De Duivel danst in Moskou

Ik ben Rick van Dutch Fluency en vandaag heb ik een heel speciaal boek voor je.

Een boek dat magisch, grappig, verdrietig en een beetje gek is.

Het is één van mijn persoonlijke favorieten.

We gaan het hebben over de meester en Margarita van de Russische schrijver Mikhail Bulgakov.

Geschreven tussen 1928 en 1940, maar pas gepubliceerd in 1967.

Stel je eens voor.

Het is een warme lentedag.

Je zit op een bankje in een park in Moskou.

Naast je zitten twee mannen te praten.

De ene is een belangrijke man in de literaire wereld, de andere een jonge dichter.

Ze hebben een discussie over het bestaan van God.

Natuurlijk bestaat God niet, zeggen ze.

En Jezus was gewoon een mythe.

Dan komt er een vreemde buitenlander bij hun bankje zitten.

Hij is elegant gekleed, heeft ogen van verschillende kleuren en spreekt met een buitenlands accent.

Hij luistert even en zegt dan, pardon, maar als God niet bestaat, wie bestuurt dan het leven

van de mens en de hele orde op aarde.

De mannen zijn verbaasd.

Ze proberen hem uit te leggen dat de mens dat zelf doet, de vreemdeling lacht en dan voor

spelt hij met ongelofelijke precisie, hoe één van de mannen die avond nog zal sterven.

Dit is het begin van De Meester en Margarita.

Die vreemdeling is natuurlijk de duivel zelf.

Het verhaal speelt zich af in Moskou in de jaren 1930.

Dit was de tijd van de Sovjet-Unie onder Stalin.

Het was een periode van strenge controle, angst en paranoia.

De staat was officieel atheistisch.

Religie was verboden en belachelijk gemaakt.

Mensen die anders dachten, verdwenen vaak.

In deze grijze, angstige wereld vol bureaucratie, waar iedereen bang is om iets verkeerds te zeggen,

arriveert een zeer bijzondere groep.

De Leider is professor Woland, een mysterieuze buitenlander.

Wij als lezer begrijpen al snel dat hij de duivel is.

Maar hij is niet de duivel zoals je hem misschien kent, met hoorns en een staart.

Wolland is een intellectueel, een observator.

Hij is in Moskou om te zien of de mensen veranderd zijn.

Zijn team is al net zo vreemd.

Er is Koroviev, een lange dunne man in een geblokt jasje met een rare bril.

Dan is er Azazello, een man met een hoektand, rood haar en een moorddadige blik.

En de meest opvallende is Behemoth, een enorme zwarte kat die op zijn achterpoten loopt,

Wodka drinkt en kan praten.

Samen zetten ze de stad volledig op zijn kop.

Maar dit is maar één deel van het verhaal.

Er zijn eigenlijk drie verhaallijnen die door elkaar lopen.

De tweede verhaallijn gaat over de meester en Margarita.

De meester is een naamloze schrijver.

Hij heeft een briljant, maar controversieel boek geschreven over Pontius Pilatus en de kruisiging van Jezus.

In de atheïstische Sovjet-Unie wordt zijn boek gezien als gevaarlijk.

De literaire critici maken hem kapot.

Ze schrijven vreselijke dingen over hem en zijn werk.

De druk wordt zo groot dat de meester paranoïde wordt.

Hij verbrandt zijn manuscript in een moment van wanhoop en laat zichzelf opnemen in een psychiatrische inrichting.

Zijn geliefde, Margarita is ontroostbaar.

Ze weet niet waar hij is en is wanhopig op zoek naar hem.

haar liefde voor hem is zo sterk en puur dat het de aandacht trekt van Woland.

De derde verhaallijn is het boek van de meester zelf.

We lezen hoofdstukken uit zijn roman over Pontius Pilatus, de Romeinse gouverneur van Judea.

Dit verhaal gaat over de laatste dag van Yeshua Ha-Nozri, de figuur die Jezus Christus vertegenwoordigt.

Het is een diep filosofisch en psychologisch verhaal over lafheid, macht en schuld.

Deze drie verhalen lijken apart, maar Bulgakov weeft ze op een geniale manier samen tot 1 geheel.

De chaos in Moskou begint direct na de ontmoeting in het park.

Berlioz, de literaire baas die niet in het lot geloofde, sterft precies zoals Woland had voorspeld.

