Jouw week in het Nederlands: 14 t/m 21 juni

Best wel vaak, denk ik.

Berschijnlijk vaker dan we zelf door hebben toch?

Precies. En welkom bij deze nieuwe deep dive.

Vandaag gaan we daar dus heel deep op in.

We hebben een verzameling voor halen voor ons liggen uit het lesmaterial

van een haagse taal-leraar. Hij heeft rik.

Ja, en op het eerst gezicht lijken dat gewoon hele lossen alle dagse situaties.

Zeg maar een regenachtige zondag of een tochtig mag zijn.

Kloopt, maar er zit dus een hele sterke verborgen rode draad in.

En onze missie voor deze analyse is echt om te ontleden...

hoe perspectief letterlijk jouw realiteit bepaald.

Want een hele kleine verschuiving in hoe je naar de wereld kijkt...

of dat nou door de lens van de camera is of de ogen van een toerist...

of een bizarre muur tekst, dat kan je hele dag transformeren.

Absoluut. Laten we meteen beginnen met dat idee van de buitenstaander.

Er is een verhaal over Karim.

Karim is een algerreinse toerist en die stapt uit in Amsterdam.

Oh ja, en dan weet je dat wel Amsterdam is druk?

Nou, dat is dus het grappige.

Wij Nederlanders klagen onophoudelijk over de drukte, de toeristen, de gaels.

Maar Karim ziet dat helemaal niet. Hij ziet een stad in harmonie.

Echt een compleet andere referentiekader dus.

Ja, hij huurt zo'n knoel rode fiets, hij geniet van de Iepen langs de grachten.

En wat hem vooral opvalt is dat de stad voor mensen is gebouwd.

Weet je wel, niet voor autos.

Dat is eigenlijk fascinerend, want hij mist dus dat cynische filter...

dat wij in de loop de jaren hebben opgebouwd.

Precies. En hij is opgeven met bezig met zijn camera.

Hij probeert zo'n heel smalscheef Amsterdam's huisje te fotograferen.

Maar dat lukt niet echt.

Oh, en dan botstie zeker tegen een gehaste Nederlander aan.

Nou, hij verwacht dus agressie, want hij kent grote, gevaarlijke steden.

Maar er stopt een enorm langen Nederlander, bram met een volle schaal.

En hij gaat hem gewoon helpen, die wijst hem die juiste hoek...

en geeft hem ook nog een tip voor de beest appeltaart in de beurt.

Kijk, en dat kleine moment dat bevestigd dus direct zijn positieve perspectief op die stad.

Zeker. Maar het bruggetje van die camera brengt me eigenlijk bij een ander verhaal.

Dat van Willem uitleiden.

Ah, ja, de vader met de analoge camera.

Ja, hij loopt op zondag ochtend met zijn dochter door de stad.

Hij heeft zo'n loodsware camera bij zich, en hij stopt telkens.

Bij afbladeren de verf, een roestige fiets, een slaapende kat in de zon.

En die dochter denk verschijlijk schieten ze op jou.

Nou ja, zij denkt vooral, mijn vader is een beetje een kunstenaar...

die fotografieert de stad.

Tot dat zijn paar dagen later die foto's in haar mil krijgt.

En dan is het perspectief op een z'n heel ander stad?

Kompleet, het was een heimelijke reportage van haar.

Ze ziet zichzelf lachend, geconcentreerd kijken naar een zwaan...

en staren naar een stuk appeltaart.

De stad was letterlijk alleen maar het decor.

Hij gebruikt ze zijn perspectief om zijn liefde voor haar vast te leggen.

Wow, dat is wel echt prachtig.

Ja, mooie, hè. Maar ik zat hierover na te denken.

Het is eigenlijk als je elke dag door een museum loopt.

Maar je bent de schilderijen zo gewend dat je ze gewoon niet meer ziet.

Ja, habituatie noemen we dat in de psychologie.

En waarom worden we zo snel blind voor onze eigen omgeving?

