Jouw week in het Nederlands: 17 t/m 24 mei

Waarom ben je eigenlijk banger voor een eenvanderen abstracte,

verzone drone aanvall uit Cuba?

Dan voor een auto die in de volle zon staat geparkt in je eigen straat.

Ja, dat klinkt als een redelijk absurdervraag, geef ik direct hoe?

Het klinkt zeker absurd, maar het is eigenlijk de perfecte samenvatting

van wat we vandaag gaan bespreken.

Welkom bij deze uitgebreide analyse,

speciaal voor jou als luisteraar,

waarin we een hele stapel ja schijnbaar losse verhalen gaan doorspitten.

Klopt helemaal.

We hebben echt van alles liggen vandaag.

Het variëert van een marktkope man die staat te vernikkelen in de regen

tot een peperdure ruimte-teleskope.

En van het actuele nieuws tot een bloedstollende, levendzreddende actie in Spanje.

En wat hier zo fascinerend dan is, is dat al deze bronnen samen,

als je ze te minst de samenvoert, een prachtige spiegel vormen.

Een spiegel voor onszelf bedoel je?

Precies.

Ze laten haar scherp zien hoe wij mensen omgaan met verwachtingen,

met angst, met krisis en met het grote plaatje.

Onze missie vandaag is echt om te ontdekken hoe we navigeren door een wereld

die helemaal vol zit met prikkels.

Oké, laten we dit eens uitpakken, want dat is nogal wat.

Laten we meteen duiker in die gigantische kloof tussen het nieuws

dat we consumeren en onze directe realiteit.

Heel goed beginpunt.

Want we zien in de bronnen hoe nieuws onze verwachtingen kleurt.

We hebben een prachtig voorbeeld uit Groningen.

Het gaat over Johan.

Het is een koude zaterdag ochtend en Johan leest op zijn telefoon over een gigantisch,

lawijige protest dat op het grote pleins op plaats vinden.

En dat protest gingen over nieuwe overheidse regels, toch?

Ja, ik zarkt.

Nieuwe overheidse regels over mensen uit andere landen.

Dat stond zo in het bericht.

Dus Johan helemaal opgevokt verwaaag gaos.

Hij fietsten naartoe in de kou helemaal klaar voor een grimmige sfeer.

Maar de realiteit?

Die was iets minder filmisch, gok ik.

Het plein was nagenoeg leeg.

Er stonden letterlijk 10 kou kleumende mensen met wat cartonnenborden.

En het mooiste detail is nog wel dat een van die actiefoerders gewoon zijn buurman Peter was.

Oh fantastisch.

Ja, en ze keken elkaar aan in die kou beswoten de actie te staken

en gingen vervolgens gezellig samen koffie drinken.

Ze zaten vijf minuten later aan een versen appeltuurd bij de warmebakker.

Kijk, en dit is dus waar het nieuws werkt als een soort lachspiegel.

Een lachspiegel, hoe bedoel je?

Nou, het maakt de wereld buiten, onnodig groot en eng.

Ons brijn is evolutioneer geprogrammeerd om constamp gevaar te scannen.

Dat deden we vroeger op de zafanden en nu doen we dat via ons telefoons.

Maar die echte, menselijke verbinding, zoals koffie drinken met je buuren,

dat is eigenlijk het tegengift voor die abstracte angsten.

En toch laten we ons zo makkelijk op je te doen door die schermen.

Dat zie je ook in een ander verhaal. Dit keer uit Harlem.

Johan, weer in Johan, of misschien dezelfde, dat laten de bronnen in het midden.

Johan leest een vreselijk krantenbericht.

Over die voetbaltrainer nemen ik aan.

Ja, een trainer die stiekem kinderen filmde in de kleedkamer.

En Johan schrikt zich wezenloos,

wat haar maakt zich direct enorme zorg om zijn 10-jarige zoon Tim.

Die voetbal daarop de klop in Harlem.

