Verdieping: 7 t/m 9 oktober

Als je nadenkt over het concept van veiligheid, dan stel je je meestal twee compleet verschillende werelden voor, toch?

Ja, klopt. Dat doe je al heel snel.

Aan de ene kant heb je, zeg maar, het rustige dorpsplein, de plek waar de grootste potentiële dreigingen verdwenen voordat er iets gebeurt.

Of een groepje hangjongeren dat iets te luidruchtig bij de fontein staat met een bluetooth speaker.

Ik zag dat niveau van dreiging. En aan de andere kant heb je dan de zwaarbeveiligde militaire basis.

Echt zo'n wereld van dubbele hekken, thermische camera's, zoeklichten, internationale staatsdiensten, weet je wel?

Ja, totaal onuitwisbaar.

Dat zou je denken, ja. Je verwacht dat de regels en vooral de manier van toezicht in die twee werelden echt mijlen ver uit elkaar liggen.

Maar goed dat je luistert naar deze nieuwe diepgaande analyse, want we hebben vandaag gestapelde bronnen voor ons liggen, die iets heel anders aantonen.

Ja, dat was best een verrassing toen we de stukken doorplozen.

Zeker weten. Onze missie voor vandaag is simpel.

We gaan de rode draad trekken uit deze schijnbaar compleet losse verhalen, speciaal voor jou.

We filteren al die ruis in het nieuws weg en duiken direct in de mechanismen achter het nieuws.

En we beginnen dus lokaal bij rellen in de Neder-Betuwe om vervolgens helemaal uit te zoomen naar een internationale spionagezaak op een Britse luchtmachtbasis.

Het klinkt als een grote sprong, maar ze worstelen met exact hetzelfde fundamentele dilemma.

Oké, laten we dit even uitpakken?

Ja, laten we dat doen.

Want we kunnen die parallel direct trekken, door te kijken naar de manier waarop overheden met risico's omgaan, ongeacht hun schaal.

Ja.

De bronnen die we vandaag voor je analyseren belichten lokaal beleid aan de ene kant en geopolitieke spionage aan de andere kant.

Wat hier fascinerend aan is, is de verschuiving die we in beide dossiers zien.

Een hele duidelijke verschuiving in de bronnen, ja.

Ja, we bewegen dus weg van het traditionele model, weet je wel dat je reageert op een incident.

En we gaan nu naar een systeem van permanente anticipatie, altijd maar vooruit kijken.

En om dat echt even concrete te maken, beginnen we met het lokale dossier.

Dat speelt in de gemeente Neder-Betuwe.

Ja, klopt.

De context van het rapport is hier best wel specifiek.

Vorig jaar zijn er in die gemeente flinke rellen geweest, echt flinke onrust.

Auto's in brand steken, stenen gooien, dat soort werk.

Precies.

Nou, de fysieke rellen zijn misschien wel weergekeerd op straat, maar de bestuurlijke nasleep draait nu op volle toeren.

Ja, gemeente is druk bezig.

Uit de documenten blijkt dat de gemeente het vizier heeft gericht op een hele afgebakende groep.

Namelijk 24 specifieke individuen.

Die bij die ongeregeldheden heel betrokken waren.

Ja, die groep van 24.

En de burgemeester trekt nu echt een brede arsenal open.

Ze hangen extra camera's op, ze zetten extra boa's in.

En ze lichten voorwaardelijke, best wel fikse boetes klaar.

Ja, en dat is crucial.

Ja, want als een van deze 24 personen weer de fout in gaat, moeten ze direct betalen.

Een financiële tik.

Ja, en dat is echt een heel zwaar pakket aan bestuurlijke maatregelen.

De burgemeester maakt hiermee bewust de keuze om niet af te wachten of er nieuwe rellen uitbreken.

Je zegt dat je direct in?

Precies, ze leggen preventief een deken van toezicht en een financiële dreiging over deze specifieke groep.

Maar hier moet ik toch echt even stevig aanhaken op de logica van?

Oké, vertel.

Nou, als ik dit zo lees en misschien denk jij dat thuis ook.

Het voelt een beetje alsof een scheidsrechter bij een voetbalwedstrijd, een speler na een harde tackle,

niet alleen een gele kaart geeft,

maar de speler ook direct op het veld een tikkie stuurt voor de schoonmaakkosten van het tenue van de tegenstander.

Vind je dat niet gek?

Dat is een best wel creatief vergelijking.