Hebben we dan altijd een buitenstaander of een kunstenaar nodig...

omdat we er zien?

Nou, niet per se en buitenstanden, maar wel een verschijving van context.

Kijk, Karim's referentiekader bestond het hele gevaarlijke drukke wereldsteden.

Daardoor voelde Amsterdam voor hem als een luxe.

Oh, dus het contrast maakt het verschil?

Ja, exact.

En wat willen betreft, die fotogave,

hij laat zien dat echte aandacht een keuze is.

Het gaat niet om het fotograferen van een bekende kerk,

maar om de intensie waarmee je kijkt,

je moet echt bewust vertragen om dat voor elkaar te krijgen.

Bewust vertragen? Dat klinkt mooi,

maar laten we even een harde transitie maken.

Want perspektief gaat niet alleen over het scene van schoonheid en liefde, toch?

Nee, zeker niet.

Het kan ook heel pijnlijk blot leggen hoeveel we eigenlijk van elkaar verwijderd zijn.

Ja, de illusion van de bubbel.

We hebben het verhaal van Jeroen in de bronnen.

Het is een grure, dinsdag-ochtend,

Jeroen werkt in een eiskoude distribuutiecentrum in eindhoven.

Echt fysiek, zwaar werklijken.

Ontsetends waar.

Hij heeft na uren werken eindelijk 15 minuten pauze.

Hij drinkt van die waterige automatenkoffie,

hij heeft fysieke pijn in zijn schouder van het tille,

en dan opent hij het nieuws op zijn telefoon.

En wat leest hij dan?

Hij ziet een stuk over de minister van economische zaken,

die staat op een foto in een ziekenzaal met kroneluchters, strak in pak.

En de minister noemt mensen zoals Jeroen de motor van onze welvaart.

Hij roept op om samen de schouders te ronder te zetten.

Oef, ja.

Dat moet als holler rhetoriek voelen voor iemand met letterlijk een kapot de schouder.

Ja, het is bijna beledigend.

Ik bedoel de politiek voelt in deze verhalen echt als een soort tonneelstuk,

waarbij de acteurs op het podium compleet vergeten zijn,

dat het publiek in een eiskouderzaal zit te kijken.

Dat is een perfecte vergelijking.

Dit is wat we een empathiekloof noemen die MPT-gap.

Empathiekloof, ligt dat erzuid.

Nou, het betekent dat concepten of woorden hun betekenis verliezen

als ze niet gevoorteld zijn in de realiteit van de ontvanger.

Worden als motor van de welvaart klinken leuk in een vergadezaal,

maar op de werkvloer slaan ze volledig dood.

Ja, omdat de fysieke realiteit gewoon teveer uit elkaar ligt.

Precies, en het laat zien hoe gevaarlijk het is als besluitvormers

hun perspectief niet calibreeren met de mensen op de vloer.

Is dat om vermogen om elkaar perspektief te zien iets typisch moderns

door die digitale bubbelzware inzitten?

Of is taal gewoon altijd een soort gereedschap geweest

om de harde realiteit te maskeren?

Dijden, denk ik.

Taal optraheert altijd al,

maar die digitale bubbelz maken de afstand wel veel zichtbaarder en extremer.

Je ziet het contrast letterlijk op je schermpje in je pauze.

Ja, dat is waar.

En dat gebrek aan zelfreflecties speelt niet alleen op landelijk niveau

of bij ministers.

Dat zagen we ook in dat verhaal over lokaal nieuws.

Oh, ja, met Martin en Emma, op die druidere gezondag.

Ja, Martin en Emma zitten lekker binnen, lezen het nieuws

en Martin begint keihard te lachen.

De lokale VVD in de regio Utrecht was woedend,

omdat ze door groen links en de PVD-a op voorhand werden uitgesloten

bij koalitie onderhandelingen.

Ze noemden het tunnelvisie toch?

Klopt, ze noemden het onbegreipelijke tunnelvisie.

