Verdieping: 28 t/m 30 oktober

Denk daar gewoon eens even over naar. Je gebruikt het voor je werk.

Op een contact te blijven met vrienden, je betaalt er je boodschappen mee.

Ja, eigenlijk voor alles tegenwoordig.

Precies, alles.

Maar wat gebeurt er als dat zelf de schermtje plotseling,

de aller enige lijn is tussen jou en een nationale noodsituatie?

Dat is een best wel beangstigendig dachten zeg maar.

Zeker weten.

En om dat uit pakken moeten een situatie voorstellen.

Ja, je zit op een vrijdagmiddag in de kroeg met vrienden, de biergje staan op tafel,

de noodjes gaan rond heel gezellig allemaal.

Ja, het standaardbegin van het weekend.

Klopt.

En een van die vrienden, we noemen hem even rik, die kijkt op z'n telefoon.

Hij krijgt een notivacatie van een of andere wil ik uurige app en de tekst van die notivacatie

een wordt.

Benaan.

Benaan.

Serieus.

Benaan.

Geen contact.

Geen afzender.

Gewoon.

Benaan.

En het bizarre is dat het dus geen eenmalige glitch.

In die bronne lezen we dat hij dat soort volstrekt onverklaware meldingen tot wel drie keer per

dag krijgt.

Ja, drie keer.

Ja.

De ene keer is het zo genaamd een opmerking van z'n vriendin Sophie, zonder dat ze dat werkelijk

iets gestuurd heeft.

En de andere keer is dus die benaan.

Wat we hier eigenlijk zien is de absoluutde ruis van onze moderne technologie.

Het klinkt als of die apps gewoon van hopen zijn.

Dat zijn ze ook.

App ontwikkelaars vechten zo van hopen om onze aandacht.

Dat hun algoritme soms compleet ons sporen.

Alles in de poging om maar een poesbericht te kunnen sturen.

Weet je wel?

Ze willen je gewoon terug die app intrekken.

Het voelt echt als of je met een soort kleuter aan tafel zit die ineens keihard een villecourg

wordt roept.

Ja, banaan.

Precies.

Pure om aanig te trekken.

Maar wat ik hier dus heel fascinerend aan vind is hoe gerik en z'n vrienden dan in Sophie

hier op reageren.

Ja, ze doen eigenlijk niet.

Exakt.

Ze gaan niet uitzoeken welke app dit nou veroorzaakt.

Dat duikken niet in de instellingen om permissies in te trekken of zo.

Sophie stelt voor om de app maar gewoon weg te swipe.

De makkelijk te weg.

En daarom komt met het ultieme cliché, zo van een telefoon even uit en aan.

Wat vinden we teel beteken dat we het gewoon hebben opgegeven?

We hebben het opgegeven om de technologie echte begrijpen laat staan de te repareren.

Ja, we moeder er maar wat aan eigenlijk.

We doen aan pure symptombestrijding.

We leden het collectief aan een soort notifikatiemolheid.

Oh, notifikatiemolheid, dat is wel een heel goedwoord daarvoor.

Ja toch?

Omdat ons brein die constante stroom van irrelevante prikels niet meer aankan,

ontwikkelen we een afweer meegennisme.

In de riksgeval was de eindconclusie ook heel simpel.

De telefoon gaat opstel en even de wijn het resoluut onderin een donkere tas.

Hij was gewoon helemaal klaar mee.

Precies.

Hij gisten bewust voor om zich af te sluiten van dat apparaten terug te keren naar het fysieke moment in de kroeg.

Gewoon weer bij zijn vriendin zijn.

En eerlijk gezegd, geef hem eens ongelijk.

We weten allemaal hoe bevrijdend het voelt om dat ding even ver weg te stoppen, zeg maar.

Maar en hier wordt het echt interessant.

Hier stuiten we op een gigantische paradox in onze samenleving.

Toen wel wij onze telefoons massaal in tasen stoppen, dat ze haperen voor ons in zitten en ons gekmaken,

heeft de overheid ondanks besloten dat precies ditzelfde apparaat je onze primaire reddingslein wordt.

Ja, die treimingsbizar.

