De Achtuurjournaal-Like

Mark and his neighbor Sanne are having coffee on a Saturday morning when their neighborhood WhatsApp group explodes with panic about a "news report" claiming that a local park will be bulldozed for a parking garage.

As they scroll through the chaos, they realize nobody has actually checked the source.

Mark: Heb jij de buurtapp al gezien vanochtend?

Sanne: Ja, ik werd er wakker van.

Mijn telefoon ging maar door, die trilde bijna van de tafel.

Mark: Het gaat over dat bericht over het park, hè?

Dat ze het willen volbouwen met een parkeergarage?

Sanne: Precies.

Iedereen is in paniek.

Ik heb het hele gesprek nog eens teruggelezen.

Mark: En?

Wat is jouw conclusie?

Sanne: Nou, het begon vanochtend om half zeven met een link van Jan-Willem uit nummer 12.

Mark: Natuurlijk.

Die man stuurt alles door zonder te kijken.

Sanne: De link ging naar een artikel op een website die ik niet ken.

Iets met "Nieuws uit de buurt" of zo.

Mark: Nooit van gehoord.

Sanne: Ik ook niet.

Maar de titel was wel lekker dramatisch: "Park De Oude Werf gaat tegen de vlakte voor parkeergarage." Mark: En toen?

Heeft iemand de bron gecheckt?

Sanne: Nee, natuurlijk niet.

Binnen tien minuten waren er al twintig berichten.

"Schande!", "We gaan protesteren!", "Wie heeft dit goedgekeurd?" Mark: En heeft iemand gevraagd of het wel klopt?

Sanne: Nou, dat was het eerste wat ik deed.

En toen werd ik uitgemaakt voor een ontkenner.

Mark: Voor een wat?

Sanne: Een ontkenner.

Alsof ik zeg dat de oorlog niet heeft plaatsgevonden of zo.

Ik vroeg gewoon: "Is dit bericht wel van een betrouwbare bron?" Mark: En toen?

Sanne: Toen zei iemand dat ik zeker ook in complotten geloofde.

Of dat ik soms een projectontwikkelaar ben.

Mark: Serieus?

Die arme stagiair van de gemeente heeft vorige maand nog gezegd dat het park juist wordt uitgebreid.

Sanne: Ja, dat weet ik!

Maar dat is blijkbaar niet meer relevant.

Er is inmiddels een nieuwe groep aangemaakt: "Red Park De Oude Werf." Mark: Natuurlijk.

Wie heeft die opgericht?

Sanne: Hetty van nummer 3.

Ze heeft al een protestbrief opgesteld en wil dinsdag naar het gemeentehuis.

Mark: Zonder eerst te controleren of het bericht wel klopt?

Sanne: Daar heeft ze geen tijd voor.

Ze zegt dat actie belangrijker is dan twijfelen.

Mark: Maar dit slaat nergens op.

Ik heb het bericht net zelf opgezocht.

Die website is vorige week pas aangemaakt.

Sanne: Echt?

Hoe weet je dat?

Mark: Ik keek bij de algemene voorwaarden.

Er staat een KvK-nummer op dat niet bestaat.

En de contactpagina is gewoon een nepformulier.

Sanne: Dus het is nepnieuws?

Mark: Het lijkt er sterk op.

Het artikel staat vol spelfouten en er wordt geen enkele bron genoemd.

Geen wethouder, geen raadsvergadering, niks.

Sanne: Maar waarom zou iemand zoiets doen?

Wie heeft er baat bij een nepbericht over een park?

Mark: Misschien wil iemand de buurt op stang jagen.

Of misschien wil iemand testen hoe snel wij alles geloven.

Sanne: Nou, dan is die test geslaagd.

Binnen een uur stond de hele buurt op zijn kop.

Mark: Het probleem is dat iedereen reageert op de titel en niemand op de inhoud.

Die link werd gedeeld, er werd een mening gevormd en daarna was er geen weg meer terug.

Sanne: Maar hoe komen we hier nu weer uit?

Hetty heeft al veertig leden in haar nieuwe groep.

Mark: We kunnen het bericht als nep bestempelen.

Maar wie gaat dat doen?

De beheerder van de buurtapp?

Sanne: Dat is meneer Jansen van nummer 8.

Die is met pensioen en heeft alle tijd.

Maar hij is ook degene die het eerst reageerde met "Dit kan niet waar zijn!" Mark: Dus de beheerder heeft ook al een mening gevormd.

Dan wordt het lastig.

Sanne: Ja, en inmiddels hebben mensen elkaar uitgemaakt voor "parkhater" en "gemeenteliefhebber".

De sfeer is compleet verpest.

