Energierekening 2026: waarom jij meer betaalt en wat nu

Tim: Hé, jij daar.

Ja, jij die net je telefoon pakt.

Wist je dat je energierekening misschien wel 600 euro hoger wordt dit jaar?

Dat is een extra maand huur, of een heleboel leuke dingen.

Pieter: Zeshonderd gulden?

Dat is een fortuin, mijn goede heer.

In mijn tijd kon een knecht daar een heel jaar van eten.

Maar vertel, waarom zou die rekening zo stijgen?

Tim: Goede vraag, Pieter.

Het heeft te maken met een oorlog in Iran, ver weg, maar die zorgt dat de gasprijs op de wereldmarkt stijgt.

En die prijs betalen wij allemaal mee.

Zelfs als je een vast contract hebt.

Pieter: Hm-hm.

Net als toen de specerijenhandel verstoord raakte, dan schoot de peperprijs omhoog.

Maar waarom raakt dat gewone mensen zo hard?

Een wijs man zei ooit: kleine oorzaken, grote gevolgen.

Tim: Precies.

Veel mensen hebben een vast contract, zeven komma zeven miljoen huishoudens.

Die betalen nu gemiddeld 277 euro per maand.

In februari was dat nog 224.

Dat is dus 53 euro meer per maand.

Pieter: En wie dat niet kan betalen?

In mijn tijd had je het armbestuur, maar tegenwoordig?

Dat klinkt als een zorgelijke ontwikkeling.

Tim: Ja, dat is energiearmoede.

Dat zijn mensen met een laag inkomen en een hoge rekening.

Vorig jaar waren dat er al een half miljoen, en dat wordt waarschijnlijk meer.

De overheid heeft een fonds van 193 miljoen euro beloofd.

Pieter: Een fonds, hm.

Maar komt dat er ook echt?

In mijn tijd beloofde men ook wel eens wat, maar het duurde vaak lang voordat het geld arriveerde.

Tim: Daar heb je een punt.

Het fonds moet nog opgezet worden.

Maar de urgentie is groot, want ook de gasopslag voor de winter is een probleem.

Die zou voor 80 procent gevuld moeten zijn, maar het is nu pas 47 procent.

Pieter: Tachtig procent?

Dat is als een schip dat maar half geladen is voor een lange reis.

Dan kun je zeeën oversteken, maar bij storm wordt het gevaarlijk.

Wat zeggen de experts?

Tim: Zij zeggen dat de kans klein is dat er echt te weinig gas is, alleen bij een extreem koude winter en als de import stopt.

Maar het kan wel zorgen voor een nog hogere prijs, want dan moet Nederland gas duur inkopen.

Pieter: Dus de prijs is als een kameel: die kan lang doorlopen, maar als hij struikelt, valt alles.

En wat gebeurt er met de mensen die afhankelijk blijven van gas?

Tim: Daar waarschuwt de toezichthouder voor.

Mensen die gas blijven gebruiken, krijgen de komende 25 jaar te maken met oplopende transportkosten.

Dat zijn kosten voor het vervoer van stroom en gas door kabels en leidingen.

Pieter: Transportkosten, ja.

Net als de tolwegen in mijn tijd, die betaalden ook vooral degenen die niet om konden rijden.

Maar waarom stijgen die kosten?

Tim: Omdat er veel geïnvesteerd wordt in het stroomnet: kabels, windparken op zee, megabatterijen.

Die kosten worden doorberekend aan klanten.

Maar mensen die zelf zonnepanelen hebben en geen gas gebruiken, betalen minder mee.

Pieter: Dus de lasten komen terecht bij degenen die niet kunnen verduurzamen.

Huurders bijvoorbeeld, die zijn afhankelijk van hun huurbaas.

Dat lijkt me een scheve situatie.

Tim: Ja, en daar komt nog iets bij: de salderingsregeling stopt in 2027.

Die regeling zorgde dat mensen met zonnepanelen hun opgewekte stroom konden wegstrepen tegen gebruikte stroom.

Dat was een voordeel.

Pieter: Wegstrepen?

Alsof je je schulden kunt verrekenen met je vorderingen.

Maar waarom stopt die regeling dan?

Is het te duur geworden?

Tim: Ja, de overheid zegt dat het te duur is en dat zonnepanelen nu goedkoop genoeg zijn.

Maar niet iedereen is het daarmee eens, want de terugverdientijd wordt langer.

Toch blijven zonnepanelen rendabel als je veel stroom zelf gebruikt.

