Verdieping: 28 t/m 30 oktober

de bezorger doet een dozenje handen en over de hele breed van het cartons

is het echt een gigantische velro de sticker.

Oh ja, met van die waarschuwingen erop.

Ja, met de tekst gevaarlijk materiaal of extreem breekbaar.

Levensgevaar.

Precies.

Je zegt je natuurlijk helemaal een ongeluk.

Je zet die doos echt super voorzichtig op de keukentafel, je hard klopt in je kiel en je

deur het ampere open te maken.

Wat heel logisch is met zo'n sticker.

Maar als je dan eigenlijk tochten afstandig belt om te vragen wat je een heem was naar moet doen,

klinkt er een diepe zucht aan de andere kant van de lijn en dan hoor je, oh dat,

maak je niet zo druk, jo.

Het is gewoon een nieuw t-service, waarom doe je zo dramatisch?

Dat is zo'n bizarre tegenstelling.

Exact.

Die totale bodsting zegt waar die kloof tussen een rond uit angst aan je eigen eteket aan de ene kant,

en een wereld die de inhoud vervolgens totaal bachtaliseerd aan de andere kant.

Dat is de kern van waar we het vandaag over gaan hebben.

Ja, wat het is echt een fascineerend fenomeen.

Welkom bij deze nieuwe, diepgande analyse.

Vandaag hebben we een heel specifieke missie voor jou, de luisteraar.

We duiken in een verzameling verhalen, voorkomstig van reddit en gebundeld in een recente nederland

staalige taalzamevatting.

En op het eerste gezicht zou je echt denken dat we twee compleet willen keurige bronnen bij elkaar hebben

geraakt, toch?

Zeker.

We kijken namelijk naar twee uitersten van menselijk gedrag.

Ja, want aan de ene kant hebben we een heel persoonlijk medisch verhaal.

Het gaat ook van specifieke hormoonandoening, PCOS, die wereldwijd miljoenen vrouwen treft.

En waar nu vanuit de medische wereld zelf de roep klinkt om de naam gewoon te veranderen.

En aan de andere kant?

Anandere kant hebben we een locou nieuws bricht, het Amsterdam, dat op het eerste gezicht bijna komisch is,

eigenlijk.

Het gaat over een vrouw die letterlijk op klaarlichte dag een boom in is gevlucht om aan de drukte

te ontsnappen.

Twee compleet verschillende werelden.

En digital medisch vorm en een of andere IEP in Amsterdam Oost.

Ja, klinkt als loszand.

Ja.

Dat zou je zeggen, maar de rode draad is ontzendsterk.

Bij de bronnen laten we in heel veel detail zien wat er gebeurt als wij als mensen compleet over

wel te raken.

Precies.

Hoe proberen we krampachtig weer gript krijgen om de realiteit als het ons allemaal gewoon even te

veel wordt?

Ja, we zoeken naar ruimte.

En we zoeken naar een manier om onze realiteit vorm te geven, of dat nu is door het herdefineer

van een zwaar medisch label, of door letterlijk de hoogte in te vluchten.

Laat we meteen beginnen bij dat eerste verhaal.

Goed plan.

De bron beschrijft het verhaal van Lena, een vrouw van zes en berg uit Rotterdam Zuid.

Ze zit thuis op de bank en ze start eigenlijk ja, compleet wezenloos naar een brief van haar

huisarts.

Nou, de moment van die brief openen.

Vreselijk.

Daarop staat een diagnose die ze net heeft gekregen.

PCOS.

Policissteus-ovarium-syndrom.

De mond vold is dat.

Echte.

En de tekst beschrijft heel treffend hoe ze in de sprekamer volledig dichtslogen.

De arts had wel verteld dat het een hormoonstornis is, waar de term zelfklok zo intimiderend

dat Lena stond weg was vergeten te vragen wat dat nou biologisch gezien voor haar eigen lichaam

betekende.

Wat zie je zo vaak gebeuren?

Oké, laten we dit eens uitpakken, want wanneer als patient een latijnse term van 5 lettergepen

hoort, neent je brian natuurlijk direct het ergstaan?

Ja, tuurlijk.

Policissteus-ovarium-syndrom.