Maar we hebben in Nederland toch al een zwaar opgetuigd politieapparaat.

En een justitieel systeem.

Ja, absoluut.

Als je rellen schopt, krijg je terecht een taakstraf op of je gaat de cel in.

Waarom grijpt de burgemeester via een aparte route nog eens in die portemonnee?

Is dat niet gewoon dubbel straf?

Nou, dat lijkt aan de oppervlakte inderdaad zo,

maar we moeten hier echt even de motorkap van ons rechtssysteem open maken om het mechanisme te begrijpen.

Oké, leeg uit.

Er spelen hier namelijk twee totaal verschillende juridische werelden door elkaar heen.

Je hebt het strafrecht en het bestuursrecht.

Ja, strafrecht en bestuursrecht.

Ja, het strafrecht, waar de politie en rechter over gaan, dat kijkt altijd achteruit.

Er is een strafbaar feit gepleegd in het verleden zoals het slopen van een bushokje en daarvoor krijg je straf.

Duidelijk.

Je doet iets fout, je krijgt straf.

Precies.

Maar dat proces vereist een torenhoge bewijslast, advocaten en het duurt soms maanden.

Het bestuursrecht en dat is het instrument van de burgemeester werkt wezenlijk anders.

Dat kijkt vooruit.

Exact, dat kijkt puur vooruit.

Het gaat uitsluitend om het herstellen en bewaren van de openbare orde in de toekomst.

Oh, wacht even, dus de burgemeester is hier eigenlijk geen rechter aan het spelen,

maar gebruikt gewoon een ander stuk gereedschap uit de koffer.

Helemaal.

De boete die hier besproken wordt in de bronnen is technisch gezien waarschijnlijk een last onder dwangsom.

Een last onder dwangsom, ja.

Dat is de kern van de maatregel.

Kijk, een dwangsom is juridisch gezien geen straf voor wat je in het verleden hebt gedaan.

Dat valt voor de jongeren natuurlijk wel zo.

Ja, dat snap ik, maar in theorie is het een financiële prikkel om te voorkomen dat je in de toekomst iets doet.

De burgemeester zegt eigenlijk, ik heb sterke aanwijzingen dat je de orde gaat verstoren,

doe je dat toch, dan verbeur je direct dit bedrag.

Oké, dus als je thuis zit er luisteren en je denkt, dit klinkt als een boete,

het is dus eigenlijk meer een soort hele dwingende waarschuwing met een prijskaartje.

Ja, en de argumentatie uit de bronnen voor dit specifiek instrument is puur psychologisch en praktisch trouwens.

Hoe zo psychologisch?

Nou, een taakstraf, via het strafrecht, er waren sommige relschoppers inmiddels als een soort ingecalculeerd risico.

Oh, ho, dus dat boet je niet zoveel meer?

Vaak niet, nee.

Je prikt wat afval op, je bent een paar weken kwijt en je gaat gewoon weer over tot de orde van de dag.

Maar een directe ingreep op je bankrekening, ongeveer spaargeld, dat snijdt veel dieper.

Ja, dat is een aanslag op het banksaldo, in plaats van op je vrije tijd.

Precies.

Dat raakt natuurlijk direct in hun middelen.

Opvallend zie ik in de rapporten ook het argument dat het een vorm van gerechtigheid is voor de gemeenschap.

Ja, de financiële kant daarvan is heel belangrijk.

Want uiteindelijk betalen jij en ik, de gewone burger, via gemeentelijke belastingen de rekening.

Nou ja, de extra inzet van de mobiele eenheid, het vervangen van straatmeubilair, dat soort dingen.

En het opruimen van de glasscherven, ja.

Precies, en door deze dwangsommen probeert de gemeente die rekening preventief bij de potentiële daders te leggen.

Ja, efficiënt zou je zeggen.

De vervuiler betaalt.

Maar toch is er bij deze verschuiving naar preventief, financieel ingrijpen door een lokaal bestuur wel echt flink wat weerstand in de bronnen die we hebben bestudeerd.

Ja, dat merkte ik ook in de teksten.

Het klinkt leuk, maar de keerzijde is gigantisch.

Want hier bots je natuurlijk keihard op het concept van rechtszekerheid, toch?

Je kunt dat als overheid niet simpelweg op basis van een onderbuikgevoel boetes gaan klaarzetten en extra camera's in iemands gezicht doen.

Nee, precies, dat is een enorm gladde helling.

