Jouw week in het Nederlands: 7 t/m 14 juni

Alles ziet er op papier echt perfect, logisch en evicent uit, toch?

Ja, echt zo'n geolide machine, waarover elk detaai is naagdacht.

Precies, de draagmuren staan op de juiste plek, de luchstromkloppen helemaal.

Maar dan zit je er echt de levende mensen in en die raken dan een toegangspas kwijt

of die proberen de thermostaten voor zeer omdat ze het gewoon koud hebben.

En dan begin die perfect ontwerper machine op een zaan alle kanten te knorchen.

Jeast, en dat is exact waarom we jou vandaag meenemen in deze nieuwe, diebgande verkennen.

Welkom.

We duiken vandaag in een flinke stapel alle dagse Nederlandse verhalen die we van Reddit hebben gehad.

En die hebben allemaal één fascinerende rode draad.

Ja, de bodzing tussen de gewone mens en het systeem zeg maar.

Ja, exact.

Of dat nou valende overheidstechnologie is, of bizarre burokratie, of de harde wereld van het internet.

We gaan het hebben over de overheid die zelf met IT gaat knutselen.

Een leger dat superschurken in Heurt en hoe een simpel kop koffie het soms kan winnen van de donkers te kanten van het web.

Ik beloof je, na deze verkennen kijk je echt met hele andere ogen naar onze burokratie.

Laat we meteen beginnen in Zwolle.

We hebben het verhaal van Jeroen.

Het is een ontspannenzaterdag oogtend.

Hij zit aan de versekoffie met zijn vriendin Mila en hij wil even heel snel inloggevier de digi-dee app.

Gewoon even een simpel ID-check doen.

Ja, precies.

Maar die rust is dus direct weg.

Hij pakt zijn paspoort, houdt zijn telefoonertegen aan voor zo'n NFC-skenn en hij krijgt een grote rode melding op zijn scherm.

Apparaat is de oud.

Oh wow, en hij konden dus niet verder?

Nee, hij konden die scan niet doen en was meteen voor oordeeld tot de oude wetsen langzame SMS-kode.

Maar dit is het bizarren Jeroen, heeft helemaal geen antieke telefoon.

Nee.

Hij heeft een Samsung A-54, hij draait gewoon op Android 16, versie 6.18.1 geloof ik.

Hij is best suiner, ze spullen zijn gewoon up to date.

Dat is inderdaad, best wel gek, ja.

Je stuit hier dus echt op de harde grens van die zo genaamde digitale burgerplicht.

Ja, en ik vraag me dan hard op af.

Hoe kan de overheid aan de ene kant hameren op duurzaamheid, weet je wel, op e-waste, verminderen?

Maar tegelijkertijd plakken ze een soort snoeie harde digitale houdbaarheidsdatum op perfect werkende telefoon.

Geloopt.

Het is toch als of de gemeente zegt, naja, je fiets is drie jaar oud, dus we hebben besloten dat je het fietspad gewoon niet mag.

Waarom bouwen ze zo iets?

Nou ja, dat heeft dus alles te maken met hoe IT-systemen bij de overheid, met risico en aansprakelijkheid omgaan.

Ondwickelaars van veiligheidsapps, zoals een digidee werken eigenlijk vanuit een Zero Trust-model.

Zero Trust, dus niemand vertrouwen eigenlijk.

Precies.

Elke iets ouderige chip, elke hardwareversie die niet echt 100 procent gegaranteren de allernieuwste cryptografische standaarde heeft,

wordt door dat systeem meteen gezien als een kwetspaarheid.

Dus in plaats van de app zo te bouwen dat hij effectibel mee omgaat?

Ja, kiezen ze voor de weg van de minstewerstand voor de beheerders.

De verantwoordelijkheid wordt gewoon bam volledig bij de burgergelegd.

Jij moet maar een nieuwe telefoon kopen, anders ben jij een veiligheidsrisico.

Bizar, ze decke zichzelf dus in, maar sluiten de burger buiten.

Absoluut, maar als je denkt dat dit frustrerend is, dan moeten we echt de lijn even doortrekken naar een ander overheid-systeem.

Nog veel groter, de belastingdienst.

Oh je.

Ja, we lazen het verhaal van Johan.

