Ariana Grande vs Witte Huis: mag een president zomaar jouw liedje gebruiken?

Tim: Welkom bij Nieuws door de Tijd.

Vandaag een verhaal dat jou ook kan overkomen.

Stel je voor: je maakt een vrolijk liedje en opeens gebruikt de president het voor iets waar je heel boos over bent.

Wat doe je dan?

Pieter: Goedendag, waarde luisteraar.

Ik ben Pieter Hendrik van der Linden, koopman uit Amsterdam, anno 1850.

En ik hoor al dat mijn goede vriend Tim weer een wonderlijk verhaal uit uw tijd heeft meegebracht.

Tim: Precies, Pieter.

Het gaat over Ariana Grande, een beroemde zangeres uit 2026.

Het Witte Huis, de Amerikaanse regering, gebruikte haar nummer 'Bye' bij een video over het strenge immigratiebeleid.

In de video arresteren agenten mensen.

Pieter: Arresteren?

Dat klinkt als een akelige vertoning.

Maar zeg mij eens, Tim: wat is dat, immigratiebeleid?

In mijn tijd kwamen er schepen vol mensen uit alle windstreken naar Amsterdam.

Wij noemden dat handel, niet beleid.

Tim: Goed dat je het vraagt.

Immigratie betekent dat mensen naar een ander land verhuizen om er te wonen.

Het beleid zijn de regels daarvoor.

In 2026 is dat in Amerika heel streng.

En de regering van president Trump liet een video zien waar agenten mensen boeien.

Pieter: En toen hoorden zij dat vrolijke liedje van die juffrouw Grande?

Dat is wel een zonderlinge combinatie.

Alsof men op de beurs een psalm zingt bij het verkopen van peper.

Maar waarom is de zangeres daar boos over?

Tim: Ze vindt het vreselijk.

Ze zegt: 'Gebruik mijn muziek nooit in verband met deze barbaarse, onmenselijke, gruwelijke onzin.' Ze heeft bezwaar gemaakt.

Dat betekent: ze heeft duidelijk gezegd dat ze het niet goed vindt.

En haar team probeert de muziek weg te halen.

Pieter: Bezwaar maken, hm-hm.

In mijn tijd kon een koopman bezwaar maken tegen een oneerlijke transactie bij de notaris.

Maar tegen de overheid?

Dat was lastiger.

De heren in Den Haag deden wat zij wilden.

Hoe doet die zangeres dat dan?

Tim: Ze schreef een commentaar onder de video op TikTok.

Een commentaar is een reactie.

Maar het Witte Huis heeft die reactie verwijderd.

De eigenaar van een TikTok-account kan reacties weghalen.

Dus nu probeert haar team via een rechtszaak de muziek te laten verwijderen.

Pieter: Een rechtszaak!

Dat is serieus.

In mijn tijd was een rechtszaak aanspannen een dure zaak, alleen voor rijke lieden.

Maar ik begrijp het: als iemand mijn handelsmerk gebruikt zonder toestemming, word ik ook kregelig.

Wat zegt het Witte Huis ertegen?

Tim: Een woordvoerder van het Witte Huis, iemand die namens de regering praat, zei: 'Wat echt barbaars is, zijn de criminele illegale vreemdelingen die onschuldige Amerikanen vermoorden.' Dus zij vinden de video goed.

Maar Ariana Grande is niet de enige kunstenaar die boos is.

Pieter: O, er zijn er meer?

Vertel, Tim.

Dit begint op een gildevergadering te lijken waar iedereen zijn beklag doet.

Tim: Ja, veel artiesten hebben bezwaar gemaakt.

Neil Young, ABBA, Phil Collins, en ook de families van overleden zangers zoals Prince en Tom Petty.

Sommigen hebben rechtszaken aangespannen.

Ze zeggen: 'Onze muziek is niet voor politieke doeleinden.'

Pieter: Dus in uw tijd, waarde luisteraar, heeft een kunstenaar nog steeds het recht om te zeggen: 'Gij moogt mijn werk niet gebruiken voor uw doeleinden.' Dat vind ik mooi.

In 1850 was dat anders.

Als de koning uw deuntje wilde, nam hij het gewoon.

Tim: Klopt.

En daarom is dit nieuws ook voor jou interessant, luisteraar.

Het gaat over macht, over wie jouw creaties mag gebruiken.

Stel je voor dat jij een tekening maakt en een school gebruikt die zonder te vragen.

Wat doe je dan?

Pieter: Precies, mijn jonge vriend.

Het gaat om eigendom en respect.

Maar ik ben nieuwsgierig: hoe werkt dat in uw tijd, Tim?

Kunnen artiesten hun muziek beschermen?

Of is het een wilde markt zonder regels?

Tim: In 2250 is het heel anders.

Muziek is vaak direct verbonden met je identiteit.

Als iemand jouw liedje gebruikt, is dat alsof ze jouw stem stelen.

