Een biljonair in de ruimte: wat zou jij doen met al dat geld?

Tim: Stel je voor, jij hebt net gehoord dat iemand vandaag duizend miljard euro heeft verdiend.

Niet door te werken, maar door een bedrijf naar de beurs te brengen.

Wat denk je dan?

Pieter: Duizend miljard?

Mijn goede heer, dat is meer dan alle graanhandel in Amsterdam in een eeuw!

Hoe kan een mens zoveel rijkdom bezitten zonder zelf een spier te hebben verzet?

Tim: Precies, en dat is precies wat er vandaag gebeurde.

Elon Musk, oprichter van SpaceX, is de eerste biljonair ter wereld.

Zijn bedrijf ging naar de beurs en de waarde schoot omhoog.

Pieter: Biljonair?

Dat klinkt als een nieuwbakken term uit uw tijd, Tim.

In mijn tijd had je kooplieden en bankiers, maar zulke getallen bestonden niet eens.

Hoe kan een bedrijf zomaar meer waard worden in één dag?

Tim: Goede vraag.

Het begint met een beursgang.

Dat is wanneer een bedrijf voor het eerst aandelen verkoopt aan het publiek.

Een aandeel is een klein stukje van het bedrijf.

Mensen kopen dat omdat ze denken dat het bedrijf later meer waard wordt.

Pieter: Dus ze kopen een papieren belofte?

In mijn tijd kocht je een schip met specerijen of een partij laken.

Dat was tastbaar.

Maar een aandeel in een bedrijf dat raketten bouwt?

Dat is speculatie, mijnheer Tim, pure speculatie.

Tim: Ja, maar speculatie kan ook slim zijn.

Kijk, de koers van SpaceX begon op 135 dollar per aandeel.

Aan het eind van de dag was die 161 dollar.

Dat is een stijging van 19 procent.

Investeerders denken dat Musk iets bijzonders doet.

Pieter: Investeerder?

Dat woord klinkt alsof iemand zijn geld in een onderneming steekt, maar zonder zelf te werken.

In mijn tijd noemden we dat een geldschieter.

Die liep ook risico, maar het ging om schepen en handel, niet om luchtkastelen.

Tim: Luchtkastelen?

Misschien.

Maar SpaceX heeft echte raketten, echte satellieten en plannen voor kunstmatige intelligentie.

Mensen geloven in het merk en in de persoon Musk.

En dat drijft de koers op.

Pieter: Koers, koers.

U gebruikt dat woord alsof het een zeil is dat de wind vangt.

Wat betekent het precies?

Tim: De koers is gewoon de prijs van een aandeel op een bepaald moment.

Die kan omhoog en omlaag gaan, net zoals de wind op zee.

Als veel mensen willen kopen, gaat de koers omhoog.

Als ze willen verkopen, daalt hij.

Pieter: Hm-hm.

En waarom willen al die mensen dat aandeel van SpaceX dan kopen?

Wat maakt dat bedrijf zo bijzonder?

Tim: Goed punt.

SpaceX bouwt raketten die herbruikbaar zijn, daalt weer veilig op aarde.

Ze sturen satellieten de ruimte in voor internet.

En Musk heeft ook AI , kunstmatige intelligentie , die Grok heet.

Het is een mix van technologieën.

Pieter: Kunstmatige intelligentie?

Dat klinkt alsof u een machine wijsheid wilt geven.

In mijn tijd had je rekenmachines en stoommachines, maar die deden wat wij zeiden.

Geen eigen wil.

Tim: Klopt, en dat is precies waarom investeerders enthousiast zijn.

Ze denken dat AI de toekomst is.

En als Musk dat kan maken, willen ze een stukje van zijn bedrijf.

Maar er is ook kritiek.

Sommige experts zeggen dat het aandeel te duur is.

Pieter: Te duur?

Dus u zegt dat mensen meer betalen dan het bedrijf eigenlijk waard is?

Dat klinkt als een zeepbel die ooit zal barsten.

In mijn tijd hadden we de tulpenmanie, toen betaalden mensen fortuinen voor een enkele bol.

Tim: Ja, daar lijkt het een beetje op.

Maar er is een verschil: SpaceX heeft echte inkomsten en contracten.

Toch moet de koers nog stabiliseren.

Dat betekent dat de prijs rustig wordt na een tijd van schommelingen.

Over een paar weken weten we meer.

Pieter: Stabiliseren, hm-hm.

Dat is een mooi woord voor: we weten het nog niet.

Maar vertel me, deze Musk, wordt hij nu echt biljonair?

Of is dat ook maar een getal op papier?

Tim: Goede vraag.

Hij is biljonair omdat zijn bezittingen , vooral aandelen in Tesla en SpaceX , samen meer dan duizend miljard waard zijn.

Maar hij heeft niet al dat geld op de bank.

Hij moet zijn aandelen verkopen om echt cash te hebben.

