Grand Hotel Europa: een liefdesverhaal over reizen en herinneren

Stel je voor: je loopt een oud hotel binnen.

De vloeren kraken, de gordijnen zijn zwaar en er hangt een geur van stof en oude parfum.

Dit is het Grand Hotel Europa.

Het is bijna leeg.

Er zijn geen toeristen meer.

Alleen een paar oude mensen zitten in de lounge.

En jij, de hoofdpersoon, een schrijver, checkt in om te werken.

Maar eigenlijk ben je gevlucht.

Gevlucht voor een gebroken hart.

Dit verhaal begint met een man die zijn liefde verloor en nu probeert te begrijpen wat er gebeurde.

Het boek heet Grand Hotel Europa en het is geschreven door Ilja Leonard Pfeijffer in tweeduizendachttien.

Het is een dik boek, bijna zeshonderd bladzijden, maar ik vertel je het in twintig minuten.

Het verhaal gaat over een schrijver, die lijkt op de auteur zelf.

Hij reist door Europa en denkt na over de geschiedenis van het continent.

Maar het belangrijkste is zijn relatie met Clio.

Clio is een vrouw die hij ontmoette in een museum.

Ze werkt als gids voor toeristen.

Ze is mooi, slim en een beetje mysterieus.

Samen reizen ze door Europa, van Venetië naar Amsterdam, van Parijs naar Rome.

Maar hun liefde is niet makkelijk.

Clio heeft een geheim.

Ze is niet alleen een gids.

Ze is ook een onderzoeker.

Ze bestudeert hoe toerisme de wereld verandert.

En dat brengt spanning in hun relatie.

De wereld van het boek is het Europa van nu, maar ook het Europa van vroeger.

Het hotel is een plek waar de tijd stil lijkt te staan.

De eigenaar, een oude Italiaanse man, vertelt verhalen over beroemde gasten uit het verleden.

Er is een portier die altijd hetzelfde zegt.

Er is een lift die niet werkt.

Het voelt alsof je in een andere tijd bent.

De schrijver woont in een kamer met uitzicht op een binnenplaats.

Hij schrijft elke dag, maar zijn gedachten gaan steeds terug naar Clio.

Hij herinnert zich hun eerste ontmoeting.

Ze stond voor een schilderij in het Rijksmuseum in Amsterdam.

Ze vertelde over de schilder en de tijd waarin hij leefde.

De schrijver was meteen verliefd.

Hij vond haar stem mooi en haar ogen vol geheimen.

'Ze keek naar het schilderij alsof ze het zelf had geschilderd,' zegt hij later in het boek.

Dat is een zin die ik mooi vind, omdat het laat zien hoe Clio leeft in kunst en geschiedenis.

Het verhaal heeft vier of vijf belangrijke momenten.

Het eerste moment is de ontmoeting in het museum.

De schrijver is daar voor zijn werk, maar hij kan zijn ogen niet van Clio afhouden.

Ze praat over de zeventiende eeuw, over handel en schilderkunst.

De schrijver denkt: dit is geen gewone gids.

Dit is iemand die de tijd kan laten herleven.

Na die dag gaan ze samen koffie drinken.

Ze praten uren.

Clio vertelt over haar werk.

Ze reist door Europa om te zien hoe toeristen zich gedragen.

Ze zegt: 'Toeristen komen niet om te zien, ze komen om te zeggen dat ze het gezien hebben.' Dat is een belangrijk idee in het boek.

Mensen reizen niet meer om te ervaren, maar om foto's te maken.

Ze willen bewijzen dat ze er waren.

Het tweede moment is een reis naar Venetië.

De schrijver en Clio lopen door de smalle straatjes.

Het is druk met toeristen.

Overal zijn winkels met maskers en glas.

Clio wordt boos.

Ze zegt dat Venetië geen stad meer is, maar een attractiepark.

De echte bewoners zijn vertrokken omdat het te duur werd.

Alleen toeristen blijven over, als een leger dat de stad verovert.

De schrijver begrijpt haar woede, maar hij houdt ook van de drukte.

Hij vindt het romantisch.

Dit verschil tussen hen groeit.

Clio wil de echte wereld zien, de geschiedenis.

De schrijver wil alleen maar bij haar zijn, waar dan ook.

'Ik wilde haar aanraken, maar ze was al weg in haar gedachten,' zegt hij later.

Dat is een mooie zin die laat zien hoe ver ze uit elkaar groeien.

Het derde moment is een bezoek aan een oud kasteel in Frankrijk.

Clio heeft een ontmoeting met een professor die onderzoek doet naar toerisme.

