Geen gesprek over de begroting: waarom wacht Den Haag?

Hey luisteraar, welkom bij News door de tijd.

Ik ben Tim uit 2250.

Naast me zit Pieter, een koopman uit 1850.

Vandaag praten we over Den Haag.

En geloof me, dit raakt jou meer dan je denkt.

Den Haag?

Mijn goede heer.

In mijn tijd was Den Haag een stad van diplomaten en koffiehuizen.

Vertel mij, wat is daar vandaag aan de hand?

Dat een eenvoudige koopman zou moeten boeien.

Nou Pieter, het gaat om een minderheidskabinet.

Het is een regering zonder meerderheid in het parlement.

Ze willen plannen maken, maar hebben steun nodig van andere partijen.

En die gesprekken beginnen volgende week nog niet.

Geen gesprek?

In mijn tijd.

als de burgemeester de gilden niet te woord stond, dan stond de handel stil.

En stilstand, mijn waarde, kost geld.

Heeft de premier dan geen tijd?

Jawel, maar premier Jetten is van dinsdag tot donderdag in New York.

Bij de jaarvergadering van de Verenigde Naties.

Dat is een grote bijeenkomst van bijna alle landen.

Daardoor konden de agenda's niet op elkaar worden afgestemd.

Agenda's op elkaar afstemmen. Dat is een mooie uitdrukking.

In mijn tijd zouden wij zeggen: een uur vinden dat de heren allen past.

Maar de Rijksvoorlichtingsdienst, wat is dat voor een orgaan?

De Rijksvoorlichtingsdienst, of RVD, is de communicatiedienst van de overheid.

Zij vertellen het publiek wat de regering doet. Een soort spreekbuis.

Zij zeggen nu: op z'n vroegst vrijdagmiddag, na de ministerraad,

kan er een eerste gesprek komen.

Een spreekbuis van de overheid.

Wij hadden de stadsomroeper, die riep het nieuws op de markt.

Maar goed, vrijdagmiddag is dus het eerst mogelijke moment.

En waarom is er haast, mijn goede heer?

Omdat het parlement de begrotingen van alle ministeries moet behandelen.

De begroting is het plan voor inkomsten en uitgaven van het land.

En ook het belastingplan.

Dat gaat over de inkomsten van de Rijksoverheid.

Zonder steun blijft dat liggen.

De schatkist dus.

In mijn tijd noemden wij dat de generale middelen.

Zonder overeenstemming over de middelen, geen schepen, geen soldaten, geen bruggen.

Maar vertel, waarom is er geen meerderheid?

Zijn de partijen het oneens over de koers?

Precies.

Bij de Algemene Politieke Beschouwingen, een groot debat in de Tweede Kamer, lag het kabinet onder vuur.

De oppositie, dat zijn de partijen die niet in de regering zitten, wil dat het kabinet kiest.

Links met Pro, of rechts met JA21 en SGP.

Onder vuur? In mijn tijd zeiden wij: de heren moeten kleur bekennen.

Maar de premier wil dus geen keus maken.

Dat lijkt mij een riskante handel.

Een koopman die niet kiest, verliest zijn klanten.

Dat zei Jetten ook min of meer. Hij zei: de uitnodigingen kunnen vanavond of morgen de deur uit.

Maar ja, dan zit hij in New York.

Dus de uitnodigingen zijn er misschien, maar de gesprekken nog niet.

Uitnodigingen zonder gesprek.

Dat is als een bruiloft aankondigen zonder de bruid te vragen.

En wat doen de partijen in de coalitie ondertussen? Zitten die stil?

Nee, die hebben dit weekend al veel contact gehad.

Vooral intern, binnen de coalitie van D66, VVD en CDA.

Ze hebben overlegd over een planning voor de komende tijd.

Dat zei de RVD.

Dus achter de schermen gebeurt er wel wat.

Achter de schermen.

Zoals de regenten in de zeventiende eeuw.

Zij vergaderden in beslotenheid en kwamen naar buiten met een besluit.

Maar de oppositiepartij pro zegt, wij staan klaar.

Dat klinkt als een koopman die zijn deuren open heeft.

Pro bevestigt dat het kabinet wil kijken naar een afspraak in de week van 28 september.

Dat is dus een week later.

Zij zeggen, het is niet onze agenda die een probleem vormt.

Wij zijn er klaar voor.

Een week later.

Dat is in mijn tijd een eeuwigheid.

Maar goed, de tijd is anders in de politiek.

Nu Tim, ik hoor woorden die ik niet ken.

Kun je mij uitleggen wat een minderheidskabinet precies is?

Zeker. Een minderheidskabinet is een regering die niet de helft plus één van de parlementsleden achter zich heeft.

