PvdA en GroenLinks fuseren tot Pro: een historische dag voor links Nederland

Tim: Hé, welkom bij Nieuws door de Tijd.

Vandaag iets waar jij als kiezer misschien wel iets van merkt: twee politieke partijen zijn samengesmolten.

Ik zit hier met Pieter uit 1850 en we gaan erover praten.

Pieter, jij kent toch ook het idee van een gilde?

Pieter: Zeker, mijn goede heer.

In mijn tijd sloten bakkers of timmerlieden zich aaneen in een gilde, om hun vak te beschermen en samen sterker te staan.

Maar politieke partijen, dat is toch iets van later?

Hoe kan dat nu samengaan?

Tim: Nou, in 2026 is het nieuws dat de PvdA en GroenLinks zijn gefuseerd.

Ze heten nu samen Pro.

Dat is een fusie, een samensmelting van twee partijen.

Even terug: 96 procent van de GroenLinks-leden stemde voor, en 97 procent van de PvdA-leden.

Pieter: Hm-hm.

Een gilde vraagt om instemming van de meesters.

Hier stemmen de leden.

Dus die partijen zijn als twee handelshuizen die besluiten samen verder te gaan?

Maar waarom zouden ze dat doen?

Konden ze niet alleen overleven?

Tim: Goede vraag.

Ze zeggen dat rechts versplintert, dat er veel kleine rechtse partijen zijn.

Links wilde de krachten bundelen om groter te worden.

Jesse Klaver, de partijleider, hoopt dat Pro de grootste wordt bij de volgende verkiezingen.

Pieter: De grootste?

Dat klinkt als de rijkste koopman in de haven.

Maar wat is 'links' eigenlijk?

In mijn tijd hadden we liberalen en conservatieven, maar dat was anders.

Kunt u mij dat uitleggen?

Tim: Graag.

Links wil meer gelijkheid, bijvoorbeeld dat mensen met een gewoon inkomen niet hoeven te kiezen tussen boodschappen en de tandarts.

Ze willen betaalbare huizen en sterke vakbonden.

Rechts wil juist minder belasting en meer vrijheid voor bedrijven.

Pieter: Aha.

Dus links is als een gilde dat voor de zwakkere opkomt, en rechts als een vrije markt waar ieder voor zichzelf zorgt.

Maar die fusie, is dat niet riskant?

Twee verschillende groepen met eigen gewoontes, dat kan wrijving geven.

Tim: Zeker, Pieter.

Ze zeggen dat de cultuur van de twee partijen nog verschilde.

De PvdA bestond al sinds 1946, GroenLinks pas sinds 1990.

Maar de standpunten lijken nu veel op elkaar.

Het was een grote stap, vooral voor de PvdA.

Pieter: Vooral voor de PvdA?

Dat woord 'vooral' gebruik ik vaak om een accent te leggen.

Bijvoorbeeld: 'Ik hou vooral van eerlijke handel.' Of: 'Het was vooral een kwestie van vertrouwen.' U bedoelt dat de PvdA meer moest inleveren?

Tim: Precies.

'Vooral' gebruik je om te zeggen dat iets het belangrijkste is.

In het nieuws stond: 'Vooral voor de Partij van de Arbeid was het samengaan een grote stap.' Dus die partij moest het meest wennen.

Goed dat je dat opmerkt.

Pieter: En die GroenLinks, die komt voort uit vier kleine partijen, las ik.

Dat lijkt op vier kleine handelaren die samen een groot kantoor beginnen.

Maar hoe weet je of zo'n fusie slaagt?

In de handel zie je vaak dat belangen botsen.

Tim: Ze hebben er vijf jaar over gedaan om te wennen.

Eerst werkten ze al samen in de Tweede Kamer, dat is het parlement.

Nu is het officieel.

Klaver zegt dat Pro de grootste ledenpartij is, met 100.000 leden.

Dat is meer dan Forum voor Democratie.

Pieter: Leden?

In mijn tijd hadden we geen politieke partijen met leden.

We hadden stemgerechtigde burgers, maar dat was een kleine groep rijke mannen.