Maar en dit moet ik even heel duidelijk zeggen tegen jou als luisteraar.

We nemen in deze deep dive dus absoluut geen politiekstand.in, he?

We zijn niet voor links of rechts.

Nee, natuurlijk niet.

Het gaat pur om wat er in de bron teksten staat en de communicatie daarvan.

Precies, we rapporteren puurde ironie die Emma opmerkt.

Want wat zegt zij?

Op landelijk niveau sluit diezelfde partij ook heel vaak partijen op voorhand uit.

Het is dus meten met twee maten?

Ja, dat is de ultieme bubbel.

Je ziet je eigen gedrag niet meer als er door iemand anders wordt gedaan.

En het mooiste detail vond ik nog wel dat op een lokaal vorm

iemand simpelweg reageerde met een clown-imogie.

Meer niet, gewoon één clown.

Ja, dat vat het wel samen.

Dat is dus precies wat er gebeurt in zo'n empathiekloof.

De termen zoals tunnelviesie worden hol en mensen reageeren alleen nog maar met cynisme,

zoals zo'n emoji.

Ja, bizarre, hoe we zo vast komen te zitten in onze eigen werkelijkheid.

Maar goed, hoe doorbreken we dit dan?

Hoe ontsnap je aan die dagelijksen sleur en die harde bubbel's?

Nou, we moeten even terug naar dat kantor in eindhoven, naar Elzbeth.

Oh ja, het verhaal van de augurk.

Dit is zo raar vertel.

Ja, dus het is half 11 zochtens tijd voor de koffiepouzen.

Normaal pak je dan een kookje of zo toch?

Ja, gewoon voor de suikerdip.

Maar Elzbeth niet, die trekt haar burolade open,

haalt er een pot uit en vis daar een enorme groene zure augurkken uit.

En dan neem ze daar een gigantische, kraakende hap van

en spolt het direct weg met hete, bitterre espresso.

Herkulegen Joris gruulde er echt van.

Ik geef hem groot gelijk, het klinkt volgelijk,

maar het is wel een extreem effectieve metoden.

Maar waarom doet ze dat in vredes naam?

Een augurk met espresso klinkt absurd.

Omdat het een kort sluit inkreerde.

In de psychologie noemen we dat een pattern interrupt,

een patron doorbrekking.

Je brijndruit op de automatische piloot, je tippt e-mails,

je drinkt zonder na te denken, je koffie.

Ja, je bent er eigenlijk niet echt bij.

Precies, maar de combinatie van extreemzuur en koud,

gevolg door extreemheid en bitter, dat kan je brijnd simpelweg niet negeren.

Het rukt je zintaugen om middelijk terug naar het hier en nu.

Het is dus een soort fizykeriezetknop.

Het klinkt eigenlijk als een perfecte meter voor wat we soms nodig hebben

om wakker te worden.

Zeker, het dwingt je lekkerlijk uit je hoofd en terug in je lichaam.

Gelukkig hoef we niet allemaal argurken in onze koffie te dippen.

Soms help de fysieke omgeving ons ook gewoon.

Kijk naar parkpaardenveld in Utrek.

Dat is dat park dat heel lang een bouwput was, toch?

Ja, maanden langst onder daarvan die leelijke hekken

en ineens zijn de bouwwerksamheden klaar.

Een lizaan je roen lopen daar en zien dat het compleet is veranderd.

Houten bankjes, een nieuw klimrek en die vernieuwe judeboelsbar.

Oh, met van die houten flonders en swerverlichting.

Precies, en er staan geen hoge gebouwen omheen.

Dus ze zien op een maagische zonsondergang.

Het perspectief van de hele wijk is gekant tot van een afgesloten,

kille vlakte, naar een warme, levendige ontmoetingsplek.

En dat doet psychologisch dus heel veel met een wijk.

Fysieke ruimtes dwingen mang ze uit hun eigen individuele bubbel te stappen.

