Pride herdenking na aanslag: 'Angst en haat houden ons niet tegen'

Tim: Pieter, ik wil vandaag over iets zwaars praten.

Maar ik begin met een vraag aan jou, luisteraar.

Heb jij wel eens meegemaakt dat je naar een herdenking ging, ook al vond je het spannend?

Of dat je iets deed omdat je vond dat het moest, ook al was je bang?

Pieter: Een goede vraag, Tim.

In mijn tijd gingen we naar de kerk na een ramp, al beefden de handen.

Maar vertel, wat is er gebeurd?

Ik hoor de ernst in uw stem.

Tim: Afgelopen zaterdag was er een aanslag op de Pride in Berlijn.

Een bestelbus reed in op bezoekers.

Een Poolse vrouw is overleden, 29 mensen raakten gewond.

De dader had banden met IS.

Gisteravond was er een grote herdenking in Amsterdam, bij het Homomonument.

Pieter: Een bestelbus?

Als wapen?

Hemel, wat een laffe daad.

En de Pride, dat is het feest van de regenbooggemeenschap, nietwaar?

Ik begrijp dat zoiets diepe wonden slaat.

Tim: Precies.

En de herdenking was ook een protest.

Mensen wilden laten zien: angst en haat houden ons niet tegen.

Burgemeester Halsema sprak, er was een minuut stilte, en er werden bloemen en kaarsen neergelegd.

Het was rustig, maar krachtig.

Pieter: Dat woord, 'regenbooggemeenschap', dat ken ik niet uit 1850.

Wij spraken over 'sodomieten' of 'zondaars', maar dat was hard en veroordelend.

Deze term klinkt als een gezin, een groep die bij elkaar hoort.

Tim: Ja, het is een mooi woord.

Het verwijst naar de regenboogvlag, een symbool van diversiteit en trots.

De gemeenschap is groot en veerkrachtig.

En veerkracht is precies wat we vandaag bespreken.

Kun je dat woord raden, Pieter?

Pieter: Veerkracht... dat is de kracht om terug te veren, zoals een tak die buigt in de wind maar niet breekt.

In de handel noemen we dat 'herstelvermogen'.

Als de markt daalt, maar wij gaan door.

Hier is het hetzelfde, maar met mensenlevens.

Tim: Mooi gezegd.

En in 2250 gebruiken we veerkracht ook voor systemen, maar vooral voor gemeenschappen.

Na een ramp bouwen we samen op.

Maar vertel, Pieter, hoe zou men in Amsterdam in 1850 gereageerd hebben op zo'n aanval?

Pieter: In mijn tijd was er weinig begrip voor wie anders liefhad.

Men zou gezegd hebben: 'Gods straf' of 'Zelf gezocht'.

Dat doet pijn om te zeggen.

Maar er waren ook stille zielen die medelijden toonden, al durfden zij niet hardop te spreken.

Tim: Dat is precies waarom deze herdenking belangrijk is.

Mensen zeggen nu: wij laten ons niet wegjagen.

Een vrouw op het nieuws zei: 'Ik was bang om te komen, maar ik moest komen, omdat de gemeenschap zich moet laten zien.' Dat is moed.

Pieter: Moed, ja.

Maar ook een zekere plicht.

In de kerk leerden wij dat je naaste in nood niet alleen mag laten.

Alleen, hier is de 'naaste' niet één persoon, maar een hele groep.

Dat is een nieuwe gedachte voor mij.

Tim: En die gedachte groeit.

Er waren ook herdenkingen in Arnhem en Utrecht.

Locoburgemeester De Vries zei iets belangrijks: haat begint klein, met opmerkingen of schelden.

Als we dat accepteren, wordt het erger.

Tot iemand zijn leven verliest.

Pieter: Een wijze les.

In de haven zag ik hoe een klein meningsverschil kon uitgroeien tot een gevecht met messen.

Men zei dan: 'Strooi geen olie op het vuur.' Maar hier is het vuur aangestoken door haat tegen een hele groep.

Tim: En de burgemeester van Berlijn noemde de stad 'de stad van de vrijheid'.

Halsema zei: 'We zullen winnen als we de hoop luid en duidelijk blijven uitdragen.' Dat is een mooie zin.

Laten we even kijken naar dat werkwoord: 'blijven uitdragen'.

Pieter: Blijven uitdragen?

Dat betekent 'continueren met verkondigen', denk ik.

In de kerk zeiden we: 'Blijf geloven.' Maar hier is het actiever: blijf je boodschap herhalen, ook al is het moeilijk.

Tim: Precies.

'Blijven' plus een werkwoord betekent dat je doorgaat met die actie.

Bijvoorbeeld: 'Blijf ademen' of 'Blijf vechten'.

