Verdieping: 23 t/m 26 oktober

Ja, wat goeie vraag.

Dat doe ik eigenlijk bijna nooit meer.

Nee, precies.

De geur van een vers de tomatische soep of het geluid van zo'n typische klotsende Amsterdamse

gracht.

We rennen er eigenlijk altijd maar aan voorbij.

Absoluut.

We zitten zo vast in onze rutinus.

En het grappige is, je brijn is wat dat betreft eigenlijk een dramatisch legde archiefkast.

Dat is wel een eertreppende vergelijking, ja, toch.

Want kijk, het bewaard veiligde herinnering aan in de van de compleet Nuttelows-fietslampje,

dat je maand geleden je fietsdast vond.

Oh ja, herkenbaar.

Maar tegelijkertijd wist het zonder pordon een cruciële handgeschreven afspraak die je,

ik doe me wat vorige week aan je zelfs greeven.

Precies ja.

Dat onderscheid tussen wat we vast houden en wat we weghooien, mentaal gezien, is fascinerend.

Nou, en precies daarover gaan we het hebben in deze diep gaan de verkening.

We duiken in die bizarre kronkels van de menselijke geest en we gebruiken daar vandaag geen

zware, academische papers of enorme data sets voor.

Nee, gelukkig niet.

Dat is ook wel eens vervrisend.

Ja, toch?

Ja.

We pakken er vandaag twee ogescheinlijk simpelen, alle dagese observaties bij, twee verhalen.

En die staan eigenlijk bol van de verborgen betekenis.

En dat contrast tussen die twee bronnen vind ik zo sterk.

Ja, de ene speeltig buitenaf en de ander heel intiem binnen.

Het doel vandaag is om te ontdekken hoe die kleine, alle dagese momenten ons ontzettend veel kunnen

leren.

Over loslaten, ja.

Over opmerksamheid.

En over de manier waarop ons brein herinneringen, wel of niet verwerkt.

Oké, laten we dit eens uitpluizen.

We beginnen met dat eerste verhaal, de architectuur van de toevall.

Ja, dit is zo mooi voorbeeld van wat buitenaf gebeurt op het water.

Precies, schets het even voor jezelf.

Het is een zonnegezaterig middag, ergens in Amsterdam.

De verteller in de bron loopt langs de grachten.

En wat met daar zo in opviel, was echt het tempo.

Het vertragende element bedoel je?

Ja, precies.

Hij heeft nul haast.

Handel losjes in de zakken, zo'n halfvolle koffiebeker in z'n hand.

Het is echt een tegenovergestelde van hoe de meeste mensen zich door een stad bewegen.

Exact.

Boven hem heb je die strakplouwen lucht, de zon glinsen op het water, je hoort lachende toeristen,

het konstantige rinkel van fietsbele en de bron noemt ook heel specifiek de geur van versbrood

van de bakerij.

Gemengt met bloemen van een stalletje verderop.

Ja, dat is eigenlijk de ultieme zintuigenlijke overbelasting van een drukke stad.

Maar hij besluit dus om gewoon even doeloos rond te walen.

Hoe werkt dat dan in je hoofd op zo'n moment?

Nou, in de psychologie noemen we de manier waarop we al die prikels normaal gesproken negeren.

Habituatie.

Habituatie, ja.

Dus dat je dingen gewoon niet meer registreerd.

Precies.

Als je zo'n stad woont, hoor je die fietsbele en die toerist op gegeven moment letterlijk

niet meer.

Het wordt achtergrondruis.

Je brein moet wel, anders raakt het compleet overbelast.

Het is eigenlijk een soort overlevingsmeegendisme.

Absoluut.

Maar door dat dragen wandelen van deze verteller, door die hele ontspannenhouding, doorbrekt

die dat betrouw.

Hij creëert ruimte in zijn hoofd en zet de deuren van zijn waarneming echt even wagenwijd open.

En dan leunt hij dus over de reeling van een brug.

Hij kijk naar het water.

En hij ziet iets dat totaal niet in dat standaardplaatje van zo'n Amsterdam z'n geracht past.

Het nest van de meerkoet.

Ja, maar niet zo maar een nest, toch.

De bron beschrijft heel mooi dat het geen schattig bolletje van twijgjes is.

Nee, verdervan dat.

Het is meer een soort postmodernen constructie.

Het lijkt wel een modern kunstwerk.

Natuurlijk zitten er wat takjes in, maar die vogel heeft vooral stukken plastic, vlaar de touwen

en enorme brokjes piepschuim gebruikt.

En dat ligt er dan niet zomaar als een beeldafval bij.

Nee, dat is het bizarre.

Alles is echt uit just minisch juus en netjes op elkaar gestapeld.

Het is echt gebouwd.

En die meerkoet zit daar voelkomen ontspannen bovenop.

Echt dat zoveel ongelofelijk trots is op z'n eigen kreatie.

Ja, fantastisch.

Dit is eigenlijk de ultieme vorm van pragmatische architectuur.

