Verdieping: 26 t/m 28 oktober

Stoje voor, het is een prachtige, zonnige dag.

Je zit op een terras met vrienden, de sfeer is groeit.

Weet je wel, de zon is schijnt op je gezicht.

Heerlijk is dat.

Ja, toch. En iedereen bestelt lachend ijskoud beer.

Gewoon om te vieren dat jullie lekker vrij zijn.

Maar één vriend in een groep, die wijgen het.

Die wijgen het resoluut.

Echt, hij bestelt een heel simpel glas water.

Slaat alle gezelligheid af en legt exact 3 pijnstillers voor zichzelf op de avond.

Wat meteen een sfeer een beetje brekt, zeg maar.

Precies.

Wat op het eerst gezicht klingt als een, nou ja, best wel,

saai je een beetje ongezellige keuze,

is eigenlijk een priljante overlevingstratagier.

We gaan het vandaag over hebben.

Zeker, het is veel diper dan het lijkt.

Ja.

Vandaag passeren we ons namelijk op een heel specifieke stapelbronnen.

Het zijn transcripties van twee recente op het oog.

Echt alle dagens gesprekken tussen een groep van 4 vrienden.

We hebben Rick, Emma, Lars en Sophie.

Dit speelt zich af eind ook de hoort van 2022.

Een hele interessante dynamiek in die groep.

Ja, absoluut.

Onze missie in deze diep graven een verkening voor jou als luisteraar,

onderzoeken hoe we onszelf eigenlijk

fizikementen als staande houden in een wereld die vaak veel te veel van ons uitst.

Dus oké, laten we dit uitpakken, want hoeveel deze mensen het aan de oppervlakte

slechts hebben over, nou ja, beerpillen, koekjes en heel gek huisdieren.

Ja, die huisdieren komen straks nog op, heel fascinerend.

Ja, maar we kijken hier dus eigenlijk naar een absoluutemasterklas

in zelfs zorgen en het bewaken van grens in het moderne leven.

Kijk, wat hier zo fascinerend aan is, is dat we menselijk gedrag op zijn vieren

op een moment dat de maskers gewoon helemaal af zijn.

We zoeken vaak naar van die grote meestlepende teoriën

over burn-out-preventie of stress-management.

Terwijl het juist in de kleine dingen zit.

Exact, ja.

De waarheid ligt in deze onbewaakte momenten.

De ogen schijnlijk onbelangere keuzes die deze vrienden maken.

Dus wat ze in uw lichaam stoppen, hoe ze reageren op een simpel nieuwse update,

dat verteld ons echt alles over de overlevingsmegenis

met die wij in ons eigen hek die ze leven in zetten.

We gaan vandaag dus echt kijken naar het waarom achter die simpelen zijn.

Dat is iets.

Laat we direct terugkeren naar dat eerste scenario.

Dat zonnige trouwens, de dynamiek in die groep is zo enorm herkendbaar.

Aan de ene kant heb je Rick en Emma.

Zij zitten hele man die hedonistische modus.

Ja, u genieten.

Ja, zonder straal afvangen, leven in het moment.

Ze bestellen allebei dat beer, Emma zit lekker aan een broodje met kaas.

Ze vieren simpelweg dat ze even niet hoeven te werken.

En dan heb je Lars.

Lars is een heel andere verhaal.

Lars is de man met het water en de drie pillen.

Uit de bronner blijkt heel duidelijk dat hij op dat moment kan met barsende hoofdpijn

en extremen vermoeidheid van zijn werk.

Hij kies onverbiddelijk voor dat water omdat zoals hij het zelf stelt,

beer slecht is volg het werk.

Terwijl ze gewoon vrij zijn.

Dat is het absurd, ze zijn vrij.

En we leren boven die dat Lars in tegenstelling tot Emma,

die gewoon lekker comfortabel een auto heeft, alles op de fiets doet.

Eet wat hem zo zegt, hij zelf heel droogjes.

Sterk benen oplevert.

