音频1x
语速
停顿
练习阅读
模式
Woordenschat
Stel je voor, het is midden in de nacht, iemand pakt een stift en schrijft een van de
leus op een blinde muur in een woonbeik.
Ja, klassiek vandalisme.
Precies.
De politie komt er aan te pas, die geen wordt gepakt en hij krijgt een boete van nou,
zeggen, een euro 50 voor de schoomaar kostig.
Klingplogings?
Ja, toch.
Waar let op.
Een paar straat er verder op, echt midden in het hart van de stad, spuit een ander persoon met
verf op een monument en die wordt ook gepakt, maar die krijgt een boete van 2.000 euro.
Dat is nog wel een verschil ja.
Echte?
Dezelfde date, zeg maar wat inkt of verf op steen, maar een kompleten wereld van verschil
in de straf.
En dan denk je bij zelf, waarom hangt er een kompletende prijskijk aan die steenen?
Ja, dat is een fascinerende vraag.
Ja.
En het antwoord is eigenlijk dat steenen in onze samenleving nooit zomaar steenen zijn.
Hoe bedoel je dat precies?
Nou, die 2.000 euro, dat is geen schoomaaktarief.
Het is een boete op het schende van ons collectieve geheugen, zeg maar.
En dat is exact de kern van waar we het vandaag in deze diep gaan de verkending over gaan hebben.
Namelijk hoe we als samenleving de ruimtes waarderen en beschermen die eigenlijk van ons allemaal
zijn.
Ja, en welkom dat jij vandaag weer mee luistert.
We hebben namelijk een superinteressant de set aanbronnen voor je klaar liggen.
Dit zijn geen taaien, akademische stukken of zo?
Nee, gelukkig niet.
Nee, echt vergevand.
Het zijn gewoon letterlijke transcripties van kledspraakjes bij de koffie uit te maken.
Heerlijk, alle dagens.
Ja, mensen zoals Rick, Sophie, Dan, Emma en Lars, niets daarna met hun kort tonderbeekertje
pot via het nieuws van de dag door te nemen.
Er zijn kort de taalgebruikjes, gewoon zoals jij niet praten.
Ja, heel informeel.
Maar de thema's, die ze vaak om een wuister eigenlijk aansnijden, die ligt echt
compleet de zenuwblood van hoe wij publieke verantwoordelijkheid ervaren.
Ze praten over zo iets op straks als onze toekomst beschermen, maar dus ook over dat hele
concrete respecteren van ons verleden.
Ja, precies.
En wat mij direct opviel over deze gesprekken doorplozen was die constant te vrijving,
de vrijving tussen het individue aan de ene kant en het grote systeem aan de andere kant.
Oh ja, dat zag je echt overal in terug.
Ja, je ziet een dezijdsde enorme onmacht van mensen tegenover die hele politieke machinerie,
en dan de andere kant zie je de keiharde correctie van uit datzelfde systeem als een individue
even over de schreefgaat in de openbare ruimte.
Ja, laat we dan eerst even in die politieke machinerie duiken.
Want in een van die gesprekken besprekken Rick en zijn collega's het nieuws over minister van
Veldhofen.
Zij zou namelijk naar een grote internationale klimaat opgaan.
En enorm belangrijk evenement, ja.
Absoluut, alles was geplend, koffers tot een bewijsens was spreken klaar, maar op het allerlaatste
moment moet ze haar reis uitstellen.
En waarom een akute kabinet kris is in de naag?
Typisch.
Ja, terwijl de rest van de wereld ergens aan tafel schuift om te praten over, het voortbestaan
van onze planeet, moet zij in Nederland blijven om, hoe noemen ze dat ook weer in politiek
geroen?
Orde opzaken stellen.
Ja, dat.
Eerst even in turn de brandplussen.
En dat is echt de ultieme illustratie van hoe ons democratisch bestuur in de praktijk werkt.
De langere termijnvisie botstie gewoon frontal op korte termijn overleving.