In 28 stopt het vertrouwde, fysieke luchtalarm in Nederland definitief.

Vanaf dat moment zijn we bij een verledig, maar nog ook verledig, of handelijk van digitale meldingen op diezelfde telefoons.

Die tegenstelling zinnen dat de kernen van een enorme verschuiving in hoe we omgaan met nationale veiligheid.

Hoe bedoel je dat precies?

We verplaatsen de verontwoordelijkheid voor alarmering van het publiekedomijndes,

zo'n grote syrenen die voor iedereen tegelijk linkt naar het privatendomijnd.

Jouw persoonlijk apparaat je je broekzak.

Maar waarom doen ze dat dan dat klinkt best risico voor?

De overheid rennetenert puur vanuit de efficiëntienkosten.

Het huidige systeem, dat waarschubings- en alarmering-systeem,

bestaat uit zo'n 4400 fysieke palen, verspreidt over het hele land.

Dat is een flink netwerk, ja.

Zeker, maar dat netwerk is zwaar verouderd.

Het kost miljoenen om de infrastructuur te onderhouden, onderdelen zijn steeds schaarser,

en het is gewoon heel complex geworden.

Oké, maar Luister, we leven inmiddels richting terwijl het 1820 is.

Die overstapt dan niet ook gewoon heel erg logisch.

Hoe bedoel je logisch?

Nou ja, een syrenes eigenlijk, als je het goed over nadenkt, een heel dom apparaat.

Hij loeit en de enige boodschap die je krijgt, is eigenlijk gewoon de risitmis.

Ja, ik loopt.

Vroegens moet je zelf maar op zoek gaan naar wat er dan precies aan de hand is.

Je moet het nieuws aan zetten, zo.

Maar een digital en een leurtbericht op je telefoon vertelt je directe context.

Dat is het argument van de beleidsmarkers, ja.

Het zegt letterlijk, grote brand, sluit ramen en deuren, blijf binnen.

Dat is toch een enorme vooruitgang in een crisis-situatie.

Waarom zouden we vasthouden aan een domme paal die alleen maar herrie maakt?

Dat is een heel sterk punt, maar alleen omdat context fantastisch is,

als je de aandacht van de persoon al hebt.

Ah, de aandacht.

Precies.

En daar zit een ontzettend gevaarlijk ontwerpvoud in deze blijdkeuze.

Een fysieke syrene doet een ding namelijk echt perfect.

En dat is aandacht afdwingen.

Ja, die kun je niet negeren.

Nee, het is een geluidschool van meer een honderdesiebeel die dwars door muur heen gaat,

die je fysiek in je borstkast voelt,

en die alles waar je mee bezig bent om middelijk onderbrekt.

Je kunt een luchtelarm niet op niet storen zetten.

Nee, dat is onmogelijk.

Maar een poesbredicht op een telefoon kan wel heel veel informatie bevatten,

alleen dat meegenisme verijst dat het apparaat aandstaat, dat het bereik is,

en dat jij op dat moment in de positie bent om het war te nemen.

En dat brengt ons dus eigenlijk direct terug bij Rick,

daar op die vrijdagmiddag in de kroeg.

Inderdaad.

Zijn telefoon ligt omdat hij daar helemaal klaar mee was,

ergens onder op de bodem van een tas.

Als er op dat moment weet ik veel een gif wolk ontsnapt om de hoek,

trilt dat ding misschien wel.

Dat maakt zo'n luidpiep geluidje.

Maar in een rumeurige kroeg, met muziek en praten de mensen,

dan voort helemaal niemand dat.

Nee.

Je bent totaal onwetend.

Precies dat.

Een technisch gezien werkt zo'n waarschuwing via cel-brotkast

over een wel heel robustar.

Oh ja, hoe zit dat technisch dan?

Nou, daarbij voorscheert een zendmast,

een bericht naar alle telefoons in een specifiek radius.

Het omzelfde reguliere SMS-netwerker,

dus het raakt niet zomaar over belastheid is een ramp.

Oké, dus de techniek zelf is niet het probleem.

Nee, de techniek is slim.