Ja, die heb je gelijk.

Als ik de situatie zou overzien, dan vergelijken Lars eigenlijk het liefst

met het waarschelingslampje op het dashboard van een auto.

Hij zich echt hyper bewust van alle metertjes en censoren in zijn eigen systeemmetje.

Ja, een brandstof is laag, de motor is over verhet.

Precies, terwijl Rick en Emma gewoon de radio harder willen zetten

en met 120 over de snelweg willen cruzen.

Ze willen de rit voelen.

Dus mijn vraag aan jou is dan toch.

Verpest Lars hier niet gewoon zijn eigen rustmoment?

Slaat hij niet een beetje door, door op zijn vrijdag,

zo zwangmatig, gevoelkig te blijven op zijn kwalen en zijn baas?

Nou, het is heel verleidelijk om Lars als de spelbreker van de groep te zien.

De gijnen die gewoon weiger te ontspannen.

Maar als we kijken naar de visualogische en psychologische mechanismen

van uitputting, dan doet hij hier iets heel weeslijks.

Oké, vertel.

Lars handeert een extreem pragmatische utilitaristische aanpak van zijn eigen bilogi.

Hij ziet zijn lichaam op dat moment helemaal niet als een soort voertuig voor plezier,

maar pur als een instrument dat dring het onderhoud nodig heeft.

Kijk, manier een lichaam langdureg onder stredstaat

woudt het wat we noemen een allostatische lading op.

Allostatische lading, wat is dat precies?

Dat is zeg maar de visualogische sleitage van constanten druk, het vreetaanje.

En Lars weet dat de alcohol in dat bier misschien voor een uurtje

een dopamine piek oplevert en het gevolg van stress even verdoft.

Maar daarna komt de klap.

Exact, het put zijn systemen uiteindelijk alleen maar verder uit.

Dus hij kies water voor pure hydratatie.

Hij fiets niet voor een gezellig tochtje, maar voor spierkracht.

En wanneer Rick vraagt, of je misschien een pil wil tegen de vermoeidheid,

wijgt hij dat en zegt hij dat slaap het enige medicijn is.

Alles is gericht op herstel.

Hij ziet dat beurt je dus eigenlijk als een soort fysiologische leening

die hij afsluit op de energie van morgen met een torenhoog renten,

alleen maar om vandaag gezellig mee te kunnen doen.

Ja, dat is een hele mooie vergelijking.

En hij wijger dat contracten tekenen.

Wat hier echt cruciaal is, is de zin die zowel Lars als Emma opgegeven met uitspreken.

Werk is werk.

Ja, dat klinkt als een cliché, toch?

Dat klinkt als een platitudia.

Maar psychologisch gezien is het een uitspraak van radikale acceptatie.

Ze accepteren gezamenlijk de zwaarten van die dagelijksse sleur.

En voor Lars is die zwaar de fysiek gemanifesteerd in die hoofdpijn.

Dus door radikaal te wijgeren mee te gaan in het escapismen van de rest

bewaakt hij eigenlijk zijn fysieke grenzen op de meest puren wanneer mogelijk.

Absoluut.

Hij wijgerd zijn uitputting, te maskeren met gezelligheid.

Wow, oké.

Lars trekt op dat drast dus een keiharde fysieke grenzen

om zijn liggen te beschermen tegen vettere sleitage.

Maar die fysieke grenzen zijn natuurlijk maar de helft van het verhaal.

Want zodra we in het tweede deel van de transcurstie zien dat ze naar binnen gaan.

Dan slaat de swerom.

Tottaal.

We ontdekken dat de echte dreiging in hun wereld niet fysieke is, maar mentaal.

De sfeerwinnershuis slaat echt helemaal om.

Wanneer Rick hart op een nieuws bericht print voor te lezen van af zijn telefoon.

Je leest gewoon in de zinnen hoe de lucht uit de kamers troond.

Dit is meteen voelbaar.

Ja.

