Norwegian Wood: Liefde en Verlies in Tokyo

Hallo en welkom bij Boekisodes, de podcast voor wie Nederlands leert en van verhalen houdt.

Ik ben Rick van Dutch Fluency, en ik ben blij dat je er bent.

Vandaag heb ik een heel speciaal boek voor je.

Een boek dat voor veel mensen een favoriet is.

Het is een verhaal dat je meeneemt naar een andere tijd en een andere plek, maar de gevoelens zijn universeel.

Ze gaan over jou en mij.

Over opgroeien, over je eerste grote liefde, en over het verdriet dat soms bij het leven hoort.

Heb jij ooit een liedje gehoord dat je direct terugbrengt naar een specifieke tijd in je leven?

Een melodie die een hele wereld aan herinneringen opent?

Voor de hoofdpersoon van ons verhaal vandaag is dat liedje 'Norwegian Wood' van The Beatles.

Als hij het hoort, is hij meteen weer terug in het verleden, in de bossen bij Kyoto, op een koude herfstdag.

Het boek dat we vandaag bespreken, heet dan ook 'Norwegian Wood', geschreven door de beroemde Japanse auteur Haruki Murakami in negentienhonderdzevenentachtig.

Het is een verhaal dat je niet snel vergeet, vol melancholie, schoonheid en eerlijke emoties.

Ga er lekker voor zitten, dan neem ik je mee naar het Tokyo van de late jaren zestig.

Het verhaal wordt verteld door Toru Watanabe.

Als het boek begint, is hij zevenendertig jaar oud en landt hij met een vliegtuig in Hamburg, Duitsland.

De luidsprekers in het vliegtuig spelen een zachte, instrumentale versie van 'Norwegian Wood'.

En bam, de herinneringen overvallen hem.

Hij is plotseling weer achttien, een jonge student in Tokyo.

De rest van het boek is zijn terugblik op die intense en verwarrende periode in zijn leven.

Toru is een rustige, serieuze jongen.

Hij leest graag en observeert de wereld om hem heen.

Hij is geen held, geen stoere man.

Hij is gewoon een jongen die probeert zijn weg te vinden, en dat maakt hem zo herkenbaar.

Zijn verhaal is onlosmakelijk verbonden met twee jonge vrouwen: Naoko en Midori.

Naoko is zijn eerste liefde.

Ze is prachtig, intelligent en zachtaardig, maar er hangt een diepe droefheid om haar heen.

Ze is als een broos, glazen beeldje.

Toru en Naoko delen een pijnlijk verleden.

Hun gezamenlijke beste vriend, Kizuki, heeft zelfmoord gepleegd toen ze zeventien waren.

Kizuki was de vriend van Naoko en de enige vriend van Toru.

Zijn dood heeft een gat geslagen in hun levens, een leegte die ze samen proberen te vullen.

Hun relatie is gebouwd op dit gedeelde verlies.

Het is een liefde die zwaar en ingewikkeld is.

En dan is er Midori Kobayashi.

Midori is het tegenovergestelde van Naoko.

Ze is energiek, grappig, direct en soms een beetje gek.

Ze barst van het leven.

Ze zegt alles wat ze denkt en daagt Toru constant uit.

Ze ontmoeten elkaar op de universiteit en ze brengt kleur en chaos in zijn geordende, eenzame leven.

Terwijl Naoko het verleden en de dood vertegenwoordigt, staat Midori voor de toekomst en het leven.

Toru voelt zich tot beide vrouwen aangetrokken, en hij wordt verscheurd door zijn loyaliteit aan Naoko en zijn groeiende gevoelens voor Midori.

Deze driehoek is het hart van het verhaal.

Het speelt zich allemaal af in Tokyo, eind jaren zestig.

De tijd van studentenprotesten, van nieuwe muziek en van een veranderende maatschappij.

Maar voor Toru is die politieke onrust slechts achtergrondgeluid.

Zijn strijd is persoonlijk en intern.

Laten we dieper in het verhaal duiken.

Het begint allemaal op de middelbare school in Kobe.

Toru, Kizuki en Naoko zijn een onafscheidelijk trio.

Toru voelt zich soms het derde wiel aan de wagen, maar de vriendschap is hecht.

Kizuki is charismatisch en populair, Naoko is zijn stille, mooie vriendin.

Op een avond, na een potje poolen, brengt Kizuki Toru naar huis.

Alles lijkt normaal.

De volgende dag komt Kizuki niet op school.