Volledig begrijpelijke reerksie van een ouder natuurlijk.

Zeker, maar dan spreekt hij op de club met manager Peter.

Peter staat daar in een opvallende rode jas.

En Peter stelt hem heel simpel gerust.

Er gelden hier superstrengereegels, niemand, maar dan ook echt niemand,

mag een telefoon mee naar beneden nemen. Ook trainers niet.

En wat gebeurt er dan bij Johan?

Johan kan direct ontspannen.

Hij drinkt koffie langs de lijn met een warme stroop waafel erbij

en ziet zijn zoon Tim een prachtig doelpent maken.

Die abstracte angst was in één klap weg.

Precies, dat komt door dat lokale duidelijke regels direct inspelen

op ons gevoel van controle.

Het nieuws is onkontroleerbaar,

waar de regels van de lokale voetbalclub die kun je overzien.

En dat brengt ons bij het bizarste verhalen uit deze sectie.

Johan leest een internetverhal over Cuba.

Cuba zou honderden drones van die kleine vliegende machine's

naar de Amerikaanse staat Florida willen sturen om daar problemen te maken.

Terwijl dat door de cubaanse leiders stelig wordt ontkend.

In de daad, die ontkennen het volledig.

Maar goed, Johan leest dat in Delft.

Zijn vriend Peter komt langs,

wordt het verhaal en lagt dat nepnieuws gewoon keerd weg.

En waarom lacht hij het weg?

Omdat hij zelf net een nieuwe aankoop heeft gedaan.

Een eigen, zwaartselvren drone,

hij gaat er niet naar Amerika mee vliegen,

nee, hij test dat ding gewoon braaf boven het gras in Johanstuin.

Hij wil in de toekomst wat mooie foto's maken van de bossen en van Delft.

Geweldig. En daar zie je het weer.

Waarom zijn we zo bang voor schermen?

Omdat we de kontext missen.

Zodra iets tasbaar wordt zoals die zwaartselvren drone

in de eigen tuin verdwijnt de dreiging.

Dus de oplossing of in ieder geval de geruststelling

is vaak letterlijk op straat of bij de buur te vinden.

Maar hier is waar het echt interessant wordt.

Want we hebben het nu over crisisen in ons hoofd,

aangewakkerd door nieuws.

Maar wat als je geconfronteerd wordt met een fysieke crisis in je dagelijks leven?

Dan vraagt dat om een compleet andere mindset.

Precies. We hebben twee soorten van dat soort fysieke uitdagingen

in onze notities staan.

Laten we beginnen in maastricht.

Kaas verkopen Johan, we blijven even bij Johan,

staat op een regenachtige maandag op de markt.

Het is koud, z'n handen zijn helemaal rood

en hij verkopen echt helemaal niks.

Behalve aan één persoon geloof ik.

Klopt. Behalve wat oude kaas aan zijn stankland,

meneer Visser, die met een zwarte paraplu in de regen staat.

Het is ellendig.

Johan kijkt op z'n telefoon en ziet dat de kans op neerslag

pas vanaf donderdag weer klein is.

En dan schiet hij een paniek?

Totaal niet. Hij past de levens less geduld

is een schone zaak toe, hij accepteert het en wat denk je?

Op donderdag schijnt de zon uit een knolblauwe lucht,

hij vrouwlijke liedje, het plein strand vol met blije mensen,

en hij doet gewoon goude zaken.

Kijk veel mensen denken dat geduld een soort passieve toestand is,

een beetje niks doen.

Maar psychologisch gezien is geduld hier een form van actieve acceptatie.

Actieve acceptatie?

Ja, het is het actieve accepteren van dat wat je niet kunt controleren.

Je kunt boos worden op het wereld, maar dat kost alleen maar energie.

Johan bewaart die energie voor donderdag.

Oké, Helder, maar dan breng ik nu een tegenstelling in.