Het nieuws maakt ze boos en specifiek Emma geeft aan hoe totaal lege zo'n gezervang raakt.

Ze roept gefrustreerd elke dag hetzelfde.

De repetitieve uitzichtloze aard van dat nieuws, dat breekt daar gewoon af.

En dit zien we tegenwoordig zo vaak?

Dit is een schol voorbeeld van de psychologische impact van onze moderne informatieeconomie.

Emma ervaart wat we hetlijn stress noemen.

Hetlijn stress, omdat er maar binnen blijft komen.

En ons brein is evolutionair helemaal niet gebouwd om die constanten onophoudelijke stromen van wereld

bij de crisis-situaties te verwerken.

Elke pushmelding of dramatische nieuwskop, triggerta-michtalar en ons brein.

Het alarmcentrum is er maar.

Wat leidt tot een milde vital flight-verspons?

Dus als dat zoals Emma zegt elke dag hetzelfde is,

dan leidt die constante stromen van stressomoon dat tot chronische mentale uitputting.

En een gevoel van aangeleerde hulpeloosheid?

Ze heeft het gevoel dat ze de tocht niks aan kan veranderen.

Exact, en dat resulteert in die hele diepe vermoeidheid.

En dan, en hier zat ik echt even met verbazing te lezen, dan stapt Sophie naar voren.

Met een strategie die ik persoonlijk fascinerend vindt.

Zij pakt het totaal anders aan dan Emma.

Sophie geeft ruikt uelijk toe dat ze wel elke dag naar het nieuws kijkt.

Zondwijk, dat is niet.

Nee, ze kijkt de richt naar.

Maar ze heeft een heel specifiek systeem.

Terwijl ze dat nieuws tot zich neemt, drinkt ze thee met honing om kan te blijven.

En in een prachtig bijna paradoxaal moment verklart ze zichzelf slim en luid.

En als absoluut de kerst op de taart,

eisen tijdens dit specifieke stressvolige sprek over het nieuws,

precies drie chocoladekoekjes.

Geweldig, dit daar is dat ja.

Het contrast met de rest is echt immense.

Want Rick wijgerd haar thee pertinent, hij vind het vieze,

en gaat heel actief zwarte konvief voor zichzelf zetten.

Emma schiet vervolgens meteen in de actiemodus om rik te helpen

in de keuken, want, zo'n zetten, samen zijn ze snel.

Emma bestempel die zwarte koffie ook direct als een drukke drank.

Ja, heel veel zeg het.

En dit alles terwijl Sophie vanaf de bank rustig blijft wachten op haar thee en haar koekjes.

Kijk, hier wordt het echt interessant.

Ik kijk naar Sophie en ik zie geen luidperson.

Ik zie iemand die een soort emotionele sluissduur bedient.

Ze laat het water van het nieuws wel degelijk de sluiskamer binnen.

Maar ze gebruikt die warmt thee en die exact het rikkoekjes

om de druk van het water heel minitieus te reguleren.

Zodat ze niet overstroomt op haar niks.

Precies, maar toch.

En ik moet even advocaat van de duifelspel hier.

Is dit niet gewoon een hele elegrante manier om je kop in het zond te steken?

Jezelf luien noemen, andere in de keuken laten zweten voor jou t.

En je dan verstoppen achter een zoetmurtje van drie koekjes

terwijl de wereld in brand staat.

Nou, als we puur kijken naar de biologie achter wat ze doet,

dan is het luier absoluut het verkeerder wordt.

Het is actieve energieregulatie.

Om even bij jouw sluiskneur analogie te blijven.

Sophie kaart hier letterlijk haar eigen zenuwstelsel.

Hoe bedoel je dat?

Zoals ik net zei, slegt nieuws Trigger dat sympathische zenuwstelsel...

die vecht of vluchtboders waar je kort die zo oppikt.

Wat doet Sophie?

Ze introduiseert de fysieke warmte van de thee

en de snelle zuikers van de hoeningen en de koekjes.

Ah, en dat doet natuurlijk iets met je lijf.

