Frankenstein: Het Monster en Zijn Maker

in ongeveer 20 minuten. Perfect voor jou als je Nederlands leert op A2 of B1 niveau.

Ik ben Rick van Dutch Fluency en vandaag heb ik een klassieker voor je.

Een verhaal dat je waarschijnlijk kent van naam, maar waarvan het echte verhaal misschien heel

anders is, dan je denkt. We gaan het hebben over Frankenstein van Mary Shelley uit het jaar

achttienhonderdachttien. Stel je eens voor. Wat als je leven kon creëren? Niet in een laboratorium met kleine

cellen, maar echt een nieuw volwassen mens maken. Een mens samengesteld uit delen die je hebt

verzameld. En wat als je op een donkere en stormachtige nacht erin slaagt om dit nieuwe

wezen tot leven te wekken, met de kracht van bliksem? Dat klinkt als het begin van een fantastisch

avontuur, toch? Een wetenschappelijke doorbraak, maar voor de hoofdpersoon van ons verhaal,

Victor Frankenstein, is dit het begin van een absolute nachtmerrie. Het moment dat zijn

creatie de ogen opent, is niet een moment van triomf, maar van pure afschuw. En die reactie,

die eerste afwijzing, zet een keten van tragische gebeurtenissen in gang die ieders leven

zal verwoesten. Laten we de wereld van Frankenstein en zijn personages verkennen. Het verhaal

speelt zich af aan het einde van de 18e eeuw. We reizen door Europa. Van het rustige en

mooie Genève in Zwitserland, waar onze hoofdpersoon opgroeit, naar de universiteitsstad Ingolstadt,

in Duitsland, waar het experiment plaatsvindt. En uiteindelijk eindigen we in de meest verlaten en

koude plek op aarde, de Noordpool. Het is een wereld in verandering, waar nieuwe wetenschappelijke

ideeën over elektriciteit en het leven zelf voor veel opwinding en discussie zorgen. De hoofdpersoon

is Victor Frankenstein. Hij is geen oude gekke professor met wild haar, zoals je misschien

in films hebt gezien. Nee, in het boek is hij een jonge, briljante en heel ambitieuze student. Hij

komt uit een rijke en liefdevolle familie in Genève. Hij heeft een gelukkige jeugd met zijn lieve

ouders, zijn broertjes en zijn geadopteerde zus en toekomstige vrouw. De prachtige en zachtaardige

Elizabeth Lavenza. Victor is gefascineerd door de geheimen van het leven en de dood. Hij wil

iets groots doen. Zijn naam in de geschiedenisboeken schrijven, maar zijn ambitie kent geen grenzen en

dat maakt hem roekeloos en egoïstisch. Hij denkt niet na over de gevolgen van zijn acties. Dan is

er natuurlijk het monster, zoals hij vaak wordt genoemd. Het is belangrijk om te weten dat hij in het

boek geen naam heeft. Hij is simpelweg het schepsel of het wezen en hij is niet de domme, grommende

machine die je in films ziet, integendeel. Hij is intelligent, gevoelig en in het begin heeft hij

een goed hart. Hij is groot en sterk, maar zijn uiterlijk is afschrikwekkend. Zijn huid is gelig, zijn

lippen zwart en zijn ogen waterig. Hij verlangt naar liefde en acceptatie, maar overal waar hij komt

wordt hij met angst en haat ontvangen. Zijn eenzaamheid en het verdriet om zijn afwijzing veranderen hem

langzaam in het monster dat iedereen al in hem ziet. Andere belangrijke personen zijn Henry

Clerval, de beste vriend van Victor. Henry is het tegenovergestelde van Victor. Hij is vrolijk,

sociaal en geïnteresseerd in kunst en talen. Hij is een symbool van de normale, gelukkige wereld die

