Verdieping: 6 t/m 9 november

Dat is een heredig goede vraag.

Welkom bij deze nieuwe, diepgegende verkending.

Vandaag gaan we iets onderzoeken dat je fundament onder je eigen werkelijkheid best wel aan het wanklijs opbrengen.

Absoluut.

Het zet echt alles op z'n kop.

Zeker.

Want kijk, we denken allemaal dat we de wereld om ons heen op je kieftwaar te nemen.

Dat een stoel is, een kantoorartikel, een kantoorartikel.

Precies.

We gaan ervan uit dat de realiteit gewoon een vastaant feit is.

Ja.

Maar vandaag duiken we dus in twee wargenburden tot te halkontrasterende verslagen.

En die tone aan hoe extreem kneedbaar onze realiteit eigenlijk is.

En vooral hoe snel dat kan gaan?

Ja, bizar, snel.

Hoe ons brein wanneer het zich maar onder in mensen, visieke of emotionele druk ontstaan, de werkelijkheid echt in een fractie van

een seconde compleet verformt, puur om ons te beschermen.

Ja, en die eluze van objectiviteit, dat is dus in de raad precies wat we vandaag een afbreken.

Ik ben heel benieuwd.

We gaan echt ondleden hoe de menselijke percepciën, en je geen passieve camera is die de realiteit

symbolweg even registreerd.

Nee, het is meer een soort actieve filter.

Klopt.

Het is een actieve, eigenlijk meedogenloze regisseur die de regels van logicaan natuurlijk kunnen gewoon herschrijs.

Zeker als overleving of dat nou, visieke of plagologisch is, daarom vraagt.

Wow.

Nou, laten we dan direct in de rauwe, fizieke kant van dat mechanisme duiken, aan de hand van onze eerste bron dus.

Laat we dat doen.

Ik neem je mee naar een heel specifieke setting, de rechtbank van meggelen.

Kij merken de plek wel.

Ja.

Beelg je die massieve, toch iets wat kille ruimte in hoge plafond, veel donker houdt en die typische,

goonende akustiek, waarbij je echt elke stool hoort schuiven.

En ook papier het jeordritselen.

Precies.

Hoog op zijn stool zit de rechter.

Maar onze aandacht gaat vandaag naar de man voor hem.

Dat is de 34-jarige Karim.

Ja, Karim.

En als je de notities ziet uit dat rechtbank verslag geleist valt direct op hoe hij daar fiziek voor het beschreven.

Jij zag er echt heel slecht uit, toch?

Zeker.

Kijk, hij is pas 34, maar hij oogt op dat bewust de moment als een man die minstens 20 jaar ouder is.

Als de schouders hangen, zijn blik is hem op doof en zijn handen trillen echt onophoudelijk.

Je ziet de stresser gewoon van afspatten.

Hij staat er absoluut niet als een soort berekening crimineel met een plan,

meer als een organisme van het zenuwstel zo gewoon volledig is doorgebrand.

En naast hem staat dan dat de zongrootcontrast het absolute tegen deel.

Een stoïsijnse politieagent in zo'n heel strak blauw uniform.

Klopt, de rustselven.

Ja, maar de echte focus van dit verslag ligt eigenlijk op wat er tussen hen in ligt.

Midden op die grote eikouten tafel in die rechtsaal vol in het kille licht van het teel buizen.

In dat is.

Een enkele glimmende, metale paperclip.

Gewoon zo'n voorwerp dat je letterlijk per duizend stuk scoopt voor een paar euro.

Ja, bizarre eigenlijk.

Maar de reden dat die paperclip daar als bewijstuk ligt is omdat het dus de inzet was van een gewapend conflict.

En dat is het punt voorop even terug moeten kijken naar wat ze zich afspeelde op die bewusten derde maart.

Wat gebeurde er precies?

De feit op papier klinken eerlijk gezegd als een hele standaard escalatie.

Er is een geotische wegpartij in een lokaal café, de politie arrevert onderboel te susselen.

Klasiek zaterdag avonds vooral eigenlijk?

Precies.