Evolutionair gezien, communiceren warmte en voedselreakt op naar de hersenen.

Dat we veilig zijn.

Ze dwingt haar para simpatische zenuwstelsel...

met zo'n ander rest- en digest-systeem om te activeren.

Precies op het moment dat die externe prikkels haar in de paniekmodus willen duwen.

Dus ze neutraliseert die chemische reactie op het nieuws gewoon?

Ja, ze sluit haar ogen niet voor de feiten.

Ze ritualiseert de manier waarop die feiten haar lichaam beïnvloeden.

Dat ver klaart ook meteen waarom het contrast met Rick en Emma zo scherp aanvoelt in dat fragment.

Rick en Emma hebben juist naar die koffie en schiet in de actie.

Zeker? Kijk maar naar hun respons op diezelfde stress.

Koffie is kaffeïnim, het verhoogt je hard slag, het is eigenlijk de chemische nabootzing van actie.

Emma noemt het briljant een drukke drank.

Rick wil de keuken in, hij wil handelen.

Ja, en Emma rent achter me aan om te helpen.

Want door samen snel te zijn, krijg ze de illusion van controle.

Actie voelt als macht.

Maar Sophie snapt donderschoet dat de wereldproblemen niet in die keuken gaan oplossen.

Dus kiezen radicaal voor vertraging?

En het krachtigste moment vocht daarna.

Want de groep neemt aan collectief de beslissing om het onderwerp nieuws

en de bijbehoogende boosheid voor de rest van de middag simpelweg te verbannen.

Zes luisterde sluisteren volledig, ja.

De focus is zich louder nog op controleerbare vreugtes.

De koffie, de tee, de koekjes, dat is inderdaad geen ontkenning van de realiteit.

Dat is gewoon emotioneel zelf behoud om uberhoud nog te kunnen functioneren.

Absoluut.

Maar als we de teorie even loslaten, hoe doen ze dat in het heets van de strijd?

Hoe verleggen ze die focus precies op het moment dat de realiteit,

of dat nu die visieke burn uit van Lars' is, of dat mentale nieuwsleed,

te zwaarweegd?

De bronnen laten namelijk zien dat ze hier een paar...

nou ja, uiterstmerkwaardige afleidingsmenuvers voor gebruiken.

Ja, die spron in het gesprek is heel opvallend.

Laat we even terugrijpen naar het eerste scenario, op dat tras.

Net op het moment dat het gesprek echt ongemakkelijk dreeg te worden.

We hebben het over Lars' en Barsen de hoofdpijnen en het feit dat werk

al hun energie opslokt, verschuivt de aandacht in een fractie van een seconden.

Emma ziet ineens een klein hondje lopen.

Meteen afleiding.

Ja, en meteen klamp de hele groep zich hier aan vast,

als of het de soort reddingsboeie is.

Maar verteld dat het hondje lief vindt, maar dat ze zelf een kat heeft.

Lars, de nuchterman met water, meldt direct dat hij ook een kat heeft.

En dan komt Rick ineens met de mededeling dat hij een vis als huis die er heeft.

Waarom Lars natuurlijk weer reageert?

Ja, Lars, die we net hebben leren kennen als de oerprogrammaticus,

bestempelt een vis als huis die er prond als raar.

Want ja, wat is het nut van een vis?

Denk Lars natuurlijk, maar ik verdedigd een vis.

Hij vind het gewoon leuk om naar te kijken.

En dan wordt het discussie razendsnelge deës geleerd met de riksconclusie.

Ieder die er is goed.

En Emma is het daar weer roeren mee eens.

Precies.

En dit is niet het enige opvallende patronoor.

Wat door bij de gesprekken heen loopt, is een vreemde bijna rituwelen fixatie op het getal 3.

Op het terras heeft Lars stipt 3 pille bij zich.

Emma merkt op dat dit veel is, maar Lars wijft het weg.

Binnen ei Sophie exact 3 koekjes.