Dat die partijen nu duizenden leden hebben, dat is een wonder van vooruitgang.

Tim: Ja, en die leden mochten stemmen over de fusie.

Zelfs leden die bij beide partijen zaten, mochten twee keer stemmen.

Dat noemen we dubbellidmaatschap.

De uitslag was niet spannend, maar het was wel een historisch moment.

Pieter: Historisch, zegt u.

In mijn tijd was de geschiedenis van ons land vooral oorlog en handel.

Maar dit is vreedzaam.

Twee groepen kiezen ervoor samen te gaan.

Dat is mooi.

Maar wat zegt die Klaver nog meer?

Hij wil de grootste worden, zei u?

Tim: Ja, hij hoopt dat Pro bij de volgende verkiezingen de grootste partij wordt.

Hij zegt dat het minderheidskabinet-Jetten moet kiezen of het met rechtse partijen wil samenwerken of met zijn partij.

Hij noemt partijen als JA21 en SGP, die tegen abortus of voor remigratie zijn.

Pieter: Remigratie?

Dat woord ken ik niet.

Betekent dat dat mensen terug moeten naar hun land van herkomst?

In Amsterdam zagen we vaak zeelui uit verre oorden, maar we stuurden ze niet weg.

Dat lijkt me hard.

Tim: Ja, remigratie betekent dat mensen die hier zijn gekomen, worden aangemoedigd of gedwongen terug te gaan.

Dat is een rechts idee.

Links, zoals Pro, wil juist een opener samenleving.

Maar Klaver zegt ook dat de VVD de coalitie gijzelt.

Pieter: Gijzelen?

Dat is een sterk woord.

In de handel gijzelden we weleens een schip, maar dat was oorlog.

Bedoelt hij dat de VVD de regering vasthoudt en niet laat bewegen?

Dat klinkt als een conflict in de raad van een stad.

Tim: Precies.

Hij vindt dat de VVD meer met zichzelf bezig is dan met het land.

En hij noemt hun slogan 'Het kan wel' een marketingtruc.

Dat is een verwijzing naar een campagne van de VVD.

Dus hij is kritisch op rechts.

Pieter: Marketingtruc?

In mijn tijd gebruikten we geen marketing, maar wel goede reputatie.

Een koopman die niet eerlijk was, verloor zijn klanten.

Maar politiek lijkt steeds meer op handel, met mooie woorden en beloften.

Tim: Ja, dat is herkenbaar.

Ook in 2250 hebben we dat.

Maar wat ik interessant vind: de FNV-voorzitter, dat is de grootste vakbond, wordt lid van Pro.

Hij was eerst tegen de fusie, maar nu wil hij samen optrekken tegen bezuinigingen op sociale zekerheid.

Pieter: Een vakbond is als een gilde voor werknemers, begrijp ik.

Dus die voorzitter ziet dat Pro de belangen van de werkende mensen kan verdedigen.

Dat is verstandig.

In mijn tijd hadden we geen vakbonden, maar wel opstanden als de prijzen te hoog werden.

Tim: Gelukkig gaan we nu niet opstanden krijgen.

Maar de spanning is er wel.

De VVD had ook een congres en zei dat vakbonden en links de economie tegenwerken.

Dus het politieke landschap is verdeeld.

Pro hoopt die verdeeldheid te doorbreken.

Pieter: Dus we hebben twee kampen: links dat samenwerkt, en rechts dat versplintert.

Maar of dat leidt tot een grote winst voor Pro, dat is nog de vraag.

In de handel wint niet altijd de grootste, maar degene met de beste waar.

Tim: En die 'waar' is in dit geval beleid voor gewone mensen.

Klaver richt zich op mensen met een 'heel gewoon inkomen', zodat ze niet hoeven te kiezen tussen boodschappen en de tandarts.

Dat is een duidelijke boodschap.

We gaan zo verder, want er is nog veel te bespreken.

Tim: Pieter, jij begrijpt vast wel wat het betekent om een partij te fuseren.

Maar voor onze luisteraar: 'fusie' betekent dat twee dingen samenkomen tot één.

Net als twee handelshuizen die fuseren, toch?

