Haagse begroting: gaat het nu echt lukken?

In Den Haag praten ze al maanden over de begroting.

Dat is het plan voor hoe Nederland geldt uitgeeft en binnenkrijgt.

En vandaag klinkt ineens optiemismen.

Maar is dat echt zo?

Mhmmm.

Optiemismen in de politiek.

Dat klinkt als een kope man die zegt,

mij goede heer, de wind zit mee.

Maar geen moet altijd vragen, welke wind.

En waait hij ook naar de haven van de ander?

Vertel met him, wat is er precies gebeurd?

Nou Pieter, het minderheid kabinet heeft geen meerderheid in het tweede kamer.

Dus ze moeten steunzoeken bij andere partijen.

Vandaag spraken ze met pro, volt, kristenunie, jarenentwintig en schepen.

En voor het eerst zijden sommigen, we zien beweging, we praten verder.

Beweging, zegt gij.

In mijn tijd zou een schipper ook zeggen, er is beweging in het water.

Maar dat betekent niet dat hij al in de haaf is.

Wat voor beweging? Gaat het om geld voor de armen,

Of om belastingen voor de reiken?

Precies, dat is de kern.

Het kabinet wil bezuinigen op sociale zekerheid.

Dat betekent minder geld uitgeven aan mensen die hulp nodig hebben.

Maar pro, volt en kristenunie willen die bezuinigingen van tafel halen.

Dus niet doen.

En het kabinet lijkt dat toebereid.

Van tafel halen, een mooie uitrukking.

Alsof een plan op een tafel ligt en iemand het weghaalt.

In mijn gilde zouden we zeggen: 'Dat voorstel gaat van de vergadertafel.'

Maar let op.

Als je iets van tafel haalt, moet je wel iets anders op tafel leggen.

Anders is de tafel leeg.

Dat is een goed punt, Pieter, want hoe wordt het betaald?

Dat weet nog niemand.

Er staat nog niets op papier.

Het kabinet stuurt volgende week een brief naar de kamer en dan moet de details duidelijk worden.

De devil in de detail, zeggen ze dan.

De duivel zit in de details.

Ja, dat kennen wij ook.

Een contract met kleine letters kan een koopman ruwineeren.

Maar vertel me eens Tim.

Wat is dat voor belasting op vermogen?

Dat klinkt als een hefking op bezit.

Dat raakt de rijk, niet de armen.

Klopt, het gaat om box 3.

Dat is de belasting op inkomen uit vermogen, zoals spaar geld aandelen en huizen.

Het kabinet lijkt ook daar beweging te tonen.

Ja, 21 en SGP vinden dat positief.

Maar zij missen laste verlichtingen.

Migratie en veiligheid.

En ze willen geen abortusverraaming.

Dus het kabinet probeert links en rechts tegelijk tevreden te stellen.

Dat is als een koopman die aan de ene klant een laagere prijs beloofd en aan de andere klant meer waar.

Op een dag komt de waarheid aan het licht en dan is de markt te klein.

Mooi gezegd.

En dat is precies wat SGP-leiders stoffers waarschuwt.

Hij zegt, het kabinet kan niet eerst in november met het belastingplan over recht gaan

en daarna als nog met andere plannen over links.

Dat werkt niet.

Je moet kiezen.

Kiezen.

In de kerk zeggen we.

Gij kunt niet twee heren dienen.

In de politiek is dat niet anders.

Maar goed, laat we de woorden eens bekijken, want jij gebruikt woorden die de luisteraar moet begrijpen.

Wat is bijvoorbeeld op positie?

Op positie zijn de partijen die niet in de regering zitten.

Ze mogen kritiek geven en eisen stellen.

En begroting is het plan voor alle inkomsten en uitgave van het land.

Zonder begroting kan de regering niet goed werken, dus dit is belangrijk.

En sociale zekerheid, dat klinkt als een muur die mensen bescherm tegen armoede.

In mijn tijd hadden we gilden en de kerk nu is dat de overrijd.

Als gij daarop bezuinigd, had gijsteen uit de muur, dat voelen mensen direct.

Ja, en daarom is dit nieuws zo belangrijk.

Het gaat niet alleen over politiek in Den Haag, het gaat over geld voor mensen die het nodig hebben.

En over belasting voor mensen met vermogen.

Vermogen is bezit, zoals spaar geld of een huis.

Ik hoor ook het woord handrijking.

Dat is een mooi beeld.

Iemand steekt z'n hand uit om een ander te helpen.

In de politiek is dat een voorstel om een probleem op te lossen.

Maar een handreiking is nog geen handtekening.

Dat weet ik uit de handel.

Precies, en vandaag zeggen ze: de contouren van een oplossing zijn geschetst.

En contouren zijn de grote lijnen, nog niet alle details, dus het is nog niet zeker, maar er is beweging.

En dat is nieuw, na maanden van stilstand.

Stilstand is achteruitgang, zei mijn vader altijd.

