Trots, Vooroordeel en de Kunst van het Verliefd Worden

Ik ben Rick en ik ben heel blij dat je er vandaag weer bij bent.

Elke dag neem ik je mee in een beroemd boek en vandaag heb ik een van mijn persoonlijke favorieten voor je.

Het is een verhaal dat al meer dan 200 jaar oud is, maar nog steeds zo fris en relevant voelt als de dag waarop het werd geschreven.

Stel je eens een vraag.

Heb je ooit iemand ontmoet en dacht je meteen?

Nee, dit is geen leuk persoon.

En dat je later ontdekte, dat je het helemaal mis had, of andersom, dat iemand die je eerst geweldig vond, later enorm tegenviel,

die kracht van de eerste indruk en hoe verkeerd die kan zijn, is het hart van het boek van vandaag.

We gaan het hebben over trots en vooroordeel of Pride and prejudice, geschreven door de geweldige Jane Austen in het jaar 1813.

Het boek begint met een van de beroemdste openingszinnen uit de literatuur.

In het Nederlands klinkt die ongeveer zo.

Het is een algemeen bekende waarheid, dat een alleenstaande man met een groot fortuin een vrouw nodig heeft.

Met deze zin zet Austen meteen de toon.

Het is een beetje ironisch, een beetje grappig.

En het vertelt je precies waar dit boek over zal gaan.

Geld, de maatschappij en natuurlijk de zoektocht naar een partner.

Dus, maak het jezelf gemakkelijk, pak een kopje thee of koffie en laat je meenemen naar het Engeland van de 19e eeuw,

een wereld van Bals, landgoederen en de ingewikkelde dans van de liefde.

We beginnen ons verhaal op het Engelse platteland, in een huis genaamd Longbourn, hier woont de familie Bennet.

Het is een gezin met vijf dochters en geen zonen, dat is een groot probleem in die tijd.

Waarom?

Omdat het huis en het land alleen geërfd kunnen worden door een man.

Als Mr Bennet overlijdt gaat alles naar een verre neef.

De vijf dochters en hun moeder staan dan letterlijk op straat.

Je begrijpt dus wel dat Mrs Bennet, de moeder, maar één doel in haar leven heeft.

haar vijf dochters, zo snel mogelijk en zo goed mogelijk laten trouwen.

Een rijk huwelijk is geen luxe, het is een noodzaak voor hun overleving.

Mrs Bennet is een grappig personage, ze is luid, een beetje dom en ze maakt zich constant zorgen.

haar man, Mr Bennet, is het tegenovergestelde.

Hij is rustig, sarcastisch en trekt zich het liefst terug in zijn bibliotheek.

Hij vindt de zorgen van zijn vrouw vaak erg vermakelijk.

Dan hebben we de vijf dochters, de oudste is Jane.

Ze is ontzettend mooi en heeft een heel lief en zacht karakter.

Ze gelooft altijd het beste van mensen.

De tweede dochter is onze hoofdpersoon, Elizabeth Bennet of Lizzy.

Elizabeth is niet zo klassiek mooi als Jane, maar ze is heel slim, grappig en heeft een sterke eigen wil.

Ze leest veel en is niet bang om haar mening te geven.

Wat in die tijd best ongebruikelijk was voor een vrouw.

De andere drie zussen zijn Mary, die heel serieus is en altijd studeert en de twee jongste Kitty en Lydia.

Zij zijn vooral bezig met soldaten en flirten.

Het verhaal begint als er groot nieuws is in de buurt.

Een rijke, jonge en alleenstaande man, genaamd Mr. Bingley, heeft een groot landgoed in de buurt gehuurd.

Je kunt je voorstellen dat Mrs. Bennet door het dolle heen is.

Een rijke man perfect voor een van haar dochters.

Bingley brengt ook zijn beste vriend mee en die is nog rijker.

Zijn naam is Mr. Darcy.

En hier lieve luisteraar begint de echte spanning van het verhaal.

De eerste grote scène speelt zich af op een lokaal bal.

Iedereen uit de buurt is daar om de nieuwkomers te ontmoeten.

Mr. Bingley is een groot succes.

Hij is vriendelijk, charmant, danst met veel meisjes.

En is duidelijk onder de indruk van de mooie Jane Bennet.

De vonk slaat meteen over tussen die twee.

Iedereen is blij, maar dan is er Mr. Darcy.

Hij is lang, knap en extreem rijk, maar hij is ook trots, stil en kijkt op iedereen neer.

Hij praat met niemand en weigert te dansen.

Hij ziet eruit alsof hij zich stierfelijk verveelt.