Hij glijdt uit over gemorste zonnebloemolie en wordt onthoofd door een tram.

Zijn vriend, de dichter Ivan Bezdomny, probeert de politie te vertellen over de mysterieuze professor, maar niemand gelooft hem.

Ze denken dat hij gek is geworden van de schok en sluiten hem op in dezelfde psychiatrische kliniek waar de meester zit.

Dit is het begin van een serie bizarre en bovennatuurlijke gebeurtenissen.

Woland en zijn team nemen hun intrek in het appartement van de overleden Berlioz.

Een berucht appartement waar bewoners steeds op mysterieuze wijze verdwijnen.

Het hoogtepunt van hun publieke optreden is een show in het Variété Theater.

Woland presenteert zichzelf als een meester in zwarte magie.

Het publiek dat bestaat uit de elite van Moskou is sceptisch, maar nieuwsgierig.

Koroviev en Behemoth beginnen met trucs.

Ze laten het hoofd van de presentator van zijn lichaam vallen en weer terugzetten.

Het publiek is geschokt en geamuseerd.

Dan komt de grote truc.

Koroviev roept, laten we een regen van geld maken.

En plotseling dwarrelen er bankbiljetten van tien roebel uit het plafond.

Het hele theater wordt wild.

Mensen duwen en vechten om het geld te pakken.

Ze stoppen hun zakken en tassen vol.

Ze geloven hun ogen niet.

Dit is de perfecte illustratie van hun hebzucht.

Maar de magie is niet wat het lijkt.

De volgende dag ontdekken de mensen dat de bankbiljetten veranderd zijn in waardeloze etiketten van wijnflessen.

Woland straft niet zomaar.

Hij onthult de slechte eigenschappen die al in de mensen aanwezig zijn.

Hun hebzucht, hun egoïsme en hun leugens.

Terwijl deze chaos Moskou in zijn greep houdt, volgen we Margarita.

Ze is een mooie, intelligente vrouw.

Maar ze is diep ongelukkig.

Ze is getrouwd met een man van wie ze niet houdt en ze mist de meester verschrikkelijk.

Op een dag, precies een jaar na zijn verdwijning, zit ze op een bankje.

Verteerd door verdriet.

Dan wordt ze benaderd door de enge Azazello.

Hij doet haar een vreemd voorstel.

Hij weet van haar verdriet en haar liefde voor de meester.

Hij nodigt haar uit om die avond de gastvrouw te zijn op een heel speciaal bal.

Het grote bal van Satan.

In ruil daarvoor zal ze informatie krijgen over haar geliefde.

Margarita is eerst bang, maar haar wanhoop is groter dan haar angst.

Ze stemt in.

Azazello geeft haar een potje met magische crème.

Wanneer Margarita de crème op haar lichaam smeert, gebeurt er iets wonderbaarlijks.

Ze wordt jonger, mooier en voelt een ongelofelijke kracht en vrijheid.

Ze wordt een heks.

Ze ontdekt dat ze kan vliegen.

In een van de meest beroemde scènes van het boek vliegt ze naakt op een bezemsteel over de daken van Moskou.

Ze voelt zich voor het eerst in maanden vrij en krachtig.

Ze gebruikt haar nieuwe krachten om wraak te nemen op de criticus die het leven van de meester heeft verwoest.

Ze vliegt naar zijn appartement en slaat met een hamer zijn hele interieur kort en klein.

Het is een moment van pure, bevrijdende woede.

Daarna vliegt ze verder naar haar afspraak met Woland.

Het bal van Satan, ook wel het lentebal van de volle maan genoemd,

is een van de meest fantastische en duistere scènes in de literatuur.

Margarita arriveert in het appartement.

Dat van binnen is veranderd in een gigantische, bovennatuurlijke balzaal.

Haar taak als gastvrouw is zwaar.

Ze moet urenlang bij de trap staan en duizenden gasten verwelkomen.

Deze gasten zijn niet zomaar mensen.

Het zijn de meest beruchte zondaars uit de wereldgeschiedenis.

Moordenaars, vergiftigers, verraders en tirannen.

Ze komen allemaal uit hun graf om dit ene feest per jaar bij te wonen.

Margarita moet iedereen een glimlach geven en haar knie laten kussen.

Het is een uitputtende en gruwelijke taak.

haar knie wordt koud en pijnlijk van de duizenden kusjes, maar ze houdt vol.

Ze doet het allemaal voor de meester.

