Verdieping: 26 t/m 28 oktober

Je kent vast wel dat gevoel, dat je alles tot in de puntje hebt voorbereid voor een avond juist.

Oh ja, zeker weten.

Toch, je hebt een plan, je tickets liggen klaar, je hebt de hele avond wel helemaal in je hoofd zitten.

Je brijn neemt eigenlijk al soort voorschot op de gezelligheid.

Ja, je bent er mentaal al helemaal klaar voor.

Precies.

En dan uit het absoluut niet is er zo'n minuscule detail dat gewoon weiger het mee te werken.

Een compleet onverwachten kleine frustratie, als of een koevoet tussen jou en je perfecte avond wordt gezet.

Een heel pijnlijk moment is dat.

Vandaag duiken we dus in twee van dat soort situaties, speciaal voor jou als luisteraar, om te kijken hoe we daarmee omgaan.

We hebben twee scheinbaar, onbeduidende gesprekken.

Ja, orsponkelijk zijn dit dus van die simpule A2-Nivo taaldesdialogen.

Klopt.

Maar als we dit eens gaan uitpakken, dan vormen ze echt een verbluffend, accurate spiegel van onze moderne psychen, zeg maar.

Het is echt fascinerend.

Wat we in deze twee verhaalde zien, is eigenlijk de frontale botzing tussen onze behoefte aan controle en de...

Nou ja, de absoluutige gauwels van de buiten wereld.

Ja, want we willen alles bepalen, hè?

Precies.

We bouwen ons leven op als een soort gecontroleerd ecosystem, een fort tegen ongemak.

Maar ongemak is als water, het vindt altijd wel een keertje om naar binnen te cypelen.

Altheid.

En hoe je brein op dat specifiek een moment reageert, of het ik paniek raakt, of juist een manier vindt om het ongemak te neutraliseren,

dat bepaalt echt letterlijk hoe we onze realiteit ervaren.

Laat we dit eens concreet maken.

We hebben vandaag twee totaal verschillende bronnen die we naast elkaar leggen.

We hebben een eeuwen oudervei rond, namelijk het weer.

Ah, ja.

Pure physique ongemak.

Juist.

En aan de andere kant hebben we een hele moderne variant, de digitale onderbreking.

Dus laat we even beginnen bij dat fysieke scenario.

Stel je dit even levendig voor.

We hebben 3 vrienden.

Rick, Tom en Julia.

Ze staan op een festival.

En met staan bedoel ik dat ze al 10 minuten lang echt muur vast staan in een rij die voor geen...

meter opgiet.

Oh, de ergste soort rij.

En dan trek de luchtdicht.

Het begint te regenen.

En niet zo'n beetje ook.

Maar raters?

Niemand heeft een jas bij zich.

Niemand heeft die jas.

Niemand heeft een par een plu.

Slim, hè.

Rick geeft wel zo raadelijk toe dat hij de weer hebt wel had gecheckt, maar...

hij besloot een voorspelling gewoon niet te geloven.

Ja, kijk, dat is op zichzelf een prachtig fenomein.

Hoezo?

Nou, dat noemen we de optimisme bias.

Ons brein is evolutionair gezien zo geprogrammeerd om de kans op negatieve dingen voor ons...

zelf wat lager in de schatten dan voor andere.

Wauw, dus hij dacht gewoon, het zal hier wel droog blijven.

Ja.

Rick wilde zo graag dat het droog blijft, dat zijn brein die weer voor spelling...

letterlijk als inrelevant klassificeerde.

Tot dat hij daar natuurlijk staat, onder een boom die nauwelijksdecking biedt.

Ja, en dan begint de ellende pas echt.

Want terwijl ze daarin die kou staan, hoorden ze dat het bent...

vanvoor ze kwamen al eens begonnen.

Ze missen het openingsnummer.

Ze missen gewoon eerst het nummer.

Toen begint logische wijze te klagen.

Ze schurt plakten aan z'n rug van de regen.

En als of dat niet genoeg is, begint ze maag de rommelen van de honger.

En op één stapeling van twerkers.

Echt hoor.

En ik zou eerlijk zeggen, als ik daar sta in de eiskoude regen...

natten op het bot hongerig.