Op een gegeven moment stelt Bingley voor dat Darcy met Elizabeth danst.

Darcy kijkt naar Elizabeth en zegt tegen Bingley,

luid genoeg, zodat zij het kan horen.

Ze is wel oké, maar niet knap genoeg om mij te verleiden.

Kun je je dat voorstellen?

Wat een belediging.

Elizabeth, die een goed gevoel voor humor heeft, lacht er eerst een beetje om met haar vriendinnen.

Maar van binnen is ze gekwetst en boos.

haar mening over Mr. Darcy is meteen gevormd.

Hij is de meest arrogante en onplezierige man die ze ooit heeft ontmoet.

Dit is haar vooroordeel.

En Darcy's trots heeft ervoor gezorgd dat hij haar niet eens een kans wilde geven.

De titel van het boek is geboren op deze dansvloer.

Kort na het bal wordt Jane ziek, terwijl ze op bezoek is bij de zussen van Bingley.

Ze moet daar in bed blijven.

Elizabeth loopt kilometers door de modder om haar zus te bezoeken en te verzorgen.

Ze komt aan met modder op haar jurk en een rood gezicht van de inspanning.

De snobistische zussen van Bingley kijken op haar neer,

maar Darcy begint haar plotseling met andere ogen te bekijken.

Hij is onder de indruk van haar levendige ogen en haar toewijding aan haar zus.

Hij begint te zien dat ze meer is dan alleen een meisje dat wel oké is.

Maar Elizabeth merkt dit niet.

Ze ziet alleen nog steeds die arrogante man van het bal.

Dan verschijnt er een nieuw personage.

Mr. Collins.

Hij is de neef die het huis van de Bennets zal erven.

Hij is een dominee.

En wordt beschermd door een rijke en machtige vrouw Lady Catherine de Bourgh.

Mr. Collins is een van de meest komische en irritante personages in de literatuur.

Hij is overdreven beleefd, praat constant over hoe geweldig zijn beschermvrouwe is

en heeft totaal geen zelfinzicht.

Hij komt naar Longbourn met een plan.

Hij wil met een van de Bennet-dochters trouwen.

Hij denkt dat hij de familie daarmee een grote gunst bewijst.

Zijn keuze valt op Elizabeth.

Zijn aanzoek is een ramp.

Hij legt niet uit waarom hij van haar houdt.

Maar geeft een lijst met praktische redenen waarom het een goed idee is voor hem om te trouwen.

Hij gaat ervan uit dat ze ja zal zeggen.

Een arme vrouw zonder toekomst krijgt immers een aanbod van een man met een stabiel inkomen.

Maar Elizabeth is anders.

Ze wil niet trouwen voor het geld.

Ze weigert hem.

Heel direct.

Mr. Collins kan het niet geloven.

Hij denkt dat ze een spelletje speelt.

Maar Elizabeth is serieus.

haar moeder Mrs. Bennet is woedend.

Ze schreeuwt en huilt.

Hoe kan Elizabeth zo'n kans op zekerheid weigeren?

Maar haar vader, Mr. Bennet, steunt haar.

Hij zegt op zijn typisch sarcastische manier.

Vanaf vandaag ben je een vreemde voor een van je ouders.

Je moeder zal je nooit meer willen zien als je niet met Mr. Collins trouwt.

En ik zal je nooit meer willen zien als je dat wel doet.

Elizabeth is opgelucht.

Ze heeft haar vrijheid behouden.

Alsof dat nog niet genoeg drama is, komt er nog een man in het leven van Elizabeth.

De charmante soldaat Mr. Wickham.

Hij is knap, vriendelijk en iedereen mag hem meteen.

Hij vertelt Elizabeth een hartverscheurend verhaal.

Hij zegt dat hij de zoon was van de rentmeester van Darcy's vader.

Darcy's vader hield veel van hem en beloofde hem een goed leven en een positie als dominee.

Maar toen de oude Mr. Darcy stierf, gaf de jonge, jaloerse Mr. Darcy, de positie en het geld aan iemand anders.

En liet hij Wickham zonder een cent achter.

Dit verhaal bevestigt alles wat Elizabeth al dacht over Mr. Darcy.

Wat een vreselijke wrede man.

Haar vooroordeel tegen Darcy wordt nu een diepe haat.

Ze gelooft Wickham volledig.

Een paar maanden later gaat Elizabeth op bezoek bij haar beste vriendin Charlotte Lucas.

En met wie is Charlotte getrouwd?

Juist, Mr. Collins.

Charlotte is niet dom, maar ze is praktisch.

Ze is 27, niet rijk en ze weet dat dit haar beste kans op een stabiel leven is.

