Koperdiefstal: marinier legt spoor stil

Waarom? Omdat een ex-marineer sporkabels heeft doorgeknipt en daarmee Oos-Nederland deel stillegden.

Dat raakt jou als reiziger, want treinenvielen uit.

Kooperdiefstal? In mijn tijd, mijn goede hier, stalen ze kooper van schepen en kerken.

Maar spoor wegkabels? Dat is toch wel een ander verhaal. Vertel eens, wat is er precies gebeurd?

Luistergoed. Een man, een vormalig marineer, heeft in Zwolle kopere kabels van het spoor doorgeknipt.

Die kabels zijn belangrijk voor de zijnen en de veiligheid.

Daardoor kon de treinen in Oos-Nederland niet rijden. Hij zegt nu dat hij spijt heeft.

Spijt? Net dat hij de bolleg stilgelegd? In 1850 zouden we zo iemand aan de schantpaal zetten.

Maar goed, ik ben een koopman geen rechter. Wat waren zijn gevolgen dan volgens hem?

Hij zegt dat hij de gevolgen niet had voorzien. Hij dacht waarschijnlijk alleen aan het kooper, aan het geld.

Maar de gevolgen waren groot. Duizende reizigers gestrand, schade voor prourel en hij heeft er zelf slecht van geslapen.

Dat zegt hij te minsten.

Slecht geslapen? Nou ja, dat is een begin.

Maar in mijn tijd zou de gildermeester hem hebben gestraft. Kooper is duur. Dat weet ik als handelaar.

Maar om nu het spoorstil te leggen, dat is toch een date van sabotage?

Precies, sabotage. Dat is een mooi woord voor vandaag.

Sabotage betekent opzettelijk iets kapot maken om een proces te stoppen.

Hier dus kabels doorknippen zodat treinen niet kunnen rijden en dat voor wat kooper dat hij wil de verkoopen.

Maar zeg eens, Tim, in jouw tijd, 2250, bestaat kooper nog? Of hebben jullie iets anders?

Ik kan me voorstellen dat jullie geen draademier stelen.

Nou, in 2250 gebruiken we geen kooperdraden meer voor het spoor.

Alles is draadloos en digital. Maar Diefstal bestaat nog steeds, helaas.

Alleen stelen ze nu andere bingen, zoals data of energie. Mensen blijven mensen, Pieter.

Dus de vorm veranderd, maar de zonde blijft. Dat is een trouwste negedachte op een vreemde manier.

Maar goed, laat het simpler maken voor de luisteraar.

Wat betekent kooperdiefstal precies?

Kooperdiefstal is het stelen van kooper. Kooper is een metal, roodbruin van kleur.

Het geleid elektriciteit heel goed, daarom zit het in kabels.

Als je die kabels stilt of doorknipt, kun je het kooper verkopen.

Maar het spoor heeft die kabels nodig om veilig te werken.

Juist, in mijn tijd noemden we dat kooperdraad.

Ik verhandelde het zelf, maar ik zou nooit een spoor weg hebben beschadigd.

Dat is niet alleen Diefstal, dat is ook gevaar voor reizigers.

Schamte. Maar ja, de man heeft spijt betuigd.

Spijt betuigen. Dat is ons leerplunt voor vandaag.

Let op. Gevolgen hebben voor, plus en zelfstandig naamord.

Bijvoorbeeld, de Diefstal had gevolgen voor duizende reizigers.

Simple toch? Maar je kunt het ook zeggen als van de gevolgen heb ik slecht geslapen.

Dus gevolgen hebben voor iets of iemand.

Dat klinkt als een handelaar die zegt, de storm heeft gevolgen voor de oost.

Ja, dat begrijp ik. En de man zegt van de gevolgen heb ik slecht geslapen.

Dat is een beetje vreemd Nederland's niet.

Nee, het is juist een goede constructie.

Van de gevolgen heb ik slecht geslapen, betekent door de gevolgen sleep ik slecht.

Je kunt ook zeggen, ik heb slecht geslapen van de gevolgen.

Bijden zijn goed. Het leerpunt is dus gebruik gevolgen voor als je wilt zeggen wie of wat last heeft.

Ik noteren het in mijn klant, maar laten we terug gaan naar de feiten.

Deze marinier was haar alleen of waren er meer.

De koppels spreken van een gelegenhijdsdief.

Volgens de Volkskrant wordt hij een gelegenhijdsdief genoemd.

Dat betekent iemand die stilt als de kans zich voordoet, niet per se een beroepscrimineel.

Hij zag koper, hij zag een kans en hij greep die, maar de gevolgen waren veel groter dan hij dacht.

Gelegenhijdsdief! In 1850 hadden we daar een woord voor.

Een gelukzoeker. Maar goed, het blijft diefstal.