Een samenleving waarin een lokaal bestuur dus zonder tussenkomst van een rechter dit soort zware financiële zwaarden van Damocles kan ophangen,

dan creëert toch een sfeer waarin mensen bij voorbaat al als verdachte worden behandeld.

Absoluut.

En dat is precies waarom die lijst heel strikt is afgebakend tot die 24 namen.

Neem ik aan.

Het moet proportioneel blijven, ja, dat eist de regel.

Ja, want als je met extra camera's en boa's een heel plein gaat monitoren,

scheer je werkelijk elke jongere die daar toevallig met een blikje cola staat over één kam met hardcore-relschoppers.

Dat kan niet de bedoeling zijn.

Nee, en dat risico op stigmatisering is echt een cruciaal bezwaar in de bronnen.

Het toezicht wordt soms zo algemeen dat het de relatie tussen de overheid en de burger

fundamenteel verandert.

Hoe bedoel je dat precies?

Nou, je verschuift van een model waarin je onschuldig bent tot het tegendeel bewezen is.

Naar een model waarin de overheid je wantrouwt.

Ze houdt je gedrag constant in de gaten om te voorkomen dat je misstappen begaat.

Dus je bent eigenlijk al een beetje verdacht, gewoon door daar te zijn?

Ja, exact.

We lezen dit in bronnen uit alle hoeken, hè.

We nemen hier absoluut geen politiek standpunt in, maar het is overduidelijk dat beide kanten van het

spectrum hier zorgen over uiten.

En dat is nog maar symptoombestrijding.

Ja, waarmee het eigenlijk een probleem wordt dat niet wordt opgelost.

Nee, de verslagen die we lazen uiten echt een enorme frustratie over de chronische

trageheid van het systeem om de daadwerkelijke onderliggende oorzaak aan te pakken.

Ja, het is een fascinerend, maar ook wel heel deprimerend patroon.

Eerst heb je de vlam in de pan, rel op straat, dan is een paniek op het stadhuis, eindeloze

debatten.

Kamer vragen soms zelfs?

Precies, en dan maanden later komen de maatregelen in zwang, samen met de voorzieningen.

Het is extreem reactief, eigenlijk.

Ja, terwijl het preventief bedoeld is.

Ja, maar je bent als overheid de brand aan het blussen, terwijl de halve straat eigenlijk al in de

as ligt.

Terwijl diezelfde bronnen benadrukken dat het werkelijke probleem helemaal niet gaat over een

gebrek aan toezicht.

Nee, het gaat over een totaal gebrek aan perspectief.

Precies.

Kijk, als we de sociologische dynamiek hier ontleden, gaat het in de kern om jongeren die vast

zitten.

Ze hebben geen zicht op een fatsoenlijke baan.

Ze zijn uitgevallen in het onderwijssysteem en ze vervelen zich letterlijk dood in hun eigen

wijk.

Ja, en dat geeft dingen zoeken.

Zonder een constructieve uitlaatklep of een structuur die ze status en waardering geeft, gaan ze

op zoek naar die Adrenaline.

Ze zoeken de onderlinge verbondenheid op straat en het uittesten van grenzen, vaak tegenover

de politie.

En dan kom je heel snel uit bij het eeuwenoude adagium: voorkomen is beter dan genezen.

Precies.

Maar dat moet je als gemeente wel bereid zijn om te investeren in het fundament.

En dat kost geld?

Ja, investeren in jongerenwerkers die de straat al spreken.

In buurthuizen openhouden, in schuldhulpverlening, stage mogelijkheden.

Dat zijn de mechanismen die de angel eruit halen voordat de bom barst.

En de economische berekening daarachter is eigenlijk heel simpel, maar politiek gezien onaantrekkelijk.

Hoe?

Hoe zo is dat politiek onantrekkelijk?

Nou, een goede jongerenwerker kost de gemeente natuurlijk geld.

Maar de inzet van een heel peloton ME, de nasleep van vernielingen en al die ambtelijke

uren die in zo'n bestuursrechtelijk traject zitten.

Dat loopt als echt in de papieren.

Ja, dat kost een veelvoud daarvan.

Het echte probleem is dat het voorkomen van een rel onzichtbaar is.

Ja, ja.

Een burgemeester haalt niet de krant met een kop als: rel is niet gebeurd, dankzij goed jongerenwerk.

Nee, dat is geen nieuws.

Een burgemeester haalt wel de krant door krachtig camera's op te hangen en aan te pakken.

Het is dus echt continu balanceren op een heel dun koord.

