je in een rijden de trein van entertainment zit.

En in een strekt iemand knijt er hard aan de notrum.

Wat betekent dit nu eigenlijk?

Want als zo iets op tv gebeurt pakken de meeste mensen toch meteen hun telefoon.

Ja, doomscrollen, noemen we dat.

Precies.

Je wilt dan meteen op ikst of Instagram kijken van wat ze aan de hand, wie heeft wat gedaan, wat vinden andere ervan.

Waarom doet Eva dat in dit verhaal niet?

Het is echt een einschsterk een vraag.

Want die neiging om na je telefoon te grijp is inderdaad onze huidige standaardreaktie.

Ons brein houdt ons zeker uit, weet je wel.

Ja, je wilt gewoon het hele verhaal weten.

Ja, je brein wil het oplossen door meer informatie te verzamelen.

Maar wat Eva hier doet is cognitief gezien zoveel gezonder.

Zij weigert het gewoon die cognitieve overbelasting aan te gaan.

Ze ziet dat het scherm een grens heeft overschreden.

Door die negativiteit haar huis in te brengen.

En door de tv uit te zetten, sluiten ze die informatiestroom echt fysiek af.

Helemaal, ze herpakt de controle.

Het contrast, dus dat kille, conflictrijke scherm en de warme realiteit van haar woonkamer is hier cruciaal.

Ja, en dat contrast wordt in de bron echt prachtig bijna poetisch beschreven.

Want weet je wat er gebeurt zodra die tv uit is?

Vertel.

De kamer is ineens stil.

Je hoort alleen die regen nog.

En Noor pakt vervolgens een groen boek, toevallig, met een kat op de kaft.

Oh, dat is wel heel toepasselijk.

Ja, want haar echte kat, Mo,

die net nog met een natte neus tegen het koude raam zat gedrukt, loopt er prompt naar toe.

En hij gaat letterlijk gewoon bovenop dat groene boek liggen, met zijn ogen dicht.

Prachtig beeld is dat.

Het wordt nog beter.

Zelfs als Noor dan maar besluit om een ander boek te pakken, een rood boek over een huis met een rode deur,

nestelt Mo zich daar ook weer bij.

Uiteindelijk zitten ze daar allebei in volledige rust te lezen, met een zachtjes spinnende kat.

Oké, het klinkt bijna als een scène uit de film.

Maar wat hier gebeurt, onder de motorkap van ons brein, is ontzettend belangrijk.

Wat gebeurt er dan precies?

We noemen dit in de psychologie tactiele aarding of grounding.

Kijk, als je op een scherm geconfronteerd wordt met zo iets stressvols,

schiet je zenuwstelsel in een enorme staat van alertheid.

Je staat aan.

Ja, je hartslag gaat omhoog, je bent gespannen.

Precies.

Maar op het moment dat Noor een fysiek boek pakt, de textuur van het papier voelt,

en dan vooral die kat aait, die spint, dan gebeurt er iets met haar zintuigen.

Ze draaien de berekening van die stressloop terug.

Helemaal.

Die fysieke prikkels, zoals die lage frequentie van het spinnen van een kat,

die activeren het parasympathische zenuwstelsel.

En dat is het deel dat zorgt voor rust en herstel.

Oh, wow.

Dus de fysieke realiteit werkt letterlijk als een rem op de stress die dat digitale scherm veroorzaakte?

Exact.

Omdat de tastbare wereld voorspelbaar en begrensd is.

In tegenstelling tot.

Nou ja, het bodemloze konijnenhol van het internet.

Het is echt bizarre om zo over na te denken.

Maar het breng me meteen op ons tweede verhaal.

Want in dat eerste verhaal moeten ze wegkijken, omdat de inhoud echt moreel onacceptabel was.

Klopt.

Maar wat als het scherm gewoon niet meer kunnen vertrouwen,

omdat de informatie simpelweg feitelijk onjuist is?

Dat brengt ons bij de gewone technische storingen.

Ah ja, de klassieke haperende techniek.

Vaak verrassend frustrerender dan je zou verwachten.

Echt wel.

Laten we naar Rotterdam gaan.

Het is zondagmiddag, tien over drie.

We hebben hier weer een Eva.

Al laten we in het midden of het dezelfde is.

Maar zij zit met haar broer Daan op de bank.

Oké, en er is weer een scherm bij betrokken neem ik aan.

Uiteraard.

En ook een huisdier.

Hun hond Pip is erbij met zijn eigen rode speelbal.

Dus ik kijk een sport via teletext.

En het probleem is, de score op dat scherm staat muurvast op 0-0.

Een stand van de dag ervoor.

Terwijl ze verdomd goed weten dat de wedstrijd nog bezig is.

Ja, sterker nog.

Daan weet dat de actuele stand inmiddels twee tegen één is.

Maar die teksten op dat grote scherm wil maar niet vernieuwen.

En hier wordt het echt interessant.

Ik voel hem maar aan komen.

Ja, want dit snap ik dus niet.

Waarom hechten we in eerste instantie zoveel autoriteit aan dat grote scherm aan de muur?

Zelfs als we weten dat het mis is.

Het is zo naar om naar een kapot scherm te kijken.

En daardoor ga je twijfelen of de zon er wel schijnt.

Ja, als we dit in het groter plaatje zien,

raken hier echt een kernconcept uit de cognitieve psychologie.

We noemen dat de digital authority bias.

Of het wel, het automatiseringsvooroordeel.

Precies.

Kijk, wij hebben onszelf de afgelopen decennia massaal aangeleerd

dat het lichtgevende scherm in de woonkamer de ultieme

geverifieerde versie van de waarheid toont.

Het kost ons brein moeite om de realiteit steeds zelf te verifiëren.