Het is een patroon dat je vaak hoort in nieuws.

Een simpele zin: 'Ik blijf hopen.' Een betere zin: 'Zij blijven de hoop uitdragen, ondanks de angst.'

Pieter: Ah, dat is helder.

Dus als ik zeg: 'Gij blijft handelen, ook al is de markt onrustig', dan bedoel ik: ga door met wat u doet.

Een nuttige bouwsteen voor de taal.

Tim: Ja, precies.

En nu we het over hoop hebben: de week gaat verder met WorldPride in Amsterdam.

Zaterdag is de Canal Parade, met extra veiligheid.

Halsema zei dat er maatregelen zijn, maar die worden niet bekendgemaakt.

Logisch, maar spannend.

Pieter: In mijn tijd hadden we geen parades, maar wel processies.

Die waren ook kwetsbaar voor onrust.

Wij vertrouwden op God en de schutterij.

Hier vertrouwen ze op de politie en op elkaar.

Dat is een vooruitgang, denk ik.

Tim: Zeker.

En wat mij raakt is dat de herdenking in Amsterdam niet alleen verdrietig was, maar ook vastberaden.

Manten van de lhbti-gemeenschap zeiden: 'Wij zullen Pride vieren.' Dat is veerkracht in actie.

Pieter: Veerkracht, ja.

Maar ik vraag mij af: hoe lang kan een gemeenschap blijven vieren als er steeds gevaar dreigt?

In mijn tijd zou men gezegd hebben: 'De beste verdediging is een goed leven.' Maar dat klinkt nu misschien naïef.

Tim: Het is niet naïef, het is moedig.

En in 2250 weten we dat gemeenschappen die samenkomen na geweld, sterker worden.

We hebben dat gezien na de klimaatoorlogen.

Maar daar praten we een andere keer over.

Pieter: Goed, Tim.

Maar ik wil nog iets vragen.

Die dader, die 21-jarige man.

Wat drijft iemand om zo'n gruweldaad te plegen?

In mijn tijd zeiden we: 'De duivel heeft hem bezeten.' Maar ik vermoed dat u een ander antwoord heeft.

Tim: Het is complex.

De autoriteiten zeggen dat het een islamistische terreurdaad was.

De dader zwoer trouw aan IS.

Het is haat tegen een manier van leven.

Maar ook: een jonge man die zich verloren voelde en een vijandbeeld vond.

Treurig.

Pieter: Treurig en laf.

Maar ik ben blij dat de gemeenschap niet zwijgt.

In mijn tijd zou men uit schaamte of angst de deuren gesloten hebben.

Hier openen ze de stad.

Dat is een les voor ons allemaal.

Tim: En voor jou, luisteraar: als je dit hoort, denk dan aan de kracht van 'blijven'.

Blijf nieuwsgierig, blijf leren.

En als je meer wilt weten over het nieuws of de taal, ga naar nieuwsdoordetijd.com.

Daar praten we verder.

Tim: Pieter, je hebt gelijk.

Maar ik wil terug naar die herdenking.

Er was een vrouw die zei: 'Ik kom ondanks mijn angst.' Dat woord 'ondanks' is interessant.

Het betekent 'in weerwil van'.

Kun je dat uitleggen?

Pieter: Zeker, mijn beste.

'Ondanks' gebruik je als iets moeilijks of gevaarlijks je niet tegenhoudt.

'Ondanks de regen ging ik naar de kerk.' Of beter: 'Ondanks de haat vieren wij de liefde.' Het drukt moed uit, vindt u niet?

Tim: Precies.

En dat is het leerpunt van vandaag: 'ondanks' + zelfstandig naamwoord.

Simpele zin: 'Ondanks de angst ga ik.' Betere zin: 'Ondanks de aanslag in Berlijn kwamen duizenden mensen naar het Homomonument.' Het geeft kracht aan een zin.

Pieter: Een goed leerpunt, Tim.

Maar ik hoor ook het woord 'veerkracht' veel.

Wat betekent dat precies?

In mijn tijd spraken wij van 'standvastigheid', maar dat is niet hetzelfde, denk ik.

Tim: Veerkracht is het vermogen om terug te veren na een klap.

Zoals een tak die buigt in de wind maar niet breekt.

De regenbooggemeenschap heeft dat heel sterk.

Ze vieren ondanks de dreiging.

Dat is veerkracht.

Pieter: En de burgemeester, mevrouw Halsema, sprak over hoop.

'Hoop luid en duidelijk uitdragen', zei ze.

Dat is een mooi werkwoord: 'uitdragen'.

Het betekent niet alleen zeggen, maar ook laten zien in je daden.

Net als een koopman die zijn waar uitdraagt.

