Penalty's en racisme: KNVB doet melding van haatberichten

Tim: Welkom bij Nieuws door de Tijd.

Vandaag een verhaal dat jou raakt, misschien wel direct.

Stel je voor: je doet je best, je werkt hard, maar één moment maakt alles anders.

En dan krijg je niet steun, maar haat.

Dat is wat er gebeurde met drie jonge voetballers na een gemiste penalty.

Pieter: Ha, mijn beste Tim, ik hoor al dat dit een ernstig onderwerp is.

In mijn tijd, in 1850, was er geen Instagram of sociale media, maar we hadden wel kranten.

En ja, ook toen werden mensen soms hatelijk bejegend.

Alleen, het was minder zichtbaar.

Vertel mij eens, wat is er precies gebeurd?

Tim: Goed, ik vat het even samen.

Tijdens het WK voetbal verloor het Nederlands elftal van Marokko.

Drie spelers , Justin Kluivert, Quinten Timber en Crysencio Summerville , misten een penalty.

Daarna kregen ze op Instagram heel veel racistische berichten.

Denk aan plaatjes van apen en gemene woorden.

Pieter: Dat is schandelijk!

In mijn tijd, als een koopman een slechte deal sloot, kreeg hij misschien een boze brief, maar dit… Dit is openbare vernedering.

En die spelers, zij zijn toch jonge kerels die hun land vertegenwoordigen?

Dat verdient respect, geen haat.

Hoe reageert de voetbalbond?

Tim: De KNVB, dat is de Nederlandse voetbalbond, gaat melding doen bij een meldpunt.

Dat heet Meld.Online Discriminatie.

Ze zeggen: 'We vinden dit vreselijk.

Racisme hoort nergens thuis.' Ze gaan dus niet alleen klagen, ze gaan actie ondernemen.

En dat is belangrijk, Pieter.

Pieter: Een meldpunt?

Klinkt als een moderne versie van een gilde, waar je klachten kunt indienen.

Maar wat gebeurt er dan?

Worden die hatelijke mensen gestraft?

In mijn stad Amsterdam hadden we een schout die boetes uitdeelde voor openbare ordeverstoring.

Tim: Ja, het meldpunt bestudeert de berichten.

Juridisch medewerkers kijken of iets strafbaar is.

Strafbaar betekent dat het tegen de wet is.

Als dat zo is, kunnen ze aangifte doen bij de politie.

In Engeland, na een vergelijkbaar incident in 2021, zijn elf mensen gearresteerd.

Pieter: Ah, arrestaties!

Dat is tenminste een daad.

Maar ik vraag me af: waarom doen mensen dit?

In mijn tijd was er eer, fatsoen.

Als je iemand uitschold, kreeg je ruzie op straat.

Nu verbergen ze zich achter een scherm?

Dat is laf, Tim.

Tim: Je hebt gelijk, Pieter.

Het is laf.

En het is ook een groot probleem in mijn tijd, in 2250.

Maar weet je, wij hebben een systeem dat 'sociale weerbaarheid' heet.

Mensen leren al jong dat woorden pijn doen.

En we hebben AI die haatberichten automatisch blokkeert.

Pieter: AI?

Dat is vast een van die wonderlijke machines uit uw eeuw.

Maar ik hoor u zeggen dat het probleem blijft bestaan, ook in 2250.

Dat verbaast mij.

De menselijke natuur verandert blijkbaar niet zo snel.

Maar vertel eens, Tim, hoe voelen die spelers zich nu?

Tim: Twee van hen, Kluivert en Summerville, hebben hun reacties uitgezet.

Dat betekent dat niemand meer kan reageren op hun berichten.

Een slimme zet, want zo stoppen de haatberichten.

Timber liet het nog staan, en daar waren tientallen racistische reacties.

De KNVB gaat dus melding doen.

Pieter: Een slimme zet, inderdaad.

Maar ik denk: het is triest dat zij zich moeten beschermen.