Victor achter zich laat. En we hebben Robert Walton, een ontdekkingsreiziger die met zijn schip vastzit

in het ijs van de Noordpool. Hij is degene die een uitgeputte Victor Frankenstein vindt en naar zijn

ongelooflijke verhaal luistert. Het hele verhaal van Victor wordt eigenlijk aan Walton verteld. Het

verhaal begint met Victor die zijn gelukkige thuis in Genève verlaat om te gaan studeren aan de

universiteit van Ingolstadt. Hij is briljant en stort zich volledig op zijn studie, vooral scheikunde en

biologie. Hij raakt geobsedeerd door de vraag waar komt leven vandaan. Hij leest oude boeken van alchemisten en

combineert die kennis met moderne wetenschap. Na een paar jaar van intense studie, ontdekt hij het

geheim. Hij weet hoe hij leven kan creëren uit dode materie. Zijn gezonde verstand verdwijnt en zijn

obsessie neemt het over. Hij sluit zich op in zijn appartement dat hij heeft omgebouwd tot een

laboratorium. Hij stopt met het schrijven van brieven naar zijn familie. Hij eet en slaapt nauwelijks. Maanden

lang werkt hij als een bezetene. Hij verzamelt zijn materialen uit slachthuizen en begraafplaatsen. Ja, je

hoort het goed. Hij verzamelt lichaamsdelen om een nieuw mens te bouwen. Omdat het moeilijk is om met kleine

details te werken, besluit hij zijn schepsel heel groot te maken. Ongeveer twee en een halve meter lang. Hij

kiest de lichaamsdelen zorgvuldig uit. Hij dacht dat het een prachtig wezen zou worden, maar hij had het mis. Op

een donkere en sombere nacht in november is het zover. De regen tikt tegen de ramen. Bij het licht

van een kaars ziet Victor zijn creatie liggen op de tafel. Met trillende handen verbindt hij de laatste draden.

Een bliksemflits, een schok. En dan het wezen opent zijn waterige, gele ogen, het ademt, het beweegt, het leeft. Maar

het resultaat is geen prachtig wezen, het is een nachtmerrie. De gele huid spant strak om de spieren en aderen,

het zwarte haar, de zwarte lippen, de parelwitte tanden. Het contrast is verschrikkelijk. Victor is gevuld met een

onbeschrijfelijke afschuw en walging. Hij had twee jaar van zijn leven aan dit doel gewijd, maar nu

hij het heeft bereikt, kan hij er niet naar kijken. Hij rent zijn appartement uit, de straat op en laat zijn

pasgeboren kind helemaal alleen achter. Wat volgt is een van de meest tragische delen van het boek. We volgen

het naamloze wezen. Hij is als een baby in een volwassen lichaam. Hij is verward, koud en hongerig. Hij verlaat het

appartement en loopt de stad in. Maar zijn uiterlijk zorgt overal voor paniek. Mensen schreeuwen,

gooien stenen naar hem en jagen hem weg. Hij begrijpt niet waarom. Hij vlucht het bos in en vindt uiteindelijk

een klein, verlaten schuurtje naast een huisje waar een familie woont. Het is de familie De Lacey. Vanuit

een klein gaatje in de muur, observeert hij hen maandenlang. Door naar hen te luisteren en te kijken, leert hij

alles. Hij leert over taal, over liefde, familie, muziek en verdriet. Hij ziet de tederheid tussen de oude

blinde vader en zijn zoon en dochter. Hij voelt voor het eerst in zijn leven een verlangen om erbij te

horen. Hij helpt de familie in het geheim door 's nachts hout voor hen te verzamelen. In het huisje vindt hij

ook boeken en hij leert lezen. Hij leest over de geschiedenis van de mens over goed en kwaad. Hij

realiseert zich steeds meer hoe anders hij is. Hij is alleen. Hij heeft geen familie, geen vrienden, geen

geschiedenis. Hij is een monster. Na een lange tijd verzamelt hij al zijn moed. Hij besluit om contact

te zoeken met de familie. Hij wacht tot de zoon en dochter weg zijn en alleen de oude blinde vader thuis is.