Haar moed en haar toewijding maken diepe indruk op Woland.

Hij ziet dat haar liefde echt is.

Na het bal als de laatste gasten zijn verdwenen, is het tijd voor Margarita's beloning.

Woland vraagt haar wat ze wenst.

Margarita, trouw aan haar liefde, vraagt niet voor zichzelf, maar vraagt om de meester terug.

En zo gebeurt het.

Met een magisch gebaar wordt de meester uit de psychiatrische kliniek gehaald en staat hij plotseling voor haar.

Ze zijn herenigd.

Maar er is nog iets.

Het manuscript dat de meester had verbrand.

Margarita is er kapot van dat het weg is.

Dan spreekt Woland de beroemdste zin uit het hele boek.

Hij kijkt de meester aan en zegt met een glimlach, manuscripten branden niet.

Hij geeft een teken aan de kat Behemoth.

En die tovert een stapel papier tevoorschijn.

Perfect en ongeschonden.

Het kunstwerk, de ware creatie, kan niet vernietigd worden door vuur of door kritiek.

Het is eeuwig.

Laten we even stilstaan bij het verhaal in het verhaal.

De roman van de meester over Pontius Pilatus.

Deze hoofdstukken zijn geschreven in een heel andere stijl.

Ze zijn niet satirisch of magisch, maar juist heel realistisch en serieus.

We zien Pontius Pilatus als een machtige, maar diep ongelukkige man.

Hij lijdt aan vreselijke hoofdpijn en haat de stad Jeruzalem.

Hij moet oordelen over de gevangene Yeshua Ha-Nozri.

Pilatus is gefascineerd door Yeshua.

Hij ziet geen gevaar in hem, alleen een filosoof die praat over waarheid en goedheid.

Pilatus wil hem vrijlaten, maar hij staat onder politieke druk.

Hij is bang om zijn carrière en zijn positie te verliezen.

Uit lafheid kiest hij ervoor om zijn handen in onschuld te wassen en Yeshua ter dood te veroordelen.

Vanaf dat moment wordt Pilatus voor eeuwig gekweld door schuld.

2.000 jaar lang zit hij vast in een soort vagevuur.

Dromend van het gesprek dat hij nooit heeft kunnen afmaken met Yeshua.

Dit verhaal over lafheid en de consequenties daarvan, vormt een spiegel voor de wereld van Moskou.

Waar veel mensen ook uit angst hun mond houden.

Terug in Moskou hebben de meester en Margarita hun wens gekregen.

Ze zijn samen en het manuscript is terug, maar wat nu?

Ze kunnen niet terug naar hun oude leven.

Ze hebben te veel gezien, te veel meegemaakt.

Ze passen niet meer in de gewone wereld.

Woland en zijn team hebben hun werk in Moskou gedaan.

Ze hebben de stad een spiegel voorgehouden en zijn nu klaar om te vertrekken.

Ze nemen de meester en Margarita met zich mee.

Ze geven hun geen plek in het licht.

Dat is niet aan de duivel om te geven.

In plaats daarvan schenken ze hen rust.

Ze worden naar hun vredig tijdloos huis gebracht.

Waar ze voor altijd samen kunnen zijn.

Ver weg van de zorgen van de wereld.

Het is geen hemel, maar een soort eeuwige vrede.

Een beloning voor hun liefde en lijden.

Voordat ze vertrekken, is er nog één ding dat de meester moet doen.

Woland laat hem zien dat Pontius Pilatus al 2000 jaar op hem wacht.

Het personage wacht op zijn schepper om hem te bevrijden.

De meester roept naar Pilatus dat hij nu vrij is.

En zo eindigt ook de tweede verhaallijn.

De cirkel is rond.

De kunstenaar bevrijdt zijn eigen creatie van zijn eeuwige straf.

Het laat de ongelofelijke kracht van kunst en verbeelding zien.

Wat probeert Bulgakov ons nu te vertellen met dit complexe gelaagde verhaal?

Eén van de belangrijkste thema's is de strijd tussen goed en kwaad.

Maar het is niet zo simpel.

Woland de duivel is hier niet de bron van al het kwaad.

Integendeel.

Hij en zijn team straffen vooral de mensen die al slecht zijn.

De leugenaars, de hebzuchtige bureaucraten, de hypocrieten.

Woland functioneert als een soort gerechtigheid.

Een kracht die de verborgen zonden van de maatschappij blootlegt.