Tim: Ja, 'uitdragen' is een sterk woord.

Het is actief.

Je draagt iets naar buiten.

De gemeenschap droeg hoop uit door kaarsjes aan te steken en vlaggen te tonen.

Ook al was het eng.

Pieter: Maar ik vraag mij af: die influencers uit Nederland en Duitsland, zij zeiden: 'Angst en haat houden ons niet tegen.' Is dat niet te optimistisch?

De geschiedenis leert dat haat diep kan wortelen.

Tim: Het is een keuze, Pieter.

In 2250 hebben we geleerd dat je haat niet bestrijdt met stilte.

Je bestrijdt het met zichtbaarheid.

Daarom is Pride zo belangrijk.

Het is een protest én een feest.

Dat begrijp jij vast wel.

Pieter: Hm-hm.

Een protest én een feest.

In mijn tijd waren processies vaak ernstig, maar hier zie ik een mengeling van rouw en viering.

Dat is vreemd voor mij, maar ik begin het te begrijpen.

Het leven gaat door, ondanks de dood.

Tim: Precies.

En de locoburgemeester van Arnhem zei iets wijs: 'Haat begint klein.' Met scheldwoorden, met opmerkingen.

En als je dat negeert, groeit het.

Dat is een les voor jou, luisteraar.

Let op kleine daden van haat, en spreek je uit.

Pieter: Ja, want in mijn tijd zag ik dat ook.

Een kleine ruzie op de markt kon uitgroeien tot een vete tussen families.

Maar wat doe je ertegen?

De locoburgemeester zei: 'Het begint klein, maar het leidt tot grotere dingen.'

Tim: En daarom is het belangrijk om te blijven praten, zoals wij nu doen.

Jij en ik, uit verschillende tijden, we begrijpen elkaar beter door te luisteren.

Dat is ook een vorm van veerkracht.

Pieter: Ik moet bekennen, Tim, dat ik moeite heb met het woord 'lhbti-gemeenschap'.

In mijn tijd hadden wij geen woord voor zoveel verschillende mensen.

Maar ik zie nu dat het gaat om liefde en identiteit.

Dat begrijp ik.

Tim: Het is een afkorting, Pieter.

Voor lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transgender en intersekse.

In 2250 gebruiken we een ander woord, maar het idee is hetzelfde: iedereen mag liefhebben wie hij wil.

Pieter: En die liefde wordt aangevallen.

De dader in Berlijn, hij reed met een bestelbus in op vreugde.

Dat is laf.

Maar de gemeenschap antwoordt met bloemen en stilte.

Dat is krachtig.

Tim: Ja, en in Utrecht en Arnhem deden ze hetzelfde.

Mensen staken kaarsen aan, hingen vlaggen halfstok.

Het is een keten van steun.

En jij, luisteraar, kunt ook meedoen door te leren en te begrijpen.

Pieter: Ik hoor dat de Canal Parade in Amsterdam doorgaat, met extra veiligheid.

Is dat niet riskant?

In mijn tijd zou men een evenement afgelast hebben uit voorzichtigheid.

Tim: Dat is precies wat de aanvallers willen: dat we stoppen met leven.

Door door te gaan, laten we zien dat we niet bang zijn.

De burgemeester zei: 'We maken de maatregelen niet bekend, om veiligheidsredenen.' Dat is verstandig.

Pieter: Veiligheid versus vrijheid.

Een lastige balans.

Maar ik begrijp dat men niet wil wijken voor terreur.

In mijn tijd zeiden we: 'Wie bang is, is al verslagen.'

Tim: Mooi gezegd.

En nu, luisteraar, willen we je iets meegeven.

Het woord 'ondanks' is vandaag je gereedschap.

Gebruik het om moed uit te drukken.

'Ondanks de moeilijkheden leer ik Nederlands.' Of: 'Ondanks het nieuws blijf ik hoopvol.'

Pieter: En onthoud: de regenboog is niet te vernietigen.

Dat zei de locoburgemeester van Arnhem.

Het is naïef om te denken dat geweld liefde kan stoppen.

Dat geldt ook voor taal: blijf oefenen, ondanks fouten.

Tim: Precies.

En als je meer wilt horen over dit nieuws of andere verhalen, ga naar nieuwsdoordetijd.com.

Daar kun je verder praten met ons en andere luisteraars.

We horen graag jouw gedachten.

Pieter: Ja, want een gesprek stopt niet na een aflevering.

Het begint pas.

Dank u voor het luisteren, en blijf nieuwsgierig.

Dat is de beste verdediging tegen onwetendheid.

Tim: Tot de volgende keer, luisteraar.

En vergeet niet: ondanks alles, blijf vieren.