Verdieping: 23 t/m 26 oktober

Stel je even het volgende vorm, je kent het wel.

Het is de eerste maandag van de maand.

12 uur's middags?

Precies.

12 uur's middags.

Ergens in het jaar 2018.

En er draait...

Ik noem maar wat een gigantische...

PIC zwarte rookwok van een brand in een chemische fabriek jouw woon wijken in.

Ja, geen prettig scenario.

Zeker niet.

Maar op straat?

Doodse stilte.

Er loeiedt helemaal niets.

Geen syrenes?

Geen enkele waarschuwing.

En waarom niet?

Omdat de overheid een paar jaar eerder doodluk heeft besloten om miljoen te besparen en je

in plaats daarvan een poeschmelding te sturen.

Ja, zo'n digitale berichtje dat je dan net weer mist.

Exakt.

Omdat je telefoon ergens in je broekzakt zit.

Of hij staat braaf op niets door om dat je een vergadering zit.

Kijk, dat is een scenario dat echt direct inspelde op onze diepste kwetsbaarheid.

Ja toch.

Absoluut, we staan op het punt om een luid-fisiek waarschuwing systeem dat gewoon een hele

geografische omgeving in één keer bereikt te vervangen door een...

stil gefracht menteert zijn jou op een individueel schermpje.

Ja, bijzorg eigenlijk.

En de aanname die we daarbij doen is dat technologie gewoon altijd een overal onveilbaar

werkt, wat duurlijk een illusie is.

En dat lieve luisteraar is precies waar we het vandaag over gaan hebben.

Welkom bij deze nieuwe uitgebreide verkending.

Ja, we hebben de vizin in.

Sleker weten.

Vandaag duik ik weer in een stapelbronnen.

Het zijn waar gebeurde case studies, alle dagse Nederlandse dialogen eigenlijk gewoon gesprekken

tussen gewone mensen, op een a2-taal niveau.

En onze missie vandaag?

Wat vertellen deze simpelen dagelijks gesprekken ons over hoe we omgaan met verandering,

met technologie en de onvoorspeelbare gaals van de realiteit?

Ja, we gaan vandaag echt een hele interessante beweging maken.

Vertel.

Nou, de rode draad is dat we starten bij een massale, nationale beleidsbeslissing.

Ik afschaffen van dat alarm dus.

Precies, en we eindigen bij een uiterst persoonlijke, typisch Nederlandse ervaring.

Wacht in de regen.

En we kijken niet alleen naar wat er gebeurt, maar vooral naar hoe mensen, en vooral z'n genoeg

ook hun huisdieren, daarop reageerden.

Oh ja, die huisdieren.

Daar komen we me zo op.

Oké, laten we dit even uitpakken.

We beginnen dus bij dat naderen de einde van een tijdwerk.

Ja, 2018.

Ja, want vanaf 2018 verdwijnt het klassieke Nederlandse luchtenlarn.

Je weet wel die enorme palen met syrenens die nu nog elke eerste maanden van de maanden luidkills

piepen door het hele land.

En de reden daarvoor is, zoals je, waarschijnlijk op welkorade, puur, financieel.

Ja, is gewoon een gegeld meer voor.

Nee, precies.

Het huidige systeem is gewoon oud.

Die palen staan er al eeuwen bij wijzen van spreken.

En het netwerk van nieuwe syrenens zou simpelweg te duur zijn om aand te leggen.

Ja, de huidige contracten lopen nog tot eind, 2007 en 20, lastig in de bronnen.

Klopt.

En wat echt opvallend is, is de verandering in hoe we daarna kijken.

Twee jaar geleden wilde de politiektietsysteem juist nog behouden.

Dat was echt verzet.

En nu?

Nu wordt er in die gesprekken die we analyseren, gewoon geproost met een beertje op het

oude alarm en een stil 2028.

Ja, dat filmen ook zo.

Mensen lijkt daar echt vrede mee te hebben, maar ik moet hier toch even advocaat van het duifelspeler.

Ga je gang.