Hij lijkt te zeggen, het echte kwaad zit in de mensen zelf in hun kleine dagelijkse keuzes.

Het is de lafheid van Pontius Pilatus, de hebzucht van het theaterpubliek, de jaloezie van de literaire critici.

Een ander groot thema is natuurlijk de satire.

Bulgakov gebruikt humor en het absurde om de sovjetmaatschappij van zijn tijd te bekritiseren.

De eindeloze bureaucratie, de absurde regels, de angst, de materiële schaarste en de officiële leugen van het atheïsme,

worden allemaal belachelijk gemaakt.

De magische gebeurtenissen die Woland veroorzaakt zijn vaak niet magischer dan de onlogische realiteit van het leven onder Stalin.

Omdat directe kritiek levensgevaarlijk was, verpakte Bulgakov zijn boodschap in deze fantastische vorm.

Het is een briljante manier om de waarheid te vertellen, zonder letterlijk de waarheid te zeggen.

En dan is er natuurlijk de liefde en de kunst.

De liefde tussen de meester en Margarita is de drijvende kracht van het verhaal.

Het is een liefde die alles overwint, scheiding, waanzin en zelfs de dood.

Margarita is bereid om letterlijk een pact met de duivel te sluiten om haar geliefde te redden.

Haar toewijding is absoluut, en parallel daaraan loopt het thema van de onsterfelijkheid van de kunst.

De zin, manuscripten branden niet, is het hart van het boek.

Het betekent dat echte kunst, ware creativiteit, een eigen leven leidt.

Het kan onderdrukt worden, bekritiseerd, verbrand, maar de essentie ervan kan nooit vernietigd worden.

Dit was voor Bulgakov zelf, wiens werk constant werd gecensureerd en verboden.

Een diep persoonlijke en hoopvolle boodschap.

De meester en Margarita is een boek dat je op verschillende niveaus kunt lezen.

Je kunt het lezen als een spannend, grappig avontuur over de duivel in Moskou.

Je kunt het lezen als een ontroerend liefdesverhaal.

Je kunt het lezen als een scherpe politieke satire.

Of je kunt het lezen als een diepe filosofische roman.

Over schuld, geloof en verlossing.

Het is het allemaal tegelijk.

De genialiteit van Bulgakov is dat hij al deze elementen moeiteloos combineert tot een uniek en onvergetelijk geheel.

Het is een boek dat je misschien eerst een beetje in de war brengt, maar dat je daarna nooit meer loslaat.

Het stelt vragen, maar geeft niet altijd makkelijke antwoorden.

Het laat zien dat de wereld niet zwart-wit is, maar vol grijstinten, vol magie en vol menselijkheid.

In al haar goede en slechte vormen.

Het verhaal eindigt niet met een simpel en ze leefden nog lang en gelukkig.

De meester en Margarita krijgen geen paradijs maar rust.

Het is een bitterzoet einde dat perfect past bij de toon van het boek.

Ze zijn samen en dat is het enige dat telt.

Voor hen is dat de ultieme beloning.

Dit boek is een ode aan de kracht van de menselijke geest, de onverwoestbare liefde en de eeuwige waarde van kunst.

Het is een boek dat je aan het lachen maakt, je aan het denken zet en je misschien zelfs een beetje laat huilen.

En dat denk ik, is het kenmerk van een echt meesterwerk.

Dit was Rick van Dutch Fluency.

Voor een volledige transcriptie van deze aflevering, ga naar Dutchfluency.com slash transcripts tot de volgende keer.

En dat denk ik, is het kenmerk van een echt meesterwerk.

Maar misschien is het goed om nog iets dieper in de wereld van het boek te duiken.

Om echt te begrijpen waarom het zo'n impact had en nog steeds heeft, moeten we kijken naar de tijd waarin het geschreven is.

Bulgakov schreef dit boek in de jaren 30 van de 20e eeuw in de Sovjet-Unie onder het regime van Stalin.

Dit was een periode van extreme controle en angst.

De staat was officieel atheïstisch.

Religie was verboden en werd gezien als iets voor de zwakken.

Stel je dan eens voor.

De duivel, die persoonlijk een bezoek brengt aan de hoofdstad van dit atheïstische rijk.

Dat is al een geniale en gewaagde grap op zich.

Woland en zijn gevolg zijn niet in Moskou om mensen te verleiden tot het kwaad.