En het spoorstil leggen, dat is erger.

Proreel, de spoorbeheerder, heeft nu meer succes in de strij tegen koper diefstal, lees ik.

Ja, Proreel boekt terreinwindst. Dat betekent, ze winnen bij beetje.

Ze nemen maatregelen zoals betere beveiliging of ander materiaal, maar 100 procent veilig is het nooit.

Daarom is dit nieuws belangrijk. Het laat zien dat één daad grote gevolgen kan hebben.

Grootige volgen. Dat is een wijze les.

Ik denk aan mijn eigen handel. Als ik een slechte partij koper verkocht, had dat gevolgen voor mijn naam.

Vertrouwen is alles. Deze man is zijn vertrouwen kwijt en misschien zijn vrijheid.

Precies. En daarom raakt dit nieuws jouw als luisteraar. Stel je voor.

Je staat op het station, je trein valt uit en je hoort dat iemand kabels heeft doorgeknipt voor wat koper.

Dan denk je waarom? En wat gebeurt er met zo iemand?

Ja, wat gebeurt er met hem? Krijgt hij een straf?

In mijn tijd zou hij in de gevangenis belanden. Maar ja, wij hadden geen rechtbank zoals nu.

Vertel eens Tim, wat is de straf voor koperdiefstal in 2026?

Dat weet ik niet precies. Dat staat niet in het nieuws.

Maar we weten wel dat hij spijt heeft betuigd. En dat pro-reel probeert om koperdiefstal tegen te gaan.

De rechter zal zich buigen over de zaak. Wij kunnen alleen zeggen de gevolgen waren groot.

Dan wachten we op de uitspraak. Maar laten we nog even stil staan bij dat woord betuigen?

Wat is een mooi woord? Spijt betuigen, betekent, zeggen dat je ergens spijt van hebt.

Je kunt ook respect betuigen zeggen. Het is een werkwoord dat past bij plechte situaties.

Mooie, Pieter. En nu wil ik iets vragen aan jou, luisteraar.

Heb jij ooit iets gedaan zonder de gevolgen te overzien?

Denk eens na. Wij praten er zo over verder.

Maar eerst, Pieter, wat vind jij van de rol van pro-reel?

Ik vind dat pro-reel zijn best doet. Maar ik ben een kope man.

Ik geloof in provincie. Zorg dat koper minder aantrekkelijk wordt om te stelen.

Gebruik andere material, of bewaakbeter. In 1850 bewaakten we onze pakhuizen ook.

Voorkomen is beter dan genezen.

Daar is de kope man weer, maar hij heeft gelijk.

En nu verder. We hebben het gehad over de feiten, de woorden en het leerpunt.

In het tweede deel praten we over de vraag, is deze man een dader of een slachtoffer van zijn eigen hapzucht?

Blijf luisteren. Goede vraag, Pieter.

Is deze man een dader of een slachtoffer van zijn eigen hapzucht?

Laten we eerlijk zijn. Hij heeft zelf die kabels doorgeknipt.

Maar hij zegt dat hij de gevolgen niet had voorzien.

Herken jij dat uit jouw tijd?

Zeker, Tim.

In 1850 hadden we ook mensen die uit Armoede of Hepzucht iets deden zonder na te denken over de gevolgen.

Maar wij hadden geen pro-reel. We hadden geen duizenden reizigers die vastkwamen te zitten.

De schaal is nu veel groter.

Precies. En dat is het interessante.

De daad zelf is klein, een paar kabels doorknippen.

Maar de impact is groot.

Trijnen die niet rijden, mensen die te laat komen, economische schade.

In 2250 noemen we dat een systeemvoud.

Een kleine actie kan een heel netwerkplat leggen.

Haha, dat begrijp ik.

Maar laten we één ding niet vergeten.

Hij heeft spijt betuigd.

Dat is meer dan sommige daders doen, toch?

Ik bedoel, hij zegt dat hij slecht heeft geslapen van de gevolgen.

Dat klinkt oprecht.

Ja, en dat maakt het menselijk.

Maar ik vraag me af, is spijt genoeg.

In 2250 hebben we een systeem waarbij daders hun fout kunnen goed maken.

Bijvoorbeeld door herstelwerk.

Maar dat werkt alleen als ze echt bezffen wat ze hebben aangereegd.

In mijn tijd zou hij boeten moeten betalen.

Of de gevangenis in.

Maar ja, wij hadden geen rechtbank zoals nu.

Vertel eens Tim, wat is de straf voor koperdiefstal in 2626?

Dat staat niet in het nieuws.

Nee, dat weten we niet.

De rechter moet zich er nog over buigen.

Maar we weten wel dat pro-rail probeert om koperdiefstal tegen te gaan.

