Wij zijn licht: een commune die hongert naar zuiverheid

Geen geld, geen eigen spullen, geen vlees, geen suiker, alleen groenten, fruit en noten.

Je eet wat de groep eet, je bent wat de groep is.

Klinkt dat als een droom of als een nachtmerrie?

In het boek Wij zijn licht van Gerda Blees uit tweeduizendtwintig volgen we een commune die precies zo leeft.

De roman won de EU Literatuurprijs en is gebaseerd op een waargebeurde zaak.

Vandaag vertel ik je het verhaal.

Niet als een analyse, maar als een vriend die het boek heeft gelezen en het met je wil delen.

Want dit verhaal blijft je bij, lang nadat je het hebt dichtgeslagen.

De commune heet Klank.

Ze wonen met zeven mensen in een oud huis in Nederland.

Het huis is vochtig en ruikt naar kool.

De houtkachels zijn nat en geven weinig warmte.

Ze noemen zichzelf geen sekte.

Ze zeggen dat ze een leefgemeenschap zijn.

Ze willen weg van de consumptiemaatschappij.

Alles wat ze hebben is van iedereen.

Er is geen geld, er zijn geen eigen spullen.

Ze eten alleen plantaardig en onbewerkt voedsel.

Suiker is verboden.

Alcohol is verboden.

Koffie is verboden.

Ze geloven dat minder eten je dichter bij de waarheid brengt.

Hun leider heet Melis.

Hij is rustig en charismatisch.

Hij zegt dat hij alleen vragen stelt.

Maar iedereen luistert naar hem.

Elisabeth is een vrouw van middelbare leeftijd.

Ze heeft haar oude leven opgegeven.

Sabine was vroeger verpleegkundige.

Mischa en Jacob zijn een jong stel.

Er is ook een tiener, een meisje.

Ze zit niet op school.

Ze blijft thuis om te helpen in de keuken.

Buiten is een tuin met verwilderde planten.

Binnen staat altijd iets te sudderen in de keuken.

Het leven is eenvoudig.

Maar eenvoud kan ook gevaarlijk zijn.

De groep ziet het als een teken van zuiverheid.

Elisabeth gelooft dat ze naar een hoger bewustzijn gaat.

Ze wil niet naar een dokter.

Ze wil geen medicijnen.

Ze wil alleen licht voedsel.

Een stukje rauwe wortel.

Een paar blaadjes sla.

Een handje noten.

Melis zegt dat ze naar haar lichaam moet luisteren.

Maar haar lichaam schreeuwt om eten.

Op een ochtend wordt Elisabeth wakker.

Ze kan niet meer opstaan.

Ze is uitgeput.

Haar ademhaling is oppervlakkig.

Sabine raakt in paniek.

Ze wil een ambulance bellen.

Maar Melis houdt haar tegen.

Hij zegt dat Elisabeth haar eigen proces moet voltooien.

De groep komt samen in de woonkamer.

Ze zitten in een kring.

Elisabeth ligt op een matras in het midden.

Iemand houdt haar hand vast.

Iemand anders neuriet een lied.

De sfeer is intens.

Bijna heilig.

Elisabeth glimlacht zwak.

Ze fluistert dat ze zich licht voelt.

Dan stopt haar ademhaling.

Het is stil in de kamer.

Buiten hoor je alleen een vogel.

Na de dood van Elisabeth is niets meer hetzelfde.

De groep blijft nog even samen.

Maar de stilte in huis is anders.

Sabine kijkt naar haar handen.

Ze was verpleegkundige.

Ze had iets kunnen doen.

Mischa en Jacob zeggen weinig.

Ze kijken naar de deur.

De tiener zit in de keuken.

Ze snijdt een wortel.

Maar ze eet hem niet op.

Melis blijft rustig.

Hij zegt dat Elisabeth vrij is nu.

Dat ze licht is geworden.

Niemand zegt iets terug.

De kamer voelt koud.

De kool op het vuur is aangebrand.

De geur blijft hangen.

