Witte Huis maakt game van migranten uitzetten

Tim: Stel je voor: je opent een spel op je telefoon.

Geen race, geen puzzel.

Nee, je jaagt op mensen langs een rivier.

Dat spel komt van het Witte Huis.

Dat is geen sciencefiction, dat is nieuws van deze week.

Pieter: Mijn goede heer, vergeef mij.

Het Witte Huis?

Dat is het huis van de president van Amerika, nietwaar?

En die maakt nu een vermaak van jacht op mensen?

In mijn tijd noemden wij dat geen spel, maar een schandelijke handel.

Tim: Precies, Pieter.

Laat ik het simpel zeggen voor iedereen die meeluistert.

Het Witte Huis heeft een paar computerspelletjes gemaakt.

In eentje achtervolgt een grensbaas migranten langs de Rio Grande.

Dat is de grensrivier tussen de VS en Mexico.

Pieter: Hm-hm.

Dus men speelt met de grens alsof het een gilde is.

En de speler is de jager.

Vertel mij, Tim, is er ook een spel waarin men de muur bouwt?

Want dat hoorde ik ooit in de kranten van mijn tijd, al ging het toen over stenen en kanonnen.

Tim: Ja, Pieter, je raadt het al.

Er is ook een spel dat Build the wall heet.

Dat lijkt op Tetris.

Je bouwt een muur om de grens te beschermen tegen wat zij noemen de naderende horde.

Dat woord horde, daar komen we zo op.

Pieter: De naderende horde.

Zo sprak men in mijn jeugd over vreemdelingen die men vreesde.

Maar mijn goede heer, een horde is een grote groep mensen.

Het klinkt als vee, niet als mensen.

Dat is geen neutrale taal.

Tim: En dat is precies het punt.

Mensenrechtenorganisaties reageren geschokt.

Een ngo uit San Diego zegt: hier wordt de kwestie voorgesteld alsof het een spel is, terwijl dat in feite niet zo is.

En een directeur van de Frontera Federation zei: ik word er misselijk van.

Pieter: Misselijk.

Dat begrijp ik.

In 1850 zag ik ook hoe arme mensen werden behandeld als vracht.

Men noemde het handel, maar het was wreedheid.

Als een regering een spel maakt van zulke dingen, dan leert zij haar volk dat het normaal is.

Tim: Laten we even stilstaan bij het woord ngo.

Dat hoor je vaak in het nieuws.

Een ngo is een organisatie zonder winstdoel.

Ze komt op voor mensen, dieren of het milieu.

Denk aan een groep die vluchtelingen helpt.

Geen bedrijf, geen overheid.

Pieter: In mijn tijd hadden wij de gilden en de kerk.

Die hielpen ook, maar met eigen regels.

Een ngo klinkt als een gilde zonder meester.

Toch vraag ik mij af: wie betaalt die ngo?

Want wie betaalt, bepaalt vaak de toon.

Tim: Goede vraag, Pieter.

Veel ngo's krijgen geld van donoren, stichtingen of gewone mensen.

Maar hun punt hier is moreel, niet commercieel.

Ze zeggen: dit is geen spel, dit gaat over echte mensen.

En dat brengt ons bij het woord deportatie.

Pieter: Deportatie.

Dat is het gedwongen wegsturen van mensen uit een land.

In mijn tijd kende men dat ook, maar men sprak van verbanning.

Een mens verliest dan huis, werk en vrienden.

Dat is geen knop die je indrukt in een spel.

Tim: En het nieuws wordt zwaarder.

De regering-Trump spreekt van de grootste deportatiecampagne in de geschiedenis van Amerika.

De immigratiedienst ICE arresteerde vorige maand vijftigduizend mensen.

In detentiecentra kwamen al tientallen mensen om het leven.

Pieter: Dat is geen spel meer.

Dat is verdriet.

Ik wil daar niet licht over spreken.

Maar ik zeg wel dit: een overheid die speeltjes maakt van zulke ernst, die vergeet haar eigen verantwoordelijkheid.

Dat is een slecht teken voor een volk.

