Griekenland dwarsboomt EU-sancties: steenrijke reder in de hoofdrol

Tim: Hé, jij daar.

Ja, jij die dit leest of luistert.

Weet je wat het is?

Soms voelt de EU ver weg, toch?

Maar vandaag gaat het over iets dat jouw energierekening, jouw boodschappen en zelfs jouw toekomst raakt.

Pieter: Tim, Tim, Tim.

U spreekt alsof gij de luisteraar kent.

Maar ik moet zeggen: gij hebt gelijk.

Zelfs in mijn tijd, in 1850, voelde de politiek van verre landen vaak als een verre donder.

Maar toen sloeg de bliksem ineens in.

Tim: Precies, Pieter.

En vandaag slaat de bliksem in Brussel.

De 27 EU-landen wilden nieuwe strafmaatregelen tegen Rusland, maar Griekenland zegt: nee.

En raad eens wie erachter zit?

Een steenrijke reder.

Pieter: Een reder?

Hm-hm.

In mijn tijd waren reders machtige heren.

Zij bepaalden de handel over zee.

Maar dat zij een heel land konden dwarsbomen?

Dat zou ik niet geloven, ware het niet dat gij het zegt.

Tim: Geloof het maar.

De EU wilde 215 mensen en organisaties aanpakken, waaronder banken en cryptoplatforms.

Maar het echte struikelblok is lng , vloeibaar gas.

En Griekenland heeft een van de grootste lng-scheepsvloten van Europa.

Pieter: Lng, zegt gij?

In mijn tijd hadden wij kolen en hout.

Maar ik begrijp het: gas dat vloeibaar gemaakt wordt, zodat het per schip kan reizen.

Een handige vinding, al lijkt het mij gevaarlijk werk.

Tim: Gevaarlijk?

Zeker.

Maar vooral winstgevend.

De Griekse miljardair George Prokopiou heeft schepen die speciaal gemaakt zijn voor ijs.

Zijn bedrijf Dynagas vervoert gas uit Rusland, uit het project Yamal LNG in het noordpoolgebied.

Pieter: Noordpoolgebied?

Daar heb ik van gehoord.

Mijn schepen voeren tot de Oostzee, maar dat is al koud genoeg.

En deze man, Prokopiou, hij vaart dus dwars door het ijs?

Dat vereist moed, of dwaasheid.

Tim: Beetje van beide, denk ik.

Maar hij is niet alleen moedig.

Hij is ook slim.

Na de inval van Rusland in Oekraïne in 2022 verdiende hij 800 miljoen euro met het vervoeren van Russische olie.

Hij neemt risico's en verdient eraan.

Pieter: Achttienhonderd miljoen?

Dat is een fortuin waar menig koopman jaloers op zou zijn.

Maar ik vraag mij af: waarom luistert de Griekse regering naar één man?

In mijn tijd had de gouverneur ook zijn favorieten, maar niet zo openlijk.

Tim: Omdat de Griekse scheepvaartsector heel machtig is.

In de grondwet staat dat reders bijna geen belasting betalen.

En Prokopiou zegt zelf: 'Bemoei je niet met je eigen sector.' De regering doet wat hij wil.

Pieter: Bemoeienis.

Een mooi woord.

Het betekent dat iemand zich met jouw zaken mengt.

In mijn tijd zeiden wij: 'Bemoei u met uw eigen zaken.' Maar deze reder wil dus dat de overheid zich níet bemoeit.

Ironisch, want hij bemoeit zich wel met de EU.

Tim: Ha, goed punt.

En nu komt het: de EU wilde vanaf 1 januari de doorvoer van Russisch lng naar landen buiten de EU verbieden.

Maar Griekenland zegt: dat raakt onze reders.

En dus blokkeren ze het hele pakket.

Pieter: Doorvoer.

Dat is wanneer goederen door een land reizen zonder verkocht te worden.

In mijn tijd voeren wij specerijen van Indië naar Engeland via Amsterdam.

Dat was ook doorvoer.

En nu willen ze dat verbieden voor Russisch gas.

Tim: Precies.

En de Griekse reders vrezen dat als zij het niet mogen doen, concurrenten uit andere landen het overnemen.

Dus verliezen zij geld.

En daarom zegt de Griekse regering: nee.

Pieter: Maar Tim, is dat niet egoïstisch?

De EU wil Rusland straffen voor de oorlog.

En één land houdt dat tegen omdat een paar rijke reders hun winst willen beschermen?

Dat klinkt als een slechte ruil.

Tim: Zo voelt het ook.

Maar de Griekse regering zegt: wij beschermen onze economie.

En ze hebben ook andere landen aan hun kant gekregen.

Oostenrijk, Frankrijk, Duitsland , die hadden ook bezwaren, maar die zijn opgelost.

Alleen Griekenland blijft dwarsliggen.

Pieter: Dwarsliggen.