In mijn tijd, als iemand een fout maakte in de haven, zeiden we: 'Volgende keer beter.' We gaven elkaar een schouderklopje, geen stenen.

Dit is een teken van een zieke samenleving.

Tim: Ja, en daarom is het goed dat de KNVB actie onderneemt.

Ze hebben ook een campagne tegen racisme, met een reclamespotje van oud-speler Ruud Gullit.

Die waarschuwt voor online haat.

Maar de vraag is: helpt dat genoeg?

Wat denk jij, Pieter?

Pieter: Campagnes zijn goed, maar ze moeten gepaard gaan met daadkracht.

In mijn tijd hadden we de kerk, die preekte over naastenliefde, maar ook de rechter die strafte.

Zonder straf blijft het vrijblijvend.

Maar ik ben benieuwd: hoe kijkt uw eeuw naar dit onderwerp?

Tim: In 2250 hebben we een wet die 'digitale integriteit' heet.

Iedereen die haat verspreidt, krijgt een waarschuwing.

Bij herhaling verlies je toegang tot sociale platforms.

Maar we leren ook dat woorden helen.

Na haat komt er vaak steun, zoals fans die brieven sturen naar spelers.

Pieter: Steun is belangrijk.

Ik herinner me dat in de kerk, na een slechte oogst, de gemeente samenkwam om elkaar te troosten.

Dat is menselijk.

Maar ik hoor dat deze spelers ook steun kregen?

Van fans?

Tim: Ja, in Engeland, na de haat tegen Rashford, Sancho en Saka, stuurden duizenden fans brieven en kaartjes.

Toen Saka terugkwam bij zijn club Arsenal, lagen al die steunbetuigingen uitgestald.

Dat is een mooi contrast, vind je niet?

Pieter: Een prachtig contrast!

De duisternis van haat en het licht van medeleven.

Maar Tim, ik hoor u steeds zeggen 'gaat melding doen'.

Wat betekent dat precies?

Is dat een speciale uitdrukking in uw taal?

Tim: Ah, goed opgemerkt!

'Gaan melding doen' is een voorbeeld van 'gaan + infinitief'.

We gebruiken dat om een plan of toekomstige actie aan te geven.

Luister: 'Ik ga straks eten.' Simpel, hè?

Maar een betere zin is: 'De KNVB gaat vandaag melding doen bij het meldpunt.'

Pieter: Dus 'gaan' plus het werkwoord, zoals 'doen'.

In mijn tijd zeiden we 'ik zal melding doen'.

Maar 'ik ga melding doen' klinkt alsof u al onderweg bent!

Een levendige taal, Tim.

En jij, luisteraar, kun je ook zeggen: 'Ik ga vandaag Nederlands leren.'

Tim: Precies!

En nu je dit patroon kent, kun je het overal gebruiken.

Bijvoorbeeld: 'Wij gaan samen praten over het nieuws.' Of: 'Zij gaan aangifte doen.' Het is heel nuttig.

Maar Pieter, we moeten verder.

Wat vind jij van de rol van de media hierin?

Pieter: De media, zoals uw NOS, hebben een verantwoordelijkheid.

In mijn tijd verspreidden kranten nieuws, maar ook roddels.

Ik hoop dat zij nu feiten geven en geen haat aanwakkeren.

Maar ik begrijp dat het lastig is om te bepalen wat strafbaar is.

Wie beslist dat?

Tim: Juridisch medewerkers van het meldpunt doen dat.

Zij kijken of een bericht strafbaar is.

Strafbaar betekent: tegen de wet.

Bijvoorbeeld, een bedreiging is strafbaar, maar een mening uiten niet altijd.

Het is een grijze zone, Pieter.

Maar hier is het duidelijk: apenplaatjes zijn racistisch en strafbaar.

Pieter: Dat is helder.

En ik ben blij dat de voetbalbond dit serieus neemt.