En ik mis de bent waarvoor ik net veel te veel geld heb betaald.

Dan ben je er klaar meer.

Ik ga naar huis.

Mijn eerste instinct is, deze avond is dood, bekap er mee.

Waarom slaan deze vrienden dan niet door in negatiefiteit?

Want ze zegt op een geef met letterlijk tegen elkaar, nat maar vrolijk.

Dat is het motto.

Wat prachtig heeft dat?

Het is geen zelfbedroog.

Maar ze zichzelf niet gewoon niets wijst daar in die regen.

Nou, het klinkt absoluut als zelfbedroog, maar neurologisch gezien...

is hier iets veel gafanseerders aan de hand.

Oké, leg uit.

Ze pas hier onbewust en techniek toe die in de psychologie...

kookn het er voor je prijzen wordt genoemd.

Kochnitieve herwerdering.

Precies.

In combinatie met en dit is belangrijk, sensorische aarding.

Kijk, het wenselijk brijne heeft maar een beperkte bandbreten...

voor het verwerken van prikkels, zeg maar.

Ja.

Als jij een regenstaat sturen de receptoren in je huid...

overal alarmbellen naar je hersen.

Dus of van het is koud, we zijn nat, dit is een bedrijging.

En je instinct zegt wegwezen hier.

Exakt, dat is je amichtelaar die eigenlijk schreeuwt...

dat je moet vluchten uit die onkomfortables situatie.

Maar hoe overschreeuw ze dat alarm in dat verhaal dan?

Want wat je ook denkt regen kun je toch niet zo maar even wegdenken.

Nee, je kunt het weer niet wegdenken, dat klopt.

Maar je kunt de bandbreten van je prijnen welvullen met andere signalen.

Sterkeres signalen.

En dat is exact wat ze daaronder die boom doen.

Oh, door zich op andere dingen te focusen.

Ja.

Leuk maar eens goed op hoe ze hun zintuigen inzetten in dat gesprek.

Rick zegt niet alleen van, oh, we zijn vrouwelijk.

Hij zegt, hoor je de gitaar en de droom er al.

Oh ja, en toomp ik daar op in toch?

Ja, het tome haak daar direct op in.

En zegt, ik voel de bass door de grond trillen.

En Julia raakt op eenst de patatkram verderop.

En begint hard op te fantaseren over een broodje kroket.

Wat grappig.

Ze sturen dus heel bewust hun zintuigen aan.

Precies.

Wat ze hier doen is hun zenuwstel zo eigenlijk bombarderen...

met alternatieve positieve zintuigelijke informatie.

Tactiele prikkels zoals die bass, olfaktorische prikkels...

de geur van patat.

Zo dat er letterlijk minder reken kracht in het brein overblijft...

om je druk te maken over dat natte shirt.

Dat is het helemaal.

Het is een vorm van sensory gating.

Ze filteren de overbodige negatieve informatie...

die regen dus eruit door zich hyper te focusen...

op de beloonende elementen.

Dat is best voor brilliant eigenlijk.

En het krachtige hier aan, en dat vind ik het mooist...

is dat ze het samen doen.

Ah, dat moet hoop.

Ja.

Natmafrolijk.

Ja, dat is niet zo maar een zinnetje.

Het is een social contract.

Door het uiten spreken valideren ze elkaar's realiteit.

Ze erken het ongemak.

We zijn nat.

Maar ze spreken af dat dit niet de emotionele tonen van de avond...

mag dicteren.

Wauw.

En zodra die beveiliger ze dan doorlaat...

zijn ze er ook helemaal klaar voor.

Julia buigt het na deel zelfs om...

door te zeggen dat andere mensen misschien wel wegblijven door de regen...

waardoor zij meer uit hebben om te dansen.

Ja, fantastisch omdenken.

Dat specifieke Nederlandse motto.

Natmafrolijk.

Is sowieso fascineerd.

Het is bijna een soort culturele overlevingstrategie.

In ons land waar het gewoon altijd regent.

Ja, een national coping-meegendisme.

En over dat soort dagelijks interactiekserspoken.

Waar het eerstgroepje moest vechten tegen het weer...

vechten tweede groepje in onze bronnen tegen een veel moderne restorm.