Weer een mooi woord.

Het betekent: tegenwerken, niet meewerken.

In mijn tijd hadden wij dwarsliggers op het spoor, maar ook in de politiek.

Mensen die niet mee wilden buigen.

Tim: Exact.

En nu is de vraag: buigt de EU of buigt Griekenland?

De EU-redacteur zegt dat het pijnlijk is voor de eenheid.

Nationale belangen worden belangrijker.

En dat terwijl een geheim rapport waarschuwt dat Rusland een bankencrisis kan krijgen.

Pieter: Een bankencrisis?

Dat klinkt als een zware storm op de beurs.

In mijn tijd hadden wij ook crises, als een schip met lading verging.

Maar een heel bankenstelsel dat instort?

Dat zou Rusland hard raken.

Tim: Ja, en daarom wil de EU extra druk zetten.

Maar zolang Griekenland tegenhoudt, gebeurt er niets.

Morgen onderhandelen ze verder.

Het is een spel van wie het langst zijn poot stijf houdt.

Pieter: Zijn poot stijf houden.

Een boerderij-uitdrukking.

Maar ik begrijp het: volhouden, niet toegeven.

En wie wint denkt gij?

De EU of de reder?

Tim: Moeilijk te zeggen.

Maar ik denk dat de reder veel macht heeft.

Hij heeft 55 jaar geleden zijn eerste schip gekocht, nu heeft hij er bijna honderd.

En hij durft risico's te nemen, zoals door de Straat van Hormuz varen toen die onder vuur lag.

Pieter: De Straat van Hormuz?

Dat is een gevaarlijke zeestraat bij Perzië.

In mijn tijd voeren wij daar ook, maar met kanonnen aan boord.

Deze man lijkt mij een durfal.

Maar durf alleen is niet genoeg; je hebt ook geluk nodig.

Tim: Geluk en connecties.

En een overheid die je steunt.

Maar laten we even een klein leerpuntje doen, voor de luisteraar.

Het werkwoord 'tegenhouden' kom je vaak tegen in het nieuws.

Het betekent: voorkomen dat iets gebeurt.

Pieter: Een goed idee.

Ik geef een simpele zin: 'De politie hield de dief tegen.' Dat is eenvoudig.

Maar in het nieuws zeggen ze: 'Griekenland houdt nieuwe sancties tegen.' Dat is een betere, formelere zin.

Tim: Mooi voorbeeld.

En nog een: 'De regering houdt de prijsstijging tegen.' Of: 'Het struikelblok houdt de onderhandelingen tegen.' Dus onthoud: tegenhouden = blokkeren, stoppen.

Oefen ermee, dan klink je meteen als een nieuwslezer.

Pieter: En nu terug naar het nieuws.

Want morgen wordt er verder onderhandeld.

De Grieken willen een vrijstelling voor het vervoeren van lng.

Als ze die krijgen, is het pakket misschien aangenomen.

Zo niet, dan blijft het liggen.

Tim: En dat heeft gevolgen voor de hele wereld.

Want Rusland kan doorgaan met gas verkopen, en de oorlog in Oekraïne duurt voort.

Maar ook voor jou, luisteraar: als sancties uitblijven, blijven de prijzen misschien hoog.

Het is een ingewikkeld spel.

Tim: Precies, Pieter.

Het is een spel van macht en geld.

Maar wat vind jij van die Griekse reder, Prokopiou?

In jouw tijd waren er ook zulke figuren, toch?

Pieter: Zeker, mijn goede heer.

In Amsterdam hadden wij de heren van de VOC.

Zij hadden ook grote macht.

Maar zij betaalden wel belasting aan de stad.

Deze Prokopiou lijkt bijna boven de wet te staan.

Tim: Ja, en dat is precies het probleem.

De Griekse regering steunt hem, omdat de scheepvaart zo belangrijk is.

Maar is dat eerlijk?

Laten we een moeilijk woord uitleggen: 'struikelblok'.

Dat betekent een obstakel, iets dat de voortgang tegenhoudt.

Pieter: Een struikelblok.

In mijn tijd zeiden we wel 'een horde'.

Bijvoorbeeld: 'Het gebrek aan geld was een struikelblok voor de reis.' Maar in het nieuws zeggen ze: 'Griekenland is het grootste struikelblok voor het sanctiepakket.' Een mooi beeld.

Tim: En nog een woord: 'vrijstelling'.

Dat betekent dat je ergens van bent vrijgesteld, dus dat een regel niet voor jou geldt.

De Grieken willen een vrijstelling voor het vervoeren van lng.

Alsof jij in 1850 een vrijstelling kreeg voor het betalen van havengeld.

Pieter: Hm-hm.

Een vrijstelling kan handig zijn, maar ook oneerlijk.

In mijn tijd kreeg een koopman soms vrijstelling van belasting als hij goederen vervoerde voor de koning.