Karim is daar te plaatsen, wij gaat mee te werken en dan ontspoorten situatie.

Maar de mikrooskopische analyse van wat er op dat moment in Karim's brein gebeuren, vlak voor dat dan agenten

een fysiek probeerde te controleren, dat is waar de echte neurowetenschap begint.

Want wat dat verslag beschrijft, dat taart echt elke kantoor logica?

Absoluut.

Op het moment dat die agent Karim dus vastpak, grijpt Karim in een blindere flexiensensak.

Hij pakte die paperclip, buigde het metal met puurbrute kracht open tot een scherpe uitstekende punt.

Een flinke punt, ja.

En hij ran deze gewoon deep in de arm van de agent.

En de gevolgen logerde niet om.

Nee, de agent, die in de rechtbank zijn arm nog aanraakt als hij er over praat,

getuigd daar over de intensere pijn het bloed en het lidteken dat hij permanenten heeft overgehouden.

Kijk en was als agent natuurlijk getreerd om te reageren op messen of vuurwapens.

Ja, logisch.

Maar echt niet op een van de stukje verbogen kantoor materiaal, dat verwacht je gewoon niet.

Oké, laten we dit eens uitpakken, want dit meegenes mij fascineert me echt maateloos.

Het is dus of Karim een soort ja donkere versie van mijn guyver werd op dat moment.

Nou, die vergelijking gaat wel op.

Maar leg maar dit eens uit.

Hoe kan die rechter ordeelen dat Karim dit bewust als een gevaarlijk voorwerp gebruikten?

Als het eigenlijk voor het kwam uit puureplinne paniek en stress, ik bedoel,

zijn moeder was terminal ziek op dat moment.

Wat hier fascineerend dan is, is dat we echt naar de psychologie van het wat we noemen

gelegen uit zwaapen moeten kijken.

Oké.

En dit is voor jou als luisterij ook echt super elefant.

We dragen namelijk allemaal potentieel gevaarlijk object bij ons.

Zoals sleutels of pennen?

Precies.

Maar het is onze mentale staat in Karim's geval dus die extreem stress en die angstvoerd gevangen is,

die bepaalde of iets een gereeschap is of een wapen.

In de neurowetenschappen spreet we dan over de amic de la hijjek.

Amic de la hijjek?

Ja.

Wanneer mensen in een staat van extreem een paniek raakt, dan neemt het oudste meest primitieve

deel van ons brein, de amic de la, het roer we gewoon volledig over.

Dus het is eigenlijk of dat overlevings instinct en soort kwataardige mallware is die het besturing

systeem van je logische brein overneemt?

Ja, dat is een heel trefende vergelijking.

Het wist in één seconden de woordenboekdefinitie van wat een paperclip is.

En het herprogemeert dat voorwerp puur voor overleving.

Precies dat.

Evisie logisch zien gebeurt het dit.

Het depreeffrontale cortex, dus dat deel van je brein net achter je voerhoofd.

Dat is voor logicaat, toch?

Ja, logicaar remmingen, het begrijpen van normen, dat deel gaat letterlijk offline, de doofbloeding

verschuift daar gewoon weg.

Pizzerar.

De gelijke tijd verandert je visuele verwerking.

Normaal gebruik je brein, kan het grieën, je kijkt naar dat dingetje en zegt, oh, een kant

orartikel om papier te binden.

Ja, gewoon een onschuldig ding.

Maar in zo'n staat van vecht of vluchtpaniek, strip je brein al die culturele en aangeleerde

betekenten ze helemaal weg.

Dus het brein ziet op dat moment helemaal geen paperclip meer?

Nee, de malware veelt het de realiteit totdat er nog maar drie variabelen over zijn.

Materie, nabijheid en of het potentieel scherp of hard is.

Wow.

Dus het object zelf veranderde niet, maar er is een realiteit veranderde.

Exakt.

Het was voor hem direct een meetale overlevingsmiddel.

En dat maakt deze zaak jou zo tragisch, weet je, de bodzing tussen die ja, subjectieve paniekere

realiteit van Karim en die eizere opjectieve realiteit van de wet.