Buiten is de tuin nog nat van de regen.

De vogel is weg.

Het huis kraakt.

Iemand zucht.

Dan staat Sabine op.

Ze loopt naar de gang.

Ze pakt haar jas.

Ze zegt niets.

Ze gaat naar buiten.

De deur valt dicht.

De anderen blijven zitten.

Ze weten niet wat ze moeten doen.

De politie staat in de woonkamer van het oude huis.

Twee agenten kijken naar de matras waar Elisabeth lag.

Ze stellen vragen aan iedereen.

Melis zit rustig op een stoel.

Hij zegt, wij hebben niets verkeerd gedaan.

Sabine staat bij het raam.

Haar handen trillen.

Ze denkt aan het moment dat ze een ambulance wilde bellen.

De tiener zit in een hoek.

Ze begrijpt niet waarom de politie er is.

Buiten staat een politieauto met zwaailicht.

De buren kijken van achter hun gordijnen.

De keuken ruikt nog naar kool.

De koude vloer voelt hard onder hun voeten.

De stilte in huis is zwaar.

Iemand huilt zacht.

De agenten schrijven alles op.

Dan gaan ze weg.

Maar ze komen terug.

Het onderzoek duurt weken.

De bewoners worden één voor één verhoord.

Melis blijft kalm.

Hij zegt steeds hetzelfde.

Elisabeth koos dit zelf.

Sabine worstelt met schuld.

Ze slaapt niet meer.

Ze ziet Elisabeth's gezicht voor zich.

De tiener zegt weinig.

Ze snapt niet waarom iedereen zo doet.

Het boek vertelt al deze stemmen door elkaar.

Je hoort Melis, Sabine, de tiener.

Je hoort ook de dingen.

De geur van de keuken vertelt mee.

Bedankt voor het luisteren.

Reageer onder deze aflevering.

Of stuur me een DM op Instagram.

Dan stuur ik je een speciale kortingskode voor de interactieve versie van deze aflevering.

Veel plezier verder met het verhaal.

De geur van de keuken vertelt mee.

De koude vloer vertelt mee.

De stilte vertelt mee.

Langzaam zie je hoe de groep afglijdt.

De regels van buiten gelden niet meer.

Ze leven in hun eigen waarheid.

En die waarheid is dodelijk.

Na de dood van Elisabeth verandert er iets.

Sommigen willen weg.

Sabine wil terug naar haar oude leven.

Maar ze durft niet.

Ze is bang voor de buitenwereld.

Mischa en Jacob twijfelen.

Ze hebben honger.

Ze willen een boterham met kaas.

Ze willen naar de film.

Melis houdt vol.

Hij zegt dat ze een test moeten doorstaan.

De politie vindt geen bewijs voor moord.

Elisabeth is vrijwillig gestorven, zeggen ze.

Maar de maatschappij kijkt anders naar de commune.

De buren zijn bang.

De kinderen worden uit huis geplaatst.

De groep valt uit elkaar.

Melis verdwijnt naar het buitenland.

Sabine gaat terug naar haar familie.

Sabine zit in de trein.

Ze kijkt naar buiten.

Ze ziet weilanden en koeien.

Ze ziet een snelweg.

Ze denkt aan Elisabeth.

Ze vraagt zich af of ze had moeten ingrijpen.

Maar ze weet ook dat ze toen niet anders kon.

De groep was haar familie.

Melis was haar gids.

Ze was blind voor wat er echt gebeurde.

Nu is ze vrij.

Maar die vrijheid voelt leeg.

Ze voelt zich een vreemde in haar eigen leven.

Ze heeft jarenlang geloofd dat ze beter was dan anderen.

Nu weet ze het niet meer.

De trein rijdt verder.

Sabine kijkt naar haar handen.

Ze zegt niets.

Je zit in de woonkamer van het oude huis.

De gordijnen zijn dicht.

Er brandt één kaars.

De groep zit in een kring op de houten vloer.

Elisabeth ligt in het midden op een dun matras.

