De bevrijding van Nederland

Vandaag gaan we terug in de tijd.

We gaan naar mei 1945.

Nederland is dan al bijna vijf jaar bezet door de Duitsers.

Vijf lange jaren.

Stel je dat eens voor.

Vijf jaar lang geen vrijheid, geen eigen koningin in het land, geen gewone krant, geen gewoon leven.

Mensen verstoppen zich op zolders, Joodse families worden weggevoerd, mannen moeten verplicht in Duitsland gaan werken.

En in de laatste winter, de beroemde hongerwinter van 1944 op 1945, hebben mensen in het westen bijna niets meer te eten.

Ze koken tulpenbollen.

Ze lopen dagen naar de boerderijen om een beetje graan te ruilen voor een ring of een horloge.

Duizenden mensen sterven van de honger.

En dan, in april en mei 1945, komt de bevrijding.

Eindelijk.

Vandaag vertel ik je hoe dat ging.

Vooral in de Randstad.

In steden als Amsterdam, Den Haag en Utrecht.

En ik vertel je over een bijzondere dag in Wageningen.

op 5 mei, toen de oorlog in Nederland officieel voorbij was.

Waarom is dit verhaal belangrijk?

Omdat het nog steeds in Nederland leeft.

Elk jaar, op 4 mei, zijn we twee minuten stil.

We denken aan de doden.

En op 5 mei vieren we Bevrijdingsdag.

Er zijn festivals in het hele land.

Muziek, eten, vlaggen op straat.

Als jij Nederlands leert en je wilt Nederland echt begrijpen, dan moet je deze twee dagen kennen.

Ze zitten diep in de ziel van het land.

Laten we beginnen bij de tanks.

Want de bevrijders in Nederland waren vooral Canadezen, niet alleen Amerikanen zoals veel mensen denken.

De Canadese soldaten rijden in april 1945 door het oosten en noorden van het land omhoog.

Ze bevrijden Groningen, Friesland, Drenthe.

Dan draaien ze naar het westen.

En daar, in de randstad, wachten miljoenen mensen.

Uitgehongerd, zwak, maar vol hoop.

Op 5 mei 1945 rijden de eerste Canadese tanks Amsterdam binnen.

Mensen komen uit hun huizen.

Ze hebben oranje linten gemaakt van oude stof.

Ze zwaaien.

Ze huilen.

Ze klimmen op de tanks.

Ze geven de soldaten bloemen.

kussen, sigaretten.

De Canadezen gooien chocolade en brood naar de kinderen.

Voor veel kinderen is dat de eerste chocolade van hun leven.

Stel je dat voor.

Je bent acht jaar oud, je hebt maandenlang honger gehad en dan krijg je een reep chocolade uit een tank.

Maar niet alles gaat goed.

In Amsterdam op de Dam is het feest.

Duizenden mensen staan op het plein.

En dan, plotseling, schieten Duitse soldaten vanuit een gebouw op de menigte.

22 mensen sterven.

De oorlog is officieel voorbij, maar de wonden zijn nog vers.

Dit laat zien hoe fragiel die eerste dagen van vrijheid waren.

Vrede kwam niet in één seconde.

Vrede moest groeien.

Laten we nu even teruggaan naar de dag ervoor, naar Wageningen, een klein stadje in Gelderland.

Daar, in een hotel met een bijzondere naam, Hotel de Wereld, gebeurt op 5 mei iets historisch.

Het is laat in de ochtend.

De zon schijnt.

Voor het hotel staan jeeps geparkeerd, modderig van de lange reis.

Binnen, in een simpele zaal, staat een klaptafel.

Echt.

een gewone houten klaptafel, zoals je misschien in een schoolgebouw hebt.

Geen grote vergadertafel.

Geen rode loper.

Gewoon.

Praktisch.

Om de tafel zitten drie mannen.

De Canadese generaal Charles Foulkes met een strak uniform.

Prins Bernhard, de man van prinses Juliana in militaire kleding en tegenover hen zit de Duitse generaal Johannes Blaskowitz.

Hij is bleek.

Zijn handen trillen een beetje.

Voor hem ligt een document.

Op het papier staan de voorwaarden van de capitulatie.

Alle Duitse troepen in Nederland moeten hun wapens neerleggen.

Buiten hoor je vogels.

Binnen hoor je alleen het ruizen van papier.

Een Canadese officier schuift de pen over de tafel.

Blaskowitz kijkt even naar het plafond.

Dan pakt hij de pen.

Hij zet zijn handtekening.

Krassende inkt op wit papier.

Het is half twaalf in de middag.

Officieel is Nederland nu vrij.

Foulkes knikt.

Prins Bernhard zegt niets, maar zijn ogen glanzen.

In de gang hoor je iemand zachtjes lachen van ongeloof.

Vijf jaar oorlog eindigt aan een klaptafel met een simpele handtekening.

En dan gaat het nieuws als een vuur door het land.

Via de radio, via mond tot mond, via jongens op fietsen.

Nederland is vrij.

In Den Haag hangen oranje vlaggen uit de ramen.

In Utrecht dansen mensen op het Vredenburg.

In Rotterdam, de stad die in 1940 bijna helemaal plat was gebombardeerd, is er ook feest, maar stiller.

Rotterdam heeft veel verdriet om te dragen.

De Canadese tanks blijven nog maanden in Nederland.

De soldaten worden vrienden met Nederlandse meisjes.

Er worden heel veel baby's geboren in 1946.

Die kinderen heten soms nog steeds bevrijdingskinderen.

En Nederland vergeet de Canadezen nooit.

Nog steeds, Elk jaar komen oude Canadese veteranen naar Nederland.

Ze zijn nu meer dan honderd jaar oud.

Ze worden ontvangen als helden.

Kinderen geven hen tekeningen.

Burgemeesters geven hen medailles.

Op de militaire begraafplaats in Holten in Overijssel liggen meer dan duizend Canadese soldaten begraven.

Nederlandse schoolkinderen adopteren een graf.

Ze komen elk jaar bloemen brengen.

Dus als jij ooit in Nederland bent in mei, let dan goed op.

Op 4 mei om acht uur 's avonds is iedereen twee minuten stil.

De treinen stoppen, de bussen stoppen, mensen op straat blijven staan.

Het is heel bijzonder om mee te maken.

En op 5 mei is er feest.

Vlaggen, oranje, muziek, bier, patat, vrijheid vieren.

Want vrijheid is niet vanzelfsprekend.

Dat is de grote les van 1945.

Je moet het koesteren.

En misschien, terwijl je Nederlands leert, denk je wel eens, waarom doe ik dit eigenlijk?

Waarom al die werkwoorden, al die uitspraak?

Nou, dit is waarom.

Taal is een sleutel.

Met Nederlands open je de deur naar verhalen als deze.

Naar de ziel van een klein land met een grote geschiedenis.

Blijf dus oefenen, elke dag een beetje, dat is de habit Drie woorden om te onthouden Bevrijding, liberation, zoals in de zin De bevrijding van Nederland kwam in mei 1945 Capitulatie, surrender, zoals in De Duitse generaal tekende de capitulatie in Wageningen Vrijheid, freedom, zoals in Vrijheid is niet vanzelfsprekend, je moet het vieren Een vraag voor jou.

In welk hotel tekende de Duitse generaal Blaskowitz de capitulatie op 5 mei 1945?

A.

Hotel de Vrede in Utrecht.

B.

Hotel de Wereld in Wageningen.

C.

Hotel Oranje in Amsterdam.

Tot de volgende aflevering van Nederland in Verhalen.