Maar om te zien, wat er van de mensen is geworden, nu ze niet meer in God en dus ook niet in de duivel geloven.

De satire in het boek is direct verbonden met deze historische context.

Boelgakov gebruikt de absurde en magische gebeurtenissen om de realiteit van het Sovjetleven te bekritiseren.

Denk aan de constante problemen met huisvesting.

In het boek is er een groot tekort aan appartementen in Moskou.

Wat leidt tot corrupte voorzitters van bewonerscomités en buren die elkaar het leven zuur maken?

Dit was een echt probleem in die tijd.

Wolands magische show in het Variététheater is een ander perfect voorbeeld.

Hij laat geld uit de lucht regenen.

En de Moskouse burgers duiken er als gekken op.

Even later veranderen de bankbiljetten in waardeloos papier.

Hiermee toont Boelgakov de hebzucht en het materialisme van de mensen die ondanks de communistische ideologie nog steeds diep geworteld waren.

De autoriteiten, de bureaucraten, de zogenaamde literaire experts worden allemaal belachelijk gemaakt.

Ze zijn zo bezig met regels, status en geld dat ze de echte magie en de echte waarheid niet zien,

zelfs niet als die recht voor hun neus staat.

En dan is er natuurlijk het gevolg van Woland, die de chaos perfect uitvoeren.

De bekendste is ongetwijfeld Behemoth.

De pratende, wodka drinkende, gigantische zwarte kat die op zijn achterpoten loopt.

Hij is de komische noot, de brenger van anarchie.

Hij kan schaken, met een pistool schieten en hij start met plezier een brand.

Zijn acties zijn absurd en vaak hilarisch, maar ze dienen altijd een doel.

Het ontmaskeren van de hypocrisie.

Naast hem heb je de lange magere Korovjev met zijn gekke geblokte kleding en de dreigende Azazello met zijn ene hoorn.

Samen vormen ze een team dat de orde van Moskou volledig op zijn kop zet,

maar tegelijkertijd een soort vreemde chaos die gerechtigheid brengt.

De leugenaars, de verraders en de gierige mensen worden gestraft.

Terwijl degenen met een puur hart, zoals de Meester en Margarita, uiteindelijk worden geholpen.

Een ander heel belangrijk onderdeel van het boek is het verhaal in het verhaal.

De roman van de Meester over Pontius Pilatus en Yeshua Ha-Nozri,

de figuur die Jezus Christus representeert.

Deze hoofdstukken zijn in een compleet andere stijl geschreven.

Ze zijn niet satirisch of chaotisch, maar juist heel serieus, filosofisch en bijna poëtisch.

Hier onderzoekt Boelgakov de thema's van lafheid, macht en verantwoordelijkheid.

Pilatus is een machtige man, maar hij is te laf om te doen wat juist is.

Hij weet dat Yeshua onschuldig is, maar uit angst voor zijn eigen positie veroordeelt hij hem toch.

Dit is het verhaal dat de meester tot zijn ondergang leidt, omdat de literaire wereld van Moskou het afwijst.

Maar het is ook het verhaal dat zijn genialiteit als schrijver bewijst.

De verbinding tussen het verhaal van Pilatus en het verhaal in Moskou is een van de meest briljante aspecten van de roman.

Het laat zien dat de strijd tussen lafheid en moed, tussen macht en waarheid van alle tijden is.

Het is deze combinatie van lagen, de mix van satire, geschiedenis, fantasy, een liefdesverhaal en een filosofisch drama,

die De Meester en Margarita zo'n rijk en lonend boek maakt.

Je kunt het lezen als een grappig, absurd avontuur.

Je kunt het lezen als een tragisch liefdesverhaal.

Of je kunt het lezen als een diepe filosofische reflectie op de aard van goed en kwaad.

Bij elke lezing ontdek je weer nieuwe details, nieuwe verbanden en nieuwe betekenissen.

Het is een boek dat met je meegroeit.

Ik hoop dat deze uitgebreide blik op De Meester en Margarita je nieuwsgierig heeft gemaakt.

Het is een uitdaging, zeker, maar een die absoluut de moeite waard is.

Het is een boek dat je wereld een beetje groter en een stuk magischer maakt.

Dit was Rick van Dutch Fluency.

Voor een volledige transcriptie van deze boekisode en links naar meer informatie,

kun je terecht op onze website www.dutchfluency.com.

Doei!