Tim: Laten we een moeilijk woord uitleggen: detentiecentrum.

Dat is een plek waar mensen vastgehouden worden.

Vaak omdat de overheid nog beslist wat er met hen gebeurt.

Stel je een gesloten gebouw voor, met hekken.

Niet een hotel, niet een huis.

Pieter: In mijn tijd had men het tuchthuis.

Daar ging men naartoe als straf.

Maar deze mensen zijn niet altijd schuldig aan een misdaad.

Zij wachten op een beslissing.

Dat verschil is groot, en toch wordt het in één woord samengevat: detentie.

Tim: En dan het leerpunt van vandaag.

In het nieuws zie je veel scheidbare werkwoorden.

Dat zijn werkwoorden die uit elkaar vallen in de zin.

Kijk naar uitzetten.

Simpele zin: ik zet mensen uit.

Betere zin: de regering zet veel migranten uit.

Pieter: Ah, dat ken ik!

In mijn taal deed men dat ook.

Tegenhouden wordt: ik houd de man tegen.

Let op het woordje tegen achteraan.

En omlaag schroeven wordt: de regering schroeft het aantal immigranten omlaag.

Het voorzetsel gaat naar het einde.

Tim: Precies.

En dat is handig voor jou als luisteraar.

Als je een lang werkwoord ziet, zoek dan het stukje achteraan in de zin.

Dat is vaak het voorzetsel. uitzetten, tegenhouden, omlaag schroeven.

Probeer het zelf hardop.

Ik zet het spel uit.

Pieter: En ik houd de verleiding tegen om dit spel mooi te vinden.

Hm-hm.

Maar Tim, je sprak eerder over jouw jaar 2250.

Hoe kijkt men daar naar zulke spellen?

Want in mijn tijd waren spellen van hout en steen, niet van licht.

Tim: In 2250 hebben we spelletjes die je gedachten lezen en emoties nabootsen.

Maar er is een harde regel: je mag geen echte mensen als speelstuk gebruiken zonder hun toestemming.

Wij noemen dat de levende grens.

Een grens die je niet overschrijdt.

Pieter: De levende grens.

Dat klinkt als een gebod uit de kerk, maar dan zonder priester.

Toch vraag ik mij af: als het Witte Huis dit doet, wie stopt hen dan?

In mijn tijd was er geen instantie die een koning durfde te corrigeren.

Tim: In theorie zijn er rechters, pers en verkiezingen.

Maar in de praktijk is het ingewikkeld.

Het Witte Huis gebruikte vaker populaire cultuur om draagvlak te creëren.

Vorig jaar nog Pokémon, zonder toestemming.

Rapper Jay-Z en IndyCar waren ook boos.

Pieter: Dus men leent het speelgoed van kinderen om een politiek verhaal te vertellen.

Dat is als het stelen van een pop uit een wieg.

Ik noem dat geen slimme zet, maar een teken van zwakte.

Wie zeker is van zijn zaak, heeft zulke listen niet nodig.

Tim: En dat is een mooie gedachte om even bij stil te staan, luisteraar.

Als een overheid een spel maakt van mensen die vluchten, wat leert dat jou dan?

En wat zou jij doen als jij de baas was?

Denk daar eens rustig over na.

Pieter: Ja, denk erover na.

Maar niet te lang, want Tim en ik zijn nog niet klaar.

Er is meer te zeggen over deze spellen, over de wet en over de vraag of een muur ooit een mens tegenhoudt.

Wij gaan zo verder, in het tweede deel.

Tim: Welkom terug, luisteraar.

We hebben het over het Witte Huis dat videospelletjes maakt waarin je migranten moet tegenhouden en uitzetten.

De game Rio Run lijkt op Snake, maar dan achtervolgt een grensbaas mensen langs de Rio Grande.

En in Build the wall bouw je een muur tegen een naderende horde.

Mensenrechtenorganisaties zijn geschokt.

Pieter: Mijn goede heer, dit is toch te dwaas voor woorden.

In mijn tijd speelden kinderen met tollen en hoepels.