Maar vooruitgang zonder richting is ook gevaarlijk.

Nu Tim, jij zou mij een leerpunt geven.

Wat is vandaag het nuttige patroon voor de luisteraar?

Vandaag leren we iets van tafel halen.

Dat betekent iets niet doen of een plan intrekken.

Bijvoorbeeld: de regering haalt de bezuiniging van tafel.

Dat betekent: de bezuiniging gaat niet door.

Simpel toch?

En kun je ook zeggen: 'Ik haal dat voorstel van tafel'?

Ja, dat kan.

Maar let op: je kunt niet zeggen 'Ik haal van tafel dat voorstel'.

De volgorde is: eerst het ding, dan 'van tafel halen'.

Geef eens een beter voorbeeld, Tim.

Een simpele zin is: 'Zij haalt de wet van tafel.'

Een betere zin is: 'Na lang praten haalde het kabinet de bezuiniging op sociale zekerheid van tafel.'

Zo zie je het patroon.

Onderwerp, dan 'haalde', dan het ding, dan 'van tafel'.

Goed.

En nu terug naar het nieuws.

Want ik hoor dat JA21 en SGP niet overtuigd zijn.

Zij zeggen, het kabinet gaat ietsje meer naar links, maar ze missen nog steeds keuzes.

En zonder dekking, dus zonder geld, is een plan als een schip zonder zeil.

Ja, en daarom wachten ze de brief af.

Voor de Algemene Financiële Beschouwingen volgende week. Dan moet duidelijk worden hoe het betaald wordt.

En of het kabinet echt kiest.

Tot die tijd tekent niemand, zegt Eerdmans van JA21.

Dus de optimisten zeggen, we zien beweging.

De sceptici zeggen: we zien nog geen geld. En de waarheid ligt waarschijnlijk in het midden.

Dat is in de handel ook zo.

Een mooie belofte is nog geen betaling, maar laten we eerlijk zijn, het is spannend.

Zeker.

En voor jou als luisteraar: dit nieuws raakt je, want het gaat over belasting, koopkracht en hulp voor mensen.

Als het kabinet er niet uit komt, kan het gevolgen hebben voor iedereen.

Dus blijf het volgen.

En oefen met 'van tafel halen'.

En als jij meer wilt horen, kom dan terug voor deel twee.

Want dan praten we verder over de brief, de details en de vraag of het echt lukt.

Tot dan, mijn goede heer, en denk je raam.

Een handreiking is nog geen handtekening.

We waren gebleven bij de vraag of het kabinet echt dichterbij een oplossing is.

De optimisten zeggen ja, de sceptici zeggen nee.

En jij als luisteraar denk misschien, wat betekent dat voor mij?

Nou, heel veel, want het gaat over geld dat jij betaalt en geld dat jij krijgt.

In de daad.

En laat mij iets zeggen over die brief die naar de kamer gaat.

In mijn tijd, in 1850, stuurde een koopman ook wel eens een brief naar de burgemeester, maar toen duurde het dagen voor dat hij aankwam.

Nu is het volgende week al.

De tijd vliegt, mijn goede heer.

Klopt, Pieter, en die brief is belangrijk, want daarin staat hoe het kabinet de plannen gaat betalen.

Want je kunt al zeggen we halen de bezuinigingen van tafel, maar dan moet je ergens anders geld vinden.

Dat noemen we dekking.

Zonder dekking is het luchtkastelen bouwen.

Zonder dekking is het een schip zonder zeil, zei ik al.

Maar ik hoor ook iets anders.

JA21 en SGP zeggen: het kabinet gaat te veel naar links.

En links zegt: het gaat niet ver genoeg.

Dat is precies zoals in de kerk.

Iedereen wil dat de dominee zijn eigen standpunt verkondigt, maar een dominee moet ook luisteren.

Mooi gezegd.

En dat is de kern. Het kabinet probeert zowel links als rechts tevreden te stellen.

Maar links en rechts willen verschillende dingen.

Links wil meer geld voor sociale zekerheid, rechts wil minder belasting en strenger migratiebeleid.

Kun je beide tegelijk tevreden stellen? Dat is de grote vraag.

In de handel kun je niet twee kopers tegelijk dezelfde waar verkopen.

Dus ik ben sceptisch.

Maar ik hoor ook dat er beweging is.

En beweging is altijd beter dan stilstand.

Zelfs een schip dat voor anker ligt, kan niet vooruit.

Dus laten we het positieve zien.

Precies, en laten we nu een paar moeilijke woorden uit dit nieuws behandelen.

Het eerste woord is begroting.

Dat is een plan van de overheid.

Hoeveel geld komt er binnen en hoeveel gaat er uit?

Een begroting is als een huishoudboekje, maar dan voor het hele land.

Een huishoudboekje, juist, dat hadden wij ook.

Maar let op.

In een huishouden kun je niet meer uitgeven dan je hebt.

In de politiek kan dat wel.