Rick vindt dat weer aan de hoge kant, maar Sophie noemt haar eigen keuze resoluut slim.

Het is heel specifiek allemaal.

Ja, dus wat betekent dit allemaal?

Waarom gaan gesprekken over gronische werkstres en wereldleedplotsling

over de vraag of een vis als huis die er raar is?

Of waarom wordt er getwist over exact 3 koekjes of pille?

Voor mij voelt dit meegenens me een beetje als...

Nou ja, schapje stellen als je niet kunt slapen.

Hoe bedoel je dat precies?

Nou, het is een trucje.

Om van hopen grip te krijgen op overzichtelijke mikrodee thuis,

wanneer de wezelijke maakrodingen in het leven gewoon te overweldigend zijn om aan te pakken.

Ah, op die manier.

Nou, dat schapje stellen is een perfecte omschrijving van wat hij hier is hier gebeuren.

Ze proberen in de daad grip te krijgen.

In de psychologie noemen we dit het zoeken naar kochnitieve angkars.

Kochnitieve angkars?

Kijk, wanneer onze kochnitieve lood is,

hoeveel het informatie die ons werkgeheug opgeven moet verwerken te hoog wordt,

door van die complexe stressoren zoals een toxische werkeltuur of mondial nieuws,

dan hunkert ons brein naar eenvoud.

We willen gewoon dingen snappen.

Exact, we willen dingen die we categorisch kunnen ordenen.

Dus door luikkels de bakkeleien over de vragen of een goudvis en acceptouwe huis die hier is,

of door speels in discussie te gaan of zwarte koffie een drukke drank is,

open is eigenlijk een veiliger, kontroleerd strijdtoneel.

En discussie over een visbedreigdje bestaandezekerheid natuurlijk niet?

Helemaal niet.

Het is een proxieoorlog.

Het lijkt die opgebouwde extistenciële spanning van die burnoutciniale af

naar een veilig kanaal waar het gewoon kan wegvloe je zonder schade aan te richten.

En hoe past die regel van drie daarin waarom die fixatie op dat hele specifieke aantal drie pillen,

drie koekjes?

Een spurenbeheersing van de omgeving.

Wanneer de buitenwereld echt extreem geautisch voelt,

zullen hij je op aasteveel van je eist of de krant te kopen je vertellen dat alles misgaat,

verlies je je gevoel van autonomie.

Door dan strikte bijna arbitraire regels voor jezelf op te stellen,

creëren je de illusion van controle.

Dus Lars kan zijn over uren misschien niet sturen,

maar hij is wel 100% zeggenschap over het feit dat hij exact drie pillen neemt.

Jaist.

En zovier kan het wereldnieuws niet veranderen,

maar ze kan wel met eiserahand regeren over die drie chocolade koekjes op haar schoteltje.

Het bakend de overweldigende werkelijkheid af in uiterst behalpare stukjes.

En ik moedig jou als luisteraar ook echt aan om,

is een vergrootglas op je eigen leef te leggen de komende tijd.

Wat zijn jouw drie koekjes?

Ja, wat zijn jouw drie koekjes?

Wat is die huis die je discussie, die jij instinctief aansnijt met je collega's als de deadline te dichtbij komt?

Welke oogenscheinelijk onbeneliger routines of arbitraire kleine regeltjes

gebruik jij om je eigen zenusteld op te susse,

meneer de stroom aan notificaties op je telefoon, dus puig gaat uitlopen.

Dat is de spiegel die deze vier vrienden ons vandaag voorhouden.

En eerlijk, het is pijnlijker kennen, maar we gooien allemaal onze eigen kleine reddingsboei uit.

Laat we even de balans opmaken van de gereedschapskis die we vandaag uit deze alle dagse gesprekken hebben opgediept.

We hebben gezien dat overleven in de moderne maatgepij niet één vaste route heeft.

Nee, echt maatwerk per situatie.

Het verijst inderdaad het vormogen om te schakelen tussen strategieën.