Elizabeth is geschokt, maar Charlotte legt haar uit dat ze niet zo romantisch is.

Ze wil gewoon een comfortabel huis.

Tijdens haar verblijf bij de Collins, moet Elizabeth vaak op bezoek bij de beschermvrouwe van Mr. Collins.

De angstaanjagende Lady Catherine de Bourgh.

En wie is de neef van Lady Catherine?

Niemand minder dan Mr. Darcy.

Darcy en Elizabeth zien elkaar dus weer.

De sfeer is gespannen, maar dan op een avond als Elizabeth alleen is, komt Darcy binnen.

En hij doet iets totaal onverwacht.

Hij verklaart haar de liefde.

Hij doet een huwelijksaanzoek.

Maar, lieve luisteraar, het is misschien wel het slechtste huwelijksaanzoek in de geschiedenis.

Hij begint met de woorden.

Tevergeefs heb ik gestreden.

Het zal niet gaan.

Mijn gevoelens laten zich niet onderdrukken.

U moet mij toestaan u te vertellen hoe vurig ik u bewonder en liefheb.

Het klinkt misschien romantisch, maar dan vertelt hij haar dat hij tegen zijn gevoelens heeft gevochten,

omdat zij uit een lagere sociale klasse komt.

Hij beledigt haar familie, haar connecties, en zegt dat trouwen met haar tegen zijn betere weten in is.

Hij verwacht dat ze dankbaar zal zijn.

Elisabeth is woedend.

Ze is niet dankbaar.

Ze is diep beledigd.

Ze wijst hem af en ze houdt zich niet in.

Ze zegt, ik heb nooit naar uw goede opinie verlangd.

En u heeft die zeker tegen uw wil gegeven.

Ze vertelt hem dat hij de laatste man op aarde is met wie ze ooit zou trouwen.

Ze beschuldigt hem ervan het geluk van haar zus, Jane, te hebben verwoest.

Omdat hij Bingley had overtuigd, dat Jane niet echt van hem hield.

En ze beschuldigt hem ervan, Mr. Wickham wreed te hebben behandeld.

Darcy is geschokt en boos, hij vertrekt.

De volgende dag geeft Darcy Elizabeth een lange brief.

In deze brief legt hij zijn kant van het verhaal uit.

Ten eerste over Jane en Bingley.

Hij geeft toe dat hij ze uit elkaar heeft gehaald.

Maar hij dacht oprecht dat Jane niet zo verliefd was als Bingley.

Hij zag haar altijd lachen en rustig zijn.

En hij interpreteerde dat als een gebrek aan diepe gevoelens.

Hij was bang dat zijn vriend een groot verdriet zou hebben.

Ten tweede en nog belangrijker vertelt hij de waarheid over Mr. Wickham.

Wickham had inderdaad geld gekregen van Darcy's vader,

maar hij had het allemaal verspild met gokken.

Toen hij om meer geld vroeg en Darcy weigerde, probeerde Wickham wraak te nemen.

Hij probeerde er vandoor te gaan met Darcy's 15-jarige zusje, Georgiana.

Niet uit liefde, maar om haar erfenis van 30.000 pond te krijgen.

Darcy kwam er net op tijd achter en kon het schandaal voorkomen.

Als Elizabeth deze brief leest, verandert alles.

Eerst wil ze het niet geloven, maar langzaam beseft ze dat Darcy de waarheid spreekt.

Ze herinnert zich dat Wickham nooit in de buurt was als Darcy er was.

Ze schaamt zich diep.

Ze realiseert zich dat haar sterke oordeel over mensen helemaal niet sterk was.

Ze was verblind door haar vooroordeel.

Ze had de charmante leugenaar geloofd en de eerlijke trotse man veroordeeld.

Ze ziet in dat zij zelf ook trots was, trots op haar eigen slimheid.

Dit is het grote keerpunt in het boek.

Elizabeth begint te veranderen.

Een paar maanden later maakt Elizabeth een reis met haar oom en tante.

Door een speling van het lot komen ze in de buurt van Pemberley.

Het prachtige landgoed van Mr. Darcy.

De huishoudster vertelt hen dat de familie niet thuis is, dus besluiten ze een kijkje te nemen.

Elizabeth is overweldigd door de schoonheid van het huis en de natuur.

Het is smaakvol, niet patserig.

De huishoudster, die al haar hele leven voor de familie Darcy werkt,

praat met zoveel liefde en respect over haar baas.

Ze beschrijft hem als een lieve, rechtvaardige en genereuze man.

Dit is een totaal ander beeld dan Elizabeth van hem heeft.