Maar hier lijkt het alsof een hele sector zich onttrekt aan de regels.

Tim: Klopt.

En dat brengt ons bij het leerpunt.

We hadden het over 'tegenhouden'.

Maar er is ook 'afzwakken'.

Dat betekent iets minder streng maken.

Bijvoorbeeld: 'De regering zwakt de sancties af.' Of: 'Hij zwakte zijn kritiek af.' Een nuttig woord.

Pieter: Een goed voorbeeld: 'De kerk zwakte de regels af voor de armen.' Maar in het nieuws: 'Griekenland wil dat de beperkingen worden afgezwakt.' Het is een formeel woord, maar je hoort het vaak in politiek nieuws.

Tim: Precies.

En nu verder met het verhaal.

Want er is nog een belangrijk detail: het prijsplafond voor Russische olie.

Dat blijft 44,10 dollar per vat.

Weet jij wat een prijsplafond is, Pieter?

Pieter: Dat lijkt mij een maximumprijs.

In mijn tijd hadden wij dat ook voor graan, om te voorkomen dat de prijzen te hoog werden voor het volk.

Maar hier gaat het om olie.

Een prijsplafond houdt de prijs laag, zodat Rusland minder verdient.

Tim: Ja, precies.

En dat plafond is al twee jaar hetzelfde.

Maar sommige landen willen het verhogen, omdat de olieprijzen stijgen.

De EU houdt het nu vast, om Rusland te blijven raken.

Het is een soort economisch wapen.

Pieter: Een wapen van geld.

In mijn tijd gebruikten wij blokkades.

We voeren met schepen voor de haven van een vijand, zodat er geen handel mogelijk was.

Dit is subtieler, maar even krachtig.

Ik vraag me af: werkt het?

Tim: Dat is de grote vraag.

Het rapport van de inlichtingendienst zegt dat Rusland een bankencrisis riskeert.

Maar de Russen zeggen dat het niet waar is.

Het is moeilijk te controleren.

Maar één ding is zeker: de druk neemt toe.

Pieter: En die druk komt niet alleen van de EU.

Ook de Verenigde Staten en andere landen leggen sancties op.

Maar als Griekenland dwarsligt, dan is de EU verdeeld.

Dat is zwak.

In mijn tijd zeiden we: 'Een verdeeld huis staat niet lang.'

Tim: Goed gezegd.

En dat verdeelde huis, dat is het probleem.

De EU wil eenheid uitstralen, maar nationale belangen winnen.

Denk aan Oostenrijk, Frankrijk, Duitsland: ze hadden allemaal bezwaren, maar die zijn opgelost.

Alleen Griekenland houdt vast.

Pieter: Waarom geeft de EU dan niet toe?

Het is maar één land.

Maar ik begrijp het: als je toegeeft aan Griekenland, dan willen andere landen ook uitzonderingen.

Het is een hellend vlak.

In de handel leer je dat je consistent moet zijn.

Tim: Precies.

En dat brengt ons bij het einde van het nieuws.

Morgen wordt er verder onderhandeld.

Als Griekenland zijn zin krijgt, is het pakket aangenomen.

Zo niet, dan blijft het liggen.

En dat heeft gevolgen voor de oorlog in Oekraïne.

Pieter: En voor de gewone mens.

Want als sancties uitblijven, blijft Rusland gas verkopen en blijft de oorlog duren.

Maar ook de prijzen voor energie blijven hoog.

Het is een moeilijke keuze: de economie beschermen of druk uitoefenen op een vijand.

Tim: Ja, en dat raakt jou, luisteraar.

Want jij betaalt de energierekening.

En jij leeft in een wereld waarin deze beslissingen worden genomen.

Het is niet alleen politiek, het is ook persoonlijk.

Daarom praten wij hierover.

Pieter: Zeker.

En ik hoop dat je iets hebt geleerd vandaag.

We hebben woorden gehad als 'struikelblok', 'vrijstelling', 'afzwakken' en 'prijsplafond'.

En het werkwoord 'tegenhouden'.

Oefen ermee, dan begrijp je het nieuws beter.

Tim: En vergeet niet: je kunt altijd verder praten op nieuwsdoordetijd.com.

Daar vind je meer afleveringen en oefeningen.

Of je kunt ons een bericht sturen met vragen.

Wij horen graag wat jij van het nieuws vindt.

Pieter: Tot slot: de wereld verandert, maar sommige dingen blijven hetzelfde.

Macht, geld en handel bepalen nog steeds de loop van de geschiedenis.

Of het nu 1850 is, 2026 of 2250.

Blijf nieuwsgierig, mijn vriend.

Tim: Mooi gezegd, Pieter.

En wij zien elkaar morgen weer, voor een nieuw verhaal.

Dank je wel, luisteraar, voor je aandacht.

Tot de volgende keer!