In mijn tijd, als iemand een koopman uitschold voor 'jood' of 'zwarte', werd dat vaak genegeerd.

Maar wij moeten beter.

Wat is uw volgende stap, Tim?

Tim: We gaan straks verder, maar eerst: denk jij, luisteraar, dat straf alleen genoeg is?

Of moeten we ook praten over hoe we elkaar beter kunnen begrijpen?

Pieter en ik komen er zo op terug.

Maar nu even pauze.

Tim: Welkom terug, luisteraar.

Pieter, we hadden het over straf.

Maar is straf genoeg?

Kijk naar Engeland in 2021: elf mensen gearresteerd, maar de haat stopt niet.

Wat moeten we doen?

Pieter: Een goede vraag, Tim.

Straf is als een pleister op een wond.

Het helpt, maar de oorzaak blijft.

In mijn tijd leerden we in de kerk dat haat uit het hart komt.

Verandering begint binnenin, niet alleen door de wet.

Tim: Mooi gezegd.

In 2250 hebben we iets dat 'emotionele weerbaarheid' heet.

Kinderen leren op school hoe ze met haat omgaan en waarom racisme dom is.

Maar dat duurt generaties.

Wat kunnen we nu doen?

Pieter: Nu kunnen we praten.

Kijk naar de steun voor die Engelse spelers.

Duizenden brieven voor Bukayo Saka.

Dat is een tegengeluid.

Liefde is sterker dan haat, maar het kost moeite.

Heeft u dat in 2250 ook?

Tim: Zeker.

We noemen het 'positieve golf'.

Als iemand haat krijgt, sturen we massaal lieve berichten.

Maar Pieter, we moeten ook leren dat woorden pijn doen.

Die spelers, Kluivert, Timber en Summerville, zijn mensen.

Pieter: Mensen van vlees en bloed, ja.

Ik denk aan mijn zoon.

Hij speelde ook voetbal op de gracht.

Als iemand hem uitschold, voelde ik woede.

Maar ik leerde hem: antwoord met kalmte.

Toch is dat moeilijk als je jong bent.

Tim: Heel moeilijk.

En nu hebben we een woord dat we nog niet uitlegden: 'bejegend'.

Dat betekent hoe iemand behandeld wordt.

In het nieuws stond: 'racistisch bejegend'.

Dus slecht behandeld vanwege je huidskleur.

Begrijp je, luisteraar?

Pieter: Een nuttig woord.

'Bejegenen' is formeel, maar je hoort het vaak in nieuws.

Bijvoorbeeld: 'De klant werd vriendelijk bejegend.' Of: 'Hij werd onterecht bejegend.' Tim, hoe leert men dit in de toekomst?

Tim: We gebruiken 'taalchips' in onze hersenen, maar dat is saai.

Ik vertel liever verhalen.

Luisteraar, stel je voor: jij loopt op straat en iemand zegt iets gemeens.

Dat is 'negatief bejegend'.

Maar als iemand je helpt, is dat 'positief bejegend'.

Pieter: Taalchips?

Hm, dat klinkt als tovenarij.

Maar ik begrijp uw punt.

Laten we teruggaan naar het nieuws.

De KNVB doet melding bij een meldpunt.

Waarom niet meteen naar de politie?

Tim: Goede vraag.

Het meldpunt, Meld.Online Discriminatie, checkt eerst of iets strafbaar is.

Niet alle haat is illegaal.

Een grap kan kwetsend zijn, maar niet strafbaar.

Juristen beslissen dan of ze aangifte doen.

Dat bespaart politiewerk.

Pieter: Ah, een filter.

Slim.

In mijn tijd was er geen filter.

Als iemand een pamflet met leugens verspreidde, kon de burgemeester ingrijpen.

Maar nu is het digitaal.

Wat een verschil.

Hoe controleert u al die berichten?

Tim: Met AI, maar mensen kijken mee.

Het is een beetje zoals een havenmeester die schepen controleert.

