Grote Verwachtingen: Een Jongen, Een Geheim, Een Nieuw Leven

Stel je voor: je bent een kleine jongen, helemaal alleen op een kerkhof.

Het is koud en mistig.

Je kijkt naar de graven van je ouders, die je nooit hebt gekend.

Opeens hoor je een harde stem.

Een grote man grijpt je vast.

Hij is vuil, zijn kleren zijn gescheurd, en hij heeft een ijzeren ketting om zijn been.

Hij zegt: 'Wees stil, of ik snij je keel door.' Dit is het begin van Grote Verwachtingen, een boek van Charles Dickens, geschreven in achttienhonderdeenenzestig.

En vandaag ga ik, Rick, dit verhaal met jou delen.

Het is een verhaal over een jongen die droomt van een beter leven, maar leert dat geld en status niet alles zijn.

Het is een verhaal over liefde, verlies, en de vraag: wat maakt iemand echt een goed mens?

Laten we samen op reis gaan naar het negentiende-eeuwse Engeland.

Het verhaal speelt zich af in een klein dorpje in Kent, niet ver van Londen.

Daar woont Pip, een weesjongen.

Hij woont bij zijn zus en haar man, Joe.

Zijn zus is niet aardig.

Ze is altijd boos en zegt dat Pip een last is.

Maar Joe is lief.

Joe is een smid, een man die ijzer bewerkt om er gereedschap van te maken.

Joe is groot en sterk, maar hij is ook zacht en geduldig.

Pip houdt veel van Joe.

Joe is zijn beste vriend.

Op een dag, als Pip op het kerkhof is, ontmoet hij de ontsnapte gevangene.

Die man heet Magwitch.

Magwitch is bang en hongerig.

Hij vraagt Pip om eten en een vijl, zodat hij de ketting kan doorzagen.

Pip is doodsbang, maar hij helpt de man.

Hij steelt eten uit de keuken en brengt het naar het kerkhof.

Dit kleine moment, dit ene goede gebaar, zal Pips hele leven veranderen.

Na dat bezoek aan het kerkhof gebeurt er iets anders.

Pip wordt uitgenodigd bij Miss Havisham, een rijke maar vreemde dame.

Ze woont in een groot, vervallen huis genaamd Satis House.

Het huis is donker en vol spinnenwebben.

Alle klokken zijn gestopt op precies twintig minuten voor negen.

Miss Havisham zit in een kamer waar de gordijnen altijd dicht zijn.

Ze draagt een oude, vergeelde trouwjurk.

Ze is ooit voor het altaar achtergelaten door haar verloofde, en sinds die dag is ze nooit meer veranderd.

Ze heeft de tijd stilgezet.

Ze wil wraak op alle mannen.

En daarvoor gebruikt ze Estella, haar adoptiefdochter.

Estella is een mooi meisje, maar ze is koud en wreed.

Ze lacht om Pip en noemt hem 'jongen'.

Maar Pip wordt verliefd op haar.

Hij wil indruk op haar maken.

Hij wil een heer worden, zodat Estella hem misschien aardig zal vinden.

Hij schaamt zich voor zijn eenvoudige leven als smid.

Hij wil meer.

Pip blijft Miss Havisham bezoeken.

Hij speelt spelletjes met haar, maar ze behandelt hem als een speeltje.

Estella is altijd gemeen tegen hem.

Ze zegt dat zijn laarzen lelijk zijn en dat zijn handen ruw zijn.

Pip voelt zich klein en dom.

Hij wil beter worden.

Hij wil leren en zich mooi kleden.

Maar Joe zegt tegen hem: 'Wees tevreden met wie je bent, Pip.

Een smid is een eerlijk beroep.' Maar Pip luistert niet.

Hij wil weg uit het dorp.

Hij wil naar Londen.

Hij wil een heer worden.

Op een dag komt er een advocaat, meneer Jaggers, naar het dorp.

Hij vertelt Pip dat er een geheimzinnige weldoener is die hem een groot fortuin geeft.

Pip moet naar Londen gaan en daar een heer worden.

Hij mag niet weten wie de weldoener is.

Pip is dolgelukkig.

Hij denkt dat Miss Havisham achter dit plan zit, omdat ze hem misschien toch voor Estella wil voorbereiden.

Hij neemt afscheid van Joe.