Hij heeft zichzelf die nacht in de garage van zijn ouders om het leven gebracht.

Hij was zeventien jaar oud.

Niemand zag het aankomen.

Niemand weet waarom.

Voor Toru is het een schok die zijn wereld op zijn kop zet.

Hij voelt zich voor het eerst echt geconfronteerd met de dood.

Hij besluit te verhuizen naar Tokyo om te studeren, deels om de herinneringen te ontvluchten.

In Tokyo leidt Toru een rustig en eenzaam leven in een studentenhuis.

Hij werkt in een platenzaak, volgt zijn lessen en leest veel.

Hij probeert het verleden achter zich te laten.

Op een dag, ongeveer een jaar na de dood van Kizuki, komt hij Naoko toevallig tegen in de trein.

Het is een ongemakkelijke ontmoeting.

Ze hebben elkaar niet meer gesproken sinds de begrafenis.

Ze besluiten samen een stukje te lopen.

En dat wordt een ritueel.

Bijna elke zondag wandelen ze urenlang door Tokyo, zonder echt een doel te hebben.

Ze praten niet veel.

De aanwezigheid van de ander is genoeg.

De schaduw van Kizuki hangt constant tussen hen in.

Langzaam, heel langzaam, ontstaat er een diepe band.

Het is geen normale verliefdheid.

Het is een band gesmeed uit gedeeld verdriet en eenzaamheid.

Op de avond van Naoko's twintigste verjaardag gebeurt er iets.

Ze is bijzonder stil en verdrietig.

Ze drinkt te veel en begint te huilen.

Ze vertelt Toru hoe leeg ze zich voelt sinds de dood van Kizuki.

Toru troost haar en ze slapen die nacht met elkaar.

Het is een kwetsbaar en verwarrend moment, geen viering van liefde, maar een daad van wanhoop.

De volgende ochtend is Naoko verdwenen.

Ze heeft een briefje achtergelaten waarin staat dat ze wat tijd voor zichzelf nodig heeft.

Toru hoort wekenlang niets van haar.

Hij is in de war en voelt zich schuldig.

Hij begrijpt niet wat er is gebeurd.

Dan krijgt hij een brief.

Naoko schrijft dat ze in een soort sanatorium is, een rusthuis in de bergen bij Kyoto.

Ze heeft mentale problemen en heeft professionele hulp nodig.

Ze vraagt hem om op haar te wachten.

Dit is een keerpunt in het verhaal.

Toru's leven wordt nu bepaald door het wachten op Naoko.

Hij schrijft haar elke week een lange brief, waarin hij vertelt over zijn saaie, dagelijkse leven.

Hij beschrijft alles tot in detail: het weer, het eten, de mensen die hij ziet.

Hij hoopt dat zijn normale wereld haar een anker kan bieden in haar eigen chaos.

Terwijl hij dit doet, gaat zijn leven in Tokyo door.

En dan ontmoet hij Midori.

Tijdens een college over de Griekse tragedie vraagt ze of ze zijn aantekeningen mag lenen.

Vanaf dat moment is ze niet meer uit zijn leven weg te denken.

Midori is een wervelwind.

Ze neemt hem mee naar de lunch, stelt hem persoonlijke vragen en vertelt hem openhartig over haar eigen, gecompliceerde leven.

Haar moeder is overleden aan een hersentumor, en haar vader is nu ook stervende aan dezelfde ziekte.

Ze runt samen met haar zus de kleine boekwinkel van de familie.

Ondanks al dit verdriet is Midori vol levenslust.

Ze klaagt niet, ze vecht.

Ze is het tegenovergestelde van de passieve, naar binnen gekeerde Naoko.

Toru voelt zich enorm tot haar aangetrokken, maar voelt zich tegelijkertijd ontrouw aan Naoko.

Hij zit vast tussen twee werelden.

De spanning tussen deze twee werelden wordt steeds groter.

Midori begrijpt zijn loyaliteit aan Naoko niet.

Ze vraagt hem op een gegeven moment: "Wat wil je nu echt?

Ik wil een normale relatie.

Ik wil dat je honderd procent voor mij kiest." Toru kan die keuze niet maken.

Hij voelt een diepe verantwoordelijkheid voor Naoko.

Hij heeft haar beloofd op haar te wachten.

Hij besluit haar te bezoeken in het sanatorium, dat 'Ami Hostel' heet.

Het is een prachtige, afgelegen plek in de bergen.