Aan de ene kant hoor je de roep om de harde hand, camera's en dwangsommen om de orde te handhaven.

En aan de andere kant de zachtere, onzichtbare structurele investeringen,

om dat wantrouwen weg te nemen.

Dat is de kern van de worsteling, lokaal gezien.

Maar wat ik zo bizar vind, die krampachtige behoefte van een overheid om elk risico voor te zijn,

om burgers constant te monitoren op afwijkend gedrag,

dat is dus totaal geen exclusief lokaal fenomeen.

Nee, ver van.

Diezelfde dynamiek, datzelfde fundamentele wantrouwen,

zien we echt naadloos terug als we de blik verplaatsen naar de internationale arena.

Ja, de schaal is daar vele malen groter natuurlijk.

En de context is daar geopolitiek in plaats van lokaal.

Maar de reflex van de staat, dat controlemechanisme, dat blijft identiek.

We zien het uitvergroot in het tweede verhaal uit onze stapelbronnen.

Ja, het incident in Verenig Koninkrijk.

Precies, de arrestatie van die twee Letse mannen in Groot-Brittannië.

Waar we het net hadden over groepjes jongeren bij een dorpsfontein,

staan we nu in de schaduw van de dubbele hekken van een Britse militaire luchtmachtbasis.

Een heel anders speelveld.

Zeker.

Twee mannen uit Letland worden daar opgepakt.

En we hebben het hier niet over twee verdwaalde vogelspotters,

of toeristen die per ongeluk de verkeerde afslag namen.

Was het maar zo simpel?

Nee, uit de documenten valt op te maken dat ze echt verdachte spullen bij zich hadden.

Er wordt heel voorzichtig geformuleerd door de autoriteiten,

maar alles wijst in de richting van geavanceerde apparatuur.

Specifiek ontworpen om gevoelige informatie op te zuigen.

En dat is het moment waarop alle, maar dan ook echt alle alarmbellen bij de westerse inlichtingendiensten afgaan.

Het bespioneren van vitale infrastructuur is in deze tijd gewoon geen abstracte theorie meer.

Het is dagelijks realiteit geworden.

Waar het echt interessant wordt is als je dit nieuws ontleedt.

Kijk als je dit zo hoort.

Het klinkt toch alsof je de samenvatting van een koude oorlogthriller leest?

Zeker, klinkt als een film.

Maar het is de rauwe werkelijkheid van vandaag.

Maar goed, ik wil hier wel even kritisch naar de verhoudingen kijken.

Ja, doe dat.

Om even een nieuwe analogie te gebruiken, dit voelt een beetje als een buurtpreventie app.

Je hebt een wijk vol huizen en dat is de NAVO.

En als iemand inbreekt bij een groot, zwaarbeveiligd huis in dit geval het Verenigd Koninkrijk, dan is dat natuurlijk erg.

Maar letland is een relatief kleine speler.

Het is geen nucleaire supermacht met een intimiderend leger.

Waarom raakt de Britse overheid in zo'n opperste staat van paraatheid over een incident met twee Letse burgers?

Ja, ik snap dat die verhouding vreemd voelt.

Maar als we dit verbinden met het grotere geopolitieke geheel, dan begrijp je direct waarom dit incident echt als een seismische schok voelt.

Oké, vertel.

Zowel Letland als het Verenigd Koninkrijk maakt deel uit van de NAVO.

In jouw buurtpreventie-analogie betekent dit eigenlijk dat zo'n huis sleutels heeft.

Oh, wow.

Ja, ze lopen samen de patrouilles in de wijk.

Een militaire luchtmachtbasis in Engeland is niet louter een lokaal vliegveldje.

Het is een cruciaal zenuwcentrum.

Het is belangrijk voor de logistiek, de inlichtingen en de verdedigingscapaciteit van de complete alliantie.

Dus als de sleutels van een huis in de wijk gekopieerd zijn,

is de hele straat eigenlijk niet meer veilig.

Precies dat.

Het gaat om het vertrouwenspact van het hele bondgenootschap.

De kern van de NAVO is artikel 5, een aanval op één is een aanval op alle.

Dat is de beroemde afspraak, ja.

Dat vereist blind vertrouwen in de integriteit van elkaars burgers en elkaars systemen.

Als burgers van een bondgenoot, en even voor de duidelijkheid,

het is volgens de bronnen nog onbewezen of ze in opdracht van bijvoorbeeld Rusland handelden, toch?