Joe is verdrietig, maar hij is ook trots.

Hij zegt: 'Je bent altijd welkom thuis, Pip.' Pip gaat naar Londen, vol grote verwachtingen.

In Londen begint Pips nieuwe leven.

Hij krijgt geld, mooie kleren en een eigen huis.

Hij krijgt les van een jonge heer, Herbert Pocket.

Herbert is een vrolijke jongen, een neef van Miss Havisham.

Pip en Herbert worden goede vrienden.

Ze wonen samen en hebben plezier.

Pip geeft veel geld uit.

Hij koopt dure dingen en doet alsof hij rijk is.

Maar hij vergeet Joe.

Hij schaamt zich voor zijn oude leven.

Hij gaat niet terug naar het dorp.

Hij schrijft zelden.

Zijn zus is ondertussen overleden, en Joe is alleen.

Maar Pip denkt alleen aan Estella.

Hij wil haar zien.

Hij gaat terug naar Satis House, maar Miss Havisham zegt dat Estella naar Frankrijk is gestuurd om verder te leren.

Pip is teleurgesteld, maar hij wacht.

Jaren gaan voorbij.

Pip is nu een jonge man.

Hij heeft nog steeds geld, maar hij heeft ook schulden.

Hij leert dat het leven in Londen duur is.

Op een avond, als Pip alleen thuis is, hoort hij zware voetstappen op de trap.

De deur gaat open en een oude man komt binnen.

Het is Magwitch, de gevangene die hij op het kerkhof heeft geholpen.

Magwitch is oud en zwak, maar zijn ogen zijn fel.

Hij vertelt Pip dat hij de weldoener is.

Hij is de man die Pip fortuin heeft gegeven.

Magwitch is naar Australië gedeporteerd, maar hij is rijk geworden.

Hij heeft al die jaren aan Pip gedacht.

Hij wilde een heer maken van de jongen die hem ooit heeft geholpen.

Pip is geschokt.

Zijn hele wereld stort in.

Hij dacht dat Miss Havisham de weldoener was.

Hij dacht dat zijn leven een sprookje was.

Maar nu blijkt dat zijn weldoener een crimineel is.

Pip is bang en beschaamd.

Maar hij voelt ook medelijden met Magwitch.

Magwitch vertelt dat hij illegaal terug is gekomen naar Engeland.

Als de politie hem vindt, wordt hij opgehangen.

Pip moet hem verbergen.

Pip koopt kleren voor Magwitch en verbergt hem in een huisje aan de rivier.

Pip en Herbert bedenken een plan om Magwitch naar het buitenland te smokkelen.

Maar er zijn problemen.

Een oude vijand van Magwitch, een man genaamd Compeyson, is ook in Londen.

Compeyson is de man die Miss Havisham heeft bedrogen.

Hij is ook de man die Magwitch heeft verraden.

Compeyson wil Magwitch laten arresteren, zodat hij zelf vrij kan blijven.

De situatie is gevaarlijk.

Terwijl Pip voor Magwitch zorgt, leert hij het ware verhaal.

Magwitch vertelt dat hij ooit een arme zwerver was.

Hij ontmoette Compeyson, een charmante maar slechte man.

Samen deden ze oplichterspraktijken.

Compeyson gebruikte Magwitch, en toen ze werden gepakt, kreeg Magwitch de zwaarste straf.

Hij werd naar Australië gestuurd.

Compeyson kreeg een lichtere straf omdat hij er beter uitzag en beter kon praten.

Magwitch is boos en wil wraak.

Maar hij is ook een man met een hart.

Hij vertelt over zijn dochter, die hij nooit heeft gekend.

Hij denkt dat ze dood is.

Maar Pip herinnert zich iets.

Hij heeft gehoord dat een vrouw, die ooit bij Jaggers werkte, een kind had.

Dat kind zou Estella kunnen zijn.

Langzaam begint Pip de waarheid te begrijpen.

Estella is de dochter van Magwitch en een moordenares.

Miss Havisham heeft haar geadopteerd om haar op te voeden als een wapen tegen mannen.

Dit is een schokkende ontdekking.

Pip is nu vastbesloten om Magwitch te redden.

Hij wil niet dat deze man sterft.

Hij voelt dankbaarheid, want Magwitch heeft hem een kans gegeven.

Pip en Herbert regelen een boot om Magwitch naar Duitsland te brengen.