Mark: En dan heb je ook nog de groep die zegt "we moeten de gemeente schrijven" en de groep die zegt "we moeten gaan demonstreren".

Sanne: En niemand die zegt: "Misschien is het gewoon niet waar." Mark: Precies.

Het is zo makkelijk om boos te worden.

Het kost geen energie, het voelt goed om gelijk te hebben.

Sanne: Maar twijfelen is moeilijk.

Zeker weten is makkelijk.

Mark: Dat is eigenlijk best een goede zin.

Mag ik die gebruiken?

Sanne: Alleen als je me vermeldt als bron.

Een betrouwbare bron natuurlijk.

Mark: Afgesproken.

Maar serieus, wat gaan we nu doen?

Moeten we de gemeente bellen?

Sanne: Dat zou een idee zijn.

Iemand van de gemeente kan bevestigen dat er geen plannen zijn voor een parkeergarage.

Mark: Ja, maar dan duurt het maandag voordat ze reageren.

En intussen blijft de groep maar groeien.

Sanne: We kunnen ook het echte lokale nieuws bellen.

Die hebben vast wel een factcheck-rubriek.

Mark: Goed plan.

Ik ken iemand bij de wijkkrant.

Die doet wel vaker zulke verhalen.

Sanne: En dan?

Zetten we de uitleg in de buurtapp?

Mark: Ja, we plaatsen een bericht met de juiste informatie.

Misschien luisteren ze dan.

Sanne: Denk je dat echt?

Mensen die eenmaal boos zijn, die willen niet meer luisteren.

Mark: Sommigen niet.

Maar misschien zijn er ook mensen die stiekem twijfelen en blij zijn met een uitweg.

Sanne: Je bent optimistischer dan ik.

Mark: Ik ben realistisch.

Ik weet dat de meeste mensen gewoon hun ochtendkoffie dronken en schrokken van een dramatische kop.

Sanne: En nu voelen ze zich genoodzaakt om een mening te hebben.

Anders horen ze er niet bij.

Mark: Precies.

Het gaat niet om het park.

Het gaat om het gevoel dat je erbij hoort als je boos bent.

Sanne: Dat is een beetje cynisch, Mark.

Mark: Misschien.

Maar ik heb het vaker zien gebeuren.

Vorig jaar nog, met die verhalen over de bouwmarkt die zou komen.

Bleek ook nep te zijn.

Sanne: Dat was ook al zo'n verhaal.

En toen heeft niemand zich verontschuldigd.

Mark: Nee, mensen verontschuldigen zich niet in een buurtapp.

Ze verdwijnen gewoon en doen alsof er niks is gebeurd.

Sanne: En de groep?

Blijft die bestaan?

Mark: Waarschijnlijk wel.

Er is nu een groep met veertig leden die "waakzaam willen blijven".

Wie gaat die stoppen?

Sanne: Het voelt alsof we een monster hebben gecreëerd.

Mark: Ja, maar het monster is wel vrijwillig aangemaakt.

Met een druk op de knop.

Sanne: Ik moet er niet aan denken dat dit elke week kan gebeuren.

Elke keer een nieuw nepbericht en de hele buurt is weer in rep en roer.

Mark: Het is de nieuwe vorm van buurten, denk ik.

Vroeger besprak je het weer over de schutting.

Nu deel je een link en wacht je op reacties.

Sanne: Ik mis de tijd dat we gewoon klaagden over de hondenpoep op straat.

Dat was nog gezellig.

Mark: En opgelost was het nooit, maar het gaf wel rust.

Sanne: Ja, precies.

Niemand deed er iets mee, maar je had je hart gelucht.

Nu is het opeens een politieke strijd.

Mark: Even serieus nu: wie heeft dit bericht eigenlijk gemaakt?

Denk je dat het een grap is?

Sanne: Ik hoop het.

Maar ik vrees dat iemand er een doel mee heeft.

Mark: Zoals?

Sanne: Misschien wil een projectontwikkelaar de buurt straks een plezier doen door het park te redden.

Dan zijn ze meteen de held.

Mark: Dat klinkt als een complottheorie, Sanne.

Jij wordt net zo erg als de rest.

Sanne: Nee, ik probeer gewoon te begrijpen waarom iemand de moeite zou nemen om een nepwebsite te maken.

Mark: Misschien is het gewoon een experiment van een student journalistiek.

Die willen zien hoe snel nepnieuws zich verspreidt.

Sanne: Een student die de hele buurt op stang jaagt?

Daar zou hij een tien voor krijgen.

Mark: En een klacht van veertig boze buurtbewoners.

Sanne: Je hebt gelijk.

Laten we eerst die factcheck regelen.

Daarna zien we wel verder.