Sophie, een van de collega's bij de koffieautomaat, die merkt heel nuchter op en exciteer, het klimaat
wacht niet.
En gelijk heeft ze.
Nou en of.
Physiek gezien klopt dat natuurlijk 100% de CO2 uitstoot gaat gewoon door, maar de politieke realiteit
is dat een crisis in het hier en nu altijd maar dan ook echt altijd voordang krijgt op een
crisis in de toekomst, zelfs als die existentieel is.
Ik probeer de me toen het last echt even te verplaatsen in zo'n minister.
Kijk om het even heel platte slaan.
Stel je voor.
Er is een belangrijke werkvergadering over de brandveiligheid in jouw straat voor de komende 10
jaar.
Daar moet je eigenlijk echt bijzijen.
Klink logisch.
Maar net op het moment dat jij je jas aantrekt om de deur uit te gaan slaat in je eigen keuken
de flammenepam.
Het vuur grijpt onsig heen en jouw huisgenoten staan in de gewoon keiharderuzie te maken over wie de
brandplusser mag vasthouden.
Een compleetige haals dus.
Ja.
Je kunt dan toch om mogelijk naar die wijkvergadering gaan, je eigen huis fikt af.
Maar en hier ben ik dus heel benieuwd in jouw blik.
Is dit nou puur een kwestie van agendas en prioriteiten?
Of zit er een dieper politiek mengenismachter?
Het is absoluut het laatste.
Het gaat veel verder dan even je agenda omgooien.
Jouw analogie met het brandende huis raakt precies aan het fundamentele concept van politiek
mandaat.
Oké, leg uit.
Laten we bij jouw wijkvergadering blijven.
Stel je gaat toch naar het buurthuis?
Terwijl je huisgenoten de boel thuis afbreken.
Je stapt naar binnen en je zegt tegen de buurt luister.
Mijn huishouder gaat duizend euro mee betalen aan nieuwe brandlussers.
Dan kijk ik iedereen je aan van wat kom jij nou doen.
Precies.
De rest van de buurt denkt, leuk dat je dat beloofd vriend, maar je eigen familie staat op het punt
je bank pas af te pakken.
Je beloft is gewoon helemaal niet waard.
Oh, wacht omdat je dus eigenlijk de maxbasis mist om het thuis uit te voeren.
Exact.
En dat is exact de positie van een demissionaire of op ze minst wanklenden minesten op zo'n wereldtop.
Internationale diplomatie draait volledig om betrouwbaarheid.
Je moet kunnen leveren.
Ja.
Als vanveel te houden naar die klimaatop was gegaan, terwijl haar eigen kabinet in de haagse wat uit elkaar viel,
dan had ze daar met lege handen gestaan.
Ze zou daar nul binnen de toezegingen kunnen doen.
Omdat het volgende kabinet alles zo weer van tafel veegt.
Precies.
Zonder die stabiliteit in de eigen land heb je op het wereld toen heel gewoon geen slagkracht.
En daarvan vat dat in de bron ook heel mooi pragmatisch samen.
Er zegt zo werkt een haag nu helemaal.
Ja, daar wordt sowieso lekker omnuchterend.
Maar is dat ook een soort opvallend lichtpuntje in hun discussie?
Rick brengt op een gegeven moment in dat ondanks dat onze minissen er in het begin niet bij is,
er dit jaar wereld wij het wel veel meer landen naar die top komen dan het jaar voor.
En dat is echt crucial om te benoemen.
Vrouw vanuit een wat brede sociologisch perspectief.
Hoe zo?
Nou, het laat zien dat zo'n internationaal raamwerk dus wel degelijk overleefd als een individueel land even hapert.
Die hele mondiale instituutie draait gewoon door,
zelfs als sommige leiders vastzitten in hun eigen politieke keukenbrantjes.
Dat biedt ergens een enorme stabiliteit.
Dat is waar.
Maar als je kijkt naar de burger op de werkvloer, zoals Daan, Rick en Sophie,
voelt dat mondiale systeem natuurlijk ontzettend ver weg.