Wie weet je niet?

Hoe bedoel je dat precies?

Nou, die vogelbouwd gewoon een huis met wat er is.

Terwijl wij mensen bij Raak had het compleet verstrikt in regels.

Oh, op die manier.

Ja, wij hebben bestemmingsplannen, welstandscommissies.

Ja, precies.

Wat die commissies die dan gaan bepalen of een baksteen wel de juiste kleur rood heeft.

En die meerkoetpakt gewoon een stuk piepschuim en denkt top.

Uitstekend isolatiemateriaal, hier ga ik wonen.

Ja, hij klinkt gewoon zo'n plek.

En de bron dus schrijft ook hoe een omstandereeg hier toch.

Een vrouw die naast de verteller staat.

Klopt.

De verteller zegt hart op dat het wel een expositie lijkt.

En die vrouw antwoordan heel droog is dat die vogel en ieder vast smaak heeft en wel een prijs verdient.

Geweldige reactie.

En het sluit ook naatloos aan bij een bredere context die in de tekst naar voren komt.

Namelijk de enorme ironie van de Amsterdamse woningmarkt.

Ja, vertel daar eens meer over.

Dat kontrast is echt schrijnt, he.

Nou ja, mensen staan letterlijk jaren op wachtleisten voor een huis.

Ze vechten zich kapot door hypothekenregels en regelgeving.

En deze meerkoet bouts zijn eigen viele.

Zonder enige bouwvergunning of wat vooroverleg met de gemeente dan ook gewoon midden in de gracht.

Echte soort gevereerde kraken.

Ja, zo zou je hem kunnen noemen.

Maar wat hier fascinerend is is niet alleen dat grappige kontrast, maar de impact die dit specifieke moment op de verteller heeft.

Ja, het zet echt iets in beweging bij hem.

Precies.

Door dit onverwachte kunstwerk te observeren, ervaart hij ineens dat stoppen en echt kijken leidt het een enorm gevoel van geluk eigenlijk.

Hij omschrijft dat de stad ineens veranderde in een klein museum.

Wow, dus door dat hij stopt voor iets stoms als een nest van piep schuim verandert zijn hele beleving van de religiteit.

Ja, hij vindt onverwachte schoonheid in de buiten wereld.

En dat vormt echt een gigantisch kontrast met het tweede bron die we vandaag bespreken.

Waar dit eerste verhaal gaat over het vinden van schoonheid buiten jezelf.

Gaat ons het tweede bron over het terugvinden van een mysterie in je eigen binnen wereld.

Dat is een perfecte brug, want we laten die zonig gezaden nog meer achter ons en de sfeer slaat in het tweede verhaal direct om.

Ja, het is een compleet andere setting.

We staan ineens in een stille, donkelijk keuken, het is avond en je ruikt die specifieke zware geur van tomatens op die in de gordijnis blijven hangen.

En het geluidste koor is ook heel anders, hè?

Total, geen lachende toeristen, alleen een klock aan de muur die tikt als een soort hard slag en een koolkast die af en toe lagen begint te bromen.

En dan is er die koude kop koffie.

Ja, de vertellen zitter aan met eiskoude koffie.

Hij zit er dus al heel lang te piekeren.

Hij was in de zakken van een oude jas aan het zoeken.

En hij vond eerst gewoon iets nuttig, toch?

Ja, de sleutel van de berging.

Die waren hij en ze vriendin, liken, al een weekwijd.

Dus zij is enorm opgelucht.

Wat heel logisch is?

Maar hij kijkt hartstikke zonbaar.

Want naast die sleutel vond hij in de jas zak ook een verkreuklbriefje.

En heel onsmakelijk een hart vastgeplakt dropje.

Ja, zo'n oude dropje, dat echt ene is geworden met de voering van je jas.

Maar dat briefje.

Daar staat dus op en ik citeren bronneven.

Donderdag, 20 uur, de sleutel ligt onder de broempot.

Niet vergeten.

En de kloe is natuurlijk?

Ja, het is in zijn eigen handschrift.

Ja.

Geschreven door hem zelf.

Maar ik vind dit dus echt beangstegend.

Is het niet vreselijk hoe ons eigen brein ontzoveel gek kan houden?

Hoe bedoel je dat beangstegend?

Nou, het is alsof je een voorsmilk van jezelf krijgt uit een parallel universum.

Jij kent je eigen letters, maar je hebt werkelijk geen enkel idee wanneer dit het geschreven.

Of voor wie?

Nee, de context is compleetweg.

En hij erg zich er zelf ook groene gelaan.

Hij herinnerd zich namelijk nog wel dat hij voorgemaat eenvonden stond fietslicht in zijn fietsstasvond.

Een detail van niks.

Maar dit briefje.

Deze er ook een schijne cruciële instruxie.

Dat is gewoon compleetweg.

Waarom laat dit hem niet los?

Waarom raakt hij hier zo door van de wijs?

Dat heeft alles te maken met het dynamiek tussen hem en zijn vriendin Likken.