Nou ja, ik vergelijk het afschaffen van dat alarm een beetje met zeg maar het weggooien

van een betrouwbare oude analogewekker, zo'n opend ding.

Precies, omdat je net een dure smartwatch hebt gekocht.

Maar je weet eigenlijk niet of die smartwatchet wel altijd doet als de batteleleg is.

Zetten we niet gewoon veel te snel een perfect werken systeem bij het golfvel?

Nou, dat is een heel direct punt en het raakt dan iets veel groters.

Verhuilen robustheid in voor complexiteit.

Ja, maar hoe reager het omgeving nou eigenlijk op, want we hadden het net wel even over die huisdieren.

Ja, de dieren.

Echt, die huisdieren gaals in deze bronnen, ik vond het fantastisch, ik was echt een duik.

Het is ook heel fascinerend.

Zeker, want die dieren weten natuurlijk niks van overheidsbudgetten.

We lazen over de hond van Lars.

Die hond verstopt zich dus uit Puren angst elke maandag onder de bank.

Ja, zo'n enorm cabal is ook beangstigend.

En dan de hond van Emma?

Die begin het heel hard te blaffen.

Het gaat dan heel ritmisch telkens weer liggen.

Wat je fascinerend aan is, is de reactie van de hond van Rick.

Oh ja, die zingt toch.

Precies, hij blft niet, maar hij zingt.

Rick beschrijft dat hij echt zo'n hoef, hoef, hoef, hoeg geluid maakt.

Zij wel Lars in dat gesprek zegt dat het gewoon janken is.

Ja, Lars noemt het janken.

Wat dit illustreert, echt, hoe diep deze maadelijkse test is ingesleed in de drittme van het hele land.

Zelfs voor dieren.

Het is een collectieve ervaring geworden.

Wow, ja, dat is echt best mooi als je het zo overnadinkt.

Een soort maandelijkse hardslag.

Precies, en die hardslag, die fysieke verbinding met een alarmsysteem,

die gaan we dus verliezen.

Ja, en dan stappen we dus over naar de app.

De overheid is dat voor dat we gewoon allemaal een app op onze telefoon zetten.

Maar in de gesprekken die we laten zien we direct enorme praktische problemen.

Zeker, het is echt niet zo simpel als het klinkt.

Nee, want telefoon staan vaak op stil.

Precies, of mensen kijken helemaal niet de hele dag op hun scherm.

En dan heb je de kwetsbare groepen.

Zomge mensen hebben helemaal geen smartphone, of ze kunnen er simpelweg niet mee omgaan.

En dat brengt ons bij misschien wel mijn favoriete deel uit de bronnen.

De Oma's.

De Oma-annak-dotes.

Die waren echt hier larisch, maar ook best wel schijnen het als je er even over nadenkt.

Zeker.

Lars vertelde dus dat zijn Oma stevast op de verkeerde knoptrucht.

Ja, en dan moet Emma weer helemaal langs komen om te helpen.

Precies.

En de Oma van Emma zelf, die communiceert alleen nog maar door duimpjes te sturen.

Dat is nog relatief ons schuldig.

Ja, vergelijken met de Oma van Rick wel ja.

Rick's Oma beeld om dus op een gegeven moment in blinde paniek op, zroept ik zie je niet.

Ja, en dan zegt het dat hij op een groene knop moet rukken.

Een groene knop, die dus helemaal niet bestaat op zijn scherm.

Het grappig om te lezen, maar als we dit in het grotere plaatje bekijken, is dit een klassiek modern dilemma.

Hoe bedoel je dat?

Nou, de overheid wil besparen.

Dat zagen we wel.

Maar bij dat besparen verliezen ze de toegankelijkheid voor kwetsbare groepen volledig uit het oog.

Ja, want zo'n oude analogische reen is gewoon gratis voor de burger.

Exact.

Het is gratis, het werkt zonder strome op jouw zonder kamer en je hebt geen internet nodig.

Een app verijst strome, een internetverbinding en de digitale vaardigheden om hem mee om te gaan.

En dat we wel een grote groep mensen daar gewoon de vaardigheden niet voor heeft.