Ze moeten dus voor elk plan steun zoeken bij andere partijen.

Dat maakt elk besluit een onderhandeling.

Dus elke wet is een marktplaats.

Je moet kopen en verkopen.

En de oppositie, dat zijn dus de partijen die niet meeregeren,

zij kunnen steun geven of weigeren.

Dat is hun macht.

Precies.

En de begroting is het huishoudboekje van het land.

Zonder begroting kunnen ministeries geen geld uitgeven.

Dus geen nieuwe wegen, geen zorg, geen onderwijs.

Daarom is haast geboden.

Ik begrijp het.

Zonder begroting staat het land stil.

In mijn tijd zou de koning dan ingrijpen.

Maar hier is het parlement aan zet.

En het parlement wacht op gesprekken die nog niet beginnen.

Dat is een vreemde dans.

Zeker.

En nu het leerpunt van vandaag.

Luister goed, luisteraar.

We horen in het nieuws.

Het is niet gelukt om de agenda's op elkaar af te stemmen.

Dat is de structuur.

Het lukt om te + infinitief.

Bijvoorbeeld het lukt om te praten.

Ah, dat ken ik wel.

In mijn tijd zeiden wij: het is mij niet gegeven om te komen.

Maar de moderne vorm is eenvoudiger.

Geef eens een beter voorbeeld, Tim.

Een simpele zin.

Het lukt niet om te vergaderen.

Een betere zin.

Het lukt het kabinet niet om voor vrijdag een gesprek te plannen.

Dus: lukken + om te + werkwoord.

Probeer het zelf luisteraar.

Mooi.

En zo leren wij al luisterend.

Nu, de kern.

De regering wil praten, de oppositie wil praten, maar de agenda's botsen.

En jij luisteraar vraagt je af.

Wat betekent dat voor mij?

Dat hoor je in deel twee.

Welkom terug luisteraar.

We hebben het over de begroting en de gesprekken die nog niet beginnen.

Maar waarom is dat eigenlijk belangrijk voor jou?

Omdat de plannen van Prinsjesdag invloed hebben op jouw leven.

Denk aan zorg, onderwijs, ov. Zonder steun van de oppositie komt er misschien niets van terecht.

In mijn tijd, in 1850, was dat anders.

De koning besliste, en het parlement had weinig in te brengen.

Maar in uw tijd, Tim, is het een dans van partijen.

Zij moeten samenwerken anders regeren zij niet.

Dat is de prijs van de democratie.

Precies en nu komt er een extra probleem.

De premier is volgende week in New York voor de Verenigde Naties.

Daardoor kunnen de gesprekken pas later beginnen.

De agenda's van het kabinet en de oppositie passen niet op elkaar.

Dat is vervelend, want de tijd dringt.

Als een schip niet kan uitvaren omdat de kapitein aan wal is, dan ligt de handel stil.

Zo is het hier ook.

De premier is weg en dus wachten de partijen.

Maar in mijn tijd zou men zeggen: stuur een bode.

Nu moet men wachten op de agenda.

Ja en de oppositie zegt wij staan klaar.

Pro wil graag praten, maar het kabinet heeft nog geen uitnodiging gestuurd.

Het is een beetje een welles-nietesspel.

Wie neemt het initiatief? Dat is de vraag.

Welles-nietes, dat kennen wij ook.

Maar in de politiek moet men daadkracht tonen.

De oppositie verwijt het kabinet dat het geen keuze maakt.

Links met Pro, of rechts met JA21 en SGP.

Zonder die keuze blijft het schip stuurloos.

En dat is precies wat de oppositie voorgeeft bij de Algemene Politieke Beschouwingen.

Precies. En Jetten zei toen: ik wil zo snel mogelijk overleggen.

Maar ja, de agendas.

Soms lijkt de politiek op een groot vergaderspel.

En jij luisteraar zit er midden in.

Vergaderspel in de daad.

Maar het gaat om echte zaken: belastingen, uitgaven, wetten.

In mijn tijd zou een koopman zeggen: zonder contract geen handel.

Hier is de begroting het contract tussen regering en parlement.

En dat contract moet worden goedgekeurd.

Mooi gezicht.

Daarom is het leerpunt van vandaag zo nuttig.

We horen: het is niet gelukt om de agenda's op elkaar af te stemmen.

Dat is de structuur.

Lukken, plus, om te, plus infinitief.

Bijvoorbeeld het lukt niet om te praten.

En een betere zin.

Het lukt het kabinet niet om voor vrijdag een gesprek te plannen.

Ik zal het proberen toe te passen.

Het lukte mij niet om de kerk op tijd te bereiken, maar dat kwam door de regen.

