Geld zonder zorgen? Wise onder de loep in België wegens witwassen

Tim: Hé, jij daar.

Ja, jij die misschien wel eens geld hebt overgemaakt naar het buitenland.

Herken je Wise?

Dat bedrijf met dat gifgroene logo, snel en goedkoop.

Nou, in België is er een groot onderzoek naar ze.

Ze worden verdacht van witwassen.

En dat raakt jou ook.

Pieter: Witwassen?

Een zonderling woord, mijn goede luisteraar.

In mijn tijd, 1850, hadden we het over het 'schoonmaken' van vuil geld.

Maar vertel, Tim, wat heeft die dienst misdaan?

Tim: Goede vraag.

Het komt erop neer dat Wise in België wordt onderzocht omdat criminelen hun app gebruiken om geld wit te wassen.

Dat is geld dat uit misdaden komt, zoals drugs of oplichting, en ze proberen het normaal te laten lijken.

Bijna een half miljard euro aan verdachte transacties.

Pieter: Een half miljard!

Hm-hm.

In mijn tijd, als een koopman zulke sommen verplaatste, werd hij onmiddellijk verdacht.

Maar hoe werkt dit precies?

Gebruikt men die app om geld te verstoppen?

Tim: Ja, precies.

Wise is een betaaldienst.

Mensen kunnen er geld mee overmaken naar het buitenland, naar 140 verschillende valuta.

En criminelen misbruiken dat.

Ze openen een rekening, sturen geld heen en weer, en hopen dat niemand het ziet.

Maar de Belgische politie heeft honderden strafdossiers.

Pieter: Stra... dossiers?

Dat klinkt alsof de politie veel papieren heeft.

Maar hoe komen ze erachter?

In mijn tijd, in de haven van Amsterdam, vertrouwden we op koopmansboeken en getuigen.

Tegenwoordig moet het anders gaan, neem ik aan.

Tim: Ja, heel anders.

Zie het als een groot net.

De politie krijgt signalen uit verschillende landen.

Nederland bijvoorbeeld heeft vaak gevraagd om informatie of om tegoeden te bevriezen.

Tegoed is het geld dat op een rekening staat.

Dus ze zeggen: stop, dat geld mag niet weg.

Pieter: Tegoeden bevriezen.

Wat een beeld!

Alsof het geld in een ijsblok zit.

Maar die dienst, Wise, beweert toch dat ze veilig zijn?

Ze zeggen dat ze klanten controleren.

Tim: Klopt.

Wise zegt dat ze elke klant vragen om een identiteitsbewijs, een paspoort of ID-kaart.

En ze controleren dat met een video.

Maar de Belgische justitie zegt: dat is niet genoeg.

Ze waren nalatig.

Nalatig betekent: ze hebben niet gedaan wat ze moesten doen.

Pieter: Nalatigheid.

Een zwaar woord.

In de kerk spraken we over zonden van nalatigheid, als iemand zijn plicht niet deed.

Maar wat gebeurt er nu met Wise?

Krijgen ze straf?

Tim: Het onderzoek loopt op zijn einde.

De Belgische justitie is bezig met een dagvaarding.

Dat is een officiële oproep om voor de rechter te komen.

Dan moeten ze uitleggen wat er misging.

En als ze schuldig zijn, kunnen ze een boete krijgen of erger.

Pieter: Een dagvaarding.

In mijn tijd kreeg je die als je een schuld niet betaalde.

Maar hier gaat het om miljarden.

Zeg, Tim, is dit nieuw?

Dat banken en diensten worden onderzocht?

Tim: Nee, helaas niet.

In 2018 moest ING een schikking betalen van 775 miljoen euro.

Een schikking is geld betalen om een rechtszaak te stoppen.

Ook ABN Amro en Rabobank hebben problemen gehad.

Het is een sectorbrede uitdaging, zeggen ze.

Pieter: Sectorbreed.

Dat betekent dat het overal in de bankwereld gebeurt.

In mijn tijd waren er ook oplichters, maar die werkten met valse wissels.

Nu gebruiken ze een app.

De tijden veranderen, maar de menselijke hebzucht blijft, vrees ik.

Tim: Ja, Pieter, dat is waar.

Maar er is hoop.

De politie wordt steeds beter in het opsporen.

En wij, als luisteraars, kunnen ook opletten.

Als jij geld overmaakt, weet dan dat bedrijven zoals Wise streng gecontroleerd worden.

Dat is goed voor ons allemaal.

Pieter: Overmaken.

Een mooi woord.

In mijn tijd zeiden we 'geld overhandigen' of 'overdragen'.

Maar 'overmaken' is krachtig.

Het is samengesteld uit 'over' en 'maken'.