Pieter: Precies, Tim.

In mijn tijd fuseerden scheepvaartbedrijven soms om sterker te staan.

Maar hier fuseren twee politieke partijen, GroenLinks en PvdA.

Ze worden samen 'Pro'.

Dat is een nieuwe naam, een nieuw begin.

Tim: Ja, en die fusie is niet zomaar gebeurd.

De leden hebben gestemd.

'Leden' zijn de mensen die lid zijn van de partij.

Bijna iedereen stemde voor: 96 procent van GroenLinks en 97 procent van de PvdA.

Pieter: Dat is een overweldigende meerderheid.

In de gilden hadden we ook stemmingen, maar zulke grote getallen?

Nee, dat was zeldzaam.

Maar ik hoor dat er ook twijfel was.

Sommigen vonden het moeilijk om hun oude partij los te laten.

Tim: Klopt.

De PvdA bestaat al sinds 1946, dat is bijna 80 jaar.

GroenLinks is jonger, uit 1990.

Ze hebben een andere cultuur.

'Cultuur' betekent hier de manier van denken en doen.

PvdA was meer van de vakbonden, GroenLinks meer van het milieu.

Pieter: Dus twee families met verschillende gewoonten die nu samen één huis delen.

Dat vraagt om aanpassing.

Maar Jesse Klaver, de nieuwe leider, zegt dat ze zich richten op 'mensen met een heel gewoon inkomen'.

Wat bedoelt hij daarmee, Tim?

Tim: Hij bedoelt mensen die niet rijk zijn en niet heel arm, maar die wel moeite hebben met de kosten van levensonderhoud.

Denk aan iemand die moet kiezen tussen boodschappen doen of naar de tandarts gaan.

Dat is een krachtige boodschap.

Pieter: Ja, dat spreekt me aan.

In mijn tijd leden de gewone mensen honger als de graanprijzen stegen.

Politici beloofden dan beterschap, maar vaak kwam het niet.

Klaver wil betaalbare huizen en geen zorgen over de huur.

Dat klinkt goed, maar woorden zijn goedkoop.

Tim: Je bent sceptisch, Pieter.

Dat snap ik.

Maar er is een interessant leerpunt hier.

In het nieuws staat: 'Hij wil dat er genoeg betaalbare huizen komen.' Het woord 'betaalbaar' betekent dat je het kunt betalen.

Kijk naar de zin: 'Hij wil dat er genoeg betaalbare huizen komen.'

Pieter: Ah, 'betaalbaar' komt van 'betalen'.

Net als 'betaalrekening' of 'onbetaalbaar' als iets te duur is.

Maar Tim, je zei dat er een leerpunt is.

Wat is dat precies?

Tim: Het gaat om de constructie 'hoeven te + infinitief'.

In het nieuws zegt Klaver: 'Mensen met een heel gewoon inkomen zouden niet hoeven kiezen tussen de boodschappen of naar de tandarts gaan.' Let op: 'niet hoeven kiezen' betekent dat het niet nodig is.

Pieter: Dus 'hoeven' gebruik je met 'te' als er een ander werkwoord komt.

'Hij hoeft niet te betalen.' Maar in de zin van Klaver staat 'hoeven kiezen' zonder 'te'.

Is dat correct?

Tim: Goede vraag!

In de spreektaal en in sommige constructies laten we 'te' weg.

Maar de standaardvorm is: 'niet hoeven te kiezen'.

Bijvoorbeeld: 'Ik hoef niet te werken vandaag.' Of beter: 'Hij hoeft niet te kiezen tussen twee dingen.' Het is een handige structuur.

Pieter: Dus simpele zin: 'Ik hoef niet te wachten.' Betere zin: 'De burgers hoeven niet te vrezen voor hun inkomen.' Dat klinkt sterker.

Maar terug naar de politiek.

De VVD zei dat vakbonden en links de economie tegenwerken.

Wat vind jij daarvan?

Tim: Ik denk dat het een politiek spel is.

In 2250 hebben we ook debatten over wie de economie helpt.

Maar wat opvalt: Pro heeft nu 100.000 leden, de grootste ledenpartij van Nederland.