Maar het systeem gaat er in de basis vanuit dat de ontvanger zich gedraagt

als een ideale burger.

Een ideale burger.

Ja, dus iemand die ze een apparaat altijd keurig opgelaren

direct binnenhand bereik heeft.

Maar de menselijke realiteit is gewoon veel rommeliger.

Dat dreij je zijn leeg.

Telefoons liggen in kluisjes, tijdens de sporten.

Of dan op stil, tijdens een belangrijke vergaatering.

Weet je waarmee dit eigenlijk heel erg handig denken?

Je ziet een vergelijkbare trend in de autoindustrie tegenwoordig.

Oh, de autoindustrie.

Ja, let maar eens op.

Al die visieke knoppen, voor de erko, of de volumeknop van de radio,

die verdwijnen uit het dashboard van moderne auto's.

Maar je bedoelt die gigantische touchscreens?

Ja, exact.

Alles wordt vervangen door een groot strak digital touchscreen in het midden.

Op de tekentafel van de ontwerperd ziet dat er fantastisch uit.

Dat ziet er in het daad heel clean en futuristisch uit.

Het is hypermodern, de softwerkom, oneindige update worden

en het bespaar te fabrikant ook nog eens een enorme productie koste

omdat je geen losse visieke knopjes meer hoeft in te bouwen.

Tot dat je met 100 kilometer per uur over de snelweg krijgt.

Exact.

Stel je voor.

Je rijt in de stromen en regen, je vooruit beslaat plotseling

en je raakt lichtelijk en paniek, want je ziet niks meer.

In een wat ouder auto, strek je dan gewoon blinde links je hand uit.

Je voelt de ronde form van die knop.

En klik.

Precies.

Met een harde klik zet je de ventilator direct op de hoogste stand.

Je zint uigen en je speergeheugen, doen gewoon het werk.

Je hoeft het niet eens naar te kijken?

Nee.

Maar bij dat nieuwe touchscreen mis je die directe, onveelbare tactiele feedback.

Je moet letterlijk je ogen van de weg halen door een van de digitale menu-swipe

op zoek naar een klein iconje.

Levens gevaarlijk eigenlijk.

Ja.

En het digitaliseren van ons luchtalorm voelt voor mij als precies dat zelf de touchscreen probleem.

Het klinkt echt prachtig in teorie, maar in absoluut de paniek wil je iets dat ommiddellijk op je zintuigen inbeukt.

Je wil niet eens een schermpje hoefen zoek of je telefoon moeten ondergrendelen met je gezicht.

Terwijl je een paniek bent.

Nee, precies.

Die vergelijking ligt echt heel goed bloot wat we hier aan het verliezen zijn.

De veel zeven van de fysieke wereld.

Bij technologische innovatie zien we heel vaak dat het primaire doelde functionaliteit overneemt

in dit geval dus het allermere zelf.

Ja.

Maar dat de onderliggende psychologische meegenisme totaal genegeert worden door de ontwerpers.

En in de bronnen over die vriendengroep in de kroeg kwam nog een veel akuturproblem ervoor.

Oh ja, over de mensen die hier gewoon helemaal buitenvallen.

Ja, de mensen die simpelweg niet in die strakken digitale mal van de overheid passen.

Dat was het verhaal van de Oma van een van die vriendinnen en maat, toch?

Klopt.

Heroma is inmiddels dik in de tachtig, heeft geen smartphone en heel eerlijk die willen ook helemaal geen.

Wat een goedrecht is natuurlijk.

Absoluut.

Ze beeld gewoon nog met een klassieke vaste telefoon echt zo entje met een fysieke draai schrijf.

En toen nacht ik uit huizen te lezen.

Ja, hoe gaat dat werken?

Dat gaat dus niet werken.

Je kunt toch om mogelijk een poespericht of een zelbrotkast sturen naar een stuk plastic uit de jaren.

Dat was dat tachtig.

Dat vast zit aan een kopenrad in de muur.

Om mogelijk.

En dan werpt iemand in dat gesprek in de kroeg.

Heel behulpzaam op.

Misschien koelt het al wel een speciaal apparaatje voor ouderen.

Ja, een soort alarmkastje voor in huis.