Pieter: Een wijs beleid zou moeten zorgen dat niemand in de kou blijft zitten.

Maar ik hoor veel onzekerheid.

Zeg, Tim, hoe lossen jullie dit op in 2250?

Hebben jullie nog energieproblemen?

Tim: Lachen, Pieter.

In 2250 hebben we bijna geen gas meer, alles draait op zon en kernfusie.

Maar we hebben nog steeds discussies over eerlijke verdeling.

Mensen die weinig hebben, moeten ook kunnen verwarmen.

Pieter: Dus de kern is niet de technologie, maar de rechtvaardigheid.

Dat is van alle tijden.

Maar laten we even teruggaan naar vandaag.

Wat kunnen onze luisteraars doen met deze informatie?

Tim: Goed punt.

Ten eerste: check je contract, kijk of je vast of variabel zit.

Ten tweede: denk na over energie besparen, kleine dingetjes helpen.

En als je zonnepanelen overweegt, reken dan goed door.

Pieter: En vergeet niet: de overheid zou moeten zorgen voor steun aan de zwaksten.

Dat is een plicht, niet een gunst.

Maar laten we nu eens kijken naar een taalkwestie, want ik hoor veel 'zou moeten' in dit gesprek.

Tim: Ah, ja!

'Zou moeten' is handig.

Je gebruikt het om een verplichting of verwachting aan te geven.

Eenvoudig: 'De overheid moet helpen.' Beter: 'De overheid zou moeten helpen.' Dat klinkt beleefder en minder dwingend.

Pieter: Precies.

En zo kun je ook zeggen: 'De gasopslag zou gevuld moeten zijn.' Dat betekent dat het de bedoeling is, maar dat het misschien niet zo is.

Een subtiel, maar belangrijk verschil.

Tim: Mooi gezegd.

Dus luisteraar, onthoud: 'zou moeten' plus voltooid deelwoord.

Oefen maar eens met: 'Mijn energierekening zou lager moeten zijn.' En dan hopen dat het ook echt gebeurt.

Pieter: Hm-hm.

Maar nu ben ik nieuwsgierig naar de details van die gasopslag.

Hoe werkt dat precies, zo'n ondergrondse voorraad?

Vertel me meer, Tim.

Pieter: Ah, die gasopslag, dat is een slim idee.

In mijn tijd hadden we turf en hout, maar nooit een ondergrondse voorraad.

Hoe bewaren jullie dat gas eigenlijk, in grote kelders?

Tim: Niet in kelders, Pieter.

Het gaat in oude zoutkoepels of lege gasvelden onder de grond.

Die worden gevuld met aardgas als een soort voorraadkast voor de winter.

Maar dit jaar lukt het niet om die voorraad op tijd te vullen.

Pieter: Dat klinkt als een voorraadschuur die halfleeg blijft voor de koude maanden.

Waarom lukt het niet?

Is er te weinig gas op de markt, of zijn de prijzen te hoog?

Tim: Beide, denk ik.

De oorlog in Iran verstoort de handel, dus gas is duur en lastiger te krijgen.

De Gasunie zegt dat de opslagen nu voor 47 procent gevuld zijn, terwijl ze voor 1 november 80 procent zouden moeten zijn.

Pieter: Tweeduizend tweehonderdvijftig en nog steeds oorlogen die de handel verstoren.

Het is alsof de tijd stilstaat, maar dan met andere wapens.

En wat gebeurt er als die voorraad echt opraakt?

Tim: Experts zeggen dat de kans klein is, maar als het een strenge winter wordt en de import stopt, dan hebben we een probleem.

Dan moeten we gas kopen voor hoge prijzen, en dat zie je terug op de rekening.

Pieter: En die rekening, die is al gestegen, hoor ik.

Van 224 naar 277 euro per maand voor mensen met een vast contract.

Dat is een flinke sprong, alsof de prijs van een brood ineens verdubbelt.

Tim: Ja, en dat raakt vooral mensen met energiearmoede.

Dat zijn huishoudens die al moeilijk rondkomen.

In 2025 waren dat er meer dan 500.000, en dat aantal groeit nu waarschijnlijk.

Pieter: Energiearmoede, dat is een nieuw woord voor mij.

Betekent het dat mensen geen warmte of licht kunnen betalen?

In mijn tijd hadden we armoede, maar dit klinkt specifieker.

Tim: Precies, het gaat om mensen met een laag inkomen en een hoge energierekening.

Ze kunnen hun huis niet verduurzamen, dus ze blijven afhankelijk van dure gas en stroom.