Dat betekent veel steun.

Vroeger was Forum voor Democratie de grootste, met 70.000 leden.

Pieter: Leden zijn belangrijk, maar ze moeten ook stemmen.

In mijn tijd waren er geen politieke partijen zoals nu.

De koning en de regering beslisten.

Nu kunnen burgers zelf kiezen.

Dat is een groot verschil.

Maar Klaver hoopt de grootste te worden bij de volgende verkiezingen.

Tim: Ja, en hij zegt dat rechts versplintert.

'Versplinteren' betekent dat iets in kleine stukjes uiteenvalt.

Stel je een vaas die valt en breekt.

Rechts heeft veel kleine partijen, zoals JA21 en SGP.

Klaver wil dat het kabinet kiest met wie het samenwerkt.

Pieter: En hij noemt die partijen 'partijen die pleiten voor remigratie en het beperken van abortus'.

Dat zijn gevoelige onderwerpen.

In mijn tijd was abortus verboden en remigratie bestond niet.

Maar nu is het debat anders.

Klaver zet zich daar tegen af.

Tim: Precies.

Hij zegt ook dat de VVD 'deze coalitie gijzelt'.

'Gijzelen' betekent dat je iemand vasthoudt tegen zijn wil.

Hij bedoelt dat de VVD de samenwerking blokkeert.

Dat is sterke taal.

Maar de FNV-voorzitter, Hans Spekman, werd lid van Pro.

Dat is een steun in de rug.

Pieter: De FNV is de grootste vakbond.

Als die samenwerkt met Pro, kunnen ze druk uitoefenen op de regering.

In mijn tijd hadden we geen vakbonden, maar we hadden wel petities en soms relletjes.

Dit is een moderne manier om verandering te eisen.

Tim: Ja, en Spekman was eerst tegen de fusie.

Hij zei dat hij vandaag lid wordt.

Dat laat zien dat mensen van gedachten kunnen veranderen.

Vooral als het gaat om het verdedigen van sociale zekerheid.

'Sociale zekerheid' is geld en steun van de overheid voor mensen die het nodig hebben.

Pieter: Dus Pro wil bezuinigingen op sociale zekerheid voorkomen.

Dat is een belangrijk thema.

Maar ik vraag me af: hoe gaat Pro dat doen?

Alleen met woorden of ook met daden?

In de handel moet je leveren wat je belooft, anders verlies je vertrouwen.

Tim: Dat is de uitdaging.

Klaver wil 'alles op alles zetten' om die bezuinigingen van tafel te krijgen.

'Van tafel krijgen' betekent dat je iets weg krijgt, dat het niet doorgaat.

Het is een mooie uitdrukking.

Net als 'iets op tafel leggen', wat betekent dat je iets voorstelt.

Pieter: Ah, 'van tafel krijgen'.

In mijn tijd zeiden we 'iets van de baan krijgen'.

Maar taal verandert.

Luisteraar, onthoud die uitdrukking.

Het is nuttig in politieke gesprekken.

Maar Tim, wat vind jij van de toekomst van Pro?

Denk je dat ze de grootste kunnen worden?

Tim: In 2250 hebben we geen politieke partijen zoals nu.

We hebben directe digitale stemmingen.

Maar ik denk dat Pro een kans heeft.

Ze hebben veel leden, een duidelijke boodschap en de steun van de vakbond.

Maar de verkiezingen zijn pas over een paar jaar.

Veel kan veranderen.

Pieter: Dus we moeten afwachten.

Maar één ding is zeker: deze fusie is historisch.

Twee linkse partijen die samenkomen.

Of het zal werken, hangt af van hun vermogen om samen te blijven.

In de handel weten we: een fusie is pas succesvol als de twee bedrijven echt één worden.

Tim: Mooi gezegd, Pieter.

En voor onze luisteraar: ik hoop dat je dit gesprek interessant vond.

We hebben veel geleerd over fusies, politiek en een handige grammaticastructuur.

Wil je meer weten?

Ga dan naar nieuwsdoordetijd.com en praat met ons mee.

Tot de volgende keer!