Dat klinkt als iets levensbedrijgens waarvoor je per direct onder het mes moet.

Het klinkt als of je onmiddelijke naxie moet komen.

Maar als we dan kijken naar wat Lena vervolgens op redden leest over deze diagnose, stuit

op een gigantisch medisch misverstand.

Ken je ze uitleggen wat in je nabrosis aan de hand is?

Ja, heel graag, want dit raakt dus echt aan een funnement heel probleem in de medische wetenschappen.

Vertel.

Lena ontdekt op dat online vorm dat arts en wetenschappers zelf inmiddels toegeven dat de naam PCOS

eigenlijk wetenschappelijk incorrect is.

Wacht, ze hebben het gewoon verkeerd benoemd.

Ja, het is eigenlijk een historische vergissing.

Kijk, de C in PCOS staat voor cistus, maar we weten inmiddels dat de vrouwen die aan dit

centrum leiden, lang niet altijd cistus in hun eigen stock hebben.

Maar hoe krijgt ze iets dan in de eerste plaats zoonspecefieke na?

Heb je ze vroeger maar gewoon wat gegokt?

Nou, niet per seen gegokt, maar je moet even terug naar de jaren 30 van de vorige eeuw.

Toen deze aandoening voor het eerst werd beschreven door artsen zoals Stein en Levental.

Oké, 1930 dus.

Ja, toen hadden we natuurlijk nog geen avanceerde eeuw-apparatuur, of diepgaande kennis van

genetica en hormonen.

Nee, logisch.

Wat die arts de destijds deden was voornamelijk chirurgisch opereren.

Ze keken naar die eerstokken, zagen daar kleine, paarlachtige blaasjes zitten en noemde dat cistus.

Ah, van daar.

Precies, waarom noemden ze het een politiesteus-syndrom, veel cistus.

Maar met de technologie van nu weten we dus dat die blaasjes vaak helemaal geen echte cistus zijn.

Geen cistus in de zin van tumoren of gevaarlijke geswellen.

Exact, niet in de patologische zin van voort.

Het zijn eigenlijk gewoon onontwikkelde eeuw-blaasjes, of voliekels, die door een hormonale disbalans

zinpovecht niet de kans krijgen om goed te rijpen.

Ah, ha.

Dus het wordt sugereerd een heel lokaal probleem, cistus in één specifieke orgaan, tot eigenlijk iets heel anders is.

Helemaal.

Pseos is in de kern een endocrinologische en metabolische aandoening.

Het gaat over je hele hormonenhuishoudings zeg maar.

Oh, wow, dat is een weeselijk verschil.

Zeker.

Het is vaak sterk gelingt aan insulineresistenzien, waarbij je lichaam je bloedzuikerspiegel niet goed

kan reguleren.

Dat zorgt voor een enorme kettingreactie in je lijf.

Om even een bruggetje te slaan naar hoe ik zo iets voor me zie, is het vergelijkbaar met een thermostat

in je woongamer die de temperatuur gewoon verkeerd afleest?

Oh, dat is een interessante vertel.

De thermostat denkt dat het eiskoud is in huis, stuurt een paniek zinjaal naar de CV-ketel.

Die ketel gaat volle uitloeien en voor je het weet zit je zwetend in de kamer van 30 graden,

puur en alleen omdat het communicatie-systeem valt, niet omdat de ketelstuk is.

Dat is echt een briljante vergelijking.

Dank je.

En in het geval van PCOS is de CV-ketel, de productie van bepaalde hormonen, bijvoorbeeld de testelsteron,

dat dan compleet uit balansraakt.

En die disbalans zorgt voor symptomen door het hele lichaam.

En wat voor symptomen moeten we dan dan denken?

Dingen als extremen voor moeiteheid, ongewens de haargroei, haar het val op het hoofd,

onverklaarbare gewichtstoennamen en ook best vaak problemen met de vruchtbaarheid.

Dat is nog een wat.

Het is een syndrome, een complex web van symptomen en niet zo maar een op zichzelfstaande ziekte

van de ijerstrokken.

Maar de vraag ik maar eigenlijk af, is een zware naam dan niet ergens ook wel een beetje handig.

