Johan Cruijff en het Totaalvoetbal

Vandaag gaan we het hebben over een man die de manier veranderde waarop de wereld naar voetbal kijkt.

Zijn naam is Johan Cruijff.

Misschien ken je hem al.

Misschien heb je zijn naam ooit gehoord in een café of in een oude video op YouTube.

Maar weet je ook waarom hij zo belangrijk is?

Johan Cruijff maakte van voetbal iets nieuws.

Hij maakte er kunst van.

En dat is precies waar we het over gaan hebben.

Cruijff werd geboren in 1947 in een arme buurt van Amsterdam.

Zijn vader had een kleine groentezaak vlakbij het stadion van Ajax.

Als kleine jongen speelde hij elke dag op straat.

Hij was klein, mager en niet heel sterk.

Maar hij had iets wat andere jongens niet hadden.

Hij zag het spel.

Hij zag waar de bal naartoe moest, voordat de bal daar was.

Hij zag waar ruimte was, voordat de ruimte ontstond.

Dat klinkt misschien gek, maar dat was zijn talent.

Hij dacht sneller dan zijn voeten.

In de jaren zestig en zeventig speelde hij voor Ajax.

Samen met de trainer, Rinus Michels, bedacht hij iets wat we nu het totaalvoetbal noemen.

Wat is dat, totaalvoetbal?

Het is eigenlijk heel simpel en tegelijkertijd heel moeilijk.

In normaal voetbal heeft iedere speler een vaste positie.

De verdediger verdedigt, de spits scoort, de middenvelder loopt in het midden.

Maar in totaalvoetbal zijn die vaste posities weg.

Iedereen kan overal spelen.

Als de verdediger naar voren loopt, dan gaat de middenvelder naar achteren.

Als de spits naar links gaat, dan komt de linkervleugel naar het midden.

Het team is altijd in beweging, als water, als muziek.

Cruijff zei ooit, voetbal is heel simpel, maar het moeilijkste wat er is, is simpel voetballen.

En dat is de kern van zijn filosofie.

Niet ingewikkeld doen, niet hard trappen, maar denken, kijken, wachten op het juiste moment en dan op dat ene moment iets doen wat niemand verwacht.

Laten we even samen reizen naar een warme zomermiddag.

Het is zondag 7 juli 1974.

We zijn in München, in het Olympiastadion.

De lucht is zwaar en stil.

Tachtigduizend mensen zitten op de tribunes.

Het is de finale van het wereldkampioenschap.

Nederland tegen West-Duitsland.

De Duitsers spelen thuis.

Iedereen denkt dat Duitsland gaat winnen.

De scheidsrechter fluit.

De bal rolt.

Nederland geeft over.

En over.

En over.

De Duitsers hebben de bal nog niet één keer aangeraakt.

Je hoort het gras onder de schoenen.

Je voelt de spanning op de tribunes.

Dan, ineens, krijgt Cruijff de bal op het middenveld.

Hij tikt hem vooruit, versnelt, rent richting het Duitse strafschopgebied.

Zijn haar waait naar achteren.

Zijn oranje shirt plakt al aan zijn rug van het zweet.

Een Duitse verdediger, Berti Vogts, zit achter hem aan, hijgend.

Cruijff komt het zestienmetergebied in.

Vogts strekt zijn been, wil de bal weg tikken.

Maar Cruijff is sneller.

Hij valt.

Een fluit.

Strafschop.

Zestig seconden gespeeld en Nederland heeft al een strafschop.

De Duitsers staan stil, met open mond.

Het stadion is een moment helemaal stil en dan barst het los.

Johan Neeskens schiet de bal hard in het net.

Eén nul voor Nederland.

De Duitsers hebben de bal nog steeds niet aangeraakt.

Zo begon de beroemdste minuut uit het Nederlandse voetbal.

Nederland verloor die finale uiteindelijk met twee-één.

Dat is waar en dat is ook jammer.

Maar toch won Cruijff iets veel groters dan een beker.

Hij won de harten van de wereld.

Trainers uit Spanje, Italië, Argentinië, overal, keken naar die Nederlandse ploeg en dachten zo moet voetbal eruitzien, zo mooi, zo vloeiend, zo intelligent.

Later werd Cruijff trainer, eerst bij Ajax en daarna bij Barcelona.

Bij Barcelona bouwde hij een hele school op, een manier van denken.

Jonge spelers leerden zijn filosofie van jongs af aan.

Denken, kijken, ruimte maken, simpel spelen.

Die filosofie leeft nog steeds.

Als jij vandaag Barcelona ziet spelen, of het Nederlandse elftal, of zelfs kleine jongens op een veldje in Amsterdam, dan zie je nog altijd iets van Cruijff.

Zijn ideeën gaan door.

En hij zei zulke mooie dingen.

Zijn uitspraken zijn legendarisch.

Je hebt vast wel eens gehoord: ieder nadeel heb z'n voordeel.

Of: je gaat het pas zien als je het doorhebt.

Dat klinkt soms een beetje raar, bijna als een raadsel.

Maar als je er langer over nadenkt, dan begrijp je wat hij bedoelt.

Cruijff dacht anders.

Hij draaide dingen om.

Hij zag mogelijkheden waar anderen alleen problemen zagen.

Waarom is dit verhaal belangrijk voor jou als je Nederlands leert?

Omdat Cruijff laat zien wat Nederland op z'n best is.

Klein land, grote ideeën.

Simpel in de vorm, rijk in de inhoud.

De Nederlanders hebben vaak die eigenschap.

Ze willen dingen slimmer doen, niet harder.

Ze willen beter nadenken, niet meer rennen.

En dat zie je terug in de taal, in de cultuur, in de manier waarop mensen met elkaar praten.

Direct, eerlijk, soms een beetje eigenwijs.

Net als Cruijff.

In 2016 stierf Johan Cruijff aan kanker.

Hij was achtenzestig jaar oud.

Heel Nederland rouwde.

In stadions stonden mensen stil.

Op straat brandden kaarsjes.

Maar zijn filosofie leeft door.

Elke keer dat een kind op een veldje probeert om een tegenstander te foppen met een draai, zijn draai, de Cruijff-draai, dan gebeurt er iets magisch.

Dan leeft hij weer even.

Dus als jij vandaag Nederlands leert, onthoud dan deze les van Cruijff.

Simpel is moeilijk, maar simpel is mooi.

Leer niet tien moeilijke woorden tegelijk, leer er drie, maar leer ze goed.

Gebruik ze.

Speel ermee.

Net zoals Cruijff met een bal speelde.

Rustig, slim, met plezier.

En op een dag, dat beloof ik jou, dan ga je het zien.

Dan ga je Nederlands praten zonder nadenken.

Dan word je het totaal.

Drie woorden om te onthouden.

De ruimte (the space).

Voorbeeld.

Cruijff zag altijd de ruimte op het veld.

De filosofie (the philosophy).

Voorbeeld.

Zijn filosofie van voetbal is nog steeds beroemd.

Eigenwijs.

Stubborn having your own way.

Voorbeeld.

Nederlanders zijn soms een beetje eigenwijs, net als Cruijff.

Een vraag voor jou.

In welk jaar speelde Nederland de WK-finale tegen West-Duitsland in München.

A.

1970, B.

1974, C.

1978.

Tot de volgende aflevering van Nederland in Verhalen.