Johan is een bakker in Delft, echt zo'n kleine ambachtelijke bakkerij, de geur van Kaniel Brootjes,

maar hij zit daar enorm te zweten achter zijn trage grijzen laptop.

De beruchte BTV-ageefde neem ik aan.

Precies.

Hij zit de stoie met dat portaal.

En toen kwam zijn vriendin Zannen langs in een opvallende fel gele regias.

En Zannen is toevallig een IT-speciaalist bij de belastingdienst.

Oké, dat is een handig contact om te hebben.

Nou, zo'n nieuws.

Ze vertelde dat de belastingdienst heeft besloten om het beheer van dat gigantische BTV-systeem

niet meer door externe bedrijven te laten doen.

Ze gaan het, om geld te besparen en de controle terug te pakken, helemaal zelf bouwen en beheeren.

Wacht even, ze gaan de IT voor de BTV zelf in huis doen.

Ja, en Johan's reactie was echt goudwaard.

Hij baarste gewoon in lachen uit.

Hij zijn letterlijk.

Jullie hebben al moeite met simpelen briefesturen.

Laat staan dat jullie een gigantisch IT-systeem kunnen bouwen.

Ik snap die man helemaal.

Ja, toch?

Hij slot zelfs een deal met haar.

Ze krijgt elke week een gratis krossantje als het ze wel lukt, zonder dat alles instort.

Nou, dat krossantje kan niet waarschijnlijk nog heel lang in zijn vitrine laten liggen.

Maar even serieus is die scapsus van Johan niet gewoon voorkomentrecht.

Zeker.

Kijk, dit is de paradoks van onze iëoverheid.

Ze willen de absoluut te controlen, te halen ze alles naar binnen, maar ze kan bedaar met een gigantische technische schuld.

Technische schuld, wat bedoel je daar precies mee in deze context?

Nou, systemen van de belastingdienst zijn door de decennia heen gebouwd, op lagen en lagen van oude koden.

Vaak draait er nog spul uit de jaren 80 of 90 ergens op de achtergrond.

Wow, de jaren 80?

Ja.

En bovenop die verouderde fundering moeten ze dan constant, nieuwe superkomplexe belastingregels bouwen.

Regels die bedacht zijn door politici die vaak geen enkel benul hebben van software.

Als je dat allemaal zelf wil gaan beheeren, trek je echt een doos van pandora open.

Maar dat roef bij mij dan wel meteen een heel logische vraag op.

Kijk, als de overheid al die commerciale bedrijven eruitgooid en het zelf wil gaan beveiligen,

waar halen ze in vredes naamde mensen vandaan.

Dat is inderdaad de grote vraag.

Ik wil de overheid staat in deze krapenmarkt nou niet bepaald bekend als een hippe tegwerkgever, toch?

Nee, exact.

En dat brengt ons bij een heel grappig tafel riel, op een koude november ochtend in het kralingse bos in Rotterdam.

Oh ja, het verhaal van Lotte en Bram.

Ja, die waren daar met dikke schijls om en kouahanden Pokémon Go aan het spelen.

Pokémon Go, spelen mensen dat nog?

Blijkbaar en Bram las op zijn telefoon net een stuk in Dagblad Trouw.

Het gingen over dat het Nederlandse leger, de Vensiedus, een nieuwe militaire tak voor cyberveiligheid aan het opzetten is.

En ze gebruikte daar een team rocket thema voor.

En voor de mensen die het niet kennen, team rocket, dat zijn toch die slechte rikken uit de Pokémon serie, die superscheurken.

Ja, precies de iets wat lagwekkende bedkijs.

Maar goed, Lotte en Bram lopen daar door het park.

En ineens zien ze op het gasveld gewoon een gigantische zwarte tent staan met een enorme rooje air erop.

Echt waar?

Je bent bos.

Ja, om rinkt door jonge militaire in strakke zwarte truien die gewoon vleuiers aan het uitdelen zijn voor IT-functies bij de Vensied.

Bram kon niet laten en ript die bekende catchphrase naar ze iets van, maak jullie er klaar voor problemen?

O, briljant en wat zijn ze?

Zo militaire reageerde, bloed serieus met de volgende regel uit die serie.

En wij maken het dubbel zo erg.

Dat is best een bizarre wervingscampagne.

Wel genial bedacht.