Ja, de wet kijkt dat natuurlijk heel anders naar.

Want in die rechtbank staat hij dus met het schaamrood op de kaken.

Hij kijkt naar de grond, stond er dat hij dat ding bij zich had voor zijn werk, pur om papier

vast te maken.

Hij had echt spijt.

Ja, enorm.

Hij noemt een eigen actie letterlijk echt dom.

Een zwerd dat er geen enkele vorm van voorbedacht raden was.

Hij was gewoon slachtoffer van zijn eigen kort sluiten in de brein.

Maar ja, de rechtbank kan niet uitsluiten het oordelen over de neurowetenschap van een paniek

aanvall.

Nee, natuurlijk niet.

De rechten stelt daar keihard vast dat een agent die hem eens de maatgepij beschermt, onaan tasbaar

moet zijn.

Een paperclip is geen speelgoed meer zodra je hem zo inzet.

Nee, dan is het een stekwapen.

Precies.

De wet kijkt naar de manifestatie van die daad.

Hoe onschuldig het object ook ontworpen was.

En dat leidt dus dat het mee dooglosen van ons.

Tien maanden gevangenen straf, waarvan vier voorwaardelijk.

Dat is dus gewoon zes mannen effectiefte cell in.

Bij goed gedrag.

Een half jaar van de mensen leven weggestreept, puur door de combinatie van extremenstres en een

stukje gebogen draad.

Het leeft wel een heel grimmige beeld op aan het eind van het verslag.

Ja, dat poetie ze maar een grimmige beeld gaf me echt kippen wel.

Twee agenten pakken vast, je hoort het zachtige schuifel van zijn voeten terwijl hij wordt afgevoerd.

En op die grote tafel blijft alleen niet een stille kleine paperclip achter.

Als er zort een zame glimmende getuigen die niemand in die zaal snel zal vergeten.

Zeker.

Nou, we hebben net gezien hoe een mens een klein object, dus manipuleerd tot iets gevaarlijks.

Ja, dat was heel fysiek.

Maar wat gebeurde?

En dit is een mooie brug naar ons volgende verhaal.

Wat gebeurt er als een klein object een eigen bizarre wereld bevat waar mensen helemaal geen controle over hebben?

Dan komen we in een heel andere, haast surrealistische wereld terecht.

Ja, we verlaten de rechtbank en gaan naar een heel andere wereld.

Beeld je een vrijdagavond in, in een klein zaaltje in de stad.

Een enorm contrast met Mechelen.

Echt wel.

Mensen praten en lachen vrolijk door elkaar heen. De geur van koffie en zoete cake hangt in de lucht.

En aan het plafond glinsteren gezellige rode, gele en blauwe lampjes.

Dus een heel veilige, warme omgeving.

Ja, en daar is een man, Tom. Hij heeft er zin in en wil zijn lievelingsliedje zingen.

Maar dan gaat het mis.

Klopt.

Hij zingt vol overtuiging, maar de microfoon is gewoon hartstikke dood.

Kapot.

Het is heel pijnlijk op zo'n moment.

Hij schudt ermee en tikt ertegenaan.

En ja, mensen in het publiek beginnen hem dus uit te lachen.

Je ziet hem gewoon blozen. Tom voelt zich ontzettend dom.

Tot dat Lisa ingrijpt.

Gelukkig wel.

Een vrouw genaamd Lisa stapt naar voren en geeft hem een andere microfoon. Daarna zingt hij echt loepzuiver.

Hij is helemaal trots.

Ah, de surrealistische twist vocht dan eigenlijk was.

Ja, vertel, want het is zo raar.

Terwijl Tom daar staat na te genieten, ligt de eerste kapotte microfoon op de grond.

En die begint opeens zacht te piepen.

Oké, piepen, dat kan nog bij elektronica.

Maar het is niet zo maar gepiep.

Uit dat ding klinkt opeens een heel klein stemmetje dat om hulp roept.

Wow.

Tom kijkt erin.

En hij ontdekt dat er werkelijk een heel klein, furieus mannetje in die microfoon zit.

Wacht even.

Een klein mannetje.