Ze zijn bijvoorbeeld terwijn winst aan het boeken in de strijd tegen koperdiefstal.

Dat betekent dat ze beter worden in het voorkomen ervan.

Terreinwinst, mooi woord.

Dat betekent dat je vooruitgang boekt.

Dat je wint.

In de handel zeggen we: je wint marktaandeel.

Maar goed, laten we terug gaan naar de man zelf.

Hij is een voormalig marinier.

Dat verbaast me.

Een marinier is toch iemand die zijn landdiend?

Ja, dat klopt.

En daarom is dit zo bijzonder.

Iemand die zijn land heeft gediend, pleeg nu diefstal.

Misschien zijn ze in de problemen geraakt.

Of misschien was het een gelegenaidsdief, zoals de krant zegt.

Een gelegenheidsdief is iemand die steelt omdat de kans zich voordoet.

Niet omdat hij een beroepscrimineel is.

Een gelegenheidsdief, dus.

Die had ik in 1850 ook wel.

Maar goed, we hebben het nu over de dader.

Laat het ook hebben over de gevolgen voor de samenleving.

Jij hebt het net over systeemfout.

Ligt dat eens uit aan de luisterer?

Nou, stel je voor.

Je hebt een groot netwerk van spoorleinen.

Als iemand één kabel doorknipt, kan een heel trajectstil komen te liggen.

Dat noemen we een systeemfout.

Een kleine fout in een groot systeem.

In 2250 hebben we daar slimmetechnologie voor.

Maar in 2026 zijn ze nog afhankelijk van koperen kabels.

Koper, dat is een metaal dat veel waard is.

In mijn tijd gebruikten we koper voor scheepsbeslag en munten.

Het is duur, dus aan trekkelijk om te stelen.

Maar waarom stelen mensen koper?

Ze kunnen het toch verkopen aan wie dan?

Aan handelaars in schroot, bijvoorbeeld.

Die kopen het koper en smelten het om.

Zo verdwijnt het spoor.

In 2250 hebben we een digitale passport voor metalen, zodat je kunt traseren waar het vandaan komt.

Maar in 2026 is dat er nog niet overal.

Dan is het dus een kwestie van toezicht.

Ik zei het al, voorkomen is beter dan genezen.

Maar goed, we hebben het leerpunt nog niet afgemaart.

Jij wilde iets uitleggen over het woord betuigen, toch?

Ja, precies.

Ik wil één klein leerpunt geven.

Het woord betuigen gebruik je in plechte situaties.

Maar er is ook een grammaticale structuur die handig is.

Spijt hebben van.

Dat betekent ergens spijt van hebben.

Bijvoorbeeld, ik heb spijt van mijn date.

Dat is de simpelus in.

En de betere zin?

Ik ben benieuwd.

De betere zin is, ik heb er spijt van dat ik de kabels heb doorgeknipt.

Zie je?

Er spijt van hebben dat plus een bijzin.

Dat is een veel voorkomend patron.

Je kunt ook zeggen, hij betuigde spijt voor zijn date.

Maar dat is voor meeler.

Dus spijt hebben van is voor alle dag's gebruik.

En spijt betuigen is voor de krant.

Mooi.

Laten we nu teruggaan naar de vraag.

Is deze man een date of een slachtoffer?

Ik vind hem een dader.

Maar wel een met spijt.

Ik zie je meer als een geleegheidstief die de gevolgen niet over zag.

Maar ja, hij heeft wel bewust die kabels doorgeknipt.

Dat is geen ongeluk, dus hij is verantwoordelijk, toch?

Zeker.

Verantwoordelijkheid is belangrijk.

In 1850 zouden we zeggen, hij moet boeten.

Maar ja, wij waren hart.

Nu is er meer begrip voor de mens achter de date.

Dat is winst, denk ik.

Eens.

En dat brengt me bij een laatste gedachte.

Wat kunnen wij hiervan leren?

Misschien dat we beter moeten nadenken over de gevolgen van onze acties.

Hoe klein ook.

En dat we moeten investeren in preventie, zoals Pieter zegt.

Precies.

En laten we ook niet vergeten dat ProRail al terreinwinst boekt.

Dat stemt hoopvol.

Maar goed, luisteraar, wat vind jij?

Is deze man een date of een slachtoffer?

Of iets daar tussen in?

En als je hierover wilt doorpraten, ga dan naar nieuwsdordetijd.com.

Daar kun je reageren en verder luisteren.

Bedankt voor het luisteren naar deze aflevering van nieuwsdordetijd.

Tot de volgende keer.

Bedankt voor het luisteren naar Dutch Fluency.

Op Dutchfluency.com vind je de transcript en oefeningen.

Spreek Nederlandse zelfs als je stottert tot de volgende keer.