Precies.

Maar dat is echt de ultieme illustratie van technologisch labwerk.

Hoe zo labwerk?

Kijk.

Eerst vernieuwtig je een systeem dat honderd procent inclusief is, want geluid discriminiert niet.

Tenzij inderdaad natuurlijk eerst zegt horen het of de opent, maar dat is een andere discussie.

Iedereen hoort het lucht, alarm.

Iedereen hoort het.

En vervolgens moet je dus allerlei nieuwe waarschijnlijk hele dure oplossingen gaan bedenken voor de groepen die je zojuist zelf actief hebben buiten gesloten met je beleid.

Dat klinkt de wereld op z'n kop.

Dat is het ook.

En we hebben het hierover ouderen.

Maar het gaat natuurlijk ook over mensen in armoeden die misschien geen dure smartphone hebben.

Of simpelweg over plekken in Nederland waar de decking welingshaperd.

Precies.

Wat veel vaker voorkomt dan telekomprovaarders of de argument willen toegeven.

Maar om even de advocaat van het duidelijk te spelen hier,

moeten we dan de hele maatschappelijke vooruitgang tegenhouden voor een crimpende groep mensen met een draai schijf.

Dat is een veel hoort argument.

Op een gegeven moment is het ook gewoon de verantwoordelijkheid van de burger zelf een beetje mee te gaan met de tijd.

We kunnen niet einde los oude dure infrastructuur in de lucht houden omdat een paar mensen wij een mobiele telefoon te kopen zeg maar.

Ik snap niet gedachten, maar het gaat hier niet om het tegenhouden van vooruitgaan.

Het gaat om het principe van Universal Design.

En dan specifiek bij Levensredde de infrastructuur.

Universal Design, dat moet je even uitleggen.

Note-systemen behoor de zinpelweg ontworpen te worden voor de allerzwakse schakel in de samenleving.

Niet voor de meest digitalvaardige persoon.

Oké.

Kijk, een overstroming of een chemische brand maakt ook geen enkel onderscheid tussen een succesvolle tek ondernemer en een samen ouderen.

Ze lopen exact hetzelfde gaar.

Ja, het vuur kijk niet of je de nieuwste iPhone hebt.

Precies.

Als de overheid de wettelijke en morale zorgplicht heeft om haar burgers te waarschuwen,

kun je echt serieus afvragen of je die zware plicht wel mag uitbesteden aan het privébezit van technologie.

Dat is wel een hele fundamentele vraag, ja.

Zoals Emma in dat gesprek heel pragmatisch opmerkt een alarm, hoor je gewoon.

Overal, altijd, ongeacht je leeftijd of wat er op je bankrekening staat.

Dat raakt echt aan een diepgevoel van kwetsbaarheid, vind ik.

Zeker weten.

En wat er gesprekken in onze bronnen ook zo fascinerend maakt,

is dat het naderen de verliest van dat luchtalarm veel meer losmaakt dan alleen maar die praktische zorgen over veilig.

Dat komt echt die te anders bek kijken.

Ja, er zit een enorme lading, nostalgie en emotie omheen.

We hebben het hier over die bevame de eerste maandag van de maandkloks,

lacht 12 uur middags, iedereen in Nederland kent op moment.

Dat inderdaad een dimensie die beleidsmakers in hun strakke spreadsheet met koste en baten heel vaak over het hoofd zien.

Het is geen spreadsheet, dingetje.

Nee, het luchtalarm was eigenlijk al lang die meer alleen maar een waarschuwing systeem.

Het is de afgelopen de Zenia in Nederland uitgegroeid tot een cultureel ritueel.

Ja, dat ritueel.

Ik last die verhalen uit de bronnen en dag met Zenia.

Dit heb ik ook precies zo beleefd in mijn jeugd.

Het is een heel erg hembaar.

Echt zo'n gedeelde ervaring.

Rik beschrijft bijvoorbeeld hoe hij als klein kind met z'n handen strak over z'n oor op de bank zat,

terwijl ze moeder rustig zij.

Dus weer de eerste maandag hoor.

Prachtig beeld.

En Emma had die herinnering op aan de basischool.