Die Oma-annak-doten zijn echt de perfecte illustratie van waarom alles in een app stoppen,

simpelweg niet voor iedereen werkt.

Dat begint de beniste gelukkig ook in te zien.

Oh ja, want ze zijn nu een gesprek met de veiligheidsregio's, toch?

Ja, die groepen die je lokaal voor de veiligheids zorgen.

Dan wordt nu gesproken over duurmaatwerk.

Maatwerk, dat klinkt altijd als een duurwoord voor, we hebben het eigenlijk niet goed bedacht.

Daar komt het wel op neer, ja.

Ze willen nu bijvoorbeeld de fysieke syrenes behouden bij grote fabrieken.

Waar dan als nog veel geld voor nodig is?

Precies.

Maar over het blind vertrouwen op technologie, op je telefoon gesproken,

wat gebeurt er eigenlijk als je weer app je keihard in de steklaat?

Ja, dan kom je in een hele andere situatie terug.

Zeker.

De stappen uit de wereld van het nationale veiligheidsbeleid, recht de moder in.

Op een festeval te rijden?

Ja, met Rick Tom and Julia, ze staan op een festeval, het begint ineens te regenen,

en ze staan echt al tien minuten helemaal stil in de rij.

En ze zijn natuurlijk totaal onvoorbereid.

Totaal niemand, maar dan ook echt niemand, heeft een parapluue, een jas of een poncho bij zich.

En waarom?

Omdat ze die fantastische weer app op hun telefoon blindelingsgelofte, die zei dat het zon nog zou blijven.

Ja, de arrogantie van de woordenerment, we kijken naar een scherm, in plaats van naar de lucht.

Precies.

En nu staan ze dus profisorisch te schuilen onder een of andere bomen.

Hun haar wordt nat, hun shirtsplakken aan hun lijf.

Dus in duidelijke detaist in deze gesprekken zijn echt heel sterk.

Je beleefde bijna mee.

Ja, want ze horen in de verte de bent op de meenste eten al beginnen.

Dat geluid van die passen.

Ja, de bas druint echte hard door in de grond onder hun voeten.

En iets later horen ze ook de gitaar en de droomer.

Terwijl ze daar staan te vernikelen.

In de daad.

En dan beginnen ze ook nog de geur van patate ruiken van een kraampje verderop.

En dan gaat het biologische systeem meedoen.

Precies.

Toms maag begin het luid te rammelen en Julia merkt op dat ze eigenlijk wel enorm een trek heeft in een broodje.

Het is echt het contrast tussen de sterile, digitale belofte van de app en de harde, natte,

hongerige realiteit.

Maar en hier worden pas echt interessant.

Na vertel.

Ondanks al die ellende, ondanks die nat te kleren en de gemiste voorbereiding blijft dus veer

eigenlijk heel goed.

Ze zeggen wel tegen elkaar van volgende keer willen we wel paraplusen, poncho's en een extra

shirt mee nemen.

Ja, als een soort goede voornemers.

Ja, maar ze worden niet boos, ze gaan niet bij de pakke neer zitten.

Hoe verklart je dat vanuit een groepstinamik?

Het is eigenlijk heel klassiek.

Ondanks de tegenslag zoek ze steun bij elkaar.

Die muziek die in de grond trillt, dat geeft ze toch energie.

Ze weten waarom ze daar staan.

Het verbroederd eigenlijk.

Exact.

Het gedeelde ongemak zorgt voor een enorme verbinding binnen die groep.

Ze vinden direct een zilverde randje aan deze natte situatie.

En wat een zilverranje is dat?

Ja, de rij komt op geen metwering beweging.

Eindelijk.

Ze zien die grote tent aan de linkerkant opdoemen en ze zien de beveiliger als wijen van,

kom maar door.

Doorlopen.

Een kaartjes hebben ze al netjes in een zak of in een hand?

Precies.

En dan valt die ene cruciale zin die steeds terugkomt in het gesprek.

Dat is het ultieme motto van deze bronnen.

Nat maarvrolijk.