De professor vertelt over de geschiedenis van reizen.

Vroeger reisden mensen om te leren, nu reizen ze om te consumeren.

Ze kopen souvenirs, ze eten fastfood, ze gaan naar dezelfde plekken als iedereen.

Clio luistert aandachtig.

De schrijver voelt zich buitengesloten.

Hij begrijpt niet waarom ze zo boos is op toeristen.

Hij is zelf ook een toerist, denkt hij.

Maar Clio ziet het anders.

Ze zegt: 'Jij reist om te schrijven.

Dat is anders.

Je probeert te begrijpen.

De meeste mensen proberen alleen maar te ontsnappen.' Dit gesprek maakt de schrijver onrustig.

Hij begint te twijfelen aan zijn eigen reizen.

Is hij ook niet gewoon een toerist die zijn leven probeert te vullen met mooie plekken?

Het vierde moment is een ruzie in Amsterdam.

De schrijver en Clio wonen samen in een klein appartement.

Clio werkt aan een boek over toerisme.

Ze is de hele dag thuis, leest en schrijft.

De schrijver voelt zich alleen.

Hij wil met haar uitgaan, naar een restaurant, naar een film.

Maar Clio wil niet.

Ze zegt dat ze geen tijd heeft.

De spanning loopt op.

Op een avond zegt Clio iets wat de schrijver nooit vergeet.

Ze zegt: 'Jij houdt niet van mij.

Je houdt van het idee van mij.

Je houdt van de reiziger, niet van de vrouw.' Dit is een harde waarheid.

De schrijver begrijpt dat hij Clio niet echt kent.

Hij heeft haar gezien als een symbool van avontuur, niet als een mens met eigen problemen.

Na deze ruzie vertrekt Clio.

Ze gaat naar Italië voor haar werk.

De schrijver blijft alleen achter.

Het vijfde moment is het einde.

De schrijver is nu in het Grand Hotel Europa.

Hij schrijft zijn verhaal.

Hij denkt na over Clio en over wat er misging.

Op een dag krijgt hij een brief.

Clio schrijft dat ze in Sicilië is.

Ze onderzoekt oude Griekse tempels en hoe toeristen die bezoeken.

Ze zegt dat ze hem mist, maar dat ze niet terug kan komen.

Ze moet haar werk afmaken.

De schrijver besluit naar haar toe te reizen.

Hij gaat naar Sicilië.

Daar vindt hij Clio bij een tempel.

Ze staat voor de zuilen, zoals ze vroeger voor het schilderij stond.

Ze praten.

Clio zegt dat ze van hem houdt, maar dat ze niet samen kunnen zijn.

Ze is te veel bezig met haar missie.

Ze wil de wereld redden van het toerisme, of in ieder geval laten zien hoe het werkt.

De schrijver begrijpt het.

Hij omhelst haar en laat haar gaan.

Het boek eindigt met de schrijver alleen in het hotel, maar nu met een gevoel van vrede.

Hij heeft zijn verhaal verteld.

Hij heeft geleerd dat liefde niet altijd betekent dat je samen bent.

Soms betekent het dat je elkaar loslaat.

Het thema van het boek is toerisme.

Maar het gaat ook over nostalgie, het verlangen naar het verleden.

De schrijver verlangt naar Clio, naar de tijd dat ze samen waren.

Het hotel verlangt naar zijn gloriedagen, toen het vol was met rijke gasten.

Europa verlangt naar een tijd van cultuur en schoonheid, voordat alles commercieel werd.

Pfeijffer laat zien dat wij allemaal toeristen zijn in ons eigen leven.

We reizen van herinnering naar herinnering, op zoek naar iets dat we nooit helemaal kunnen vasthouden.

Clio is de stem van de kritiek.

Zij zegt dat we moeten stoppen met consumeren en echt moeten kijken.

De schrijver is de stem van het verlangen.

Hij wil vasthouden, maar leert loslaten.

Het boek is een spiegel voor onze tijd.

We reizen meer dan ooit, maar zijn we gelukkiger?

Misschien niet.

Misschien zijn we alleen maar moe van het rennen.

Wat blijft hangen na dit verhaal?

Voor mij is het de manier waarop Pfeijffer over reizen schrijft.

Hij maakt van een hotel een personage.

Hij maakt van een liefdesverhaal een commentaar op de wereld.

Het is geen makkelijk boek, maar het is wel toegankelijk.

De zinnen zijn lang, maar de gedachten zijn helder.

Voor iemand die Nederlands leert, is het een uitdaging, maar ook een kans om mooie taal te horen.