Het is echt een briljant staaltje acimetische werving, complain met van die zwarte volders en alles.

Maar wacht even hoor, mag ik hier heel even kritisch op zijn.

Jawor, ga je gauw.

Kijk, we hebben het over defensie.

Het leger dat ons land moet beschermen zeker in deze tijd.

En zij identifiseren zich dan letterlijk met de bad guys uit de video game om er kool te lijken in een park.

Is dat niet een enorme risico voor de gelovenaardigheid van defensie als serieus institut?

Je hebt amateuristisch, maar je moet heel goed kijken naar wie ze zoeken.

Ze hebben red teaming experts nodig.

Dat zijn hackers die je eigen systeem aanvallen om gaten te vinden, toch?

Precies.

En een tophacker kijk dwars door zo'n strakken traditionele militaire wervingsvideo heen.

Dat ademt alleen maar regels en hierarchie.

De hackerskultuur draait juist om het breken van regels.

Dus door in de rol van de scherkte kruipers spreken ze echt de taal van die doelgroep.

Ze laten zien, we zijn misschien bureaucratisch, maar hier is een speeltuin waar je legaal de boel mag slopen.

Ah! Dus ze gaan fysiek naar een plek waar gamers zijn het park, omdat de normale vakituren op werken voor Nederland.nl nooit gaat werken.

Precies dat? Het laat eigenlijk zien hoevan hopig, maar de gelakertijd hoe innovatief de zoektocht naar digitaal talent is geworden.

Dus defensie is best creatief met regelsbouwen om mensen te vinden.

Maar wat als diezelfde creativiteit met regels wordt gebruikt om kwetsbare mensen juist buiten de boten laten vallen?

Hoef! Ja!

Nou maken we even de overstap van IT-systemen naar juridische systemen en dan komen we bij het verhaal van Martin.

Ja, dat was echt een peinelijk verhaal. Martin is 42, een bouwvakker uit Harlem.

Hij hebt een zware rugoperatie gehad. Hij is inmiddels al bijna twee jaar ziek en dat zware fysieke werk gaat hem gewoon nooit meer lukken.

Nee, en dan treedt in Theorie de wet in werking.

De twee jaar ziekte heeft Martin recht op een ontslag vergoeding, een transitievergoeding.

Het gaat in zijn geval om 17.000 euro.

Geld dat echt cruciaal is om zich te laten omscholen voor laten we zeggen een kantorbaan.

Maar dan komt aan noek langs, zij is van de vakbond en ze brengt nieuws uit dan haar dat goed in het eten gooid.

Klopt. En let op, we bespreken dit puurveitelijk hoe het Indie redditpost stond.

De overheid heeft namelijk de compensatie gestopt.

Eerst kregen werkgevers die 17.000 euro vergoed van de overheid, maar nu niet meer.

En wat is het resultaat in de praktijk? De werkgever ontlaat de ziekewerknemer simpelweg niet.

Exact, ze houden het contract slapend.

Slapend, ja. Martin blijft in dienst op papier, maar omdat hij al twee jaar ziek is, hoeft de baas geen salaris met te betalen,

hij krijgt dus 0 euro, maar omdat hij niet vormel ontslagen is, krijgt hij ook die 17.000 euro

omscholingschalt niet.

Hou zit echt in een soort juridisch vage vuur, te kan geen kant op.

Maar mag ik even inleven in de werkgever hier.

Vanuit het bedrijfbekeken is dit niet gewoon een hele logische overlevingsreaktie op een veranderende overheidregel.

Je dwingt een bedrijf er ook niet om de huur te betalen voor een pand dat ze helemaal niet mogen gebruiken.

Plotseling moeten ze 17K uit eigen zak betalen.

Je hebt helemaal gelijk.

Financieel gezien is het heel rationeel, maar dat toen nu precies aan dat systeemen geen spatje en patie hebben.

De overheid schapt een regel om de begroting te dichten, het bedrijf reageert daar financieel gezien heel rationeel op.

En wie is de duppen?

De individuele burger.

Juist.

Dit is de rauwe werkelijkheid achter die teorie op papier.

Het systeem optimaliseert zichzelf en maarten is de collateral damage.

Dat is best keel eigenlijk.

Technologische en juridische systeemen kunnen ons koud en machteloos achterlaten.