Maar een overheid die een spel maakt van mensen die vluchten?

Dat is alsof de stad Amsterdam een spel zou maken van bedelaars die de poort naderen.

Dat doet men niet.

Dat is onwaardig.

Tim: En toch gebeurt het.

De games promoten het strenge anti-immigratiebeleid van president Trump.

Hij spreekt zelf van de grootste deportatiecampagne in de geschiedenis van Amerika.

Afgelopen maand arresteerde de immigratiedienst ICE vijftigduizend mensen.

In detentiecentra kwamen tientallen mensen om het leven.

Dat is geen spel.

Pieter: Vijftigduizend in een maand?

Dat is meer dan het inwonertal van sommige steden in mijn tijd.

En dan spreekt men van een spel.

Ik word er misselijk van, net als die ngo.

Frontera Federation zegt: ze spelen al jaren spelletjes met het leven van mensen.

Nu hebben ze er een videogame van gemaakt.

Dat is de kern.

Tim: Je hoort het, luisteraar.

Het gaat niet alleen om een spelletje.

Het gaat om een houding.

Een organisatie uit San Diego zegt dat de games een gebrek aan ernst tonen.

Alsof de kwestie een spel is, terwijl dat in feite niet zo is.

En dat is precies waarom dit nieuws mij raakt.

Het normaliseert iets verschrikkelijks.

Pieter: Mag ik een woord uitleggen?

Het woord 'deportatie'.

Dat betekent: iemand gedwongen uit een land zetten.

In mijn tijd noemden we dat verbanning.

Maar verbanning was voor misdadigers.

Hier gaat het om mensen die hun land ontvluchten.

Dat is een verschil van dag en nacht.

Tim: Goed uitgelegd, Pieter.

En nog een woord: 'detentiecentrum'.

Dat is een plek waar mensen vastzitten.

Meestal in afwachting van hun uitzetting.

Het is geen gevangenis voor misdadigers, maar een soort kamp.

En in die centra kwamen dus mensen om het leven.

Dat maakt het extra pijnlijk.

Pieter: En dan is er nog 'draagvlak'.

Dat betekent: steun van het volk.

Het Witte Huis gebruikt populaire cultuur om draagvlak te creëren.

Vorig jaar nog Pokémon, zonder toestemming.

Rapper Jay-Z en IndyCar waren boos.

Dus men leent het speelgoed van kinderen om een politiek verhaal te vertellen.

Dat noem ik geen slimme zet, maar een teken van zwakte.

Tim: Eens.

En dat brengt me bij een leerpunt voor jou, luisteraar.

In het nieuws zie je vaak de structuur: 'om te' + infinitief.

Dat betekent: met als doel.

Bijvoorbeeld: 'Ze maken een spel om migranten tegen te houden.' Simpel.

Maar je kunt het ook beter zeggen: 'Ze maken een spel om draagvlak te creëren voor hun anti-immigratiebeleid.' Zie je het verschil?

De tweede zin is preciezer.

Pieter: Dus 'om te' geeft een doel aan.

In mijn tijd zeiden we: 'opdat'.

Dat is hetzelfde, maar plechtiger.

'Opdat wij de grens beschermen.' Nu zegt men: 'om de grens te beschermen.' De taal is eenvoudiger geworden, maar het idee is gelijk.

En let op: na 'om te' komt altijd een werkwoord in de infinitief.

Dus niet 'om te beschermt', maar 'om te beschermen'.

Tim: Precies.

Nog een voorbeeld: 'Ik luister naar deze podcast om Nederlands te leren.' Of beter: 'Ik luister naar deze podcast om mijn Nederlands te verbeteren.' Probeer dat zelf eens, luisteraar.

Waarom doe jij de dingen die je doet?

Gebruik 'om te'.

Het is een kleine sleutel tot veel zinnen.

Pieter: Maar nu terug naar het nieuws.

Er is iets dat mij stoort.

Tim, jij zei dat er in 2250 een levende grens is.

Een regel dat je geen echte mensen als speelstuk gebruikt zonder toestemming.