De technologie.

Precies.

En die trekt je net zo broed uit het moment.

Laat we even naar de tweede verhaal kijken.

Laat we dat doen.

We hebben uur rik of dit tezelfde rik is.

Laat we even midden.

Maar we hebben u z'n rik, Sophie en Daan.

Dus vrijdagavond zitten gezellig samen een kroeg.

Werkweg zit erop.

Goed gesprek.

Een hele herkenbare ontspannen setting.

En ik krijg de rik.

Plotseling en poeschmelding op zijn telefoon.

Het gaat over Sophie en heren van de...

compleet uit de luchtgrepen opmerking.

Maar het wordt nog vreemderen.

En vertel?

Rik vertel dat hij gisteren een melding kreeg over een banan.

Een banan.

Een banan.

Gewoon totaal wil ik uur.

En hier wordt het pas echt interessant vind ik.

Want wacht even.

Is het niet fascinerend hoe we die technologische absurditeit tegenwoordig volledig normaliseren?

Hoe bedoel je dat precies?

Nou, stel je voor.

Je zit naar een prachtige teaatenvoorstelling te kijken.

Je zit helemaal in het verhaal.

En Plotseling komt er medewerkerd podium op.

Die laat een gigantische oplastbare neon bananvallen.

Tussen de acteur.

En loopt weer weg.

Dat zou echt een bizarre voorwoorden zijn.

De eluze is in inklap kapot.

Of als een mens zo iets in een café zou doen.

Iemand loopt naar je tafel en begint wil ik uurig over een banan omompelen.

Dat bellen we de beveidiger.

Ja, of je maakt je ernstig zorg om die reenen.

Precies.

Maar wat doen Dane Sophia hier?

Ze halen letterlijk hun schouders op.

Ze zeggen vrijwel direct dat het wel een fout in de app zal zijn.

Atvies, zit je telefoon even uit en aan.

Waarom accepteren we deze kochnitieve onderbrekkingen van apparaten zo makkelijk?

Dat is een hele scherpe observatie.

En dat komt door dat we collectief verdoft zijn geraakt voor wat in de tegenwereld slechte UX wordt genoemd.

Een soort gewening dus.

Ja, we betalen elke dag een onzichtbare kochnitieve belasting of kochnitieve tax voor ons apparaten.

Als je elke keer dat die virgelijke banan op het podium valt in paniek zou raken,

dan ben je binnen een uur mental uitgeput.

Omdat telefoon zond dientelijkeren per dag onderbreken.

Honder de keren zons.

Als we elke glit zijn elke lozen notificatie behandelen met de voorontwaardiging die het verdient,

functioneren we niet meer.

Dus het is gewoon aangeleerde hulpeloosheid.

We verwachten inmiddels dat de computer af en toe kort sluitig maakt.

Exact.

Het is een stilzwijgend contract.

We krijgen wereldwijde connectiviteit.

En in ral daarvoor accepteren we dat onze aandacht op ook moment gekaapd kan worden door bugs.

Bizar eigenlijk.

Zeker.

En let op hoe daam de situatie in het gesprek raast een snel DS-calert.

Hij zegt, ik had dat vorige week nog.

Iedereen heeft wel eens een telefoon die raar doet.

Oh ja, hij normaliseert het direct voor de groep.

Precies.

En hij doet dat om rik te helpen.

Rik zit namelijk met een open loop in zijn brein,

door het zogenaamde Zygarnic effect.

Ons brein wil onafgemaakte taak of mysterisch sluiten.

Rik snapt u benaan niet, dus hij blijft erop hangen.

Ja.

Dan en Sophie moeten die loop voor ons sluiten,

anders wijger het hij de technologie los te laten.

En is die de rest van de avond mentaal afwezig.

Ze wijgeren de techniek hun avond te laten overnemen.

En de manier waarop ze dat doen vind ik de ultieme oplossing.

Want in het eerste verhaal is het de euforie van het samen naar binnenmogen.

En in het tweede verhaal lozen ze die digitale inbreuk op,

door heel nutrukkelijk te kiezen voor menselijke connectie.

Dat is echt een sleutel hier.