Dat is echt zo'n grote impact heeft op je hele systeem.

Weet toch juist een naam die serieus klinkt, zodat een huisarts direct een actie komt?

Het is heel logisch dat je dat denkt, maar in de praktijk zie ik me vaak precies het egenover gestelden.

En de brontext geeft daar een heel pijnlijk herkamer voorbeeld van.

Vertel.

Lena lees namelijk al die verhalen van andere vrouwen online en ze denkt op eenstruk aan haar eigen zus,

zannen, die dezelfde diagnose krijgt.

Oh ja.

En zannen werd door haar huisarts min of meer gewoon afgewinpelt.

De arts al tegen de gezegd van, wacht, maak je niet druk, het is maar een beetje haar uitval,

je moet er gewoon meer leren leven.

Bizar.

Dat is precies de paradoks van dat t-survis met die gevaare stikker.

De naam is gigantisch zwaar, maar de symptomen worden door de professionel zelf gebergatialiseerd.

Precies dat.

En psychologisch gezien is dat gedrag eigenlijk heel goed te verklaren.

Artsen zijn dus opgeleid om probleemen op te lossen.

Liefst nou, ja.

Ja, het liefst met een duidelijke ingrepen of wil je het je of zo.

Maar bij een complexe grondische aandoening als PCOS, waarbij de naam eigenlijk niet eens klopt,

met wat ze in hun spreekkamer zien aan het symptomen, voer de zorgperfessionels zich zo best mag te los.

En dan gaan ze het downplayen?

Ja, onbewust kan die magtloosheid door slaan in het minimaaliseren van de klachten, maar

valt wel mee allemaal.

Maar verzannenvielen dus helemaal niet mee?

Nee, totaal niet.

Zoals constant uitgeput, zou het pijn en ze voelden zich door dat label compleet onbegrepen.

En dat stopt dus ook niet bij verwassenen.

Wat bedoel je?

Nou, in diezelfde reddit-diskussie komt Lena een bericht tegen van een moeder van een

tien-jarig meisje.

Hoef, tien-jarig, dat is jong.

Ja, en dat meisje had dus juist die term policisteus ovarium syndrome naar daar hoofd gekregen.

Voor een kind is dat natuurlijk volstrekt onbegreipelijk en doodeng.

Ja, ik zou wel eens volwassen in de stref gieten.

Lena raakt daarvan zelf dus ook weer helemaal in de stress, omdat ze bang is voor de toekomst

van haar eigen acht-jarige dochter.

Heb jij wel eens meegemaakt dat een woord of een of ander stemper jouw hele beleving

van een situatie veranderde?

Ze bizarre hoe diep de impact van taal eigenlijk is.

Helemaal waar.

Een label is nooit neutral.

Het stuurt directie perceptie.

Het bepaalt niet alleen of je juiste medische banding krijgt, maar het vormt voor een

deel ook je identiteit.

Je gaat je ernaar gedragen.

Precies.

Als je tegen een tien-jarig gezegd had, ze had een syndrome met kiestes.

Proge meer jaar, brein meer of meer om zichzelf als fundamentaal ziek te zien.

En dat terwijl de oplossing voor veel vrouwen met deze aanleg, juist zit in aanpassingen

in levensstijl.

Het leren manager van insulinen en het begrijpen van hun eigen systeem.

Maar de grote wending in het verhaal is hoe Lena hiermee omgaat.

Ze blijft gelukkig niet in die slacht of rol op de bank zitten.

Gelukkig niet, nee.

Ze vindt op dat vorm juist een enorme bevrijding.

Ja, het moment dat ze lees, dat voor aan het staan de wetenschappers pleiten voor een namenswijziging,

dat veranderd haar hele perspectief.

Omdat de sluuer eigenlijk afvalt.

Ze realiseert zich het licht niet aan mij en ik ben niet overgeleverd aan een van de mysterieus

monster in mijn lichaam.

De wetenschap heeft het gewoon jarenlang verkeerd benoemd.

Ze pak meteen het telefoon, ze appt haar zus met het nieuws en zannen reageert met eindelijk.

Dan begrijpen mensen misschien dat het niet alleen om eierstokken en kiesten schaat.

Wat een opluchting moet dat zijn.

