The pattern
For things, use waar plus the preposition, joined or split. For people, use the preposition plus wie, together at the start of the question.
- Joined: waarover, waarop, waaraan, waarnaar. This sounds slightly more formal and is common in writing.
- Split: waar goes first and the preposition moves to the end of the clause. If there are final verbs, it goes just before them, not after them: Waar heb je naar gekeken? (see what can come after the final verbs). This is the usual choice in speech.
- After waar, met becomes mee and tot becomes toe: waarmee, Waar betaal je mee?
- The verb decides the preposition: kijken naar, wachten op, denken aan (see verbs with a fixed preposition).
- For people, the pair does not split: met wie, op wie, aan wie, van wie.
- Wat voor (what kind of) can follow a preposition: Met wat voor bus kom je?
Examples
| Waar kijk je naar? | What are you looking at? |
| Waarover gaat de brief van de gemeente? | What is the letter from the council about? |
| Waar heb je het over? | What are you talking about? |
| Waar heeft Mei zich voor aangemeld? | What has Mei signed up for? |
| Waarmee ga je naar je werk, met de fiets of met de trein? | How do you get to work, by bike or by train? |
| Met wie ga je zaterdag naar de verjaardag van Sanne? | Who are you going to Sanne's birthday with on Saturday? |
| Waar wacht je eigenlijk op? | What are you actually waiting for? |
| Op wie wacht je? | Who are you waiting for? |
| Van wie is die blauwe fiets bij de deur? | Whose is that blue bike by the door? |
| Ik begrijp niet waar de huisarts het over had. | I don't understand what the GP was talking about. |
Why it works this way
Dutch usually avoids a preposition followed by a pronoun for a thing, such as het, dat or wat. Instead it uses a place word and attaches the preposition to it: ermee (with it), daarmee (with that) and, in questions, waarmee (with what). You may know the first two from er plus a preposition. So in these preposition questions, waar does not mean "where" but stands for "what": Waar kijk je naar? simply means "What are you looking at?" Without a preposition, as in Waar woon je?, it still means "where".
People work differently. Met hem, met haar and met wie are normal Dutch, so the preposition stays in front of wie. The contrast pairs show it: Op wie wacht je? expects a person (Op Daan.), while Waar wacht je op? expects a thing (Op de bus.). Met wie ga je? asks about company, Waarmee ga je? about transport.
Why can waar travel? A question word wants the first position, while the preposition stays in its normal place near the end. One fun trap: as a question word, waarom means "why", but Waar gaat het om? means "What is it about?" If you speak German, waarmee is your womit; Dutch just splits it far more freely. You will hear met wat and over wat in informal speech, especially in Belgian Dutch, so they are not shocking. Careful speakers and writers in the Netherlands still prefer the waar form, so use that in emails, letters and exams.
Remember: things get waar, people get wie. Decide first whether the answer will be a thing or a person, and the rest of the question follows.
Watch out
IncorrectoWaarover gaat de vergadering over?
CorrectoWaar gaat de vergadering over?
use the preposition once: joined or split, not both
IncorrectoWat wacht je op?
CorrectoWaar wacht je op?
English "what ... for" still needs waar
IncorrectoWie ga je naar het feest met?
CorrectoMet wie ga je naar het feest?
with people, the preposition and wie stay together at the start
IncorrectoWaarmet betaal je hier?
CorrectoWaarmee betaal je hier?
met becomes mee after waar
IncorrectoWaar heb je gekeken naar?
CorrectoWaar heb je naar gekeken?
the preposition comes before the final verb
Quick check
- Joris has earbuds in. Fill in the preposition: Waar luister je ...? Joris answers: Naar een podcast over fietsen.
- Choose: Priya asks (Met wie / Waarmee) ga je naar de verjaardag van Bas? and Ahmed answers Met mijn buurvrouw Yara.
- Fix the question word, keeping it as one word: Waarmet ga je naar je werk, met de bus of met de fiets?
- Fatima finds a key in the hall and wants to know who owns it. Fill in the preposition: ... wie is deze sleutel?
Ver las respuestas
- Naar: the verb is luisteren naar, and in the split form the preposition goes at the end.
- Met wie: the answer is a person.
- Waarmee ga je naar je werk, met de bus of met de fiets?: met becomes mee after waar.
- Van: van wie asks who something belongs to.
Use it today
Today, ask someone two questions about things and one about a person, for example Waar heb je vanavond zin in? and Met wie heb je vandaag geluncht? Check that each question about a thing uses waar plus the right preposition, joined or split, and that a split preposition comes before any final verbs, as in Waar heb je naar gekeken?