Zoms heb je die onbuygesame kille strengheid van Lars nodig.

Dan moet je dersportlampje bloed serieus nemen, de gezelligheid radicaal durven afwijzen

en zonder ingeschamte voor dat waterkiezen om je uitgeputten batterij te beschermen.

Je moet simpelweg zeggen, tot hier, dit is de gint.

En op de momenten dat fysiekerust alleen niet vol staat om de wereld buiten te houden,

dan heb je de subtilure technieken van de rest nodig.

Precies, dan moet je in de mentale sluisteur van zoveel stappen,

hier ontkent realiteit niet, maar je vertraagt de impact daarvan bewust

door jezelfde aarde met kleine comfort-rietwelen.

Je eist je t, je pakstipt je drie koekjes en je beslist actief om je energie gewoon niet

meer weg te laten leken aan dingen die je tot dan niet kunt controleren.

En laat we rieken en maar niet vergeten?

Zeker niet, soms moet je, als de omstandigheden toelaten,

ook gewoon even keihard de hedonistische knop onderrijden.

Soms moet je besluiten dat het werk vandaag ons zichtbaar is

en met volle teugen dat koude bier in de zon op drinken.

Dus te volgende keer dat jij in de supermarkt,

de vachtige laptop, je totaal overweldigd voelt,

drukt dan even mentale pauze.

Bepaal welk reedschap je op dat moment nodig hebt.

Mooi gezicht.

Moet je de grenstrekken zoals Lars, oplade in de gaus, zoals Rick en Emma,

of je para simpatische zenuelsstelsel een handje helpen met een themalment,

zoals Sophie.

Dat is een uitstekende checklist voor alle dag.

Maar ik wil je voor dat we deze diebgraven de verkending afsluiten,

toch nog 1 gedacht te meegeven.

Een gedachte die al deze teorieën misschien wel een beetje op lossensgroefer zet.

Oh wacht, nu ben ik heel erg benieuwd.

Nou, we hebben het afgelopen kwartier,

tot in de tui ontleet hoe het koude water,

de drie specifieke pille, die vertraagende tee en de zoeten chocoladekoekjes,

allemaal fungeren als schilden tegen de druk van buitenaf.

Ja.

Maar wat als we in de verkeerde richting kijken?

Wat als de ultiemerverklaring voor hun veerkracht helemaal niet schouwd in die consumpties

of in die individuele psychologische trucjes?

Wat is het dan wel?

Denk er zo vanaan.

Wat als de fundamentele reden dat Larsen uit putten de baan niet opgeeft

en de reden dat Sophie en Emma de eindloze strom van slecht nieuws überhaupt kunnen vertragen?

Veel simpeler is.

Wat als de echte reden is dat ze te meden van al die stress nooit alleen zijn?

Ja, zou het kunnen dat hun waarde, onderdringbare schild tegen de gaals niet wordt geformt door?

Sterke fietsbenen of zuiker, maar puur door de constanten volstrekt oordeelvrijen aanwezigheid van elkaar gezelfschoen?

Omdat ze er gewoon voor elkaar zijn, omgeacht wat ze doen.

Precies.

Het feit dat Lars, met zijn knalende hoofdpijnen in zijn glasje water,

zonder enig commentaar gewoon welkom is op dat zonder gedras.

Het feit dat Sophie, opeellijk luimag zijn op de bank.

Weet het dat Emma en Rick zonder moren het werk in de keuken doen?

Ja, die onvoorwaardelijke, geruusloze acceptatie van elkaar, eigen naardigheden.

De gedeelde veiligheid om hartstochterlijk te discussieren over een vis,

zonder ook maar even bang toevu zijn dat je buiten de groep valt.

Is die diepe verbondenheid niet de allerkrachtigste buurver tegen een wereld die steeds meer van ons eist?

Dat is prachtig.

Dat is in ieder geval iets voor jou, om als je de komende dagen weer door de waarn van je eigen dag naviegeert,

is heel goed over nat en denk.