Ik zag het ook echt direct vormen zeg maar.

Ja, in de klas.

Precies.

De lerares is midden in een saaje uitleggen over breuken of zo.

Plotseling begint dat aanzwellende geluid op de achtergrond.

En de hele klas stopt met ademen.

Niemand zegt iets.

In iedereen kijk ik me buiten.

Iedereen staat letterlijk om er nu het lang glazenig uit te ramen.

Gewoon luisteren.

Tot het eindelijk wegsterft.

En de uur weer verder praat als of er niets gebeurt is.

Wat je hier beschrijft is vanuit een sociologisch oog.

Echt heel erg waardevol.

Is daar een term voor?

Ja, het gaat om de psychologie van collectief geluid.

Ook wel akustische ecologie genoemd.

Aakustische ecologie.

Klinischiek.

Het betekent eigenlijk dat geluid dat we met ze alle tegelijk in de publieke ruimte horen.

Op dat specifieke moment een gesynchroniseerde realiteit creëert.

We zitten allemaal in dezelfde bubbel even.

Precies.

Of je ergens buiten op het schooplijn staat.

Of je werkt in een luidruchtige fabriekschal.

Of je zit in een stilkontorthuis, strak achter je scherm.

Dat loeiende alarm trekt een hele samenleving voor heel even in exact hetzelfde moment.

Ja, het bauzeert de boel.

Het verbindt op een hele gekke manier de individuwe tot een collectief.

En het zorgt erons ook voor heerlijke knuitgegheid.

Hoe bedoel je?

Nou, een van de vrienden vertelden over zijn buurman die dus elke eerste maandag stevast zijn stereo-instelaat zien

in de woontkamer vol openzetten.

Oh ja, dat verhaal.

Hij was er gewoon heilig van overtuig dat ze vanuit de overheid om 12 uur special zijn audio-system kwamen te testen.

Het is fantastisch.

Het is echt dielaris.

Maar het laat wel perfect zien hoe verweven dat geluid is met onze dagelijks ritmen.

Het geeft gewoon de tijd aan.

Het maakt je het stevast het begin van een nieuwe maand.

En dat is dus precies wat verstrakschavillissen met de volledige digitalisering van dit waarschuwing systeem.

Ja.

Een poest bericht op een telefoon is in tegenstelling tot dat alarm een fundamentel geïsuleren ervaring.

Als over twee jaar een landelijk en elwe alert afgaat.

Dan kijk jij naar beneden, nou jouw eigen kleine schermtje.

En ik ben stil.

En dan gingen die direct naast je staat.

Kijk naar zijn eigen schermtje.

Het is dan geen enkele gedeelde externe bron meer.

De crisis wordt op dat moment direct geprivatiseerd om het zomaar te zeggen.

Ja.

Gereduceerd tot een tekstbrugje in je eigen persoonlijke bubbel.

Exakt.

Het had de waarschuwing volledig uit de openbare ruimte.

Dat vind ik echt van heel zonbaar, maar wel een ontzettend scherpbeeld.

We kijken niet meer omhoog naar de lucht of even naar elkaar en vervondering.

We kijken alleen nog maar naar beneden.

En toch ondanks deze behoorlijk grote implicaties.

Zie je in een reacties van de mensen in deze bron geen blinde woede of zo.

Ze komen niet in opstand.

Nee, het is op fallend rustig.

Er zit een uitspraak in de tekst van Emma's vader die met echt enorm raakte.

Ze bespraken aan die tafel de politieke beloftes rond de veiligheid van dat nieuwe digitale systeem.

En haar vader zijn toen heel droogjes.

Oh ja, die kwot is geweldig.

Hij zei, beloftes zijn als luchtalarmen.

Je hoort ze wel, maar je ziet ze nooit.

Dat is echt een meestelijke samenvatting van hoedig, inmiddelde beurge zich tegenwoordig,

vaak voorhoudt tot het openbaar bestuur.

Het is bezolzienisch.

Het dont inderdaad een deep haast literair-synisme.

Mensen zien die te kortkommingen van de digitalisering donderschoet.

Ze snappen dat de overheid eigenlijk gewoon bezuinigd op iets essentieels.