Ja.

En hij vertelt luidkeels dat Tom hem zojuist, toen hij de microfoon schudde, in de microfoon had geduwd

en erin had opgesloten.

En het meest absurde detail uit dit hele verhaal: dat mannetje draagt een klein jasje en

kleine schoenen.

Hier wordt het echt interessant.

En ik moet zeggen: toen ik hierover nadacht, dacht ik: ho, wacht even, is dit nou een collectieve hallucinatie

of zo?

Je zou het haast denken.

Want Lisa haalt gewoon haar schouders op en zegt iets van: oh ja, dat gebeurt

soms.

De microfoon is te klein.

Ja, ze bagatelliseert het volledig.

Het is alsof je een alien in de tuin ziet landen en dan hoort klagen dat het gras nu platgetrapt

is.

Het is absurd.

Ja.

Maar als we dit koppelen aan het grotere plaatje en kijken naar de psychologie van Toms reactie,

dan wordt het logisch.

Logisch?

Hoe zo?

In plaats van in paniek te raken door dit fysiek onmogelijke fenomeen, wat doet hij dan

doet.

Hij accepteert gewoon de realiteit ervan. Het mannetje accepteert Toms excuses en zegt

letterlijk: bedankt en loopt rustig naar huis.

Op zijn kleine schoentjes.

Precies.

En Tom: zijn gevoel van publieke vernedering slaat ineens om. Hij voelt zich plotseling warm en

blij van binnen.

Omdat hij zojuist iemand geholpen heeft.

Dus in plaats van dat hij denkt: ik word gek, denkt hij: ik ben een held.

Exact, dat is de essentie.

Dit laat zien hoe wij mensen in staat zijn om de meest bizarre, onverklaarbare

situaties in een oogwink te normaliseren.

Zo lang het ons zelf maar helpt, bedoel je?

Ja, als het ons eigen ego of zelfbeeld ten goede komt.

Zijn brein verandert hem van een uitgelachen slachtoffer in iemand die nuttig helpt.

Bizar.

Dus zowel de paperclip als de microfoon en ook de bewoner daarvan zijn eigenlijk

piep klein.

Toch bepalen die op dat moment compleet de lotsbestemming van deze mensen.

Gevangenis voor de een, emotionele redding voor de ander.

Dus wat betekent dit allemaal?

Hoe verhouden jij en ik ons tot die kleine stomme dingen in onze eigen omgeving?

Nou, dit roept een belangrijke vraag op en dat is iets voor iedereen om over na te denken.

Wij denken altijd dat wij controle hebben over de wereld.

Dat we alles in de hand hebben.

Precies.

Wij gebruiken de wereld, wij buigen de paperclip, wij spreken in de microfoon.

Maar deze verslagen laten onomstootelijk zien dat we net zo goed compleet overgeleverd zijn

aan de grillen van de objecten om ons heen, en vooral aan wat ons brein met die objecten

doet op momenten van druk.

Dat is eigenlijk best eng als je erover nadenkt.

Laat het kort samenvatten.

Of je nou in die killerrechtbank van Mechelen staat, of op een gezellige vrijdagavondfeestje

bent, het zijn niet de grote, overduidelijke gebeurtenisme, maar vaak juist die kleine, onopvallende

objecten die je leven in een split second, een compleet andere wending kunnen geven.

En dat gebeurt allemaal in onze eigen hoofd?

Precies.

Kijk eens naar het apparaat waarop je nu naar deze verkenning luistert, of de sleutels

in je zak.

Je gaat natuurlijk vanuit dat het levensloze, passieve objecten zijn die jij gewoon controleert.

Tot dat de context verandert.

Exact.

Wat als ze slechts wachten op het juiste moment, een moment van extreme stress, of juist weet

je wel, extremen vreugde, en dat ze dan pas onthullen hoeveel macht ze werkelijk over jouw

percepsie en realiteit hebben.

En fascinerende, maar ook beangstigende gedachten.

Zeker weten.

Let goed op de kleine dingen vandaag, zou ik zeggen.

Bedankt voor het luisteren en tot de volgende keer.