Wat zij zien is gewoon, de planeet warmt op,
en de minister blijft thuis omdat de rugie is.
Het creëert een vakerum.
Ja, een enorm vakerum.
En in die gesprekken bij die koffieautomaat merk je gewoon hoe die abstracte politieke stilstand echt doorzijpelt naar hun persoonlijke leven.
Daan vertel dat zijn kinderen ineens lastige vragen stellen over de klimaat.
Ja, en Sophie had het over haar neefje, toch?
Precies.
haar jongen neef je had laatereelijke wanneer de hopen gevraagd,
waarom doen ze niet meer?
Je voelt daar echt de intergenerationele stress.
En dat vind ik dus machtig interessant.
Dat is het moment waarop geopolitiek veranderd in psychologie,
gewoon daar aan de keuken te afel.
Wanneer de mensen met de machten oogeschijnlijk op de rem trappen,
ervaart de burger ineens een gigantisch verlies van controle.
En hoe ze reageren op dat verlies van controle is echt integreerend.
Ze besluiten namelijk niet om cynisch te worden of achter over te lonen.
Helemaal niet, nee.
Nee, in tegen deel.
Sophie vertelt dat ze echt extremen wust haar afel is gaan schijden.
Rik probeert heel bewust, minder vlees te eten.
En dan pakt vaker de fiets zelfs als het buitenster van scout is.
Prachtig.
Ik laat van te wachten op de haag of op die wereldtop,
stappen ze letterlijk de friskouw in om zelf iets te doen.
Wat we hier zien, is eigenlijk de constructie van handelingsperspectief.
Agency, noem we dat vaak.
Kijk, we leven in het tijd met een constante stroom aan nieuws over smelten de eiskappen
en naar vaalend beleid.
En dan ligt er één groot gevaar op de loer.
Aangeleerde hoopeloosheid.
Dat je denkt, lamerzitten.
Exact.
Het is die psychologische staat waarin je geloof dat wat je ook doet, het toch eens in zin heeft.
Dus toen je maar niks meer.
Ja, maar als we hier heel even eerlijk zijn,
het moet het toch even hard op uitspreken.
Als we pure naar de keiharde cijfers kijken,
is die hoopeloosheid er ook gewoon hartstikke rationeel.
Hoe bedoel je?
Weer gedwijt, stoten we mil jaar de tonne CO2 uit per jaar.
Dat daan, daar ergens in de polder, vernikkelend van de kou op een fietset,
in plaats van in zijn warme auto.
Dat bespaart misschien, wat zal zij in een par kilo klopt.
En dat zoveel dat ene plastic joggerde bekeetje in een aparte bakgroot,
dat is op wereldschoud toch nog niet eens een statistische afronningsvoud.
Is het niet gewoon een eluzy, zeg maar twijlen met de kran open te denken dat deze micro-acties
iets bijdragen?
Als je er een puurwits kunnen gereken zon van maakt,
dan heb je absoluut gelijk.
Een individuele afval schijden stopt de opwarming van de aarde natuurlijk niet.
Maar de denkval die we dan maken,
is dat we aanemen dat de functie van hun gedrag alleen maar instrumentel is.
Oké, maar wat is het dan wel?
Het gaat helemaal niet om de wiskunde.
Het gaat om kochnitieve bescherming.
Bedoel je dan dat ze het gewoon voor een eigen gemoedsrust doen
in plaats van voor het klimaat?
Nou, gemoedsrust kling misschien niet de pasief.
Het is veel meer een actieve wijgering om toe te geven aan dat nihilisme.
En vergeet niet, er kijk kinderen mee.
Oh ja, dat neef je.
Ja, het neef je van Sophie, de kinderen vandaan.
Die stellen hele fundamentele vragen over hun toekomst.
En als verwastende sta je dan voor een keuze.
Je kunt zeggen, nou jongen, de politiek is een puinhoop,
groot op het rij van luisteren niet.
We gaan er allemaal aan.
Nou, dan slap zo'n kind de komende vijf jaar niet meer.