Je maakt het geld over van de ene naar de andere plek.

Een nuttig leerpunt voor onze luisteraar.

Tim: Precies, Pieter.

Laten we dat even oefenen, voor jou, luisteraar.

Een simpele zin: 'Ik maak geld over.' Maar een betere zin is: 'Ik maak elke maand geld over naar mijn familie in Spanje.' Zie je het verschil?

De tweede zin is concreet en duidelijk.

Pieter: En nog een voorbeeld, uit het nieuws: 'Wise wordt onderzocht omdat ze geld overmaken voor criminelen.' Of positief: 'De bank maakt veilig geld over naar het buitenland.' Zo leer je het woord in context.

Tim: Goed zo.

Nu terug naar het nieuws.

Wat vind jij, Pieter, van die slogan van Wise: 'Geld zonder zorgen'?

Klinkt dat niet een beetje naïef in deze situatie?

Pieter: Geld zonder zorgen?

Hm-hm.

In 1850 wist elke koopman dat geld altijd zorgen met zich meebrengt.

Of het nu gaat om diefstal, verlies of bedrog.

Het is een mooie belofte, maar de werkelijkheid is weerbarstig.

Tim: Weerbarstig, mooi woord.

Betekent: moeilijk, niet makkelijk te hanteren.

En dat is precies waar het hier om gaat.

Wise probeert geld overmaken makkelijk te maken, maar criminelen maken het ingewikkeld.

Pieter: Dus, luisteraar, wat kun jij hiervan leren?

Let op waar je je geld naartoe stuurt.

En als een dienst te mooi klinkt om waar te zijn, vraag dan door.

Dat deden wij ook in de handel.

Tim: En onthoud: witwassen is niet alleen een probleem voor banken.

Het raakt de hele samenleving.

Maar we praten erover, en dat is de eerste stap.

Zo, we gaan even pauzeren, maar straks meer.

Blijf luisteren.

Pieter: Ja, blijf bij ons.

We hebben het nog niet gehad over hoe dit in 2250 zou gaan.

Tim, kun jij ons daar een voorproefje van geven?

Maar dat doen we in het volgende deel.

Tim: Zeker, Pieter.

In 2250 hebben we geen geld meer zoals jij dat kent.

Maar misdaad bestaat nog steeds.

Alleen gebruiken ze dan andere trucs.

Maar daarover straks meer.

Tot zo, luisteraar.

Tim: Welkom terug, luisteraar.

Pieter, je vroeg naar 2250.

In onze tijd hebben we geen banken meer zoals jij kent.

We gebruiken een systeem dat we 'kredietweefsel' noemen.

Elke transactie is direct zichtbaar voor iedereen, een beetje zoals jullie grootboek, maar dan voor de hele wereld.

Pieter: Kredietweefsel?

Dat klinkt alsof iedereen elkaars zaken kan zien.

In 1850 bewaarden wij onze financiën in een gesloten kasboek.

Alleen de koopman en zijn boekhouder wisten wat erin stond.

Privacy was belangrijk, maar ook vertrouwen.

Tim: Precies!

In 2250 is vertrouwen niet meer nodig, omdat alles gecontroleerd wordt door een netwerk.

Maar criminelen vinden altijd een weg.

Ze gebruiken bijvoorbeeld 'schaduwknopen', nep-identiteiten in het weefsel.

Net zoals Wise nu gebruikt wordt voor witwassen.

Pieter: Schaduwknopen?

Dat klinkt als een nieuw soort bedrog.

Maar ik begrijp het: waar geld stroomt, daar zoeken slechte mensen een opening.

In mijn tijd hadden we valse wissels en smokkelwaar.

Het principe is hetzelfde.

Tim: Ja, en dat brengt me bij een belangrijk woord uit het nieuws: 'witwassen'.

Pieter, hoe leg jij dat uit aan onze luisteraar?

Pieter: Witwassen is het schoonmaken van vuil geld.

Stel, een dief steelt duizend gulden.

Hij kan dat niet zomaar uitgeven, want dan vragen mensen: waar komt dat vandaan?

Dus laat hij het door een bedrijf als Wise gaan, zodat het lijkt alsof het eerlijk verdiend is.

Tim: Mooi gezegd.

En het nieuws zegt dat Wise mogelijk 'nalatig' is geweest.

Dat betekent: ze hebben niet genoeg gedaan om dit te voorkomen.

Net zoals ING in 2018, toen ze een boete van 775 miljoen euro kregen.

Pieter: 775 miljoen euro?

In mijn tijd was dat een fortuin, genoeg om een hele vloot schepen te kopen.

Maar ik hoor dat banken zoals ABN Amro en Rabobank ook boetes kregen.