Hij klopt aan. Omdat de vader hem niet kan zien, wordt hij vriendelijk ontvangen. Ze hebben een goed

gesprek. Het wezen voelt voor het eerst hoop. Misschien kan deze man hem accepteren. Maar dan komen de kinderen

onverwacht terug. Zodra ze het wezen zien is de reactie voorspelbaar. De dochter gilt en valt flauw. De zoon

pakt een stok en slaat hem woedend. Het wezen met een gebroken hart vlucht weg. De familie is zo bang dat ze

hun huisje verlaten en nooit meer terugkomen. Dit is het absolute breekpunt. De laatste hoop op

acceptatie is verdwenen. Zijn verdriet verandert in een diepe, brandende haat tegen zijn maker. De man

die hem dit leven heeft gegeven en hem daarna in de steek heeft gelaten. In de zak van een jas die hij

uit Victors lab had meegenomen vindt het wezen Victors dagboek. Hij leest over zijn eigen creatie

over de afschuw en walging die Victor voor hem voelde. Nu weet hij wie zijn vader is en waar hij vandaan

komt: Genève. En hij besluit op zoek te gaan naar Victor Frankenstein om wraak te nemen. Ondertussen

weet Victor van niets. Nadat hij zijn creatie had verlaten werd hij ernstig ziek. Zijn vriend Henry

Clerval verzorgt hem maandenlang. Als hij eindelijk hersteld is besluiten ze samen terug te

keren naar Genève, maar net voor zijn vertrek ontvangt Victor een brief van zijn vader met

vreselijk nieuws. Zijn jongste broertje de kleine William is vermoord. Hij werd gewurgd in het bos.

Victor reist onmiddellijk naar huis. Als hij in de buurt van Genève is, breekt er een hevig onweer los.

In een flits van de bliksem ziet hij een figuur in de verte, een gigantische, onmenselijke figuur. Hij

weet het meteen. Het is zijn schepsel. Zijn monster heeft zijn broertje vermoord, maar hij durft

het aan niemand te vertellen. Wie zou hem geloven? Ze zouden denken dat hij gek was. Zijn stilzwijgen heeft

vreselijke gevolgen. Een medaillon dat William droeg wordt gevonden bij Justine Moritz, een jonge vrouw

die al jaren voor de familie werkt. Zij wordt beschuldigd van de moord. Hoewel ze onschuldig is wordt ze voor

veroordeeld en opgehangen. Victor wordt verteerd door schuldgevoel. Twee onschuldige mensen zijn dood en

het is zijn schuld. Om zijn verdriet en schuld te vergeten, reist Victor naar de bergen, naar de

gletsjers van de Mont Blanc. De immense koude natuur geeft hem een beetje rust, maar daar, op een zee van

ijs, wordt hij geconfronteerd met zijn creatie. Het wezen is niet langer de verwarde baby hij is nu

welbespraakt, intelligent en vol woede. Hij beschuldigt Victor van zijn ellende. Victor wil hem aanvallen,

maar het wezen is veel sterker. Hij dwingt Victor om te luisteren naar zijn verhaal, het verhaal van zijn

eenzame bestaan, zijn poging tot vriendschap met de familie De Lacey en de haat van de wereld. En dan

zegt het wezen de beroemde woorden die de kern van zijn tragedie samenvatten. Ik was goed en vriendelijk.

Ellende maakte me een duivel, maak me gelukkig en ik zal weer deugdzaam zijn. Dan komt zijn eis. Het

is een schokkende, maar op een vreemde manier logische vraag. Hij zegt, jij bent mijn maker. Jij

hebt me dit eenzame leven gegeven. Het is jouw plicht om mij een beetje geluk te geven. Ik wil dat je een

vrouw voor me maakt, een metgezel, net zo lelijk en afstotelijk als ik, zodat ze mij niet zal afwijzen.