Maar we hebben ook een systeem: elke keer dat een nummer wordt afgespeeld, krijg jij een kleine betaling.

Dat heet een licentie.

Pieter: Een licentie?

Alsof u een vergunning koopt om een liedje te spelen?

Hm-hm.

In mijn tijd kocht u gewoon de bladmuziek bij de muziekhandelaar en speelde u wat u wilde.

Maar dit klinkt eerlijker, als ik het goed begrijp.

Tim: Ja, maar het probleem is: de overheid heeft vaak geen licentie nodig als ze iets voor 'officiële doeleinden' gebruiken.

En dat is precies waar Ariana Grande boos over is.

Ze zegt: 'Dit is niet officieel, dit is propaganda.'

Pieter: Propaganda, een duur woord.

In mijn tijd noemden wij dat 'het beïnvloeden van de publieke opinie via pamfletten en preken'.

Maar hier is het liedje zelf het pamflet, en de zangeres wil er niet aan meewerken.

Tim: Precies.

En nu komt het leerpunt van vandaag, luisteraar.

In het nieuws hoor je vaak: 'bezwaar maken tegen'.

Dat betekent: zeggen dat je iets niet goed vindt.

Kijk naar deze zinnen.

Simpel: 'Ik maak bezwaar tegen het gebruik van mijn liedje.' Beter: 'De artiest maakt bezwaar tegen de politieke video.'

Pieter: Een nuttige uitdrukking.

Als gij, waarde luisteraar, ooit wilt zeggen dat u iets niet aanstaat, kunt u zeggen: 'Ik maak bezwaar tegen deze gang van zaken.' Zo spreekt men beschaafd Nederlands.

Tim: En het is sterker dan alleen 'ik vind het niet leuk'.

Het is een formeel, serieus woord.

Net zoals in het nieuws: 'Grande heeft bezwaar gemaakt.' Het klinkt alsof ze echt actie onderneemt.

Pieter: Maar Tim, ik vraag mij af: wat gebeurt er nu verder?

Gaat het Witte Huis de muziek verwijderen?

Of moet de arme juffrouw Grande naar de rechter stappen?

Tim: Dat weten we nog niet.

Het team van Grande probeert het te laten verwijderen, maar het Witte Huis reageert niet direct.

En er zijn al rechtszaken van andere artiesten.

Dus dit wordt waarschijnlijk een lange strijd.

Pieter: Een strijd tussen een popster en de machtigste regering ter wereld.

In mijn tijd was dat ondenkbaar.

Een zangeres was een ambachtsman, geen tegenstander van de koning.

Maar in uw tijd, luisteraar, lijkt iedereen een stem te hebben.

Tim: En dat is precies waar het interessant wordt, Pieter.

Want in 2250 hebben we ook artiesten die hun muziek beschermen.

Maar wij hebben een systeem waarbij elke artiest een digitale handtekening zet.

Geen enkele video kan die gebruiken zonder toestemming.

Het is een automatische controle.

Pieter: Een digitale handtekening?

Hm-hm.

In mijn tijd hadden we lakzegels en contracten op papier.

Maar een handtekening die zelf controleert of muziek gestolen wordt?

Dat klinkt als een wonder, mijn goede heer.

Maar ook een beetje angstaanjagend, want wie controleert die controle?

Tim: Goede vraag.

Het is een systeem van kunstmatige intelligentie, maar met menselijke toezicht.

En luisteraar, dat woord 'toezicht' betekent dat iemand erop let dat alles eerlijk gaat.

Zoals een meesterknecht in Pieter zijn tijd toezicht hield op de leerjongens in het gilde.

Pieter: Precies, waarde luisteraar.

In het gilde was toezicht nodig om de kwaliteit te waarborgen.

Maar terug naar de zaak: ik begrijp dat juffrouw Grande boos is.

Maar is het niet gevaarlijk voor haar om zo openlijk de regering te bekritiseren?

In mijn tijd kon een koopman zijn handel verliezen als hij de koning tegensprak.

Tim: In 2026 is het anders.

Artiesten hebben een groot podium en veel fans.

Het is juist een manier om invloed te hebben.

Maar ja, het Witte Huis reageert hard.

Ze zeggen dat de video over criminele vreemdelingen gaat, niet over muziek.

Dat is een ander standpunt.

Pieter: Een ander standpunt, ja.

Maar ik hoor ook dat de eigenaar van een TikTok-account reacties kan verwijderen.

Dat is als een kastelein die een brief van een klant in het vuur gooit omdat hij de inhoud niet bevalt.

Is dat rechtvaardig?

Tim: Niet echt, maar het is de wet van het platform.

En dat brengt me bij het volgende leerpunt, luisteraar.

We hadden het over 'bezwaar maken tegen'.

Maar er is ook een ander woord in het nieuws: 'verwijderd krijgen'.

Dat betekent: ervoor zorgen dat iets weggaat.

Pieter: Een mooi werkwoord, 'verwijderd krijgen'.