Dat is psychologisch verwoestend voor een kindja.
Of je kunt zeggen, het grote system is traag,
maar kijk, wij nemen de verantwoordelijkheid voor ons eigen stukje.
Het afwalschijden, in de koufvietse.
Dat zijn eigenlijk rituelen van hoop.
Wow, rituelen van hoop.
Dat is van heel een mooie manier om er naar te kijken.
Ja, ze bouwen zo een microomgeving op,
waarin etiek en waarde wel nog gelden.
Als een soort bufver tegen die enorme, onbestuurbare macro wereld.
Dat zat die fiets nog van daar wel echt in een ander dag ligt ja.
Het is dus helemaal geen logistieke keuze,
het is een overlevingstrategie.
In een manier om niet gek te worden van de informatie overlood
en de politieke apatie.
Ze proberen zelf de gaten te dichten in die grote, gedeelde ruimte,
die we dan de toekomst noemen.
En het langereigste, ze doen dat constructief.
Ze draag iets bij, ze bouwen iets op.
Hoe marginal de impact misschien ook lijkt.
En dat brengt ons eigenlijk na het loos bij een heel ander soort interactie
met die publieke ruimte.
Waar we net mensen zagen, die verontwoordelijkheid pakken om iets op te bouwen,
zien we in de volgende brom wat er in de keiharde,
physicaliteit gebeurt als iemand besluit die ruimte doelbewust beschadigen.
Ja, de transitie van de constructieve burger naar de destructieve burger zeg maar.
Exact.
In dit gesprek bij de koffieautemaat gingen tussen Emma, Rick en Lars
over een incident op de dam in Amsterdam.
Iemand had er met verf op het national monument geschreven.
Hij heeft het echt fysiek beklat.
Onvoorstelbaar eigenlijk.
Ja, een reacties van de collega's zijn echt vleimscherp.
Emma noemt het vrijhumateen niet oké.
En Lars maakt de cynische, maar wel kloppende opmerking Big Brother kijk mee.
Doelend op alle camera's op de dam natuurlijk.
Precies, je hebt daar echt geen schijn van kans.
De data werd dan ook razend snel herkend en opgepakt.
En een gevolgelogener niet om.
De rechter ligt de samen met de gemeente een boete op van maar liefst 2.000 euro.
Kijk, dat is het moment,
wordt op de sociologie van ons publieke ruimte ineens heel erg tasbaar wordt.
En wel in euro's.
Waar raak je hier echt aan de hieragief van de openbare ruimte?
Dat is wel grappig dat je dat zegt dat Lars brengt in de brom,
echt een fascinerend contrast aan.
Hij vertelt namelijk over zijn buurman die in zijn eigen straat een muur had beklat,
gewoon met stiften.
Oké.
De politie kan erbij, die man kreeg ook een boete, maar en hier komt het.
Die boete was veel lager dan die 2.000 euro van de man op de dam.
Dan denk ik, een muur is toch muur.
Een verf is verf, waar komt het in mensen financiele verschil vandaan?
Dat verschil zit een puur in de immateriele waarde die wij al samenleving aan bepaalde steenen toe kennen.
Kijk, die muur van de buurman is gewoon privaat of gemeentelijk eigendom.
De schade daar is functioneel.
Je rikent het uur te rief van de schoonmaker en wat chemikalie uit en wam,
daar is je boete bedrag.
Het is van de lisme, klaar.
Ja, het is van de lisme,
maar het raakt niet de ziel van de gemeenschap.
Het is wel dat monument op de dam.
Dat monument is zwaar beladen met collectief trauma.
Gedeelde herinneringen.
Het staat simbol voor alle slachtoffers van de Tweede Wereld-Lologe en later conflicten.
Het is eigenlijk de architectonische weergave van ons collectieve respect.
Als je daar dus met verf op spuit, beschadig je geen kalksteen,
je valt letterlijk dat collectieve respect aan.
In de sociologie noemde we dat proces de sacralisering van de ruimte.