Je ontmoet je buuren weer, je deelt humor.

Ja, je wordt letterlijk uit je interne, cynische monolog gehaald.

Maar de absoluut winnaar als het gaat om een perspectief wissel,

die vond onder grond plaats.

Onder de grond, oh, je bedoelt op station Rockin.

Ja, dit was echt mijn favoriete verhaal.

Ruben heeft een vleeselijke dag.

Hij is moe, chagreinig en hij mist net de metro op station Rockin.

Hij bouwt enorm.

We kennen dat gevoel allemaal. De wereld is tegen je op zo'n moment.

Exact.

Maar dan ziet hij een man in een velgeel regio's.

En die man staat een beetje te grinnenken en wijst Ruben op de muur.

Hij zegt iets over de wijsheid van de straat.

En dan verwacht je een soort diepzinnige filosofie.

Ja, je denkt aan een spruk van Boedha of zo.

Maar op die grijze betonnen muur staat, met een dikke schloorde gestift.

Het leven is net een vriekandel, je moet hem zelf speciaal maken.

Ja, dat is zo ontzettend Nederland zo.

De stress valt direct van Ruben af en hij schiet gewoon keihard in de lach.

Maar vertel is waarom raakt zo iets absurd's?

Ons eigenlijk dieper dan een ofanger duur zelf heel poek.

Is dat niet gewoon de ultieme samenvatting van onze nuchterheid?

Absoluut, het is weer die pattern interupt.

Je bent boos en gefrustreerd, je ego is helemaal opgeblaserd door dat kleine probleem van die metro.

En dan vergelijkt iemand het complexe leven met een vette frituursnak.

Het slaat alles plat, eigenlijk.

Ja, het haat de zwaarkte er direct vanaf.

Een zelfvel boek leemt jouw probleem bloedserieus wat je ego alleen maar voet.

Deze muur tekst dwingt je tot relativeren.

En de kernbootschap is ook nog geswaar.

Je bent zelf verantwoordelijk voor je eigen perspectief.

Je moet inderdaad zelf de slingers op hangen.

Of de curie toevoegen in dit geval.

Mooi gezegd, zelf de curie toevoegen.

Als we alles even samenvatten, we hebben een flinke reis gemaakt door deze verhalen.

Ja, van de geracht in Amsterdam tot een koud mag er zijn in eind over.

We zagen hoe de vriendelijkheid van een lange Nederlander, de toerist Karim de harmonie van de stad liet zien,

hoe een analoge lens liefde kan vastleggen.

Maar we zagen ook de scherpe, pijnlijke contrasten.

De empathiek loofd tussen de politiek en de realiteit op de werkvloor.

En beleerde dat een augurk in de ochtend, een nieuwpark,

of een belachelijke muur tekst over een vrikandel, de perfecte remedi kunnen zijn voor een vastgelopen perspectief.

Alles valt of staat met hoe je ergens naar kijkt.

Precies, je creëert je eigen realiteit elke dag weer.

En dat breng we bij jou de luisteraar.

Denk vandaag is over het volgende na.

We hebben net gehoorde al gerijnse toerist Karim schoonheid zag in dingen die voor ons voorkomen normaal zijn.

En hoe wil hem, met zijn camera, ook had voor het kleinste, liefdevolle detaar dat andere ontging.

Een frisse blik zeg maar.

Ja, dus stel je voor als er vandaag een toerist met een frisse blik of een fotograaf met ook voor detaai jou zou volgen in je dagelijks routine,

welk prachtig uniek detaai van jou eigen leven zouden zij dan zien.

Iets dat jij op dit moment compleet negiert of als vanzelfsprekend beschouwd.

Dat is een hele goede vraag.

Welk deel van jou dagelijksen, zo genam de saai-African del, is stiekem al lang speciaal als je maar goed genoeg zou kijken.

Bedankt jezelf dat je de tijd hebt genomen om mee te duiken in deze bronnen en bedankt voor het luisteren. Tot de volgende.