En Lena voelt op dat moment de paniek gewoon wegzakken.

Ze vluistert bijna tegen zichzelf.

PCOS, ik ken je nu.

Ze pak de controle terug, simpelweg door de valbaarheid van het labelintesing.

Dat vind ik echt een meestelijke mentale ontsnapping.

Lena was compleet overweldig door een medisch framework dat haar werd opgedrongen.

Harijaxie was om via het internet te grenzen van dat label op te zoeken en het voor zichzelf te herdeveneer.

Heel krachtig, maar dit roepen mij meteen ook een nieuwe vraag op.

Kijk, het herdeveneer van een mentaleabel is sterk.

Maar wat als de oorzaak van je overprekeling niet conceptueel is, maar fysiek?

Hoe bedoel je precies?

Nou, wat doe je als niet een arts of een briefje aanvliegt, maar je directe omgeving, de drukte, het geluid, de stad, de maatschappij?

Dan kun je wel proberen de stad in je hoofd anders te labelen, maar het lawij blijft gewoon.

Ja, dat red je tinderat niet met een ander woord of een ondijn vorm, dan is je lichaam gewoon een fysieke ontsnapping.

En dat brengt ons bij het meest merkwaardige incident uit onze bronnen van vandaag.

Dit verhaal is zo mooi.

Ja, we verschuiven de blik naar een door de week sindsig middag in Amsterdam Oost.

Het is prachtig weer, je ruikt versgemaait gras, de zon schijnt door de bladige van de bomen.

Echt zo een idyllisplaatje.

Ja, een voorbijganger met vrouw de vries, laat daar rustig haar hondjaud.

Noepen ziet ze hoog in een oude iep zo'n 4 meter boven de grond een paar benen bungelen.

Geen kat, maar een volwassenvrouw.

Ik blijf dat echt een fascinerend contrast vinden.

Dat rustige haast doorpse plaatje van Amsterdam Oost, compleet door broken door iets volstrekt ongereimd.

Ja, een volwassenvrouw in een bo.

Een burge die blijkbaar gewoon heeft besloten om de zwaar te kracht en alle sociale normen lekker achter zich te laten.

En hier wordt het echt interessant, want als we heel eerlijk zijn en ik speel even wat advocaat van het duivool.

Als jij overigst zomer iemand in een boom zien zit, een middende stad.

Om denk je als snel dat iemand compleet in de war is, toch?

Ja, dat is de eerste gedachten.

Maar is de reactie van deze vrouw eigenlijk niet gewoon een heel logische en menselijke impuls op een enorm overprikkelende stad?

Nou, als we dit in het grotere plaatje plaatje plaatsen, is dat precies wat het is.

Neurologisch gezien draait het brijn van een stadbewoner eigenlijk nonstop over uren.

Hoe werkt dat, hè?

Ja, amik de la.

Dat is het angst en waarschungingscentrum in je hersenen.

Is in een drukke stad gewoon veel aktiver.

Je bent continu onbewust bezig met het filter van verkeer, syrenes, schreeuwende mensen, sociale verwachtingen.

Dat put je wel uit, ja.

Zeker.

De Duitsers-Socialoge Keorg Simmel schreef honderd jaar geleden al over de mentale overbelasting van de metropol.

Om onszelf te beschermen, creëren we vaak een soort...

Ja, onverschillige pancering.

We zetten een noeiskentseling koptelefon op en kijken strak naar ons telefoon.

Precies, maar deze vrouw zet er geen koptelefon op.

Ze klom een boom in.

Gewoon letterlijk.

Een evolutioneer gezien is dat eigenlijk een ontzettend logische reactie.

Als dieren op de grond in het duigdreven worden door roofdieren, of in ons gevallen dus door een...

extreem teveel en prikkels, zoeken ze de 30 kaal op.

Ze gaan de hoogte in.

Boven in een boom ben je onzichtbaar, je hebt overzicht en je bent letterlijk even ontrokken aan de hordisch...

ontalen, hektische strooming van de massa benedien.

Deze vrouw wilde niet dood, of ze was niet afgesieven of zo, ze ervaren gewoon een...

kort sluiting van over prikeling en koos de meest primitieve ontstappingstroute die er is.