Klopt.

Dat is cruciaal om te benadrukken, dat weten we niet.

Maar het feit dat ze worden betrapt bij een poging tot infiltratie in de eigen achtertuin van de NAVO,

dat raakt de meest kwetsbare zenuw.

Het voelt als verraad van binnenuit.

Ja, het sugereert dat de dreiging niet ergens verweg buiten de hekken is,

maar al actief binnen de alliantie opereert.

En dat verklaart waarschijnlijk onmiddellijk het enorme juridische moeras waar deze zaak zich nu in bevindt.

Absoluut.

Want uit de rapporten blijkt dat deze mannen al een hele lange tijd worden vastgehouden voor verhoor.

En er is nog steeds geen inhoudelijke rechtszaak gestart.

Nee, het is heel stil.

Als iemand in het centrum verkeerd een auto stalt, staat hij vaak de volgende dag al voor de politierechter.

Waarom rekt het systeem dit soort spionagezaken dan uit tot echt maanden van stilte en voorarrest?

Het ligt echt aan het wezenlijke verschil tussen reguliere misdaadbestrijding en de mechanismen van moderne contraspionage.

Hoe bedoel je?

Bij spionage gaat het er niet primair om wat de verdachten op dat specifieke moment aan het doen waren.

Dat zijn misschien hectometen met een camera of scanner, dat is slechts het topje van de ijsberg.

Ja, dat gaat erom wie het gestuurd heeft.

Precies.

De inlichtingendiensten, zoals MI5, in het Verenigd Koninkrijk, moeten het hele netwerk achter de schermen engineeren.

Ze moeten de poppenspeler vinden, niet alleen bewijzen dat de poppen bewogen.

Mooi gezegd, ja.

Maar hoe doen ze dat in de praktijk?

Ik bedoel, ze kunnen niet zo maar maanden afwachten dat iemand breekt en gaat praten in een verhoorkamer.

Nee, dat is een illusie.

Het is tegenwoordig een extreem intensief digitaal forensisch proces.

Ze analyseren de fysieke apparatuur die in beslag is genomen, maar ze trekken ook de hele digitale voetafdruk van deze mannen.

En dan heb je het over de afgelopen maanden, of jaren?

Jaren, waarschijnlijk.

Dat betekent het analyseren van enorme hoeveelheden meta-data van telefoons.

Met welke zendmasten maakten ze verbinding voordat ze in de buurt van die basis kwamen.

Oh ja, locatiegegevens.

Ja, en welke versleutelde communicatie-apps gebruikten ze?

Met wie praten ze?

En nog belangrijker de financiële sporen.

Volg de mannen.

Exact.

Ze traceren betalingen in cryptovaluta of via schimmige bankconstructies, puur om te achterhalen wie die vluchten en die dure apparatuur eigenlijk heeft gefinancierd.

Dat is echt digitaal monnikenwerk.

Dat klinkt inderdaad als iets wat heel lang duurt.

En ze werken natuurlijk niet in een vacuüm.

Ik neem aan dat de Britten hiervoor moeten schakelen met de Letse inlichtingendiensten.

En met Amerikaanse cyber experts waarschijnlijk.

Ja, om te zien of deze werkwijze past in een groter internationaal patroon.

Ze zoeken naar de patronen of live data, toch?

Precies.

Hebben deze mannen toevallig vorig jaar ook rondgelopen bij een militaire basis in Duitsland, of Polen?

Wow.

Dat niveau van detail en internationale coördinatie kost simpelweg gigantisch veel tijd.

Bovendien willen ze voorkomen dat ze hun hand overspelen in een openbare rechtszaak.

Oh, want dan moeten ze methodes prijsgeven.

Ja, dan moet de inlichtingendienst plotseling openbaar maken hoe ze die informatie hebben verzameld.

Dat houden ze liefst zo lang mogelijk geheim en gedurende die hele periode heerst dus een oorverdovende stilte.

En dat vergroot de diplomatieke spanningen onder de waterlinie alleen maar?

Absoluut.

Het broeit.

Terwijl die inlichtingen diensten en diplomaten een complexe schaakspel spelen,

proef ik in de bronnen ook een hele andere veel persoonlijke realiteit.

Ja, de impact op de grond.

Ja, een commentator merkte heel scherp op in een van de stukken dat we niet moeten vergeten dat een luchtmachtbasis

geen abstracte stip op een strategische kaart is.

Het is een fysieke locatie met explosieven, met personeel, met enorme risico's voor de omgeving.