Ik raad je aan om het boek zelf te lezen, of nog een keer naar deze aflevering te luisteren.

Het verhaal groeit als je het vaker hoort.

En vergeet niet: de volgende keer dat je op reis gaat, vraag jezelf af: ben ik een toerist of een reiziger?

Het antwoord is misschien niet zo simpel.

Dit was Boekisodes van Dutch Fluency.

Bedankt voor het luisteren.

Voor de volledige tekst van deze aflevering, ga naar dutchfluency.com slash transcripts.

Tot de volgende keer!

Tot de volgende keer!

Maar voordat we echt afscheid nemen, wil ik nog een paar dingen met je delen over dit boek.

Want er zit zoveel meer in dan we in de eerste helft hebben besproken.

Laten we het hebben over de personages.

De ik-figuur, de schrijver, is niet zomaar een verteller.

Hij is een man die zijn eigen verlies probeert te begrijpen.

Hij is in het hotel om te schrijven, maar ook om te ontsnappen.

Zijn relatie met Clio is het hart van het verhaal.

Clio is een Italiaanse kunsthistorica.

Zij is gepassioneerd, intelligent en een beetje mysterieus.

Samen reizen ze door Europa, van Venetië naar Amsterdam, van Rome naar Parijs.

Maar hun liefde is niet simpel.

Ze botsen, ze begrijpen elkaar niet altijd.

Clio is geobsedeerd door de schoonheid van het verleden.

De ik-figuur is meer een moderne man, een schrijver die leeft in het nu.

Dat verschil zorgt voor spanning.

En uiteindelijk loopt het mis.

Clio verdwijnt.

De ik-figuur blijft achter met vragen.

Waarom is ze weggegaan?

Had hij het kunnen voorkomen?

Het hotel wordt dan een plek van herinnering.

Elke kamer, elke gang, elke maaltijd herinnert hem aan haar.

Pfeijffer laat zien hoe liefde en verlies samenhangen met reizen.

Je kunt niet terug naar een plek zonder de herinnering aan iemand.

Het hotel is niet alleen een gebouw, het is een landschap van emoties.

Maar er is nog een belangrijk personage: de oude heer.

Hij is een vaste gast in het hotel.

Hij is beleefd, elegant, maar ook eenzaam.

Hij vertelt verhalen over zijn leven, over de oorlog, over verloren liefdes.

De oude heer is een spiegel voor de ik-figuur.

Hij laat zien wat er gebeurt als je blijft hangen in het verleden.

De oude heer kan niet loslaten.

Hij leeft in zijn herinneringen.

Het hotel is zijn thuis, maar ook zijn gevangenis.

De ik-figuur ziet zichzelf in hem.

Wil hij ook zo worden?

Een oude man die alleen nog maar praat over wat voorbij is?

Dat is een angst die door het hele boek loopt.

We willen allemaal vasthouden, maar het leven dwingt ons om verder te gaan.

Het hotel is een microkosmos van de wereld.

Er komen allerlei mensen: toeristen, zakenmensen, kunstenaars.

Ze komen en gaan.

Het hotel blijft.

Het is een plek van voorbijgaande ontmoetingen.

En dat is ook wat reizen is.

Je ontmoet mensen, je deelt een moment, en dan ga je weer verder.

Soms blijft er iets hangen, een gesprek, een blik, een lach.

Maar meestal vergeet je het.

Pfeijffer vraagt zich af: wat is de waarde van die vluchtige contacten?

Zijn ze oppervlakkig of juist diep?

Het antwoord is niet duidelijk.

Misschien zijn ze allebei.

Laten we ook praten over de stijl van het boek.

Ilja Leonard Pfeijffer is een meester van de lange zin.

Zijn zinnen kunnen een halve pagina duren.

Maar ze zijn nooit saai.

Ze dansen, ze slingeren, ze nemen je mee.

Voor iemand die Nederlands leert, is dat een uitdaging.

Je moet geduld hebben.

Je moet de zin ontrafelen.

Maar als je het eenmaal begrijpt, voel je de muziek.

Pfeijffer gebruikt veel beeldspraak.

Hij vergelijkt dingen met kunst, met muziek, met architectuur.

Het hotel is een schilderij.

De liefde is een opera.

Het verleden is een ruïne.

Die beelden maken het verhaal rijker.

Ze dwingen je om anders te kijken.

Je ziet niet alleen een hotelkamer, je ziet een plek waar duizenden verhalen zijn gebeurd.

Je ziet niet alleen een vrouw, je ziet een idee van schoonheid.