Als je dat doet, beloof ik je dat we samen zullen verdwijnen naar de onbewoonde gebieden van Zuid-Amerika.

Jullie zullen ons nooit meer zien. Victor is eerst geschokt, maar het schuldgevoel en de logica van het

wezen overtuigen hem. Hij stemt met grote tegenzin toe. Victor reist met zijn vriend Henry naar Engeland

en Schotland, zogenaamd voor zijn studie, maar eigenlijk om in het geheim aan zijn tweede creatie te werken.

Hij vindt een afgelegen eilandje, een van de Orkney-eilanden en richt daar opnieuw een laboratorium in,

maar het werk valt hem zwaar. Hij is nu niet meer de naïeve ambitieuze student. Hij kent de gevaren.

Terwijl hij de vrouwelijke creatie samenstelt, wordt hij gekweld door twijfels. Wat als zij nog kwaadaardiger is

dan de eerste. Wat als ze kinderen krijgen en een ras van monsters de aarde teistert. Op een avond,

terwijl hij aan het werk is, kijkt hij op en ziet door het raam het gezicht van zijn eerste

schepsel. Hij kijkt toe, met een grijns, vol hoop en spanning. Op dat moment neemt Victors afschuw

de overhand. Hij kan het niet. Hij pakt de vrouwelijke creatie en scheurt haar aan stukken. Het wezen

slaakt een kreet van pure wanhoop en woede. Zijn laatste hoop is vernietigd. Hij stormt de hut binnen en

confronteert Victor. Zijn woorden zijn ijskoud en vol dreiging. Je hebt je belofte gebroken.

Goed, ik zal je in leven laten, maar onthoud mijn woorden. Ik zal bij je zijn op je huwelijksnacht.

De wraak van het schepsel laat niet lang op zich wachten. Kort nadat Victor de resten van zijn tweede

creatie in zee heeft gedumpt, spoelt hij aan op de kust van Ierland. Daar wordt hij onmiddellijk gearresteerd.

Waarom? Er is een lijk gevonden op het strand. Een man die gewurgd is. En dat lijk is van zijn beste

vriend, Henry Clerval. Het wezen heeft zijn dreigement waargemaakt. Victor wordt beschuldigd van de moord.

Wordt opnieuw vreselijk ziek en lijdt aan een zenuwinzinking in de gevangenis. Uiteindelijk komt zijn

vader hem helpen en wordt zijn onschuld bewezen. Maar Victor is een gebroken man. Hij keert terug naar

Genève, een schaduw van zijn vroegere zelf. Hij is constant paranoïde, altijd op zijn hoede voor de volgende

aanval. Ondanks alles besluiten hij en Elizabeth te trouwen. Victor interpreteert de dreiging van het

wezen, ik zal bij je zijn op je huwelijksnacht, verkeerd. Hij denkt dat het wezen hem wil vermoorden. Dat ze

die nacht een laatste gevecht zullen hebben. Op hun huwelijksnacht stuurt hij Elizabeth naar de slaapkamer

terwijl hij gewapend met een pistool door het huis patrouilleert. Hij wacht op een aanval. En dan hoort hij het.

Een verschrikkelijke, hartverscheurende schreeuw vanuit de slaapkamer. Hij rent naar boven en weet al wat hij

zal vinden. Elizabeth ligt dood op het bed, gewurgd. Door het raam ziet hij het afschuwelijke

gezicht van zijn schepsel. Grijnzend van triomf, voordat hij in de duisternis verdwijnt. Dit is het punt

waarop alles voor Victor instort. Zijn vader die al zoveel verdriet heeft meegemaakt, sterft een paar

dagen later van een gebroken hart. Victor is nu alles en iedereen kwijt die hij liefhad. Zijn verdriet

en schuld veranderen in een allesverterende haat en een enkel doel. Wraak. Hij zweert bij de graven van

zijn familie dat hij niet zal rusten voordat hij zijn creatie heeft vernietigd. En zo begint de laatste