Op de dag van vertrek roeien ze over de rivier.

Het is mistig en koud.

Ze zien een ander bootje met politieagenten.

Compeyson is er ook bij.

Er ontstaat een gevecht.

Magwitch en Compeyson vallen in het water.

Magwitch grijpt Compeyson vast en ze vechten.

Compeyson verdrinkt, maar Magwitch wordt gewond.

De politie arresteert Magwitch.

Hij wordt naar de gevangenis gebracht.

Pip bezoekt hem daar.

Magwitch is zwak, maar hij is blij dat Pip er is.

Hij zegt: 'Ik heb je gemaakt tot een heer, Pip.

Dat is genoeg.' Magwitch sterft in de gevangenis.

Pip is erbij.

Hij huilt.

Hij heeft eindelijk liefde gevoeld voor deze man, die zijn echte vader had kunnen zijn.

Na de dood van Magwitch wordt alles anders.

Pip wordt zelf ook bijna opgehangen, maar hij wordt vrijgesproken.

Hij is echter al zijn geld kwijt.

Hij is weer arm.

Hij wordt ziek en heeft koorts.

Joe komt naar Londen om voor hem te zorgen.

Joe verpleegt Pip tot hij beter is.

Pip voelt zich schuldig omdat hij Joe zo heeft genegeerd.

Joe vergeeft hem.

Joe zegt: 'Jij en ik zijn altijd vrienden, Pip.' Pip gaat terug naar het dorp.

Hij wil weer een eenvoudig leven.

Hij wil smid worden, zoals Joe.

Maar Joe heeft nieuws.

Hij is hertrouwd, met een aardige vrouw genaamd Biddy.

Ze hebben een kind.

Pip is blij voor hen, maar hij voelt zich ook eenzaam.

Hij denkt aan Estella.

Jaren later ontmoet Pip Estella opnieuw.

Ze is ouder, en ze is veranderd.

Haar man is gestorven.

Ze heeft veel meegemaakt.

Ze is niet meer koud en wreed.

Ze zegt tegen Pip: 'Ik heb geleerd wat liefde is, maar te laat.' Pip zegt: 'We kunnen samen verder.' Ze lopen weg uit Satis House, hand in hand.

Het is een zonnige dag.

De mist is opgetrokken.

Het verhaal eindigt met hoop.

Pip en Estella hebben allebei veel verloren, maar ze hebben ook iets gevonden: begrip en liefde.

Dit boek gaat over grote verwachtingen, maar ook over teleurstellingen.

Pip dacht dat geld hem gelukkig zou maken.

Hij dacht dat hij een heer moest zijn om respect te krijgen.

Maar hij leert dat echte klasse niet komt van geld of kleding.

Het komt van je hart.

Joe is een simpele smid, maar hij is eerlijk en liefdevol.

Hij is een echte heer.

Miss Havisham is rijk, maar ze is gevangen in haar eigen verdriet.

Ze gebruikt Estella om wraak te nemen, maar dat maakt haarzelf alleen maar ongelukkiger.

Magwitch is een crimineel, maar hij is ook een goede man.

Hij geeft alles voor Pip, zonder iets terug te vragen.

Het boek laat zien dat mensen niet zwart-wit zijn.

Iedereen heeft fouten, maar iedereen kan ook liefhebben.

Dickens schreef dit boek in de negentiende eeuw.

In die tijd was Engeland verdeeld in klassen.

Rijke mensen keken neer op arme mensen.

Maar Dickens wilde laten zien dat dat onterecht is.

Hij gebruikte zijn verhalen om aandacht te vragen voor sociale problemen.

In Grote Verwachtingen laat hij zien hoe een kind kan lijden onder armoede en gebrek aan liefde.

Hij laat ook zien hoe verlangen naar status je kan veranderen, en niet altijd ten goede.

Het boek is een spiegel voor ons allemaal.

Wie zijn wij echt?

Wat is belangrijk in het leven?

Is het geld, of is het liefde?

Wat blijft hangen na dit verhaal?

Voor mij is het de relatie tussen Pip en Joe.

Joe is de rots in de branding.

Hij is altijd trouw, ook als Pip hem vergeet.

Aan het einde, als Pip weer arm is, is Joe er weer.

Dat is echte vriendschap.

En dan is er Magwitch.