Haar wangen zijn hol.

Haar handen liggen stil op haar buik.

Sabine zit naast haar en voelt haar pols.

Die is zwak en snel.

Sabine zegt dat ze een ambulance wil bellen.

Melis schudt langzaam zijn hoofd.

Hij zegt dat Elisabeth haar eigen proces moet voltooien.

Elisabeth opent haar ogen en fluistert dat ze zich licht voelt.

Ze zegt dat ze geen pijn heeft.

De tiener neuriet een lied.

De kamer ruikt naar kool en koude thee.

Buiten is het stil.

Iemand houdt Elisabeths hand vast.

Dan stopt haar ademhaling.

Er klinkt alleen nog een vogel buiten.

Sabine laat de pols los.

Ze legt Elisabeths hand terug op het matras.

Niemand zegt iets.

De kaars flakkert.

Melis staat op en zegt dat Elisabeth nu vrij is.

De tiener huilt zacht.

Mischa en Jacob kijken naar de grond.

Dan gaat de bel.

De politie staat voor de deur.

Twee agenten komen binnen.

Ze ruiken de kool.

Ze zien Elisabeth liggen.

Ze vragen wat er is gebeurd.

Melis zegt rustig dat Elisabeth vrijwillig is gestorven.

Sabine wil iets zeggen, maar ze houdt haar mond.

De agenten schrijven alles op.

De groep wordt gescheiden.

Sabine zit alleen in een kamer.

Ze denkt aan Elisabeths stem.

Ze denkt aan het woord.

Ligt.

Ze weet niet meer of ze moet huilen of zwijgen.

De trein stopt bij een klein station.

Sabine stapt uit.

Ze loopt naar het huis van haar zus.

haar zus doet open en zegt niets.

Ze gaan aan de keukentafel zitten.

Sabine drinkt thee met suiker.

Ze eten boterham met kaas.

Ze voelt zich een vreemde in haar eigen leven.

Ze heeft jarenlang geloofd dat ze beter was dan anderen.

Nu weet ze het niet meer.

De roman eindigt niet met een oplossing.

Hij eindigt met een vraag.

Hoe leef je verder als je hebt geloofd in iets wat niet waar was?

Sabine kijkt naar buiten.

Ze ziet een vogel.

Ze denkt aan Elisabeth.

Ze denkt aan het woord.

Ligt.

Ze weet niet of ze ooit nog ergens bij wil horen.

Wat kun je hiervan leren?

Misschien dat zuiverheid een gevaarlijk ideaal is.

Als je alles wat onzuiver is uit je leven bant, verdwijnt ook het leven zelf.

Eten is niet vies.

Lichaam is niet vies.

Twijfel is niet zwak.

De commune van Klank wilde licht zijn, maar ze werden zwaar.

Ze wilde vrij zijn, maar ze werden gevangenen van hun eigen regels.

Dat is de les die je zelf kunt trekken.

Niet omdat het boek die les oplegt, maar omdat je het voelt in elke zenuw.

Je ruikt de kool, je hoort de stemmen, je ziet Elisabeth liggen.

En je denkt, had ik het anders gedaan?

Was ik gebleven of was ik gevlucht?

Ik vond dit een boek dat je niet snel vergeet.

Het is spannend als een thriller, maar het is ook teder en menselijk.

Gerda Blees schrijft in korte zinnen die blijven hangen.

Ze oordeelt niet, ze laat zien.

En juist daardoor ga je nadenken.

Als je Nederlands leert, is dit een geweldige manier om nieuwe woorden te leren over emoties, eten en geloven.

Je leert woorden als zuiverheid, overtuiging, schuld en verlangen en je leert dat een verhaal je kan veranderen.

Wil je dit boek zelf lezen?

Het is niet makkelijk, maar wel de moeite waard.

En als je de taal nog aan het leren bent, kun je deze aflevering nog een keer luisteren.

Op Dutchfluency.com slash transcripts kun je de tekst meelezen en op elk woord tikken voor een vertaling.