Het kabinet heeft een fonds van 193 miljoen euro beloofd.

Pieter: Een fonds is goed, maar het moet wel snel opgezet worden.

In mijn tijd beloofde de overheid ook wel eens hulp, maar dan duurde het maanden voordat het geld aankwam.

Ik hoop dat het nu sneller gaat.

Tim: Dat is inderdaad een zorg.

Het fonds is aangekondigd in april, maar het moet nog worden opgezet.

Ondertussen stijgen de prijzen door.

Het is een race tegen de klok voor die mensen.

Pieter: En dan is er ook nog die salderingsregeling.

Dat woord begrijp ik niet helemaal.

Wat betekent het precies, Tim?

Tim: Goed dat je het vraagt.

Salderen betekent dat je de stroom die je zelf opwekt met zonnepanelen, wegstreept tegen de stroom die je van het net haalt.

Zo betaal je minder belasting.

Maar die regeling stopt in 2027.

Pieter: Dus mensen die zonnepanelen hebben, leveren hun overtollige stroom terug en mogen dat aftrekken van hun rekening.

Dat klinkt als een eerlijke ruil, zoals een boer die graan ruilt voor gereedschap.

Tim: Ja, maar de overheid zegt dat het te duur wordt.

Zonnepanelen zijn nu goedkoop genoeg, dus stimuleren is niet meer nodig.

Maar Vereniging Eigen Huis is het daar niet mee eens, want de terugverdientijd wordt langer.

Pieter: Terugverdientijd, dat is de tijd die je nodig hebt om je investering terug te krijgen.

In mijn tijd hadden we dat ook voor schepen of pakhuizen.

Je wilt weten wanneer je winst gaat maken.

Tim: Precies.

Als de saldering stopt, duurt het langer voordat je zonnepanelen zichzelf terugbetalen.

Milieu Centraal zegt dat ze toch rendabel blijven, maar alleen als je veel van je eigen stroom direct gebruikt.

Pieter: Dus het is verstandig om overdag te wassen of te koken als de zon schijnt.

Dat is een praktische tip, al heb ik in 1850 geen zonnepanelen gezien.

Maar laten we teruggaan naar die transportkosten.

Tim: Ja, de ACM waarschuwt dat mensen die nog gas gebruiken, meer gaan betalen voor het transport van stroom en gas.

Netbeheerders investeren in kabels en batterijen, en die kosten worden doorberekend.

Pieter: Dus de mensen die kunnen verduurzamen, betalen minder mee, en de mensen die niet kunnen, betalen meer.

Dat klinkt als een oneerlijke last, zoals een tolweg die alleen armere reizigers moeten betalen.

Tim: Ja, en dat zijn vaak huurders die afhankelijk zijn van hun verhuurder.

Zij kunnen niet zomaar zonnepanelen plaatsen of hun huis isoleren.

De ACM vraagt daar aandacht voor.

Pieter: Het is een ingewikkeld web van oorzaken en gevolgen.

Maar wat kunnen we nu doen, als gewone mensen?

Ik wil niet alleen maar klagen over de prijzen.

Tim: Goed punt.

Ten eerste: check je contract, kijk of je vast of variabel zit.

Ten tweede: denk na over energie besparen, kleine dingetjes helpen.

En als je zonnepanelen overweegt, reken dan goed door.

Pieter: En vergeet niet: de overheid zou moeten zorgen voor steun aan de zwaksten.

Dat is een plicht, niet een gunst.

Maar laten we nu eens kijken naar een taalkwestie, want ik hoor veel 'zou moeten' in dit gesprek.

Tim: Ah, ja!

'Zou moeten' is handig.

Je gebruikt het om een verplichting of verwachting aan te geven.

Eenvoudig: 'De overheid moet helpen.' Beter: 'De overheid zou moeten helpen.' Dat klinkt beleefder en minder dwingend.

Pieter: Precies.

En zo kun je ook zeggen: 'De gasopslag zou gevuld moeten zijn.' Dat betekent dat het de bedoeling is, maar dat het misschien niet zo is.

Een subtiel, maar belangrijk verschil.

Tim: Mooi gezegd.

Dus luisteraar, onthoud: 'zou moeten' plus voltooid deelwoord.

Oefen maar eens met: 'Mijn energierekening zou lager moeten zijn.' En dan hopen dat het ook echt gebeurt.

Pieter: Hm-hm.

Maar nu ben ik nieuwsgierig naar de details van die gasopslag.

Hoe werkt dat precies, zo'n ondergrondse voorraad?

Vertel me meer, Tim.