Hij is een gevangene, maar hij heeft een gouden hart.

Hij riskeert zijn leven om Pip te zien.

Zijn liefde is misschien wel de puurste in het hele boek.

En Estella, die uiteindelijk leert wat liefde is, zij krijgt een tweede kans.

Dit boek is de moeite waard om te lezen, want het is een verhaal over hoop.

Zelfs als alles misgaat, is er altijd een mogelijkheid om te veranderen en om liefde te vinden.

Ik hoop dat jij ook iets van dit verhaal meeneemt.

Bedankt voor het luisteren naar Boekisodes van Dutch Fluency.

Vergeet niet de gratis transcripten te bekijken op dutchfluency.com slash transcripts.

Tot de volgende keer!

En voor wie nog meer wil weten over dit boek, er is zoveel meer te ontdekken.

Denk aan de mysterieuze Miss Havisham.

Zij is een van de meest tragische figuren uit de literatuur.

Ze is ooit verlaten op haar trouwdag en sindsdien leeft ze in een bevroren wereld.

Haar klok staat stil op twintig voor negen, haar bruidstaart ligt te verteren onder het stof.

Ze wil nooit meer iets met liefde te maken hebben, en ze leert Estella om mannen te haten.

Maar waarom doet ze dat?

Omdat ze zelf zo veel pijn heeft.

Ze wil wraak op alle mannen, via Estella.

En dat is zo herkenbaar, toch?

Soms willen we dat anderen hetzelfde voelen als wij.

Maar dat maakt ons niet gelukkig.

Miss Havisham blijft uiteindelijk alleen achter, gebroken en vol spijt.

Ze vraagt Pip om vergeving, vlak voordat ze sterft.

Dat is een van de meest ontroerende momenten in het boek.

En dan is er nog de rol van Londen.

Pip denkt dat Londen hem groot zal maken.

Hij denkt dat daar zijn toekomst ligt, dat hij daar een heer zal worden.

Maar wat vindt hij daar?

Hij vindt een stad vol vuil, criminaliteit en eenzaamheid.

Hij woont bij Herbert Pocket, een vriendelijke jongen, maar Pip voelt zich vaak verloren.

Hij geeft veel geld uit, hij schaamt zich voor Joe, en hij probeert iemand te zijn die hij niet is.

Dat is een belangrijke les: je kunt niet ontsnappen aan wie je bent.

Je kunt je kleren veranderen, je kunt anders praten, maar vanbinnen blijf je dezelfde persoon.

Pip moet dat op een harde manier leren.

Wat ik ook mooi vind, is hoe Dickens de wereld van de wet en de rechtbank beschrijft.

Mr.

Jaggers is de advocaat van Magwitch.

Hij is slim, maar ook koud en afstandelijk.

Hij behandelt mensen als zaken.

En er is Wemmick, zijn klerk.

Wemmick heeft twee gezichten.

Op kantoor is hij hard en zakelijk, maar thuis zorgt hij voor zijn oude vader, en hij heeft een eigen kasteeltje met een ophaalbrug.

Dat laat zien dat mensen niet altijd zijn wie ze lijken.

We hebben allemaal een publiek gezicht en een privé gezicht.

En soms is het privé gezicht veel warmer en menselijker.

Het thema van schuld en onschuld komt ook steeds terug.

Magwitch is een gevangene, maar is hij echt slecht?

Hij heeft fouten gemaakt, maar hij heeft ook een groot hart.

Compeyson, de man die Miss Havisham bedroog, is de echte schurk.

Maar hij ziet er netjes uit en hij praat goed, dus mensen vertrouwen hem.

Dat is een kritiek van Dickens op de samenleving.

Mensen beoordelen anderen op hun uiterlijk en hun manieren, maar dat zegt niets over hun karakter.

Een arme man kan eerlijk zijn, een rijke man kan een oplichter zijn.

En dat is nog steeds actueel, vind je niet?

Pip groeit door zijn fouten.

Hij leert dat geluk niet komt van geld of status.

Het komt van relaties, van liefde, van eerlijkheid.

Aan het einde van het boek is hij geen rijke heer meer.

Hij heeft zijn fortuin verloren, maar hij heeft iets beters gevonden: hij heeft zichzelf gevonden.

En hij heeft Joe weer.

Joe is er altijd geweest, ook al heeft Pip hem slecht behandeld.