Wat leren we hiervan?

Tim: We leren dat controle belangrijk is.

En nu het leerpunt voor vandaag, luisteraar.

Het woord 'worden' gebruik je vaak in nieuws.

Kijk: 'Wise wordt onderzocht.' Dat is een passieve zin.

Simpel voorbeeld: 'Ik word gebeld.' Betere zin: 'Het geld wordt witgewassen door criminelen.'

Pieter: Ja, 'worden' is een nuttig werkwoord.

In het nieuws hoor je vaak: 'De zaak wordt onderzocht' of 'Tegoeden worden bevroren'.

Het laat zien dat iets gebeurt, zonder te zeggen wie het doet.

Handig voor formele berichten.

Tim: Precies.

En nu terug naar Wise.

Het onderzoek loopt al sinds 2025, zegt het nieuws.

In totaal gaat het om meer dan een half miljard euro aan verdachte transacties.

Dat is veel geld, Pieter.

Pieter: Een half miljard!

In 1850 was de hele Nederlandse staatsschuld niet veel groter.

Het is onvoorstelbaar dat één bedrijf zoveel verdacht geld kan verwerken.

Hoe kan dat gebeuren?

Tim: Omdat Wise groeide als kool.

Ze hebben 15,6 miljoen klanten wereldwijd.

In 2024 verstuurden ze 167,5 miljard euro.

Met zoveel transacties is het moeilijk om alles te controleren.

Criminelen maken daar misbruik van.

Pieter: Dus het is een kwestie van schaal.

Hoe groter de handel, hoe meer risico.

In mijn tijd hadden we gilden die regels oplegden.

Maar hier lijkt de wet achter de feiten aan te lopen.

Tim: Ja, en dat is precies waarom Belgische justitie ingrijpt.

Ze zeggen dat Wise mogelijk de antiwitwaswetgeving niet heeft nageleefd.

Dat betekent: ze hebben klanten niet goed gecontroleerd.

Bijvoorbeeld: wie opent er een rekening en waarom?

Pieter: In 1850 moest elke nieuwe klant bij een bank een aanbeveling hebben van een bekend koopman.

Zonder die brief kreeg je geen rekening.

Het was een systeem van vertrouwen, maar ook van uitsluiting.

Tim: Interessant.

Wise zegt nu dat ze elke klant vragen om een identiteitsbewijs en dat ze dat visueel controleren.

Maar blijkbaar is dat niet genoeg.

Criminelen gebruiken valse papieren, net zoals in jouw tijd.

Pieter: Valse papieren, ja.

Daar hadden we ook mee te maken.

Maar luisteraar, wat kun jij doen?

Als je Wise gebruikt, let dan op: stuur alleen geld naar mensen die je kent.

En als iets verdacht lijkt, meld het.

Tim: Goed advies.

En onthoud: witwassen is geen onschuldig misdrijf.

Het geld komt vaak van drugshandel, corruptie of oplichting.

Door het te stoppen, help je de samenleving.

In 2250 hebben we daar nog strengere regels voor.

Pieter: Ik ben benieuwd, Tim.

Hoe streng zijn jullie regels in 2250?

Worden criminelen daar anders gestraft?

Tim: In 2250 is witwassen bijna onmogelijk, omdat elke transactie in het kredietweefsel vastligt.

Maar als iemand het probeert, verliest hij al zijn digitale rechten.

Geen toegang tot onderwijs, werk of reizen.

Dat is een zware straf.

Pieter: Dat klinkt effectief.

Maar ik vraag me af: verliest men dan ook zijn vrijheid?

In 1850 was gevangenisstraf gebruikelijk, maar tegenwoordig zijn er alternatieven.

Tim: Ja, vrijheid is belangrijk.

Maar in 2250 geloven we dat misdaad voorkomen beter is dan straffen.

Daarom investeren we in technologie die misbruik stopt voordat het gebeurt.

Wise probeert dat ook, maar ze zijn te laat.

Pieter: Een wijze les, luisteraar: voorkomen is beter dan genezen.

Of het nu gaat om geld of om gezondheid.

Denk daarover na.

Tim: En zo komen we aan het einde van dit gesprek.

We hebben geleerd over witwassen, nalatigheid en het woord 'worden'.

Maar het belangrijkste is: blijf kritisch over waar je geld naartoe gaat.

Pieter: Ja, en onthoud: geld zonder zorgen bestaat niet.

Maar met kennis en voorzichtigheid kun je veel problemen voorkomen.

Bedankt voor het luisteren.

Tim: Wil je meer weten?

Ga naar nieuwsdoordetijd.com.

Daar kun je reageren en andere afleveringen vinden.

Tot de volgende keer, luisteraar!