Gij kunt het gebruiken als u iets wilt laten verdwijnen.

Simpel voorbeeld: 'Ik wil het bericht verwijderd krijgen.' Dat zegt u tegen een vriend.

Maar beter: 'Het team probeert de muziek verwijderd te krijgen.' Dat klinkt formeler en preciezer.

Tim: Precies.

En het laat zien dat je niet altijd zelf iets doet.

Je probeert iemand anders het te laten doen.

Dat is handig in veel situaties.

Stel je voor, luisteraar: je hebt een fout in een document.

Je zegt: 'Ik wil die fout verwijderd krijgen.' Dan vraag je hulp.

Pieter: En als gij het zelf doet, zegt u: 'Ik verwijder de fout.' Maar 'verwijderd krijgen' impliceert dat de macht niet in uw handen ligt.

Zoals juffrouw Grande: zij kan de video niet zelf verwijderen, dus zij probeert het via haar team.

Een subtiel maar belangrijk verschil.

Tim: Ja, en dat verschil zie je vaak in het nieuws.

Het is een zogenaamd 'causatief' werkwoord, maar dat hoeft de luisteraar niet te onthouden.

Het belangrijkste is: je gebruikt 'krijgen' om aan te geven dat je iets laat doen.

Bijvoorbeeld: 'Ik krijg mijn haar geknipt.' Of: 'Hij krijgt de auto gerepareerd.'

Pieter: Maar let op, luisteraar: niet elke combinatie met 'krijgen' is correct.

Gij zegt niet: 'Ik krijg het boek gelezen', want dat klinkt alsof het boek u dwingt.

Maar 'Ik krijg het boek toegestuurd' is wel goed.

Het is een kwestie van oefening, zoals alles in de Nederlandse taal.

Tim: En nu terug naar Ariana Grande.

Wat vind jij, Pieter, van haar actie?

Is het dapper of roekeloos om zo publiekelijk de regering aan te vallen?

Pieter: Ik noem het dapper, mijn goede heer.

In mijn tijd was het riskant, maar een eerlijk man of vrouw spreekt zich uit tegen onrecht.

Zij noemt het beleid 'barbaars en onmenselijk'.

Dat zijn sterke woorden, maar als zij gelooft dat het waar is, dan moet zij dat zeggen.

Tim: Dat vind ik ook.

En wat interessant is: ze is niet de enige.

Andere artiesten zoals Neil Young en ABBA hebben ook bezwaar gemaakt.

Het is een soort protestbeweging in de muziekwereld.

Luisteraar, voel jij je ook wel eens boos over iets in het nieuws?

Dan kun je die woorden gebruiken.

Pieter: Maar Tim, ik vraag mij af: heeft dit protest effect?

In mijn tijd kon een koopman een boycot organiseren.

Hij zei: 'Ik koop geen goederen van die handelaar.' Maar hier gaat het om muziek.

Kan een liedje echt de macht van een regering veranderen?

Tim: Soms wel.

Muziek raakt mensen emotioneel.

En als veel artiesten samen protesteren, kan dat de publieke opinie beïnvloeden.

In 2250 gebruiken we muziek vaak om sociale verandering te versnellen.

Maar het duurt lang.

Het is een marathon, geen sprint.

Pieter: Een marathon?

Hm-hm.

In mijn tijd kenden we alleen hardloopwedstrijden op de kermis.

Maar ik begrijp uw punt: verandering kost tijd.

En ondertussen blijft de juffrouw Grande vechten.

Ik wens haar sterkte.

Tim: En wij wensen jou, luisteraar, ook sterkte met het Nederlands.

Het is een mooie taal, maar soms lastig.

Onthoud: 'bezwaar maken tegen' en 'verwijderd krijgen' zijn twee handige uitdrukkingen die je vandaag kunt gebruiken.

Pieter: Ja, waarde luisteraar, oefen ze in uw dagelijkse gesprekken.

Zeg tegen uw buurman: 'Ik maak bezwaar tegen het lawaai.' Of tegen uw collega: 'Kunt u dit document verwijderd krijgen?' Zo wordt de taal uw eigen.

Tim: En als je meer wilt oefenen, ga dan naar nieuwsdoordetijd.com.

Daar vind je meer gesprekken zoals dit, met uitleg en oefeningen.

Het is helemaal gratis en speciaal voor nieuwsgierige studenten zoals jij.

Pieter: Tot slot, beste luisteraar, onthoud: nieuws is niet alleen informatie.

Het is een verhaal over mensen die keuzes maken.

Of het nu een popster is of een koopman uit 1850, wij allen zoeken naar rechtvaardigheid.

Blijf nieuwsgierig en blijf spreken.

Tim: Mooi gezegd, Pieter.

En ik voeg eraan toe: gebruik je stem.

Of je nu zingt of spreekt, jouw woorden kunnen verschil maken.

Tot de volgende keer, luisteraar.

Bedankt voor het luisteren naar Nieuws door de Tijd.