De patiënten leven er in een soort gemeenschap, helpen mee met het werk op de boerderij en krijgen therapie.

Het is geen ziekenhuis, maar een plek om tot rust te komen.

Toru ontmoet daar Reiko Ishida, Naoko's kamergenote.

Reiko is een vrouw van begin veertig die al jaren in de kliniek woont.

Ze is een getalenteerd gitariste en fungeert als een soort mentor en moederfiguur voor Naoko.

Samen met Reiko en Naoko brengt Toru een paar dagen door.

De sfeer is rustig en vredig.

Ze praten, wandelen en maken muziek.

Reiko speelt 'Norwegian Wood' op haar gitaar en vertelt het verhaal achter het liedje.

Het lijkt even goed te gaan met Naoko.

Ze lacht en praat meer dan ooit.

Toru voelt een sprankje hoop.

Misschien kan ze beter worden.

Misschien hebben ze een toekomst samen.

Hij belooft terug te komen.

Maar als hij terug is in Tokyo, wordt de afstand weer voelbaar.

De brieven van Naoko worden zeldzamer en verwarder.

Zijn relatie met Midori wordt intenser.

Ze hebben diepe gesprekken over leven, dood en liefde.

Midori vertelt hem over de zorg voor haar stervende vader, een ervaring die haar hard heeft gemaakt, maar ook volwassen.

Ze zegt tegen Toru: "Ik wil niet dat je medelijden met me hebt.

Ik wil dat je van me houdt omdat ik het ben." Ze daagt hem uit om eerlijk te zijn tegen zichzelf en tegen haar.

Toru worstelt enorm.

Hij voelt dat hij van Midori houdt, van haar energie, haar eerlijkheid, haar kracht.

Maar het beeld van Naoko, fragiel en alleen in de bergen, laat hem niet los.

Hij voelt dat hij haar niet kan verlaten.

Het is een onmogelijke situatie.

Dan komt het verschrikkelijke nieuws.

Hij krijgt een brief van Reiko.

Naoko's toestand is plotseling verslechterd.

Een paar dagen later is er weer een brief.

Naoko heeft zichzelf van het leven beroofd.

Ze is de bossen ingelopen en heeft zich opgehangen.

Ze was net eenentwintig jaar oud.

De wereld van Toru stort volledig in.

Dit tweede verlies, zo vergelijkbaar met dat van Kizuki, is te veel voor hem.

Hij kan er niet mee omgaan.

Hij stopt met zijn studie, zegt zijn baantje op en begint doelloos door Japan te zwerven.

Hij slaapt op stranden, in parken, waar hij maar een plek kan vinden.

Hij is volledig de weg kwijt, verdoofd door verdriet en schuldgevoel.

Hij denkt constant aan de dood.

Hij voelt zich een deel van een wereld van de doden, verbonden met Kizuki en Naoko.

Hij weet niet hoe hij verder moet leven.

Na een maand van zwerven komt hij langzaam weer een beetje bij zinnen.

Hij realiseert zich dat hij niet voor altijd kan weglopen.

Hij keert terug naar Tokyo.

Op een dag krijgt hij onverwacht bezoek.

Reiko staat voor zijn deur.

Ze heeft het sanatorium verlaten.

Ze wil een nieuw leven beginnen in een andere stad en is op doorreis.

Ze blijven een hele nacht op en praten.

Reiko vertelt gedetailleerd over Naoko's laatste dagen.

Ze geeft Toru de laatste boodschappen van Naoko door.

Ze huilen samen, ze lachen samen, en ze maken muziek.

Reiko speelt alle liedjes die ze ooit voor Naoko speelde, als een soort afscheidsritueel.

Ze spelen de nummers van The Beatles, waaronder 'Norwegian Wood'.

Het is een nacht van rouw en afsluiting.

Reiko zegt iets heel belangrijks tegen Toru.

Ze zegt: "Vergeet haar niet.

Maar leef je leven.

Dat is wat ze gewild zou hebben." De volgende ochtend brengt Toru Reiko naar het station.

Ze omhelzen elkaar en nemen afscheid.

Toru voelt dat er een hoofdstuk is afgesloten.

Nu hij het verleden onder ogen heeft gezien, realiseert hij zich dat er nog één ding is dat hij moet doen.

Hij moet een keuze maken.

Hij zoekt een telefooncel op en belt Midori.

Hij heeft haar maanden niet gesproken.

Hij heeft haar in de steek gelaten toen hij het het moeilijkst had.