Mark: Ik stuur mijn contact bij de wijkkrant zo een bericht.

Die kan maandag meteen aan de slag.

Sanne: En wat doen we tot die tijd met de groep van Hetty?

Mark: We doen niks.

We laten ze lekker protesteren.

Zolang ze niets kapotmaken, is er geen probleem.

Sanne: Maar de protestbrief?

Die wordt maandag verstuurd.

Mark: Kun jij niet met Hetty praten?

Jullie zijn toch bevriend?

Sanne: Vroeger wel.

Nu noemt ze me een "sloper van de gemeenschap" omdat ik twijfel aan het bericht.

Mark: Oef.

Dat is pittig.

En dat over een park dat helemaal niet wordt aangelegd.

Sanne: De ironie is enorm.

Ik ben nu de slechterik in haar verhaal.

Mark: Weet je wat het grappigste is?

Als het bericht nep blijkt te zijn, dan is Hetty boos op ons omdat we haar hebben laten protesteren.

Sanne: En als het bericht wél klopt?

Dan zijn we de gebeten hond.

Mark: We kunnen alleen maar winnen, hè?

Sanne: Of verliezen.

Het hangt ervan af hoe je het bekijkt.

Mark: Laten we het positief bekijken.

We hebben in ieder geval een goed verhaal voor de koffiepauze op werk.

Sanne: Dat is waar.

Mijn collega's krijgen morgen een uitgebreid verslag.

Mark: En ik moet mijn moeder nog bellen.

Die zit ook in de buurtapp en die gelooft alles.

Sanne: O nee.

Heeft zij ook al een mening?

Mark: Ze heeft al drie berichten gestuurd naar de hele familie.

"Ons groene erfgoed wordt verwoest!" Sanne: Je moet haar bellen.

Voordat ze een protestbord gaat maken.

Mark: Dat heeft ze al gedaan.

Ze heeft een A2-formaat in de tuin gezet met "Red het park!" Sanne: Serieus?

Je moeder heeft een protestbord in de tuin?

Mark: Ja.

Ze is al zeventig en ze heeft opeens een doel in het leven gevonden.

Sanne: Dit wordt een lange week, Mark.

Mark: Ja.

Een hele lange week.

En het is pas zaterdagochtend.

Sanne: Zullen we afspreken dat we elkaar steunen?

Elke keer als iemand weer iets geks plaatst, sturen we elkaar een appje.

Mark: Een appje?

In dezelfde app die ons leven verpest?

Dat is ironisch.

Sanne: We kunnen ook een aparte groep aanmaken.

"De nuchtere buurtbewoners." Mark: Met twee leden?

Sanne: Voorlopig wel.

Maar misschien groeien we wel.

Er zijn vast meer mensen die twijfelen.

Mark: Of die gewoon rust willen.

Ik denk dat er veel mensen zijn die stiekem de groep willen verlaten maar niet durven.

Sanne: Waarom zou je niet durven?

Het is maar een app.

Mark: Omdat je dan gezien wordt als iemand die niet om de buurt geeft.

Je wordt uitgesloten van de gezelligheid.

Sanne: De gezelligheid van ruziemaken over nepnieuws.

Ja, dat wil je niet missen.

Mark: Precies.

Het is een vorm van sociale controle.

Je moet meedoen, anders hoor je er niet bij.

Sanne: En dat in een tijd waarin we allemaal klagen dat we geen gemeenschap meer hebben.

Mark: Nou, we hebben een gemeenschap.

Alleen is die nu gebaseerd op gezamenlijke verontwaardiging.

Sanne: Laten we hopen dat het morgen over is.

Misschien komt er wel een nieuwe hype.

Mark: Er is altijd wel iets.

De weersverwachting, een verdachte auto in de straat, een loslopende hond.

Sanne: Ik kijk er nu al naar uit.

Maar goed, ik moet mijn kat eten geven.

Mark: Is ze nog veilig?

Geen verdachte bestelbusjes gezien?

Sanne: Haha, nee.

Alleen een man die verdacht langzaam zijn eigen tuin aan het harken was.

Mark: De horror!

Bel direct de politie!

Sanne: Doe ik.

En morgen vertel ik je het vervolg.

In het café, niet in de app.

Mark: Afgesproken.

Tot morgen, collega van de nuchtere brigade.

Sanne: Tot morgen.

En succes met je moeder.

Mark: Die heeft al een protestmars gepland voor dinsdag.

Ik moet haar zien te stoppen.

Sanne: Veel sterkte.

Ik ga nu eerst mijn telefoon op stil zetten.

Mark: Goed idee.

Ik ga nog even genieten van de stilte voordat de volgende storm losbarst.

Sanne: Geniet ervan zolang het kan.