Terwijl ze door de portretgalerij loopt en naar een schilderij van Darcy kijkt,

ziet ze een warmte in zijn ogen die ze nooit eerder had opgemerkt.

Ze denkt, hoe kon ik deze man ooit haten?

En dan, op dat precieze moment, komt Mr. Darcy zelf thuis.

Een dag eerder dan gepland.

Hij loopt zijn huis binnen en staat plotseling oog in oog met Elizabeth.

Het is een extreem ongemakkelijk moment.

Maar in plaats van arrogant en koud te zijn, is Darcy totaal veranderd.

Hij is vriendelijk, beleefd en rustig.

Hij vraagt naar haar familie.

Hij stelt haar zelfs voor aan zijn jonge zus, Georgiana, iets wat hij alleen zou doen,

als hij iemand diep respecteert.

Elizabeth is compleet in de war.

Deze nieuwe Darcy is charmant en aardig.

Ze begint te denken dat ze hem misschien wel leuk vindt.

Maar net als alles goed lijkt te gaan, slaat het noodlot toe.

Elizabeth ontvangt een dringende brief van haar zus Jane.

Hun jongste zus, de 16-jarige Lydia, is weggelopen met Mr. Wickham.

Ze zijn niet getrouwd.

Dit is een absolute catastrofe in die tijd.

Het betekent de sociale ondergang voor de hele familie Bennet.

Geen enkele respectabele man, zou ooit nog met een van de Bennet-zussen willen trouwen.

Hun reputatie is vernietigd.

Elizabeth is in paniek.

Darcy is erbij als ze het nieuws leest en ziet haar verdriet.

Ze vertelt hem alles.

Meteen denkt ze, dit is het einde.

Nu Darcy weet van dit schandaal in mijn familie, zal hij me zeker nooit meer willen zien.

Vol schaamte en verdriet, keert ze met haar oom en tante terug naar huis.

Thuis is de sfeer vreselijk.

Mrs. Bennet ligt ziek in bed van de stress.

En Mr. Bennet is in Londen om Lydia en Wickham te zoeken.

Zonder succes, dagen van onzekerheid volgen.

Dan komt er een brief van Elizabeth's oom.

Hij heeft Lydia en Wickham gevonden.

Wickham is bereid om met Lydia te trouwen.

Op voorwaarde dat hij een jaarlijks inkomen krijgt en dat zijn schulden worden betaald.

De familie is opgelucht dat een huwelijk het schandaal zal bedekken,

maar ze vragen zich af waar hun oom het geld vandaan heeft gehaald.

Lydia en Wickham komen na hun huwelijk kort op bezoek bij Longbourn.

Lydia is totaal niet beschaamd.

Ze schept op over haar huwelijk.

Tijdens een onbewaakt moment vertelt ze Elizabeth een geheim.

Ze zegt dat niet haar oom, maar Mr. Darcy aanwezig was op haar bruiloft.

Elizabeth is verbijsterd.

Ze schrijft een brief aan haar tante die haar het hele verhaal vertelt.

Het was Mr. Darcy die Lydia en Wickham had opgespoord.

Het was Darcy die Wickham's enorme gokschulden heeft betaald.

Het was Darcy die Wickham een groot bedrag heeft gegeven om met Lydia te trouwen

en zo de eer van de familie Bennet te redden.

Hij heeft dit allemaal in het geheim gedaan en iedereen gevraagd daar niets over te zeggen.

Hij deed het allemaal voor één persoon, Elizabeth.

Op dat moment weet Elizabeth het zeker.

Ze is verliefd, ze houdt van Mr. Darcy, maar ze denkt ook dat ze hem nu voorgoed kwijt is.

Waarom zou hij nog willen trouwen met de zus van de man die hij het meest veracht?

Dan gebeurt er nog iets onverwacht.

Lady Catherine de Bourgh, de arrogante tante van Darcy, komt naar Longbourn gestormd.

Ze heeft een gerucht gehoord dat haar neef van plan is om met Elizabeth te trouwen.

Ze is woedend, ze eist dat Elizabeth belooft dat ze een aanzoek van Darcy nooit zal accepteren.

Ze zegt dat Elizabeth niet goed genoeg is.

Dat haar familie een schande is en dat Darcy moet trouwen met een vrouw van zijn eigen stand.

Maar Elizabeth laat zich niet intimideren, ze weigert zo'n belofte te doen.

Ze zegt dat ze haar eigen beslissingen neemt.

Dit gesprek bedoeld om ze uit elkaar te drijven geeft Darcy juist hoop.

Als Elizabeth niet van plan was met hem te trouwen had ze die belofte makkelijk kunnen doen.