Het ligt vaak gewoon naast een dorp.

Ja, als dit soort spionage-incidenten werkelijk escaleren tot een open conflict,

is het niet de top van de politiek die de uiteindelijke rekening betaalt.

Het zijn gewone burgers die de keiharde consequenties dragen.

Zeker.

Geopolitiek vervalt heel snel tot een soort kille theorie over invloedssferen,

maar de realiteit van het wantrouwen vertaalt zich direct naar het alledaagse leven.

Dat hebben we natuurlijk recentelijk gezien.

Ja, denk maar aan de uitbraak van de oorlog in Oekraïne, een sluimerend conflict over grenzen,

resulteert plotseling in gigantische inflaties voor iedereen, in energiecrisissen

en een continu sluimerende angst bij de bevolking.

Gewone burgers hebben simpelwer geen controle over dat soort diplomatieke escalaties,

maar ze vangen wel de hartsteklapen op als de allianties valen.

Dat is de harde les hier, ja.

Dus wat betekent dit nu allemaal?

Waarom stonden deze twee totaal verschillende dossiers,

het lokale en het internationale vandaag op het programma?

Omdat we door de oppervlakte van deze incidente heen moeten kijken,

om te zien hoe wij als maatschappij fundamentaal aan het veranderen zijn,

onze omgang met veiligheid en risico verschuift.

Dat is de rode draad.

Ja, zowel de burgermeester in de Nederlander beten we als de inlichtingen dienst in geoprotanien,

handelen in de kern vanuit exact dezelfde reflex.

Ze proberen het funkje uit te drappen voor dat de brand begint.

Ze zijn niet langer gestopt met alleen maar reageren op de mist uit zelf

en zijn overgeschakeld op het constantmanage van risico's.

Precies.

En weet je dat klinkt ergens heel gerustellend, toch,

als of de overheid heel proaktief waakt over onze veiligheid.

We tuigen een dorpsdrant op met camera's,

om rellen voor te zijn,

we zetten bondgenoten maandenlang vast in de cel,

zonder publiekbewijs, om infiltratie uit te sluiten.

Het klinkt veilig, ja.

Maar dit roept wel een enorme belangrijke vraag op.

En dat is eigenlijk de gedachten die we jou de luisteraar willen meegeven

als deze aflevering straks stoppt.

Ja, wat is die gedachten?

In onze hang naar absoluut de veiligheid,

om armen we langzaam een soort pre-crime filosofoon.

We zijn bereid om de rechtsekerheid op te reken,

om preventief dwangsommer uit te delen.

En we accepteren dat inlichtingen diensten echt ongekend

diep in digitale levensgraven,

op basis van puur een verdenking.

Je creëert daarmee eigenlijk,

of wat nu door hebben of niet,

een realiteit waarin iedere burger in meer of minder maanden

een potentielle verdacht is geworden.

Een verdachte die gemonitord wordt, moet worden.

Je bent dus niet meer onschuldig tot een tegen deel bewees is.

Je bent een risico-factor die nog net niet is ontploft.

En dan is de vraag.

Als we als samenleving zowel lokaal als internationaal al ons geld,

al onze technologie en al onze wettgeving richten op het optuigen van steeds

feinmaasigeren netten van wandtrouwen en toezicht,

vergeet we dan niet om te investeren in het fundament.

Dat is een hele goede vraag.

Want als we de roep om voorkomen is beter dan genezen,

uit sluitend gaan vertalen naar meer camera's en zwaardere straffen,

in plaats van naar jonge werk in de wijk en diplomatiek onderhoudt

op het wereldtunnel, wat bouwen dan eigenlijk?

Wat denk jij?

Nou ja, bouwen we dan nog een vrije samenleving of construeren we langzaam,

maar zeker een extreem duren,

uiterste efficiënte koeien van toezicht,

waarbinnen gewoon niemand elkaar nog echt vertrouwt.

Dat is een eisensterk en ook wel beangstigend perspectief om deze analyse mee af te sluiten.

Het zit je niet geval direct aan het denken over het werkelijke prijskaartje

van die extra camera op de hoek voor je straat.

Dank je wel weer voor het ontleden van deze documenten vandaag.

Heel graag gedaan.

En jij thuis?

Of in de auto? Of waar ook bent?

Dank voor je tijd en aandacht voor deze diepgaande analyse.

Blijf kritisch kijken naar de wereld om je heen en tot de volgende keer.