Omhoog.

Ja, en toch loopt die ontstapping dan tegen de grenzen van de realiteiten, want ze kon vaste zitten.

M'n vrouw de veries belt de brandweer en binnen no-time staan ze daar met loeiende syrenes.

Weg is de rust.

In de daad.

Buurtbewoners verzamelen zich een man met een hegemde hond staat te kijken.

De stress die ze probeerde te ontvluchten staat nu letterlijk met zijn...

alle onderaan de boom naar haar te staren.

Pizar hoe dat dan werkt.

Maar wat ik zo mooi vind aan dit verslag is de reactie van die hulpdiensten.

Ze komen naar aan, een jonge brandweermans stopt uit, kijk omhoog en zegt heel droogjes tegen zijn collega.

Nou, dat is weer eens wat anders dan een kat uit de boomalen.

Die nachtrijd is echt essentieel dit verhaal.

Wat de brandweer eigenlijk doet is dea's kaaleren door de situatie totaal niet medikaliseren of de criminaliseren.

Ja, ze roepen geen arrestatie team of een psychiatrische krisenstienstop.

Nee, de brandweermans pak gewoon een ladder, zet hem tegen de schoers en klimt naar boven.

En die vrouw daarboven roep nog best wel geïriteerd eigenlijk.

Ik ben nu niet vastkomen zitten hoor, ik wilde gewoon even rustig zitten.

Maar ja, ik durf niet meer terug.

Prachtig.

En de reactie van die brandweerman?

Geen enkele reprimande.

Hij lacht gewoon in zegt, geen probleemen, vrouw, wij helpen u wel even.

Hij valideert daarmee haar behoefte aan rust.

Maar biedt de gelijkertijd een heel praktische oplossing voor het feit dat ze eet voor de controle kwijt is.

Uiteindelijk klimt ze met trillende handen naar beneden,

eenmaal op de grond stoftzaak leren af en zegt ze met best wel wat zelfspot.

Dat was niet mijn slimmste idee.

Heerlijk.

En hoe regen je er is?

Niemand in een publiek lacht eruit.

De herst gewoon een soort vriendelijke, ontspannen sfeer.

Het hondje van mijn vrouw de vriezen ligt zelfs haar hand.

De brandweerman knikt begrijpend en ga op nog volgende keer nemen we wel een trap voor u mee.

Mooie is dat.

Waarom zijn ze zelf conclideerd dat ze voortaan wel gewoon een bankje in het park zou opzoeken?

Ze bedankt de mannen, stekt haar handen in haar zakken en wat niet heel rustig weg.

Wat hier eigenlijk heel mooi zien is de absolute botzing tussen onze individuele behoefte aan isolatie

en aan de andere kant onze inherente afhankelijkheid van de samenleving.

Ja, we hebben elkaar gewoon nodig.

Precies.

Deze vrouw dacht dat de ultieme vrijheid lag in het zich volledig afzonder.

Door lettelijk boven de samenleving te gaan hangen.

Maar de harde les van de zwaardkracht is, je moet altijd weer naar beneden.

Je kunt de stad wel even ontvluchten, maar je hebt een ladder en een brandweerman nodig om weer veilig op aarde te landen.

Dat is het.

Als we echte diepte in gaan op het thema over prikling, laat dit verhaal prachtig zien dat vluchten wel eens waren

en elologische impuls is, maar het is zelde een duurzaam oplossing.

Nee, het los niks op, de lange termijn.

Je kunt de probleem niet oplossen door jezelf.

Physiek of mentaal helemaal uit de vergelijking te verwijderen.

Je hebt de maatschappij, hoe vermoeient die soms ook is, gewoon nodig om je op te vangen als je valt.

Dus, wat betekent dit allemaal als ze het draaitjes van onze bronnen aan elkaar knopen?

We kijken naar twee totaal verschillende arenas vandaag.

Zeker weten.

Aan de ene kant lenen die mentaal compleet Vastliep in de kluwe van een Veroudert Verwarrendmedische Label.

PCOS.

En aan de andere kant vrouwen Amsterdam die ja, Physiek Vastliep in de kochnitieve overbelasting van de stad.

Wat?