Kort daarna komt Darcy terug naar Longbourn.

Samen met Bingley.

Die eindelijk zijn excuses aanbiedt aan Jane en haar ten huwelijk vraagt.

Jane zegt natuurlijk ja.

Tijdens een wandeling, praten Darcy en Elizabeth eindelijk openhartig met elkaar.

Darcy zegt dat zijn gevoelens voor haar niet zijn veranderd.

Hij vraagt haar voor de tweede keer ten huwelijk.

Deze keer praat hij niet over haar familie of haar lage status.

Hij vertelt haar dat zij hem heeft geleerd hoe egoïstisch en arrogant hij was.

Elizabeth, op haar beurt, accepteert zijn aanzoek met liefde.

Ze vertelt hem hoe haar gevoelens volledig zijn veranderd

en hoe dankbaar ze is voor wat hij voor haar familie heeft gedaan.

Ze zijn allebei veranderd.

Zijn trots is nederigheid geworden en haar vooroordeel is liefde geworden.

Dus wat leert dit prachtige verhaal ons?

De thema's trots en vooroordeel zijn natuurlijk overduidelijk.

Darcy's trots zorgt ervoor dat hij op anderen neerkijkt.

En Elizabeth's vooroordeel zorgt ervoor dat ze hem verkeerd beoordeelt.

Het boek laat zien hoe gevaarlijk eerste indrukken kunnen zijn.

Het leert ons dat we verder moeten kijken dan de oppervlakte.

Mensen zijn complexer dan ze op het eerste gezicht lijken.

Zowel Darcy als Elizabeth moeten hun grootste fouten onder ogen zien

en veranderen om gelukkig te kunnen worden.

Het is een verhaal over persoonlijke groei.

Een ander belangrijk thema is de maatschappij en klasse.

In de wereld van Jane Austen was je geboorte allesbepalend

met wie je trouwde bepaalde je hele toekomst.

Het boek is een scherpe kritiek op een systeem

waarin vrouwen financieel afhankelijk waren van mannen.

Elizabeth's weigering om met Mr. Collins te trouwen is een revolutionaire daad.

Ze kiest voor haar eigen geluk en principes boven financiële zekerheid.

Dat was in die tijd heel moedig.

Het boek viert de liefde die barrières van klasse en geld kan overwinnen.

En ten slotte gaat het over familie.

De Bennets zijn misschien een chaotische en soms beschamende familie

maar er is ook liefde en loyaliteit.

De relatie tussen de zussen Jane en Elizabeth is het hart van het boek.

Ze steunen elkaar door dik en dun.

Het boek laat zien hoe je familie je kan vormen

maar ook hoe je je eigen weg moet vinden.

Los van hun verwachtingen en fouten.

Het verhaal eindigt zoals je misschien al had verwacht, heel gelukkig.

Elizabeth en Darcy trouwen en Jane en Bingley trouwen.

De twee oudste Bennet zussen vinden liefde en geluk

met de twee mannen die ze echt willen.

Elizabeth wordt de gastvrouw van het prachtige Pemberley.

Ze leert om te gaan met de rijke en machtige wereld van Darcy.

Maar ze doet dat op haar eigen, authentieke manier.

Ze verliest haar slimheid en haar humor niet.

En Darcy, door zijn liefde voor Elizabeth,

wordt een opener en warmer mens.

Waarom is dit boek geschreven in 1813 nog steeds zo ontzettend populair?

Ik denk dat het komt omdat de personages zo echt voelen.

Elizabeth Bennet is één van de meest geliefde heldinnen in de literatuur.

Ze is slim, dapper, grappig en maakt fouten.

Ze is menselijk.

En de liefdesrelatie tussen haar en Darcy is zo bevredigend omdat het niet makkelijk is.

Ze moeten er allebei voor vechten.

Ze moeten zichzelf veranderen en groeien.

Het is een volwassen liefdesverhaal, geen sprookje.

Het gaat over twee imperfecte mensen die leren om elkaar perfect te begrijpen

en te waarderen.

Het is een verhaal dat ons hoop geeft.

De hoop dat het mogelijk is om onze eigen fouten te overwinnen.

Om voorbij onze vooroordelen te kijken en om liefde te vinden

op de meest onverwachte plaatsen.

Ik hoop dat je hebt genoten van deze reis

naar de wereld van trots en vooroordeel.

Het is een boek dat je kunt lezen en herlezen

en elke keer ontdek je weer iets nieuws.

Het is grappig, romantisch, slim en tijdloos.

Dit was Boekisodes voor vandaag.

Voor een volledige transcriptie van deze aflevering

kun je terecht op Dutchfluency.com/transcripts.