Maar het wordt pas echt koud als we het hebben over het systeem van het internet, waar algoritmes en anonymiteit helemaal de tonen zetten.

Zeker, dat zag je heel sterk in het verhaal van Jasper.

En ook hier, we rapporteren uit sluitend feitelijk wat in de bron stond.

We nemen hier absoluut geen politiekstand.

Nou, precies, het gaat ons om hoe het systeem werkt.

Jasper is een transgender man en hij zit op een regenachtige dag in een gezellig haagscafé.

Het luikt daarna appeltaart en caneeel echt heel warm en knus binnen.

Maar dan opent hij tegen beter weten in Reddit.

Ja, het beruchte Doomskrollen.

In de daad.

Hij leest de nieuwsbericht over transgender zorg en rechten.

En hij is krolt naar de reacties.

En hij leest er allemaal ongeïnformeerde reacties, gemeengrappen en mensen die claimen dat zijn identiteit een trend is.

Dat doet een enorm veel bijn.

Het geeft hem het gevoel dat zijn hele bestaangoon wordt ontkend door die anonymen stemmen.

En de vraag is dan natuurlijk, waarom blijf je dan toch lezen?

Precies.

Ik vergleichen het een beetje met jezelf vrijwillig bloodstellen aan een digitale storm,

terwijl je gewoon lekker binnen kunt blijven bij de kagel in dat café.

Waarom zoeken we die donkere wolken toch altijd op?

Omdat het systeem daarop is gebouwd,

al die platformalgeripmes reduceren ons simpelweg tot data.

Ze willen maar einding, retentie, tijd op de pagina.

En het algerip me weet niet wat etiek is.

Het weet alleen dat extremen, peinelijke reacties jouw vast houden.

Het wakkert in emotie aan.

En dat werkt.

Dus Jasper Sprijn is eigenlijk letterlijk de brandstof voor het verdient model van dat platform.

Exact.

Dat is de keelheid van het systeem in zijn puurste vorm.

Maar gelukkig kwam daar zijn reddingbinnen lopen.

Ja, zijn vriendin Mila.

Dezelfde Mila uit het eerste verhaal weer herkendbaar aan die velgeel regio's.

Ja, zij doorbrekt echt die digitale negativiteit.

Ze stopt die fysieke werkelijkheid binnen en zegt eigenlijk tegen hem,

die mensen op dat koudenscherm die kennen jou niet.

Het kennen jou niet, ze kennen jou levensreis niet.

En dan sluiten ze de app en delen ze samen stuk apelt uit.

Dat vond ik echt een prachtig contrast.

Het is het ultieme symbol, die velgeel regio's op zo'n grijze dag.

Het laat zien dat we alle systeemen of het nou dishidee, de belastingdienst,

slapende contracten of reddit algoritme zijn,

dat we die kunnen overstijgen door in de echte wereld te stappen.

De mens is het enige antigift tegen de machine.

Wow!

Nou, als we dan de lijntjes even elkaar verbinden voor jou als luisteraar,

we begonnen vandaag in Zwolle met een koppige, uitsluitende digideb.

Toen reisde we via ander koffer militaire in Rotterdam

naar een kille arbeidswet in Harlem en we eindigte bij een warme appeltaart in Den Haag.

Best een reis eigenlijk.

Zeker.

En de conclusie is toch wel heel helder.

In een wereld die steeds meer gedreven wordt door onpersoonlijke systemen en koudenschermen

is de menselijke connectie ons allerbelangrijkste anchor gebleven.

Absoluut.

En dat breng me eigenlijk op een gedachte om nog even zelf verder over na te denken,

los van de verhalen van vandaag?

Overtel.

Als je kijkt naar hoe overheden, wetten en het internet on steedsvaker probeer het te reduceren

tot slechts een data set of een anonym profiel,

zal in de toekomst het simpelweg hebben van een echt offline leven,

onvindbaar, ongeïdentificeerd en gewoon menselijk misschien wel de allergrootste form van luxe worden.

De luxe van het onvindbaar zijn.

Dat is een hele mooie gedachte om me af te sluiten.

Denk daar maar eens over na de volgende keer dat je weer een poesmelding krijgt.

Heel erg bedankt dat je met ons meeging op deze diepgaande verkening,

maar hopen dat je er iets van hebt opgestoken en tot de volgende keer.