Heilig maak ik.
Emma zegt daarin het gesprek ook zo iets treffens over.
Lars noemt het monument op reggevenment heilig.
En Emma reageert daarop met niet heilig, maar wel belangrijk.
Oh, dat is een hele scherpe observatie van haar.
Ze koriseren de religieuze term, maar ze erkent wel meteen die uitzondelijke bijna onaantasbare status.
Die 2000 euro is voor het overgrote deel, dus helemaal geen schalmakosten.
Maar een soort simbolische belasting op heilig schennis.
En toch, ik wil hier nog even wat diep op in gaan.
Want de bron ontheelt ook nog een detail over deze data dat het ethisch gezien behoorlijk complex maakt.
Vertel?
Nou, die man is na zijn data niet hard nekkig blijven ontkennen of zo sterker nog.
Toen hij ze realiseren wat hij had gedaan, toen hij openlijk brouw.
Hij is zelfs op de nationale televisie verschijnen om publiekelijk zijn excuses aan te bieden.
Dat zie je niet vaak.
Zeker niet.
En in de dialog sugereert Lars ook nog eens dat de man op het moment van de data misschien wel gewoon in de waar was.
Toch blijft die toren hoogboeten van 2000 euro gewoon staan.
En de vraag ik me toch af is dat niet disproportioneel.
Als iemand publiekelijk door het stof gaat en in de waar was, is de sociale straf dan eigenlijk niet als waar genoeg.
Ik begrijp helemaal waar je vanaar komt.
Dat is een heel begrijpelijk perspectief als je er vanuit mededogen kijkt.
Maar het juridische en manschappelijke systeem redeneert op dit niveau echt vunde met heel anders.
Hoe dan?
Kijk maar even naar de reactie van Emma in diezelfde bron.
Als Lars aandraagt dat die man in de waar was, is haar antwoord eiskoud.
Ze zegt in de waar of niet, hij moet betalen.
Ja, daar zat een gram met je twijfel in.
Geen grijntje.
En over die televisie-excuse zegt ze, netjes, maar betalen moet hij toch.
Ze sluit echt elke vorm van nu wansen of verzachten omstandigheden keihard uit.
Maar waarom is die houding zo onvermurmbaar?
Je zou toch zeggen dat was samenleving ook vergevingsgezend moeten kunnen zijn
en tegen iemand die zijn fout eerlijk toegeeft?
Ja, in interpersonnelijke relaties tussen jouw en mij absoluut.
Maar als het gaat om een beschermen van de meest symbolische plekken van een hele natie,
dan vervalde intensie van het individue eigenlijk ten opzichte van de integriteit van die ruimte.
Oké, dat moet je even uitleggen.
Het systeem moet hier een absoluutem onbetwistbare grins trekken.
Stel dan een rechter zou zeggen, ah, je hebt spijt getoond op TV,
je was in de warp, we schulden die moeten wel kwijt.
Dan devaluer je op datzelfde moment de beschermende status van het monument.
Omdat je dan eigenlijk zegt, nou ja, zo belangrijk is dat ook weer niet.
Exact.
De straf vergeert in dit geval vooral als een afschrikwerk in zinjaal naar de rest van de populatie.
Het systeem zegt, sommige ruimtes zijn zo in mens belangrijk,
dat je op persoonlijk omstandigheden even niet toe doen als je besluitsel te beschadigen.
Oh, wow.
Je raakt aan ons gedeelde verleden,
en daar betaal je zonder enig uitzondering de hoofdprijs voor.
Het is dus puurgrins behoud.
De regels een regels juist om te voorkomen dat de uitzondering de regel uitholt.
Procies.
En dat brengt ons eigenlijk in één rechte lijn terug bij het fundement van deze hele verkennen.
Zowel die gesprek over de klimaatverandering,
als dat gesprek over het monument,
gaan in de basis over hetzelfde.
Ga dat voor grenzen, controle,
en onze publieke verantwoordelijkheid.
Nou, laten we die draaden dan eens mooi bij elkaar trekken.