Hij weet niet of ze hem ooit kan vergeven.

Midori neemt op.

Haar stem klinkt afstandelijk.

Toru probeert uit te leggen wat er is gebeurd, maar de woorden komen er niet goed uit.

Hij zegt dat hij haar nodig heeft, dat hij met haar wil praten, dat hij haar alles wil vertellen.

Er valt een lange stilte aan de andere kant van de lijn.

Dan vraagt Midori, met een rustige, heldere stem: "Waar ben je nu?" Het is een simpele, concrete vraag.

Maar voor Toru is het alles.

Terwijl hij probeert te antwoorden, kijkt hij om zich heen en realiseert hij zich dat hij geen idee heeft waar hij is.

Hij is op een onbekende plek, in een onbekende stad.

Het boek eindigt met Toru die de naam van Midori in de telefoonhoorn roept, omringd door de geluiden van talloze onbekende mensen die hem passeren.

Wat vertelt dit verhaal ons nu eigenlijk?

'Norwegian Wood' is meer dan alleen een liefdesverhaal.

Het is een diepe meditatie over verlies en herinnering.

Murakami laat zien hoe de dood niet het tegenovergestelde is van het leven, maar een onvermijdelijk onderdeel ervan.

Toru leert, met veel pijn en moeite, dat hij moet leven met zijn doden.

Hij kan Kizuki en Naoko niet vergeten, en dat hoeft ook niet.

Hun herinnering is een deel van wie hij is.

Maar hij kan zich er niet door laten verteren.

Het boek stelt een belangrijke vraag: hoe ga je verder na een groot verlies?

De weg van Naoko is om zich terug te trekken uit de wereld, de weg van Toru is om te proberen te overleven en een balans te vinden.

Een ander belangrijk thema is de aard van de liefde.

De liefde tussen Toru en Naoko is een liefde gebaseerd op het verleden, op gedeeld trauma.

Het is een stille, zware liefde.

De liefde tussen Toru en Midori is juist gericht op de toekomst.

Het is een liefde die vraagt om communicatie, om eerlijkheid, om een actieve keuze voor het leven, hier en nu.

Toru moet leren dat liefde niet alleen een gevoel van verantwoordelijkheid is, maar ook een bron van energie en vreugde.

De keuze tussen Naoko en Midori is de keuze tussen het verleden en de toekomst, tussen dood en leven.

Het boek is ook een prachtig portret van een tijdperk.

De late jaren zestig in Japan.

De muziek van The Beatles en The Doors, de studentenprotesten die de universiteiten lamleggen.

Maar Murakami gebruikt dit niet als een politiek statement.

De protesten zijn voor Toru eerder een irritant lawaai op de achtergrond.

Zijn eigen, persoonlijke revolutie is veel belangrijker.

Hij is niet geïnteresseerd in het veranderen van de wereld, hij probeert alleen maar zichzelf te begrijpen en te overleven.

Dit maakt het verhaal tijdloos.

De setting is specifiek, maar de emoties zijn universeel.

En zo komen we aan het einde van het verhaal.

Het einde is open.

We weten niet zeker of Midori Toru terugneemt.

We weten niet hoe zijn leven verdergaat.

Maar dat is juist de kracht ervan.

Het leven geeft ook geen nette, afgeronde antwoorden.

Het belangrijke is dat Toru een keuze heeft gemaakt.

Hij heeft gekozen voor het leven, voor de toekomst, voor de liefde die hier en nu is.

Hij staat letterlijk en figuurlijk op een onbekende plek, maar hij is niet langer alleen.

Hij roept de naam van Midori.

Hij reikt uit naar de wereld van de levenden.

'Norwegian Wood' is een boek dat je bijblijft.

Het is verdrietig, ja.

Het gaat over zware onderwerpen.

Maar het is ook hoopvol.

Het laat zien dat zelfs in het diepste donker, er een weg vooruit is.

Het is een verhaal over de pijnlijke, mooie, verwarrende reis die we allemaal maken: de reis naar volwassenheid.

Het is een aanrader voor iedereen die houdt van eerlijke, menselijke verhalen die je aan het denken zetten over je eigen leven.

Het is een boek dat, net als het liedje, nog lang in je hoofd blijft nazingen.

Dit was Boekisodes voor vandaag.

Ik hoop dat je hebt genoten van deze reis naar het Japan van Haruki Murakami.

Je kunt de transcriptie van deze aflevering, inclusief een woordenlijst, vinden op dutchfluency.com slash transcripts.