Want de regen kun je niet wegpoedzen, dan moet je gewoon op wachten,

net zoals een server wacht op de perfecte golf,

maar wat als de crisis actie eist?

Dan kun je met geduld alleen niet zoveel inderdaad.

Precies, en dat zien we in Danhaag,

Mark viet zonder dag naar de flat van zijn vriendin Liza.

Hij gaat er helpen met verhuizen.

Hij staat binnen en de flat raakt enorm naar schoonmaakmiddel,

en staat harde muziek aan, maar de camera is echt,

nou ja, Liza noemt het een grote verhuiskrisis.

Ik kan er iets bij voorstellen,

soms ga als waar je gewoon niet weet waar je moet kijken.

Het was een totale banden.

Overal dozen, zwarte velden zakken,

en overal boeken over de vloer.

Als Mark hier gaat zetten wachten zoals de kaas verkopen,

verdringt hij in de troep.

Exact.

Maar Mark raakt niet in paniek.

Hij haakt het problem in stukjes.

Hij zegt, we doen eerst de zware boeken en Danhaap past te kleren.

Ze maken nog lollom ook,

ze lachen om een leelijke trui die weg gaat,

en Mark zet voor de grap een oude zonembril met grote glazen op.

Maar door Liza hem een clown noemd, ha ha.

Precies dat, ze houden de sfeer erin,

en als de vloer uiteindelijk weer leeg is,

een virus in het door twee grote pizza's met extra kaas te bestellen.

Hoe werkt dat hakken in stukjes mentaal?

We noemen dat psychologisch het stellen van mikrodoelen.

Als je een enorme gaal ziet, raakt je brein over belast.

Je krijgt last van beslissingsmooiheid en verlamming.

Je weet niet waar je moet beginnen, dus doe je uit puur zelf behoud,

maar even helemaal niks.

Dus door de focusen op alleen de boeken?

Ja, door de gaals terug te brengen naar,

we doen alleen eerst de boeken, elimineer je die verlamming.

Je geeft je brein een halbare taak.

Het is de ultieme actiestrategie tegenover de acceptatiestrategie

van de kaasverkoper.

Mooi contrast, maar we gaan nu van deze allerdaagse problemen regen en verhuising

naar het absoluutte extremen uitesten.

Ja, we gaan de bereten van het menselijk kunnen in.

In de daad, soms kun je niet wachten,

soms kun je niet even rustig een planetje maken of mikrodoelen stellen,

soms is het een kwestie van seconden.

En aan de andere kant van het spectrum werken we soms aan dingen die

letterlijk miljoenen jaren in beslag nemen.

En dat thond echt de absurde bandbereten van ons handelen aan?

Absoluut.

Laten we naar die kwestie van seconden gaan, in Valencia, Spanje.

Een brond vertelt het verhaal van Rick over een jonge Nederlander genaamd Lucas.

Het is jullie, het is bijna 40 graden, Lucas is van hopig op zoek naar een beetje schaduw.

Met die temperatuur is dat geen overbodige luxe.

Nee, klopt.

Maar dan hoort hij ineens geheel.

Het komt uit een geparkeerde rode auto die vol in de brandende zon staat.

Binnenin zit een bezweed meisje van een jaar of twee, drie oud en de duren zijn op slot.

Levensgevaarlijk.

Een auto wordt op zo'n moment echt letterlijk en over.

Ja, Lucas weet dat.

En hij aanzeld dan ook geen seconden.

Hij rend naar een nabijgelege tuin, pakt een zware steen en slaat direct te vooruit in.

De hitte slaat hem tegemoed als hij de auto opent.

Hij halt het kind eruit en geeft haar koud water in de schaduw.

Ongelofelijk krachtig hoe instinctief iemand dan handeld.

En het bizarre is, na 5 minuten komt de moeder uit een apotheek aanrennen.

Ze dacht dat even 5 minuutjes welkom.

Lucas geeft haar een onzettend strengen, maar heel belangrijke waarschuwing.

