Het dagboek dat de wereld veranderde: Anne Frank

FEMKE: Ik wil het vandaag hebben over 'Het Achterhuis' van Anne Frank, een boek dat je eigenlijk nooit echt 'af' leest.

DAAN: Dat klinkt zwaar.

Is dit zo'n boek dat iedereen zegt te hebben gelezen maar eigenlijk niet heeft uitgelezen?

FEMKE: Eerlijk gezegd wel, ja.

Veel mensen kennen het verhaal, maar weinigen lezen het echt aandachtig van begin tot eind.

DAAN: Oké, maar waarom zou je het dan nu nog lezen?

We weten toch al hoe het afloopt, en dat is niet vrolijk.

FEMKE: Juist omdat je het einde kent, voel je elke bladzijde anders.

Er zit een soort pijnlijke spanning in die je niet kunt negeren.

DAAN: Dat snap ik eigenlijk wel.

Maar vertel, wat maakt dit boek zo bijzonder vergeleken met andere oorlogsverhalen?

FEMKE: Het is geen roman, geen herdenkingstekst.

Het is gewoon het echte leven van een meisje van dertien, veertien jaar, vastgelegd in het moment zelf.

DAAN: Maar schrijft ze dan niet gewoon over alledaagse dingen, ruzies en zo?

Dat klinkt toch niet zo spannend?

FEMKE: Dat is nou precies het punt.

Ze schrijft over ruzies met haar moeder, over verliefdheid op Peter, over verveling.

En dat midden in de oorlog.

DAAN: Oké, dat is eigenlijk wel een sterk contrast.

Het gewone leven naast iets heel groots en verschrikkelijks.

FEMKE: Precies.

En Anne heeft een stem die je meteen pakt.

Ze is grappig, scherp, soms een beetje ijdel, maar ook diepgaand eerlijk.

DAAN: IJdel?

Dat had ik niet verwacht.

Ik dacht dat het een soort heilig, ernstig boek was.

FEMKE: Nee, helemaal niet.

Ze schrijft bijvoorbeeld dat ze zichzelf de mooiste vindt als ze lacht.

Dat is zo menselijk, zo herkenbaar.

DAAN: Dat is eigenlijk best ontroerend als je weet wat er daarna is gebeurd.

Zo'n normaal meisje met normale gedachten.

FEMKE: Ja, en dat is de kracht van het boek.

Niet de tragedie alleen, maar de levenslust die er dwars doorheen loopt.

DAAN: Is er een zin of een moment dat je echt is bijgebleven?

Iets wat je niet meer kwijtraakt?

FEMKE: Absoluut.

Ze schrijft: 'Ik wil voortleven, ook na mijn dood.' Die zin is bijna onverdraaglijk als je weet dat ze haar wens heeft gekregen, maar niet op de manier die ze bedoelde.

DAAN: Oef.

Dat is echt een zin die je even doet stilstaan.

Goed gekozen, Femke.

FEMKE: Maar er is ook een thema dat ik wil bespreken dat minder aandacht krijgt: de spanning tussen de mensen in het achterhuis zelf.

DAAN: Logisch toch?

Als je maandenlang met vreemden opgesloten zit, gaan de zenuwen een beetje door de grond.

FEMKE: Precies, en Anne beschrijft die conflicten zo eerlijk dat het soms ongemakkelijk leest.

Ze spaart haar eigen moeder niet.

DAAN: Is dat dan een zwak punt van het boek?

Dat het soms meer een klaagzang is dan een groots verhaal?

FEMKE: Ik zou het eerder een sterk punt noemen.

Het maakt het boek geloofwaardig.

Een te mooi verhaal zou onecht voelen.

DAAN: Dat is een goed punt.

Maar voor wie is dit boek eigenlijk het meest geschikt?

Tieners?

Volwassenen?

FEMKE: Ik denk dat je het op verschillende leeftijden anders ervaart.

Als tiener herken je Anne, als volwassene zie je de situatie om haar heen scherper.

DAAN: Dus het is eigenlijk een boek voor iedereen, maar je leest elke keer een ander boek.

Dat is slim.

FEMKE: Zo zou ik het zeggen, ja.

Het groeit mee met de lezer.

Dat is vrij zeldzaam in de literatuur.

DAAN: Heb je ook kritiek?

Want je klinkt nu alsof het het perfecte boek is, en dat kan bijna niet.

FEMKE: Eerlijk gezegd vind ik sommige stukken over de politieke situatie wat dor.

Dat is begrijpelijk, maar het vertraagt het ritme.

DAAN: Oké, dat snap ik.

En het is ook een dagboek, dus het is niet alsof er een plot is die je vooruit trekt.

FEMKE: Precies.

Maar desondanks is het een van de meest gelezen boeken ter wereld, en dat is niet voor niets.

DAAN: Goed, ik ben bijna overtuigd.

Wie zou jij dan echt aanraden dit te lezen?

FEMKE: Iedereen die denkt dat geschiedenis ver weg is.

Dit boek haalt het dichtbij op een manier die geen geschiedenisboek kan evenaren.

DAAN: Dan ga ik het maar lezen.

Al is het alleen maar zodat ik eindelijk eerlijk ja kan zeggen als iemand vraagt of ik het ken.