Daar vind je dus alle informatie.

Maar voordat we helemaal afsluiten, wil ik nog even stilstaan bij een paar elementen die dit boek zo uniek en geliefd maken.

Want waarom raakt dit verhaal, dat zich afspeelt in het Japan van de jaren zestig, ons vandaag de dag nog steeds zo diep?

Laten we beginnen met de titel zelf: 'Norwegian Wood'.

Ik noemde al dat het een liedje is van The Beatles, maar het is veel meer dan alleen een leuke referentie.

In het boek is dit liedje de sleutel die de deur naar het verleden opent.

Het is de melodie die de hele stroom van herinneringen van Toru in gang zet.

Het is ook het liedje dat Naoko vaak aanvraagt, een liedje dat voor haar verbonden is met haar eigen verdriet en verlies.

De sfeer van het nummer, een beetje melancholisch, zacht en dromerig, is de perfecte soundtrack voor het hele boek.

Het liedje gaat over een herinnering aan een liefde die misschien niet helemaal echt was, of die nu voorbij is.

Dat gevoel van nostalgie en een onafgemaakt verleden is precies de kern van Toru's verhaal met Naoko.

Dat brengt me bij de schrijfstijl van Haruki Murakami.

Als je meer boeken van hem leest, zul je zijn unieke stem gaan herkennen.

Zelfs in dit realistische verhaal voel je zijn bijzondere aanpak.

Zijn hoofdpersonen zijn vaak een beetje eenzaam, het zijn observeerders die aan de rand van de wereld lijken te staan.

Ze doen heel normale, dagelijkse dingen.

Ze koken uitvoerig spaghetti, ze strijken hun overhemden, ze luisteren naar oude platen en ze lezen veel boeken.

Murakami besteedt veel aandacht aan deze details van het alledaagse leven.

Dit maakt zijn personages heel echt en herkenbaar.

Je voelt je bijna bij hen in de kamer.

Tegelijkertijd creëert dit een sterk contrast met de zware, emotionele stormen die ze vanbinnen meemaken.

Het leven gaat gewoon door, ook als je hart gebroken is.

De was moet nog steeds gedaan worden.

Die combinatie van het banale en het diep emotionele is een van de grote krachten van zijn werk.

En dan is er natuurlijk de constante aanwezigheid van de westerse cultuur.

De muziek is niet alleen The Beatles, maar ook veel jazz en klassieke muziek.

De boeken die Toru leest, zijn vaak westerse klassiekers, zoals 'The Great Gatsby'.

Dit is ook typisch Murakami.

Het laat zien hoe Japan in die periode, net als nu, sterk verbonden was met de rest van de wereld.

Het maakt het verhaal universeler.

Het gaat niet specifiek over Japanse problemen, maar over de universele ervaring van jong zijn, van je plek proberen te vinden in een verwarrende, veranderende wereld.

Iets wat jongeren overal ter wereld herkennen.

Dus waarom is dit boek, na al die jaren, nog steeds zo’n fenomeen?

Ik denk omdat het zo pijnlijk eerlijk is over de complexiteit van opgroeien.

Het romantiseert niets.

Liefde is ingewikkeld en soms destructief.

Vriendschap is breekbaar.

En het leven geeft je geen handleiding.

Soms zijn er geen goede of foute keuzes, alleen maar keuzes die je moet maken om verder te kunnen ademen.

Het boek stelt de grote vragen van het leven, wat betekent het om iemand lief te hebben?

Hoe ga je om met verlies en verdriet?

En hoe vind je je eigen pad als de wereld om je heen een doolhof lijkt?

Het geeft geen simpele antwoorden, maar het laat zien dat het stellen van de vragen zelf al een stap vooruit is.

Mocht je na deze Boekisode nieuwsgierig zijn geworden, dan kan ik 'Norwegian Wood' echt van harte aanbevelen.

Het is een perfecte introductie tot de wereld van Haruki Murakami.

Het is toegankelijk, maar tegelijkertijd diep, gelaagd en betekenisvol.

Een verhaal dat je niet snel zult vergeten.

Oké, dat was het dan echt voor deze keer.

Ik hoop dat ik je heb kunnen inspireren om dit prachtige boek op te pakken.

Bedankt voor het luisteren naar Boekisodes van Dutch Fluency.

Ik ben Rick, en ik hoop je heel snel weer te zien, of te horen, bij een volgende aflevering.

Tot dan