Dan lenen ze geld.

Maar dat is niet zonder gevaar.

Want schulden moeten worden terugbetaald.

Dat is een les uit mijn tijd.

Zeker.

Het tweede woord is sociale zekerheid.

Dat is het systeem dat mensen helpt als ze geen werk hebben, ziek zijn of te weinig verdienen.

Denk aan uitkeringen en toeslagen.

In 2050 hebben we dat ook, maar dan met slimme computers die direct helpen.

Toch blijft het principe hetzelfde.

We zorgen voor elkaar.

En dat is een christelijke plicht, zou ik zeggen.

Maar de vraag is, wie betaalt dat?

De belastingbetaler.

En daarom is het een discussie.

Want de ene wil meer solidariteit.

De ander wil lagere lasten.

Dat is van alle tijden.

Het derde woord is oppositie.

Dat zijn de partijen die niet in het kabinet zitten.

Zij moeten de plannen goedkeuren.

Zonder hen geen meerderheid.

Dus het kabinet moet onderhandelen.

Dat is als een markt, je moet een deal sluiten.

En dat lukt niet altijd meteen.

Nee.

En daarom is het zo belangrijk dat er wordt gepraat.

In mijn tijd gebeurde dat in de Staten-Generaal.

Maar ook in de kroeg.

Nu gebeurt het in de Tweede Kamer en de media.

Maar het spel is hetzelfde.

Geven en nemen.

En dan het vierde woord handreiking.

Dat is een gebaar waarmee je de ander tegemoet komt.

Het kabinet doet een handreiking naar links en naar rechts.

Maar een handreiking is nog geen handtekening, zoals jij al zei.

Het is een begin geen einde.

In de daad.

En het vijfde woord contouren.

Dat betekent de grote lijnen, de omtrek van een plan.

Zij zeiden.

We hebben de contouren geschetst.

Dat betekent dat ze weten welke kant het op moet, maar nog niet precies hoe.

Dat is als een schets van een schilderij.

Je ziet iets, maar het is nog niet af.

Mooi.

En het zesde woord afwachten.

Dat betekent wachten tot iets gebeurt.

De Kamer wacht op de brief, de partijen wachten op duidelijkheid.

En jij als luisteraar wacht misschien ook op nieuws.

Maar dat is politiek.

Het gaat langzaam.

Stap voor stap.

En dat brengt mij bij het leerpunt van vandaag.

We hadden het al even over van tafel halen.

Dat is een scheidbaar werkwoord.

Het bestaat uit halen en van tafel.

Als je het gebruikt, zet je van tafel achter het werkwoord.

Maar let op.

In de verleden tijd verandert de volgorde.

Precies.

Een simpele zin is: zij haalt de wet van tafel.

Een betere zin is.

Na lang praten haalde het kabinet de bezuiniging op sociale zekerheid van tafel.

Zo zie je het patroon.

Onderwerp, dan haalde, dan het ding, dan van tafel.

Goed.

En nu terug naar het nieuws.

Want ik hoorde dat JA21 en SGP niet overtuigd zijn.

Zij zeggen het kabinet gaat ietsje meer naar links, maar ze missen nog steeds keuzes.

En zonder dekking, dus zonder geld, is een plan als een schip zonder zeil.

Ja, en daarom wachten ze de brief af.

Voor de algemene financiële beschouwingen volgende week, dan moet duidelijk worden hoe het betaald wordt.

En of het kabinet echt kiest.

Tot die tijd tekent niemand, zegt Eerdmans van JA21.

Dus de optimisten zeggen, we zien beweging.

De sceptici zeggen: we zien nog geen geld.

En de waarheid ligt waarschijnlijk in het midden.

Dat is in de handel ook zo.

Een mooie belofte is nog geen betaling, maar laten we eerlijk zijn.

Het is spannend.

Zeker.

En voor jou als luisteraar, dit nieuws raakt je, want het gaat over belasting, koopkracht en hulp voor mensen.

Als het kabinet er niet uit komt, kan het gevolgen hebben voor iedereen.

Dus blijf het volgen.

En oefen met van tafel halen.

En als je meer wilt horen, kom dan terug voor deel 2.

Want dan praten wij verder over de brief.

De details en de vraag of het echt lukt.

Tot dan, mijn goede heer, en denk eraan, een handreiking is nog geen handtekening.

En dat is precies waarom we dit gesprek voeren.

Niet omdat het simpel is, maar omdat het belangrijk is.

Blijf nieuwsgierig, blijf luisteren.

En wie weet, volgende week weten we meer.

Tot dan.

Vaarwel, mijn vriend.

En jij daar luisteraar?

Denk aan het schip.

Zonder zeil, geen vaart, maar met de juiste wind komt het goed. Tot de volgende keer.

Bedankt voor het luisteren naar Dutch Fluency.

Op Dutchfluency.com vind je de transcript en oefeningen.

Spreek Nederlands, zelfs als je stottert. Tot de volgende keer.