Joe is het morele kompas van het boek.

Hij is niet slim of rijk, maar hij is goed.

En dat is genoeg.

Nu denk je misschien: is dit boek niet te oud en te lang?

Het is geschreven in 1861, en het heeft meer dan vijfhonderd pagina's.

Maar laat je daar niet door afschrikken.

De taal is levendig, de personages zijn onvergetelijk, en het verhaal blijft je bij.

Je hoeft niet alles te begrijpen, je hoeft alleen maar mee te gaan in het verhaal.

En als je eenmaal begint, wil je weten hoe het afloopt.

Geloof me, ik heb het zelf ook in één adem uitgelezen.

Wat ik ook interessant vind, is hoe het boek eindigt.

Er zijn eigenlijk twee versies.

In de eerste versie ontmoet Pip Estella nog één keer, en ze gaan uit elkaar als vrienden.

Maar in de tweede versie, die Dickens later schreef, is er meer hoop.

Pip en Estella ontmoeten elkaar in de tuin van Satis House, het huis van Miss Havisham.

Ze praten over het verleden, over alles wat er is gebeurd.

En dan zegt Estella: "Laten we elkaar de hand geven, Pip.

We zijn vrienden." En Pip ziet dat ze veranderd is.

Ze heeft geleden, maar ze heeft ook geleerd.

En er is een kans op een nieuwe start.

Die versie is veel mooier, vind ik.

Het laat zien dat mensen kunnen veranderen, dat er altijd hoop is.

En dat is misschien wel de kern van Grote Verwachtingen.

Het is geen verhaal over rijkdom of succes.

Het is een verhaal over groei, over het vinden van jezelf, over het leren wat echt belangrijk is.

Pip begint als een jongen die bang is voor een gevangene, en hij eindigt als een man die weet wat liefde is.

Hij heeft veel fouten gemaakt, maar hij heeft ook veel geleerd.

En dat is iets wat wij allemaal kunnen doen.

Dus als je dit boek nog niet hebt gelezen, raad ik het je echt aan.

Lees het in het Nederlands, of in het Engels als je durft.

Het is een investering in jezelf.

En als je het al hebt gelezen, lees het dan nog eens.

Je zult altijd iets nieuws ontdekken.

Dickens heeft zoveel lagen in zijn verhaal gestopt, je kunt het niet in één keer zien.

Ik wil ook iets zeggen over de schrijfstijl van Dickens.

Hij gebruikt veel humor, zelfs in donkere situaties.

Denk aan de familie Pocket, die altijd ruzie heeft.

Of aan Mr.

Pumblechook, die zichzelf de mentor van Pip noemt, maar eigenlijk alleen maar wil meeprofiteren.

Dickens kan lachen om de mensen, maar hij heeft ook medelijden met hen.

Hij ziet het goede en het slechte in iedereen.

En dat maakt zijn personages zo echt.

En dan is er nog de sfeer van het boek.

De moerassen, het kerkhof, de mist, de gevangenis.

Je voelt de kou en de eenzaamheid.

Maar je voelt ook de warmte van Joe's keuken, de geur van brood en kaas.

Dickens is een meester in het oproepen van beelden.

Je ziet het voor je, je ruikt het, je proeft het.

Tot slot wil ik je iets meegeven.

Grote Verwachtingen gaat over dromen.

Iedereen heeft dromen.

Pip droomde van een leven als heer.

Miss Havisham droomde van een huwelijk.

Magwitch droomde van een leven in vrijheid.

En soms komen dromen uit, maar vaak niet zoals we verwachten.

En dat is oké.

Het gaat erom dat we blijven dromen, maar ook dat we leren om gelukkig te zijn met wat we hebben.

Dat is de les van Pip, en dat is de les van dit geweldige boek.

Bedankt voor het luisteren naar deze Boekisode van Dutch Fluency.

Ik hoop dat je iets hebt gehad aan dit verhaal, en dat je geïnspireerd bent om zelf Grote Verwachtingen te lezen.

Vergeet niet om de gratis transcripten te bekijken op dutchfluency.com slash transcripts.

Daar kun je alles nog eens rustig nalezen.

En als je nog suggesties hebt voor een volgende Boekisode, laat het ons weten.

We horen graag van je.

Tot de volgende keer, en blijf vooral lezen en leren.

Dag!