Pieter: Dus hij is rijk op papier, maar niet in klinkende munt.

Net als een koopman die al zijn geld in een schip heeft zitten.

Als het schip vergaat, is hij arm.

Tim: Precies.

En er is nog een regel: Musk mag pas over een jaar zijn aandelen verkopen.

Dus voor nu is hij vooral een biljonair in de verbeelding.

Maar dat maakt het nieuws niet minder groot.

Pieter: In de verbeelding, ja.

Maar ik begrijp nog steeds niet waarom iemand zoveel geld zou willen.

Wat kun je doen met een biljoen?

Een heel land kopen?

Tim: Haha, bijna!

Je kunt er duizend ziekenhuizen mee bouwen of een miljoen huizen.

Maar Musk gebruikt het voor raketten en AI.

Hij wil naar Mars.

Dat is zijn droom.

Pieter: Naar Mars?

Dat is een planeet, nietwaar?

In mijn tijd keken we er alleen naar met een telescoop.

Gaat hij daar wonen?

Tim: Dat is het plan.

Maar eerst moeten we kijken hoe het gaat met de concurrentie.

Binnenkort komen ook andere AI-bedrijven zoals Anthropic en OpenAI naar de beurs.

Hun programma's Claude en ChatGPT concurreren met Grok van SpaceX.

Pieter: Concurrentie, dat ken ik.

In de haven van Amsterdam vochten kooplieden om de beste lading.

Maar hier vechten ze om denkende machines.

Het is een rare wereld, Tim.

Tim: Zeker.

En voor jou, luisteraar, is dit misschien ook vreemd.

Maar het is belangrijk om te begrijpen hoe beursgangen werken, want ze raken ook jouw spaargeld of pensioen.

Als je ooit belegt, let dan op de koers en de concurrentie.

Pieter: En onthoud: speculatie is een gevaarlijk spel.

Maar als je verstandig kiest, kun je meegroeien met een bedrijf.

Net zoals ik ooit investeerde in een nieuw schip dat thee uit China haalde.

Tim: En dat brengt ons bij een klein leerpunt.

In het nieuws zien we vaak het werkwoord 'gaan' gebruikt voor de toekomst.

Bijvoorbeeld: 'de koers gaat stabiliseren.' Of beter: 'de koers zal stabiliseren.' Maar 'gaan' is heel gewoon in spreektaal.

Tim: Precies, Pieter.

En jij, luisteraar, kunt het zelf ook gebruiken.

Stel: 'Ik ga morgen naar de markt.' Dat is heel normaal.

Maar in het nieuws hoor je vaak: 'De koers gaat dalen' of 'Het bedrijf gaat groeien.' Het is een makkelijke manier om over de toekomst te praten.

Pieter: Maar Tim, is dat niet te eenvoudig?

In mijn tijd zeiden we: 'Ik zal gaan.' Of: 'Het zal geschieden.' Het woord 'gaan' alleen voelt haastig, alsof men geen tijd heeft voor een fatsoenlijke zin.

Tim: Haha, ja, maar taal verandert.

In 2250 zeggen we soms 'ik flow naar de store' , maar dat is een ander verhaal.

Het punt is: 'gaan' plus een werkwoord is nu heel gewoon.

Bijvoorbeeld: 'De waarde gaat stijgen.' Dat is simpel en duidelijk.

Pieter: Goed dan.

Maar ik blijf bij mijn 'zal'.

Het klinkt deftiger.

Maar ik begrijp dat de jeugd haast heeft.

Zeg mij eens, Tim, wat vindt men in 2250 van deze Elon Musk?

Is hij een held of een schurk?

Tim: Een beetje van beide, denk ik.

In mijn tijd is hij een legende, maar ook controversieel.

Hij heeft ruimtevaart goedkoop gemaakt, maar sommigen zeggen dat hij te veel macht heeft.

Net als jouw kooplieden met hun monopolies in de haven.

Pieter: Monopolies, ja.

Daar hadden wij ook last van.

De Verenigde Oost-Indische Compagnie, bijvoorbeeld.

Zij hadden alleenrecht op de handel.

Maar die Musk lijkt nog rijker dan de VOC.

Hoeveel schepen kan hij kopen met een biljoen?

Tim: Veel meer dan schepen.

Met een biljoen dollar kun je duizenden raketten bouwen.

Maar onthoud: het is vooral papieren geld.

Zijn aandelen moeten eerst verkocht worden voordat hij echt contant geld heeft.

Net als jouw lading thee die eerst verkocht moet worden.

Pieter: Ah, speculatie dus.

Ik ken dat spel.

In 1850 speculeerden wij ook op tulpenbollen en graan.

Maar als de wind draaide, verloren velen hun fortuin.

Is dat hier ook niet het geval?

Tim: Zeker.

Beursgangen zijn risicovol.

De prijs kan de eerste dag stijgen, maar daarna dalen.