Nat maarvrolijk.

Geen jaar toch.

Het hoort gewoon te breken hun levensmotten en dan daad ook het bezev in, dit is eigenlijk

een geluk bij een ongeluk.

Ja, ligt dat ze uit naar de luisteraar.

Waarom is het een geluk?

Nou, omdat het regent en de apperdus flink naast dat, blijven er heel veel mensen weg.

Alle mooie weer festivalgangers haken af.

Oh, dat is lekker rustig.

Dat dacht zij dus ook.

Hierdoor is het helemaal niet zo druk bij het podium.

Ze weten gewoon 100 procent zeker dat ze helemaal binnen en klaar om te dansen, echt een fantastisch

plekje helemaal voorgaan gaan vinden.

Ja.

En dat is toch de kunst van te omdenken?

Zeker weten.

En weet je, ik vind dat nat maarvrolijk, eigenlijk het perfecte, onofficelle mantra is voor het

overleven van elke onverspelbare situatie in onze tijd.

Dat is een mooie vergelijking.

Het is toch zo.

Denk even terug aan die hele discussie over dat luchtalarm van net.

Soms moet je gewoon accepteren dat je geen controle hebt.

Ja, de wereld laat zich niet wingen.

Precies.

Je hebt geen controle over de elementen op een festival en je hebt geen controle over financiële

beslissingen van bovenaf in Den Haag.

Je moet er gewoon mentaal in meegaan en er maar best te maken.

Dit roept een belangrijke vraag op eigenlijk, want in beide verhalen staat het menselijk aanpassingsverbogen

centraal.

Ja, erg uit.

Nou, of het nu gaat om een hele maatschappij die zich moet aanpassen aan een wereld zonder

luidruchtige syrenis.

En dus afhankelijk wordt van een valende app?

Bezies.

Of dat het gaat om een groepje vrienden dat gewoon moet accepteren dat ze drijf nat naar hun

favoriete bent gaan staan kijken?

We moeten ons continu aanpassen aan dingen die niet werken zoals we hadden gehoopt of gepland.

Ja, de verwachting versus de realiteit.

Ik zacht.

Dus wat betekent dit allemaal voor ons als we alles even op een reetje zetten?

We zijn vandaag echt van een kille, financiële beslissing over een national waarschuwing

systeem in 2008 te gaan, helemaal naar de warme doorweekte cameraatschappen op een drassig festival

te rijden.

Een flinke reis.

Maar je wil zeggen ja.

En luisteraar de vraag die ik dan direct aan jou wil stellen, hoe vaak vertrouw jij blind

op de apps op je telefoon?

Ja, goeie vraag.

Misschien voor je veiligheid?

Of zelfs alleen maar om te bepalen of je wel of geen regenjas aan moet trekken als je de

duur uitstapt?

We zagen vandaag natuurlijk heel goed hoe kwetsbaar we eigenlijk zijn.

Bijvoorbeeld als we zonder parapluur in de stroomen de regen staan, simpelweg omdat de app

zij dat het droog zal blijven.

We geven de controle gewoon uit de handen.

Precies.

En als in 2008 die luchtelarmer daadwerkelijk zwijgen en we zijn volledig afhankelijk van telefoons

die batterij en bereik nodig hebben.

Ja.

Dan houd ik me hard vast.

Ja.

En dan wil ik de luisteraar deze gedachte meegeven.

Welke andere betrouwbare ouderwetse systemen in ons leven zijn we eigenlijk stilitjes

aan te vervangen door technologie die we als puntje bepaalt je komt helemaal niet volledig

in de hand hebben.

Oef.

Dat is wel een goede om even over te kouwen, ja.

In de daad.

Iets om over na te denken te volgende keer dat je misschien wel nad geregend, want hopen

op een groenknopje op je schermprobeer te drukken dat niet eens bestaat.

Nou, mooier kunnen we het bijna niet samenvatten.

Dank je wel voor het luisteren naar deze uitgebreide verkening.

Blijf scherm.

Vergetje parapluunit.

En we horen je heel graag te volgende keer weer.