Daarna en Sophie herinneren rikt er aan.

We zijn hier voor de gezelligheid.

En dan, en dit is mooi, gaat Rik de app niet analyseren

of ze in instellingen doorzoeken.

Hij doet iets fysieks.

Ja, hij bergt een telefoon fysieke op incentas.

Hij draait hem niet om op tafel.

Nee, echt weg in de tas.

En daarna stopt hij naar de bar,

hal drie bietjes en nootjes en ze proost op de fijne avond.

En op de rare meldingen?

Ja, ze proost de letterlijk op de bananen.

Ze ontmantelen de frustratie door de regrapp van te maken.

Het trouwens even te lopen.

Als je als luisteraar dit soort alle dagse Nederlandse interacties wilt oefenen,

dan inste interactieve speler op Dutchfluency.com slash transcript

die ook bij ons en pronden zat echt een superhandige hulpmiddel.

Oh, absoluut, dat is een uitstekende manier om die nu aanzus te bestuideren.

Want wat we hier zien,

is een briljante demonstratie van wat psychologen de locus of control noemen.

Ligt dat er staat?

Mensen met een externe locus of control geloven dat hun leven wordt bepaald door krachten van buitenaf.

De regen of de onvorspelbare notificaties,

maar wat rik hier doet,

is zijn interne locus of control herpakken.

Hij kan de software buik niet fixen.

Nee, en hij kan de notificaties op dat moment niet controleren.

Maar hij controlert wel de positie van zijn telefoon.

Door het apparaat in zijn tasse stoppen,

waar hij onmiddellijk de regie over zijn aandacht.

Dus wat we eigenlijk zien,

en ik vat het even heel om te jaszaam worden,

is dat het concept gezelligheid,

veel meer is dan alleen een knuswoordje voor een bitterbal en een kaartje.

Veel meer.

Zou je kunnen zeggen dat het hier fungeert

als een actieve overlevingstratie tegen de gaals van buitenaf,

een soort psychologisch schild?

Als we dit in een brederperspectief plaatsen,

dan ben ik het daarvoor ledig mee eens.

Gezelligheid verijst in onze tijd

extreem veel actief onderhoud.

Het is een afgesproken psychologische veilige zonnen,

een microgemeenschap.

Ja, je trekt echt een cirkel om elkaar heen.

Precies.

Of je nu onder een druipende boomstaten

of rond een tafeltje in de kroeg zit,

je spreekt op dat moment samen af,

dat de mensen die fysiek voor je neus zitten,

belangrijker zijn dan het ongemak van buitenaf.

Het klinkt zo logisch niet wat erover hebben,

maar we weten allemaal hoe ontzettend moeilijk het is in de praktijk.

Als je schoenen stoppen van het water

of die telefoon ligt op,

dat trekt zo hard aan je.

Je moet er heel bewust voor kiezen om die knop om te zetten.

En dat is denk ik een hele krachtige samenvatting

voor iedereen die je luistert.

We hebben het gezien,

of je nu zonder jas op een nat festiefal staat,

of onzinige meldingen over bananen op je chem krijgt.

De controle is een illusion.

Ja, je kunt de regen niet uitzetten

en je kunt app fouten niet voorkomen.

Maar de oplossing ligt in acceptatie

en het verleggen van je focus naar het hier en nu.

Jouw reactie is het enige wat je wel kunt sturen.

En dat is exact de ruimte waar je vrijheid zit.

We willen je vandaag achterlaten met een prikkelendig dachten.

De volgende keer dat we spreken woordelijke regen op je valt

of je scherm oplicht met afleidende onzin.

Vraag je zelf dan even af.

Laat ik me in hun meur hier nu door bepaalde.

Dat is de cruciële vraag.

Precies. Of kies ik ervoor om die telefoon in de tas te stoppen,

de regen te negeren

en met mijn vrienden het proosten op de bananen.

Misschien is er alle grootste buur in ons huidige systeem wel

dat we soms don wegvergeten dat we zelf kunnen beslissen

waar we onze aandacht aan besteden.

Mooie je kan ik het niet voorwoorden.

Bedankt dat je van de aangeveer met ons met meegegaan

in deze diepgaande verkelling. Tot de volgende keer.