Experts zeggen dat het aandeel van SpaceX eigenlijk te duur is.

Maar investeerders geloven in Musk, net zoals ze in 1850 geloofden in een kapitein die een nieuwe route beloofde.

Pieter: Geloof is een gevaarlijk goed.

Maar vertel, hoe kan een gewone burger zoals ik of de luisteraar hieraan meedoen?

Wij hebben geen miljoenen.

Tim: Goede vraag.

Tegenwoordig kun je via een app al met een klein bedrag aandelen kopen.

Bijvoorbeeld voor 100 euro.

Maar wees voorzichtig.

Leer eerst de basis, zoals het verschil tussen 'koers' en 'waarde'.

Pieter, leg jij dat eens uit?

Pieter: Met plezier.

De 'koers' is de prijs op de beurs, die elke dag verandert.

De 'waarde' is wat het bedrijf echt waard is, gebaseerd op winst en bezittingen.

Als de koers hoger is dan de waarde, is het riskant.

Net als een schip dat te duur wordt verhuurd.

Tim: Mooi gezegd.

En dat brengt ons terug bij het leerpunt.

In het nieuws staat: 'De koers gaat stabiliseren.' Dat is een voorbeeld van 'gaan' voor de toekomst.

Maar als je formeler wilt zijn, zeg je: 'De koers zal stabiliseren.' Beide zijn goed.

Pieter: En onthoud: 'gaan' gebruik je ook voor beweging.

'Ik ga naar de beurs.' 'Zal' gebruik je voor beloften.

'Ik zal het aandeel kopen.' Maar in de praktijk hoor je vaak 'gaan'.

Taal is levend, net als de handel.

Tim: Precies.

En nu we het toch over levendigheid hebben: wat vind jij van het idee dat Musk met kunstmatige intelligentie de wereld wil veranderen?

In 2250 gebruiken we AI voor alles, van medicijnen tot gesprekken zoals deze.

Pieter: Ik ben wantrouwig.

Denkende machines zonder ziel?

Dat klinkt als toverij.

Maar ik moet toegeven dat ik nieuwsgierig ben.

Kan zo'n machine ook handel drijven, zoals ik?

Tim: Zeker.

AI handelt al op de beurs, sneller dan welk mens ook.

Maar het blijft een hulpmiddel.

Mensen moeten de beslissingen nemen.

Net zoals jij als koopman een schip stuurt, maar de zeilen door de wind worden bewogen.

Pieter: Een mooie vergelijking.

Maar ik maak me zorgen over de macht van één man.

Als Musk de ruimtevaart, AI en satellieten bezit, wie controleert hem dan?

In Amsterdam hadden we de gilden en de overheid.

Tim: In 2250 hebben we strikte regels voor monopolies, maar het is een worsteling.

Jouw punt is belangrijk: macht moet verdeeld worden.

En dat is ook waarom beurzen goed zijn: ze laten veel mensen mede-eigenaar worden.

Pieter: Dus de luisteraar kan straks een klein stukje van SpaceX bezitten?

Dat is bijzonder.

In mijn tijd was een aandeel alleen voor rijke heren.

Nu kan iedereen met een spaarpotje meedoen.

Het is een democratischere handel.

Tim: Ja, maar wees slim.

Begin met een bedrag dat je kunt missen.

En leer de woorden: 'beursgang' is wanneer een bedrijf voor het eerst aandelen verkoopt.

'Aandeel' is een klein deel van het bedrijf.

'Koers' is de prijs.

Pieter: En 'speculatie' is het gokken op prijsstijgingen.

Doe dat niet te veel.

Ik heb te veel jonge kooplieden zien verliezen.

Maar genoeg gepreekt.

Tim, wat is de les voor vandaag?

Tim: De les is: nieuws over geld raakt jou.

Of je nu belegt of niet, de beurs beïnvloedt de economie.

En taal helpt je om het te begrijpen.

Oefen met 'gaan' en 'zullen' in zinnen over de toekomst.

Bijvoorbeeld: 'De rente gaat omhoog' of 'De rente zal omhooggaan.'

Pieter: En vergeet niet: blijf kritisch.

Of het nu gaat om een VOC-schip of een SpaceX-raket, achter elk groot verhaal zitten mensen met belangen.

Vraag altijd: wie wint erbij?

Tim: Mooi slot, Pieter.

En jij, luisteraar, we horen graag wat jij ervan vindt.

Heb je vragen over de beurs of over taal?

Ga naar nieuwsdoordetijd.com en praat mee.

Daar kun je ook de transcriptie lezen van dit gesprek.

Pieter: Ja, kom langs.

Wij zitten hier elke dag, klaar om met u te spreken over de wonderen en gevaren van deze wereld.

Tot de volgende keer.

Tim: Tot dan!

En onthoud: leer elke dag een klein stukje.

Zo groei je, net als een aandeel op de beurs.

Doeidoei!