Dus we besteden dat denken eigenlijk uit aan de tv?

Ja, het scherm is een soort orakel geworden.

Maar als het orakel dan iets zegt dat botst met wat wij zelf zeker weten,

zoals die stand van 2-1, dan ontstaat de kortsluiting.

Cognitieve dissonantie.

Uiterst, we voelen ons letterlijk ongemakkelijk,

zolang die twee realiteiten niet overeen komen.

Exact.

Daarom blijven ze ernaar staren.

Ze wachten, haast wanhopig, tot het systeem hun eigen waarheid eindelijk valideert.

Maar die validatie komt niet.

De teletekst blijft gewoon stug op 0-0 staan.

En dan zijn ze er ook klaar mee.

De bron beschrijft hoe ze actief van die bank opstaat.

Naar de computer op de tafel loopt en de feiten gaat checken.

En op de computer klopt het wel.

Ja hoor, dus dat gewoon 2-1.

Ze concluderen samen dat de tv en teletekst niet goed mee doet.

Eva realiseert zich zelfs hardop dat er achter die teletekstpagina gewoon mensen zitten die dat moeten updaten.

Dat is een heel belangrijk besef.

Mensenwerk is feilbaar.

Precies.

De illusie van het orakel breekt.

Maar de echte fysieke ontsnapping uit het hele digitale drama komt helemaal niet door die computer.

Nou nee, door PIP.

Door PIP, de hond.

Terwijl die twee even bezig zijn met die foute schermen,

wil PIP gewoon spelen met zijn fysieke rode bal.

Hij, wanneer Eva en hij, laat die natte rode bal zo plompverloren boven op haar voet vallen.

Geweldig.

De realiteit die letterlijk op je voet landt.

Precies dat.

En Eva kijkt naar beneden.

Ziet dat ding.

En ze zegt, dit is geen nul, dit is een bal.

Wow.

Dat is echt een geniale opmerking in deze context.

Waarom?

Omdat het zo benoemt.

Het is een volledige neurologische reset.

Die hond dwingt hun aandacht weg van die vastgelopen, abstracte digitale problemen op de muur.

Die null op het scherm doet het niet meer toe.

PIP brengt de onweerlegbare wetten van de fysieke wereld de kamer binnen.

Een bal die je gewoon kunt voelen en vastpakken.

Ja, het heeft gewicht, textuur, kleur.

Als de digitale illusie breekt, zoeken we onbewust naar onze eigen agency, onze handelingsbekwaarheid.

We willen iets beïnvloeden in de echte wereld, omdat we het scherm niet meer kunnen beïnvloeden.

En de hond pakt die kans meteen.

Hij pakt de echte rode bal.

Speelt mee.

Hij rolt het balletje onder de bank.

PIP springt er achteraan.

Weet je wel.

En dan staat daar ineens 1-0 voor de bank.

Kijk, en daarmee ruilen ze die frustratie over een haperende spelstand op een scherm in voor een echt spel.

Met echte regels.

In hun eigen woonkamer.

Ja, tot PIP opeens opspringt.

Oren omhoog en zijn bal onder de bank vandaan.

Problemen opgelost.

Ze hebben hun plezier en hun rust gewoon in de fysieke ruimte teruggevonden.

Het is echt fascinerend hoe beide bronnen.

Ondanks dat ze zo verschillend zijn, precies ditzelfde patroon laten zien.

Ja, laten we dat inderdaad even samenvatten.

Want in beide verhalen valt het scherm ons tegen.

Bij het eerste verhaal met die Britse show was het de inhoud.

Iemand overschrijdt een morele grens waardoor de zender de boel annuleerde en de tv uitzette.

En bij het tweede verhaal, in Rotterdam, was het pure techniek die het lied af liet vallen,

met een vastgelopen scorebord.

Maar de gemene deler zit hem echt in de oplossing.

In beide huiskamers werd de rust niet teruggevonden door eindeloos naar een scherm te blijven staren

of op je telefoon te gaan zitten scrollen.

Nee, integendeel.

De oplossing lag gewoon binnen handbereik, in de fysieke wereld.

Een groen of een rood boek en de spinnende kat op schoot of een rode bal die onder een bank door rolde.

En dat is iets wat we in onze moderne maatschappij wel eens vergeten.

We zijn zo afhankelijk geworden van die schermen, maar ons brein heeft die fysieke ankers nodig om tot rust te komen.

als het digitale weefsel schuurt.

Absoluut.

Het herinnert ons eraan dat wij nog steeds de controle hebben, hier en nu.

En daarmee wil ik jou als luisteraar namens ons beiden ontzettend bedanken voor het meedenken tijdens deze analyse.

Zeker weten, bedankt.

En ik wil de luisteraar eigenlijk nog achterlaten met een laatste gedachte om zelf eens over na te denken de komende tijd.

Oh, vertel, ik ben benieuwd.

Nou, we hebben het vandaag uitgebreid gehad over de fysieke objecten die de rust brachten.

Noor had haar groene boek, Pip had zijn rode bal.

Dus de volgende keer dat een scherm jou frustreert of het nou komt door.

Echt giftige negatieve inhoud op social media of gewoon omdat de techniek weigert mee te werken.

Wat moet je zelf dan afvragen?

Vraag jezelf eens af.

Wat is op dat moment jouw persoonlijke rode bal of jouw groene boek?

Nou, welk fysiek anker in je eigen directe omgeving kun jij grijpen om die illusie te doorbreken.

En de rust weer terug te vinden.

Dat is een hele krachtige gedachte om mee af te sluiten.

Er is altijd wel een anker in de buurt.

Je moet het alleen even zien.

Nogmaals, dank voor het luisteren.

En we zien je heel graag terug bij een volgende deep dive.