Beiden werden overwel ducht, en beide zorgden een uitweg.

En bij allebei bleek de ontsnappingsmoeten die ze in eerste instantie kozen,

niet het geënten zijn wat ze uiteindelijk echt redden.

Hoe bedoel je dat precies?

Kijk naar Lena.

Ze vluchten het internet op, weg van die spreekamer.

Maar ze vond daar niet hars door simpelweg in de eentje,

in die isolatie van naar woonkamer, wetenschappelijk artikelen te lezen.

Nee, dat klopt.

Ze vond die rustpast op het moment dat ze via dat vorm kon verbinden met haar zus.

In met thuis in de andere lotgenoten.

Het was de gemeenschap die het label zijn macht ontnam.

Niet de teorie op zich.

Op die manier, ja.

En de vrouw in de boom dacht natuurlijk rusten vinden in absoluut eenzaamheid, hoog tussen de takken.

Maar haar werkelijke verlichting kwam pas toen ze weer met beide benen op de grondstand.

Omring door onverwacht gedeelte brandweer mannen en gewoon vriendelijke buurtbewoners.

Precies.

De redding zat in beide gevallen in de connectie met andere mensen.

Boven de niet alleen te doen.

Dat is echt een ijzersterkere conclusie.

We denken vaak zo snel dat de oplossing voor over prikeling of stress ligt in het ontself nog verder isoleren.

Ja, je terugtrekken.

Nog harder je best doen om alles zelf te fiksen, of juist keert wegrennen en je afsluiten.

Het was de bronno ons vandaag eigenlijk vertellen.

Als je het even niet meer weet, vraagt nog gewoon iemand om die doos met die engen stikker samen met je open te maken of vragen om een ladder.

En dat inzicht wil ik heel graag nog een stap verertrekken voor jou de luisteraar als een soort...

Ja, gedachten om de komende dagen is met en mee te nemen en over na te denken.

Kom maar op.

We hebben vandaag uitgebreid gezien hoe gevaarlijk en verlammend het is.

Wanneer we klakloos vasthouden aan medische termen uit de jaren 30.

Die al lang niet meer passen bij ons realiteit van nu.

Ja, die probleem erger maken.

Lena's wereld veranderde pas toen de medische wereld zelf begonnen in te zien dat dat label herschreven moest worden.

Maar laten we dat concept is brede trekken.

Dus buiten het ziekenhuis.

Denk is na over de bomen in jou eigen leven of de engen labels die je klakloos hebt geaccepteerd.

Welke andere regiëde stempels in onze huidige maatgepij zijn eigenlijk ook al heel lang over de datum.

Hoe, dat is een hele interessante invalshoek.

Ja, denk bijvoorbeeld aan de stempels die we onszelf oplakken in de dagelijke leven.

Hoe wij als maatgepij strak definieren wat een succesvolle carrière is of wat we het label een normaal gezien geven.

Ja, we leggen onszelf zoveel op.

Hoeveel van onze huidige dagelijke burnouts en stress ontstaan niet simpelweg,

omdat we onszelf krampachtig proberen te vringen in definities van succes, van productiefiteit,

van geluk die decennia geleden zijn bedacht.

Definities die eigenlijk totaal niet meer passen bij wie we nu in deze tijd zijn.

We wegden tegen spook uit het verleden.

Misschien moeten we niet alleen onze ziektes, maar ook onze ideale, dringen voorzien van een nieuwe eerlijke renamel.

Wat zouden gebeuren als je de volgende keer voordat je in de boom klimt of in stil te leiden onder de verwachtingen van zo'n label,

gewoon met beide benen op de grond blijf staan en aan de mensen om je heen vraagt,

hey, ik ben even de weg kwijt, help je me even mee.

Dat is echt een geweldig gedachte om deze aflevering mee af te sluiten.

Als we de etikette in ons leven durven bevragen en herschrijven,

hoeven we misschien een stuk minder vaak de boom in te vluchten.

En zet een bedankt voor je tijd en aandacht voor deze dipraande analyse.

Blijf altijd kritisch op de labels die je tegenkond,

vergeet niet afdoen even omhoog te kijken.

En we horen je heel graag weer bij de volgende verkening.