Nu Tim, wat betekent dit voor de gewone man?

De begroting moet worden behandeld.

Anders komt er geen geld voor de arme zorg of de dijken.

Ja, en dat is de kern.

De tweede kamer moet de begrotingen van alle ministeries goedkeuren.

En het belastingplan gaat over de inkomsten van het rijk.

Zonder meerderheid in de kamer komt dat niet rond.

Dus de gesprekken zijn echt nodig.

En de tijd dringt, zegt men.

In mijn tijd zou men zeggen, de markt wacht niet.

Maar hier wacht de democratie op een gesprek.

Dat is een kwetsbaar moment.

Als partijen niet praten, dan komt er stilstand.

En stilstand is achteruitgaan.

Klopt.

Een deadline is zo belangrijk dat er snel tot een gesprek komt.

De RVD zegt: op zijn vroegst vrijdagmiddag, na de ministerraad.

Maar dat is nog niet zeker.

De oppositie zegt wij zijn er klaar voor.

Dus het balletje ligt bij het kabinet.

Een balletje dat heen een weer gaat.

In mijn tijd zou men zeggen, een kaatsbal.

Maar goed, laten we nog eens naar dat leerpunt kijken.

Lukken, om te.

Kunt u nog een voorbeeld geven Tim, zodat de luisteraar het goed onthoudt?

Zeker, simpel.

Het lukt niet om te vergaderen.

Weet je?

Het lukt de partijen niet om een datum te vinden.

Dus.

Lukken.

Plus.

Om te.

Plus.

Infinitief.

Probeer het zelf, luisteraar, zeg maar.

Het lukt mij niet om.

En dan iets wat je moeilijk vindt.

Het lukt mij niet om de modem te begrijpen.

Haha.

Dat is een grapje.

Maar het is een nuttige zin.

Nu.

Terug naar het nieuws.

De oppositie verwijt het kabinet dat het geen keus maakt.

Dat is een politiek spel.

Maar het gaat om echte gevolgen.

Ja.

En de partijen in de coalitie, D66, VVD en CDA, hebben dit weekend al overlegd.

Zij willen een planning maken.

Maar de oppositie is nog niet uitgenodigd.

Dat wringt.

Want zonder oppositie geen meerderheid.

En zonder meerderheid geen begroting.

Zo is het.

In mijn tijd zou een koopman zeggen.

Zonder handelspartner.

Geen deal.

Hier is de oppositie de handelspartner.

Men moet samenwerken.

Ook al zit men niet in dezelfde coalitie.

Dat is de realiteit van een minderheidskabinet.

En dat is best bijzonder.

Een minderheidskabinet moet steun zoeken bij andere partijen.

Dat betekent geven en nemen.

De oppositie wil iets terug voor haar steun.

Dat is politiek.

En jij, luisteraar, ziet dat het soms traag gaat.

Maar traag betekent niet dat het onmogelijk is.

Inderdaad.

Geduld is een schone zaak.

Maar de tijd drinkt.

De begroting moet voor het einde van het jaar worden behandeld.

Anders kan het land niet verder.

Dus de druk is hoog.

En de gesprekken moeten nog beginnen.

Precies.

En daarom is het goed dat jij luisteraar dit volgt.

Je leert niet alleen nieuwe woorden,

maar ook hoe politiek werkt.

Vandaag begroting, oppositie, coalitie, minderheidskabinet,

agenda, overleg, meerderheid, prinsjesdag.

Allemaal woorden die je nu kent.

En het leerpunt?

Lukken om te.

Dat is een parel.

Ik zal het onthouden.

En u luisteraar ook.

Probeer het eens in een gesprek.

Het lukt mij om deze podcast te begrijpen.

Zoiets.

Mooi.

We zijn bijna aan het einde.

Maar voordat we afsluiten, wat is de grote gedachte?

De politiek is soms traag, maar elk gesprek is een stap.

Zonder gesprek, geen begroting.

Zonder begroting, geen vooruitgang.

Dus blijf volgen, blijf leren.

En blijf nieuwsgierig.

Want nieuws is als een rivier.

Het stroomt altijd door.

Soms langzaam, soms snel.

Maar het stopt nooit.

Dank u wel, Tim.

Het was mij een genoegen.

Dank je, Pieter.

En jij luisteraar, wil je meer van dit soort gesprekken?

Ga naar nieuwsdoordetijd.com.

Daar kun je verder praten, vragen stellen en nog meer luisteren.

Tot de volgende keer.

Bedankt voor het luisteren naar Dutch Fluency.

Op Dutchfluency.com vind je de transcript en oefeningen.

Spreek Nederlands, zelfs als je stottert.

Tot de volgende keer.