Het is poëzie in proza.

Maar het is geen moeilijke poëzie.

Het is toegankelijk, als je de tijd neemt.

Een ander thema is de rol van de schrijver.

De ik-figuur is een schrijver.

Hij probeert het verhaal van Clio en Europa te vertellen.

Maar hij worstelt.

Hij weet niet of hij de waarheid kan vangen.

Want herinneringen zijn onbetrouwbaar.

Wat hij zich herinnert, is misschien niet wat er echt gebeurd is.

Hij idealiseert Clio.

Hij maakt haar groter dan ze was.

Dat is het gevaar van schrijven.

Je creëert een versie van de werkelijkheid.

Maar die versie is niet de werkelijkheid.

Pfeijffer speelt met dat idee.

Het boek is een roman, maar het voelt als een memoir.

Is het echt gebeurd?

Heeft de auteur echt in dat hotel gewoond?

We weten het niet.

En dat is precies de bedoeling.

De grens tussen fictie en realiteit is vaag.

Net zoals in het echte leven.

We vertellen onszelf verhalen om dingen te begrijpen.

Maar die verhalen zijn nooit helemaal waar.

Ze zijn een mix van feiten, emoties en verbeelding.

Dat is wat Grand Hotel Europa laat zien.

Het is een boek over het maken van een boek.

Het is een spiegel voor de lezer.

Wat voor verhalen vertel jij over je eigen reizen?

Wat onthoud je?

Wat vergeet je?

Nu wil ik het hebben over de kritiek op het boek.

Sommige lezers vinden het te lang.

Ze vinden dat Pfeijffer te veel uitweidt.

Andere lezers vinden het juist prachtig.

Ze houden van de trage, meditatieve stijl.

Ik denk dat het een kwestie is van verwachting.

Als je een snel, actievol verhaal wilt, is dit niet het juiste boek.

Maar als je openstaat voor een literaire reis, dan is het een feest.

Het boek vraagt om aandacht.

Het vraagt om tijd.

In onze snelle wereld is dat bijna revolutionair.

We zijn gewend aan korte berichten, aan snelle antwoorden.

Grand Hotel Europa dwingt je om te vertragen.

Het is een oefening in geduld.

En dat is misschien wel de belangrijkste les.

We moeten weer leren om echt te kijken.

Niet alleen naar dingen, maar ook naar elkaar.

Clio zegt dat de ik-figuur niet echt naar haar kijkt.

Hij ziet haar als een idee, niet als een mens.

Dat is een pijnlijke waarheid.

Hoe vaak doen we dat niet?

We kijken naar iemand, maar we zien niet wie hij of zij is.

We projecteren onze eigen verlangens.

Het boek is een oproep om authentiek te zijn.

Om de ander te zien zoals hij is.

Om het moment te waarderen.

Tot slot wil ik nog iets zeggen over de rol van het hotel zelf.

Het Grand Hotel Europa is niet zomaar een decor.

Het is een personage met een eigen geschiedenis.

Het hotel heeft hoogtepunten gekend, maar ook verval.

Het is een symbool van Europa.

Europa is oud, rijk aan cultuur, maar ook vermoeid.

Het hotel probeert te overleven in een wereld van ketens en goedkope reizen.

De directeur, de heer Heineken, is een tragische figuur.

Hij probeert de glorie van het verleden te redden, maar het is een verloren strijd.

Het hotel is een metafoor voor de Europese identiteit.

Wat betekent het om Europeaan te zijn?

Is het alleen maar een verzameling van monumenten en musea?

Of is het een manier van leven?

Pfeijffer geeft geen antwoord.

Hij stelt vragen.

En dat is precies wat goede literatuur doet.

Het laat je nadenken.

Het laat je voelen.

Het verandert je een beetje.

Dus, als je dit boek leest of beluistert, wees dan niet bang voor de lange zinnen.

Laat je meevoeren.

Stel je voor dat je zelf in het hotel zit.

Je hoort de stemmen van andere gasten.

Je ruikt het ontbijt.

Je voelt de eenzaamheid van de ik-figuur.

Het is een ervaring.

En zoals alle goede ervaringen, heeft het tijd nodig.

Na het lezen van Grand Hotel Europa zul je anders naar reizen kijken.

Je zult anders naar hotels kijken.

Je zult anders naar liefde kijken.

En dat is het mooiste wat een boek kan doen.

Dit was Boekisodes van Dutch Fluency.

Bedankt voor het luisteren.

Voor de volledige tekst van deze aflevering, ga naar dutchfluency.com slash transcripts.

Tot de volgende keer!