Laat nooit een kind in een warme auto achter.

Ja, dat lijkt met de enige juiste reactie op zo'n moment.

Maar denk daar zover na.

Aan de ene kant slaat Lucas in een fractie van een seconden met een zware steen,

een ruit in om een leven in het hier en nu te redden.

Bam, actie.

En aan de andere kant?

Aan de andere kant hebben we een verhaal uit Arnhem.

Liza en haar collega Tom.

Tom loopt daar in een witte jasgrond in een speciaal ruimte museum.

Ze werken aan een peperdure, zilverend telescope,

een soort gigantische camera die volgende maand met een sneller raket naar de ruimte gaat.

En wat is het doel van die missie?

De zoektocht naar een tweede aarde.

Ze willen kijken over ergens planneten zijn met blauw water en planten.

En alles moet perfect zijn.

Een pipklein fout je in de ruimte en het is fatale voor de missie.

Dus elk groen lampje wordt urenlang bijna obsessief getest op hun kleine computer.

Wat een waanzinnig detijwerk moet dat zijn.

En tijdens de lunch, Tom een rode appel-eet en Liza een broodje kaaswerk werkt,

maakt Tom een grapje.

Hij zegt dat hij toch liever in Nederland blijft vanwege de lekkere stroopwavels.

Want en hier komt het die reis naar zo'n planeet zou miljoenen jaren duren.

Miljoenen jaren?

Ja, dus aan de ene kant hebben we Lukas die in één seconden beslest.

En aan de andere kant, Tom en Liza die urenlang naar groene lampjes staren voor een missie

die letterlijk miljoenen jaren kan duren.

Hoe reim je dat?

Dat is echt prachtig.

Het antwoord zit hem in het woord, schaal.

De mens is eigenlijk volstrekt uniek op deze planeet vanwege die flexibiliteit.

We hebben een instinctief, rasend snel systeem voor akute overlevingsituaties.

Zodat we meteen die eruit in slaan.

Ja, ons brein zet dan in één klap alles op scherp,

zonder na te denken over de consequenties van het kapotmaken van de auto.

Maar we hebben tegelijkertijd het enorme intellectuelig geduld

en het abstracte denkvermogen om complexe machines te bouwen.

Voor vragen die we misschien nooit beantwoord krijgen.

Precies, tijdens ons eigen leven gaan we de resultaten van die telescope misschien wel nooit zien.

En toch bouwen we een.

Die mentale bandbreten is ongekend.

Wat een reis hebben we gemaakt door deze artikelen.

Het is echt fascinerend als je alles bij elkaar pakt.

Wat neem jij er vooral uit meeden?

Nou, de wereld in het nieuws lijkt zo vaak geautisch en dreigend.

Maar als we kijken naar onze directe,

fizike acties op dat micro-niveau,

we drinken koffie met een buurman waar we het niet mee eens zijn over het asiel.

Sorry, over de regels.

We helpen elkaar met opruimen door het in stukjes te hacken,

of we handelen rasend snel in een noodsituatie met een warme auto,

dan blijkt dat we eigenlijk verrassend via krachtig zijn.

We kunnen veel meer aan dan ons bangenbrijden ons soms willen laten geloven.

Exact. En daarmee zijn we aan het einde gekomen van deze sessie.

Maar ik wil jou, de luisteraar, nog met één gedachte achterlaten.

Iets om vandaag nog eens rustig over na te denken.

Ik ben heel benieuwd.

Maar vraag je zelf vandaag dit is af.

Bestet je niet stiekem veel te veel energie aan macro-problemen waar je helemaal niets aan kunt doen?

Dat is een hele goede vraag.

En vergeet je daardoor misschien niet te spreken wortelijke ruite in te slaan of appeltaar te eten

bij de problemen die zich recht voor je neus in je eigen straat afspelen?

Denk dat maar eens over na.

Bedankt voor het luisteren en tot de volgende keer.