We hebben vandaag gezien hoe ongelooflijk complexen,
maatschappelijke dynamieken veilig worden gereflikteerd
in zo'n iets simpels als een gesprek bij de koffieautemaat.
We begonnen natuurlijk helemaal op macro-niveau
en politiek systeem in een haag dat plekbaar zo gedreven worden door de waren van de dag
en de noodzaak om je mandaten behouden,
dat de langer termijnvisie op internationale podium helemaal stagneerd.
Waarna we zagen hoe de gewone burger
in dat ontstaande politieke vakuum stapt.
En dus niet omdat hun afvalscheiden of in de regenfietse nou wist kunnen gezien
de planeten gaat redden.
Maar purer als een soort psychologisch schild,
het is het behouden van je agency.
Om de hoop voor de volgende generatie, de kinderen vandaan,
neef je van zo'n fiets,
simpelweg niet te verliezen aan puurzenisme.
Ja, en tot slot onderzochten we dan de keiharde limieten
van onze fysieke, gedeelde ruimte.
De onverschilligheid van hetzelfde grote systeem voor de verwaardheid
of het oprechtte beraal van een dader,
puur en alleen om de symbolische waarde van een oorlogsmonument te beschermen.
Een blinde muur bekladde kost je 50 euro,
maar het verleden bekladde kost je 2000 euro.
Wat deze oogeschijnlijk wil ik keurige nieuwstieëlogen
voor mij zo brilliant aantonen,
is dat wij als mensen continu aan het navigeren zijn
door ruimtes die we met elkaar moeten delen.
Ja.
En dat geldt voor de onzichtbare toekomst van onze atmosfeer,
net zo goed als voor de zichtbare stenen op een plein in Amsterdam.
Elke actie in die ruimte,
of dat nu het weigeren van een autorit is,
of het trekken van een streep met verf,
dwingt de maatschappij om daarop te reageren.
Het maak je als luisterrijnings heel erg mevust van je eigen rol in het geheel,
zelfs als je denkt dat je maar een piepkleinradertje bent
in een immense log systeem.
Maar als we nou deze twee grote thema's,
dus de manier waarop we vechten voor de toekomst
en de manier waarop het verleden bewaak als ze die nou eens tegen elkaar aanhouden.
Dan roept het wel een hele fundamentele vraag op jou.
Ja, precies.
Welke is dat van jou?
Nou, wat mij betriften meest cruciële vraag om hieruit mee te nemen.
We hebben zojuist echt uitgebreid geanalyseerd
hoe genadeloos we als samenleving terug slaan
als iemand een fysiek monument uit ons verleden beschadigd.
In de ward of niet, spijt of niet,
je betaalt gewoon de maximale prijs.
We beveiligen die autoristelen met camera's een toerhoog straffen.
Ja.
Maar als we als maatschappij bereid zijn om zo onverbiedelijk streng te zijn
over het respecteren van ons verleden,
wat zouden eigenlijk de straf moeten zijn voor de genen die bewust
of door aanhouden de politieke lakshijt wijgeren
de monumenten van ons toekomst te beschermen?
Of dat is wel een je die de bohelbehoorlijk om zo'n kop zet.
We accepteren zonder knipperen 2.000 euro boeden voor een beetje vervoepige denksteen,
maar de kompletten van warlozingen van ons toekomstige klimaat
zien we nog steeds veel te vaak als ja,
soort complexe maar verder onbestrafte politieke realiteit.
Precies.
Nou, dat is er absoluut een om over na te denken voor jou als luisteraar.
Als je de volgende keer weer met je carton de bekerche
bij de koffie-automaat staat.
Want zoals we vandaag wel hebben gezien,
de allerscherpste analyse van ons maatschappij vind je vaak niet in de krant
maar gewoon in een vluchtige sprekt.
Dus het weekollegas.
Blijf scherp, blijf vooral die vragen stellen
en heel graag tot de volgende diepraande verkending.
设置
文本
模式
音频
停顿