epische achtervolging. Victor jaagt op het wezen over heel Europa, naar het oosten, naar Rusland,

en steeds verder naar het noorden. Het wezen laat sporen achter, alsof hij wil dat Victor hem volgt. Het is een

duivels kat-en-muisspel. De jacht leidt hen uiteindelijk naar de bevroren woestijn van de Noordpool. Daar,

uitgeput en bijna dood van de kou wordt Victor gevonden door het schip van kapitein Robert Walton. En

zo zijn we weer bij het begin van het verhaal. Aan boord van het schip vertelt Victor zijn hele,

tragische levensverhaal aan Walton. Als een waarschuwing tegen grenzeloze ambitie. Kort

nadat hij zijn verhaal heeft afgerond, sterft Victor Frankenstein. Een paar nachten later hoort Walton

geluiden uit de kamer waar Victors lichaam ligt. Hij gaat naar binnen en ziet een schokkend tafereel.

Over het lichaam van zijn maker gebogen staat het wezen. De reusachtige afschuwelijke figuur. Maar hij

lacht niet. Hij huilt. Zijn gezicht toont diep verdriet en spijt. Hij vertelt Walton dat nu zijn

schepper dood is. Zijn eigen doel in het leven ook voorbij is. Zijn wraak heeft hem geen vrede

gebracht. Alleen meer eenzaamheid. Hij zegt dat hij naar het noordelijkste punt van de aarde zal

reizen en zichzelf op een brandstapel zal verbranden, zodat niemand ooit zijn afschuwelijke bestaan kan er

varen. Met die woorden springt hij uit het raam van de kajuit op een ijsschots. En verdwijnt in de duisternis

en de mist. En dat is het einde van het verhaal. Wat maakt dit boek meer dan 200 jaar na publicatie nog

steeds zo krachtig. Het gaat over grote tijdloze thema's, ten eerste de verantwoordelijkheid

van de schepper. Victor is de ultieme onverantwoordelijke vader. Hij creëert leven en laat het dan in de

steek omdat het niet perfect is. Het boek stelt de vraag wat zijn de morele plichten van wetenschappers en

uitvinders. Alleen omdat je iets kunt maken betekent dat dan ook dat je het moet doen. Een

ander centraal thema is eenzaamheid. De tragedie van het wezen is dat hij fundamenteel alleen is in de

wereld. Zijn verlangen naar verbinding, naar een vriend of een geliefde, is de drijvende kracht achter

achter zijn acties. Het is de constante afwijzing die hem verandert van een onschuldig wezen in een wraak

zuchtige monster. Het boek laat zien hoe cruciaal, acceptatie en empathie zijn voor een mens of welk wezen

ook om goed te kunnen zijn. En natuurlijk is er het thema van ambitie. Victor Frankenstein en Robert

Walton zijn beide mannen die gedreven worden door een verlangen naar roem en kennis. Ze willen de grenzen

van de mensheid verleggen. Het verhaal is een krachtige waarschuwing tegen ongebreidelde ambitie.

Tegen het idee dat de mens voor God kan spelen, zonder daar een vreselijke prijs voor te betalen.

Uiteindelijk blijft de vraag hangen die het boek zo beroemd heeft gemaakt. Wie is het echte monster?

Is het het uiterlijk lelijke wezen dat verlangde naar liefde maar alleen haat vond? Of is het de mooie

briljante wetenschapper die uit egoïsme en angst zijn eigen creatie afwees en zo een keten

van dood en verderf veroorzaakte? Het antwoord is niet eenvoudig en dat is precies waarom Frankenstein zo'n

geniaal en onvergetelijk boek is. Het is geen simpel horrorverhaal maar een diep menselijk drama over

creatie, afwijzing en de zoektocht naar een plek in de wereld. Dit was Boekisodes. Voor de volledige

transcriptie en meer ga naar dutchfluency.com, schuine streep, transcripties.