Sommige berichten zijn duidelijk fout, zoals apenplaatjes.

Andere zijn grijzer.

Daarom is het goed dat de KNVB campagne voert.

Pieter: Campagne?

O, zoals de oproepen in de kerk?

Wij hadden preken tegen laster.

Maar ik zag dat u een spotje had met Ruud Gullit.

Een bekende man.

Dat helpt.

Mensen luisteren naar helden.

Tim: Precies.

En nu het leerpunt, luisteraar.

We hadden het over 'gaan' plus werkwoord.

Maar er is nog een patroon: 'zich uiten'.

Dat betekent iets zeggen of laten zien.

In het nieuws: 'Hij uitte zijn gevoelens.' Of: 'Zij uitten haat.'

Pieter: Een mooi werkwoord.

'Zich uiten' gebruik je met 'zich'.

Bijvoorbeeld: 'Ik uit me in brieven.' Of: 'Hij uitte zich boos.' Let op: het is een wederkerend werkwoord, zoals 'zich herinneren' of 'zich vergissen'.

Tim, klopt dat?

Tim: Perfect, Pieter.

En een simpele zin: 'Hij uitte haat.' Een betere zin: 'Hij uitte zich op een racistische manier.' Zie je het verschil?

'Zich' maakt het vollediger.

Oefen maar, luisteraar: 'Ik uit me in deze podcast.'

Pieter: En vergeet niet: 'uiten' kan ook positief zijn.

'Zij uitte haar dankbaarheid.' Taal is een geschenk.

Maar helaas gebruiken sommigen het als wapen.

Wat vindt u van de reactie van de spelers, Tim?

Ze zetten reacties uit.

Tim: Verstandig.

Jezelf beschermen is niet zwak.

In 2250 noemen we dat 'digitale rust'.

Soms is negeren de beste reactie.

Maar de haat blijft bestaan.

Daarom is melden belangrijk.

Het is als een klacht indienen bij een gilde, Pieter.

Pieter: Een gilde beschermde zijn leden.

Inderdaad.

Maar een gilde kon straffen.

Hier is het de wet.

Toch vraag ik mij af: verandert de wet echt de mens?

Of moeten we meer doen aan opvoeding?

Tim: Beide, denk ik.

In 2250 hebben we 'morele lessen' op school.

Kinderen leren over empathie.

Maar straf is nodig voor grensoverschrijding.

Het is als een muur: je hebt stenen (straf) en mortel (educatie).

Samen sterk.

Pieter: Een mooi beeld.

En wat kunnen wij, hier in deze kamer, doen voor de luisteraar?

Wij praten, maar actie is nodig.

Luisteraar, jij kunt ook melden als je haat ziet.

Of een vriend steunen die wordt gepest.

Tim: Ja, kleine daden tellen.

Stuur een lief bericht, zoals fans deden voor Saka.

Of praat erover met vrienden.

Pieter, ik denk dat we het eens zijn: racisme is een oude ziekte, maar wij kunnen de medicijn zijn.

Pieter: Een oude ziekte, ja.

In 1850 dachten sommigen dat het normaal was.

Maar wij weten beter.

Laten we eindigen met hoop.

De KNVB doet iets, de spelers zijn niet alleen.

En jij, luisteraar, bent onderdeel van de oplossing.

Tim: Mooi.

En als je meer wilt praten, ga dan naar nieuwsdoordetijd.com.

Daar vind je ons en andere gesprekken.

Bedankt voor het luisteren, en onthoud: taal verbindt, haat scheidt.

Kies voor verbinding.

Pieter: Tot de volgende keer, waarde luisteraar.

Moge uw woorden altijd vriendelijk zijn.

Tim, ik groet u.

En laten we hopen dat de volgende wedstrijd beter verloopt.

Tim: Dat hopen wij allemaal.

Tot ziens, Pieter.

En luisteraar, blijf nieuwsgierig.