Ja, het gaat gewoon op geld.

Ze zien dat ouderen buiten de boodvallen.

En ze weten uit ervaring dat hun eigen telefoons veel te onbetrouwbaar zijn voor zo iets cruciaals.

Maar tegelijkertijd heerst een soort apatische berusting.

Het is besloten in de nage, dus dat zal wel.

Precies dat.

Er worden helemaal geen petities getekend.

Ze gaan niet massaal de straat op om het luchtalarme te redden.

Nee, ze zitten in die kroeg.

Heeft belettelijk het glas en pros te gewoon op het einde van een tijdwerk.

Het is heel Nederlandse ergens.

Ja, een riksagt dat ook met een soort bitterzoed acceptatie nog twee jaar.

Dan is het stil.

Ze besluiten daar aan tafel gewoon om er de komende 24 maanden nog maar bewust even van te genieten als die syrenen gaat.

Dat is toch de ultieme acceptatie van infrastructuur die je langzaam wordt uitgekleed.

Ja, klopt.

En die gelatenheid komt verschijnlijk voort uit het feit dat technologie ons heel vaak als een onomkeerbare natuurkracht wordt gepresenteerd.

Als iets waar je toch niks aan kunt doen.

Ja, het narratief is altijd digitalisde toekomst, analoog is het verleden.

En tegen zo'n sterk narratief is het als burger heel lastig vechten.

Selbst als het onveilig voelt.

Precies.

Zelfs als je instinkt, luid en duidelijk zegt dat het veel veiliger is om een oude wetsmechanisch backupsysteem grond te behouden naast dat geafalzeerde digitale netwerk.

Het illustreert heel mooi hoe flexibel we al samenleving eigenlijk zijn.

Hoe we ons maar schikken in beslissingen die wetend diepsten onverstandig vinden.

Nou, dus we hebben een behoorlijke reisgemaakt vandaag in deze verkending.

Dat kun je wel zeggen.

We begonnen in een remoerige kroeg met bizarrere algoritmes die ons om volstrekt de onduidelijke redenen banan toebrullen.

Nog steeds ongeveidelijk.

Ja, echt.

We analyseren hoe we ons instinctief tegen die technologische waanzin beschermen door onze telefoons gewoon diepweg te stoppen en te negeren.

Een logische reactie?

Zeker.

En we eindigden bij het besluit van onze eigen overheid om de nationale veiligheid blind in handen te leggen van precies diezelfde extreem kwetsbare apparaten.

Het stelt ons toch echt de vraag, bouwen we systemen voor de rommelige menselijke realiteit of pur voor de teorie op een spreadsheet.

Dat is de keer.

Aan jou als luisteraar om daar de komende tijdmeins goed over na te denken, ben jij straks echt bereikbaar voor de buitenwereld als de noodhoog is?

Of weeg te behoefte om te ontsnappen aan al die digitale ruister gewonswaarder.

En laat ik daar nog een laatste misschien wat meer filosofie zich gedacht aan toevoegen om over na te denken.

Graag.

Als we straks in 2008 definitief afscheid nemen van ons luidruchtige, visieke waarschuwing systeem en we ons zelf overgeven aan dat stille trillen in onze broekzakken.

Verliezen we dan niet veel meer dan alleen een backup voor als de stroomuitvald?

Wat verliezen we nog meer dan?

Ja, verdwijnten met het luchterlarm niet, ook een van de allerlaatste momenten waarop we als maatschappij even collectief stil staan.

Dat ene unieke moment in een maand waarop alle ruizen om ons heen stoppt, iedereen even zwijgt.

En een heel landgelijk tijdig verbonden is door precies hetzelfde geluid.

Wow, wat gebeurten met onze gedeelde realiteit als straks zelfs een nationale noodsituatie een compleetig isoleren melding op een privaatschermtje wordt?

Iets om zeker bij stil te staan als je de volgende keer tellen van voeltrillen.

En je moet afvragen of het het einde van de wereld is of toch gewoon weer die banan.

Een prachtige dachten om mee af te sluiten.

We laten het hierbij voor vandaag tot de volgende keer.