Toch gebeurt het hier, in 2026.

Betekent dat dat de mensheid niets leert?

Tim: Soms lijkt het zo.

Maar ik geloof dat elke generatie opnieuw moet vechten voor die grens.

In 2250 hebben we de regel, maar we hebben ook verhalen nodig om die regel te laten leven.

Daarom maak ik deze podcast met jou.

Zodat mensen voelen waarom die grens bestaat.

Technologie verandert, maar empathie moet je blijven oefenen.

Pieter: Empathie.

Dat is een mooi woord.

Ik ken het uit de kerk: naastenliefde.

Maar in de handel leerde ik: wie geen medelijden heeft, verliest op den duur zijn klanten.

Een regering die geen empathie toont, verliest haar volk.

Dat is een wet die niet in boeken staat, maar in het hart.

Tim: Mooi gezegd.

En toch, Pieter, jij zei net dat een overheid die spelletjes maakt van vluchtelingen zwak is.

Maar is het niet eerder een teken van wanhoop?

Ze hebben geen goede argumenten meer, dus proberen ze het via vermaak.

Dat is misschien nog treuriger.

Pieter: Wanhoop of zwakte, het resultaat is hetzelfde: men speelt met levens.

En dat mag nooit.

In mijn tijd hadden we kinderarbeid.

Men vond dat normaal.

Nu kijken we terug en huiveren.

Zo zal men later terugkijken op deze deportatiespellen.

Ik hoop het althans.

Tim: Ik hoop het met je.

Want weet je, luisteraar, de geschiedenis is niet alleen iets van vroeger.

Jij schrijft haar nu.

Als jij zwijgt, wie spreekt dan?

Als jij een spel ziet dat mensen kwetst, wat doe je dan?

Dat is geen makkelijke vraag, maar wel een belangrijke.

Pieter: En denk aan de woorden die we vandaag leerden: deportatie, detentiecentrum, draagvlak, empathie.

Gebruik ze eens in een gesprek.

Probeer ook 'om te' met een infinitief.

Zeg bijvoorbeeld: 'Ik lees het nieuws om de wereld te begrijpen.' Dat is een goede oefening.

Tim: En als je meer wilt oefenen, luister dan naar meer afleveringen van Nieuws door de Tijd.

Wij zijn er elke week.

Maar nu wil ik iets tegen je zeggen, luisteraar.

Dit nieuws gaat niet over verre mensen.

Het gaat over hoe wij met elkaar omgaan.

En jij bent deel van dat wij.

Pieter: Ik zou willen afsluiten met een gebed, maar ik weet dat niet iedereen dat wenst.

Dus zeg ik het zo: moge ieder mens een grens vinden die hij niet overschrijdt.

En moge die grens niet van steen zijn, maar van geweten.

Dat is mijn wens voor vandaag.

Tim: Mooi.

En laten we eerlijk zijn: een muur houdt een mens tegen, maar een idee niet.

De vraag is niet of we een muur bouwen, maar of we een samenleving bouwen waarin niemand hoeft te vluchten.

Dat is de echte opdracht.

Voor jou, voor mij, voor iedereen.

Pieter: En wie daarover wil napraten, is welkom.

Tim en ik zijn slechts stemmen uit het verleden en de toekomst.

Maar jij leeft nu.

Dus ga in gesprek.

Met vrienden, met familie, met jezelf.

En deel je gedachten op nieuwsdoordetijd.com.

Daar kun je reageren en verder praten.

Tim: Ja, kom langs op nieuwsdoordetijd.com.

Daar vind je alle afleveringen, de woordenlijst en het leerpunt van vandaag.

En wie weet, misschien hoor je jouw vraag wel terug in een volgende aflevering.

Tot de volgende keer, blijf nieuwsgierig en blijf mens.

Pieter: Vaarwel, luisteraar.

En denk aan de woorden van vandaag: speel geen spel met levens.

Want een leven is geen pion op een bord.

Het is een verhaal dat je met zorg moet behandelen.

Tot wederhoren.