Die in de bron heel mooi wordt beschrijven.

Likken is hier echt de nuchtere stem van de reden.

Ja, ze zegt toe iets van.

Ja, gooi het weg, je maakt je zorgen om niet.

Exact.

Voor haar is het gewoon een oud stukje papier.

Waarvoor hem actieveert dit wat we een sudderundige dachten noemen.

Een sudderundige dachten.

Wat houdt er precies, hè?

Dat is de onrust die ontstaat als we bang zijn dat we iemand hebben te leugesteld.

Of dat we iets cruciaals over het hoofd hebben gezien.

Onze hersenen haten open eindjes.

Hij raakt gefixiert op de implicatie van de tekst.

Niet vergeten.

Oh, dus hij denkt...

Ik heb iemand in de kou laten staan.

Precies.

Hij heeft er op een donkere donderdagavond iemand te vergeefst onder een bloempot staan zoeken.

Dat schuldgevoel, afdant de mogelijkheid van schuld verlamten.

Ja, de bron beschrijft het ook zo tasbaar.

Hij kijkt op een gegeven moment door het keuken raam naar buiten.

Hij ziet de gele driehoek van het licht van de straatland daar op de stoepvallen op zoek naar een bloempot.

Een bloempot die er niet is.

Nee, er is helemaal geen bloempot.

En de bron zegt het prachtig.

Hij vond wel de sleutel van de berging, maar hij zorgt eigenlijk naar de sleutel van de herinnering.

En dat is een zoek dat hij niet kan winnen.

Als we dit in een breder perspectief plaatsen zien hoe beide verhalen uiteindelijk om precies dezelfde menselijke worsteling draaien.

Nou, we oomgaan met het onverwachten.

Ja, beide verhalen gaan over het verwerken van onverwachten informatie.

Bij dat nest van die meer goed leidt het stoppen en observeren tot een soort verlichting.

Ja, dus dat werd dat kleine museum dat gelukse gevoel.

Precies.

Maar bij het briefje wijgert hij initial om het misterie te accepteren.

Hij klamp zich vast aan een onbeantwoorde vraag en dat leidt tot die mentale onrust in die stille keuken.

Dus wat betekent dit u eigenlijk?

Wat moet je hier zeg maar als luistera in vredes nou mee in een wereldvol informatie en prikkels?

Nou, de essentie, de conclusie is dat je soms gewoon moet accepteren dat niet alles een antwoord heeft.

En dat is ook het besluit dat de verteller uiteindelijk neemt.

Ja, het verdwijnt in de prullenbak.

Het misterie blijft onopgelost.

En dat is oké.

Het bestef land dat hij dat open eindje mag laten bestaan.

Ja, dat vind ik misschien wel de mooiste vergelijking uit het hele tekst.

De vragen mogen gewoon blijven hangen als een dropje in een oude jaszak.

Exakt.

Je weet dat het er zit, je voelt het misschien af en toe even zitten als je je hand in je zakt steekt.

Dus hard het kleedt een beetje aan de voeding.

Ja, maar je hoeft er niets mee te doen.

Je hoeft het niet op te eten of het ontleden, je laat het gewoon zijn.

En dat is een ontzettend krachtige les voor de luisteraar.

Als we dit allemaal samenvatten dan ligt er waarde van deze twee momenten echt in de bewuste keuze die je maakt.

De keuze waar je je aandacht opricht, ja.

Bezis.

De keuze om wel even stil te staan bij zo iets absurds en prachtig als het piepschui me nest van een meerkoet.

Om je te verwonderen.

En aan de andere kant te keuze om niet te blijven hangen in de onoplosbare ratels van gisteren.

Om die sudderende gedachte's los te laten.

En dat breng me bij een laatste, profissierende gedachte voor jou, de luisteraar.

Terwijl je zo meteen misschien de deur weer uitstapt.

Denk eens aan jouw eigen mentale jaszakken.

Ja, we hebben er allemaal wel een paar.

Precies.

Welk verkreukeld prijfje of welk onopgelost vraagstuk uit het verleden,

blijf jij maar met je meetragen dat je eigenlijk, laatweerlijk zijn,

vanavond nog in de prullenbaksel moeten gooien.

Mooie vraag.

En aan de andere kant?

Langs welk piezar alle dagskundstwerk op straat,

ben je vandaag straal voorbijgelopen.

Puren aan de lijn omdat je te veel haast had om echt te kijken.

Daar slijden ze bij kopskoop.

We missen ze zoveel door onze eigen haast.

Absoluut.

Dat was niet de val heren om deze inzichte vandaag met je te delen

en dit samen helemaal uit te pluizen.

Vond ik ook, was een mooi gesprek.

En we hopen dat je de volgende keer dat je over een brug fietsst of een oude jas aan trekkt,

even stil staat bij wat er echt gebeurt.

Dank je wel voor het luisteren en tot de volgende keer.

En we hopen op de volgende keer op de volgende keer op de volgende keer.