Het Parfum: Een Moordenaar op Zoek naar de Perfecte Geur

Hallo en welkom bij Boekisodes, de podcast van Dutch Fluency waar we elke dag een beroemd boek samenvatten in ongeveer twintig minuten.

Perfect om je Nederlands te oefenen.

Ik ben Rick en ik ben blij dat je luistert.

Heb je ooit nagedacht over je eigen geur?

Waarschijnlijk niet.

We ruiken onszelf bijna nooit.

Maar stel je voor dat je helemaal geen geur had.

Geen zweem van zweet, geen geur van je huid, je haar, je kleren.

Niets.

Voor honden zou je niet bestaan.

Voor andere mensen zou je iets vreemds, iets engs zijn.

Je zou een spook zijn in een wereld vol geuren.

Dit is het startpunt van het boek van vandaag: 'Het Parfum', geschreven door de Duitse schrijver Patrick Süskind in negentienhonderdvijfentachtig.

Het is een van de meest bijzondere en duistere boeken die ik ooit heb gelezen.

Het verhaal neemt ons mee naar de achttiende eeuw in Frankrijk en vertelt het levensverhaal van een man die de wereld van geuren beter begreep dan wie dan ook, maar die zelf geen geur had.

Zijn zoektocht om de perfecte geur te creëren, een geur die mensen van hem zou laten houden, verandert hem in een monster.

Laten we samen in dit ongelooflijke verhaal duiken.

Het verhaal begint op de meest stinkende plek, op het meest stinkende moment denkbaar.

Het is zeventien juli, zeventienhonderdachtendertig, in Parijs.

De stad is in die tijd een lawaaiige, vieze plek.

De straten zijn vol afval, de rivier de Seine is een open riool en overal hangt een mix van vreselijke geuren.

Op de vismarkt, waar de stank van rotte vis ondraaglijk is, wordt onze hoofdpersoon geboren: Jean-Baptiste Grenouille.

Zijn moeder, een jonge visverkoopster, laat hem achter tussen het visafval, net zoals ze met haar vorige vier baby's had gedaan.

Ze verwacht dat hij zal sterven.

Maar deze baby is anders.

Hij overleeft het.

Hij schreeuwt, wordt gevonden, en zijn moeder wordt gearresteerd en later geëxecuteerd voor poging tot kindermoord.

Grenouille groeit op in verschillende weeshuizen en bij verschillende verzorgers.

Niemand houdt van hem.

De andere kinderen voelen dat er iets mis is met hem.

Ze proberen hem zelfs te vermoorden.

Wat is er zo vreemd aan hem?

Hij heeft geen geur.

Hij is als een leeg blad papier in een wereld van geuren.

Maar hij heeft een compensatie, een superkracht.

Zijn neus is fenomenaal.

Terwijl andere baby's leren zien en horen, leert Grenouille de wereld kennen via zijn neus.

Hij kan miljoenen geuren onderscheiden en onthouden.

De geur van natte stenen, van droog hout, van metaal, van bloed.

Voor hem is de wereld een gigantische bibliotheek van geuren.

Als jonge man wordt hij verkocht aan een leerlooier, een man die dierenhuiden verwerkt tot leer.

Dit is gevaarlijk en zwaar werk.

De stank is vreselijk, maar voor Grenouille is het gewoon een nieuwe collectie geuren om te leren.

Hij is sterk en overleeft de zware omstandigheden.

Hij is als een teek: stil, wachtend, en ongelooflijk veerkrachtig.

Hij heeft geen emoties, geen liefde, geen haat.

Hij heeft maar één passie: geur.

Op een dag, tijdens een festival in Parijs, ruikt hij iets wat hij nog nooit heeft geroken.

Een geur zo prachtig, zo perfect, dat hij het moet hebben.

Hij volgt de geur door de donkere straten van de stad.

De geur komt van een jong meisje dat pruimen verkoopt.

Ze heeft rood haar en een lichte, pure huid.

Voor Grenouille is zij niet een persoon, maar de bron van de meest goddelijke geur die hij ooit heeft ervaren.

Hij wil de geur bezitten.

Hij benadert haar van achteren.

Als ze zich omdraait en wil schreeuwen, houdt hij haar mond dicht.

Hij is zo gefocust op het inademen van haar geur, van haar nek, haar haar, haar armen, dat hij niet merkt dat hij haar wurgt.

Als hij haar loslaat, is ze dood.

De geur begint langzaam te vervagen.

Grenouille is niet verdrietig of schuldig.

Hij is gefrustreerd.

Hij heeft de bron van de geur vernietigd.

Vanaf dat moment heeft hij een nieuw doel in zijn leven: hij moet leren hoe hij geuren kan bewaren.

Zijn kans komt wanneer hij een pakket leer moet bezorgen bij een van de beroemdste parfumeurs van Parijs, Giuseppe Baldini.

Baldini was ooit een groot parfumeur, maar nu is hij oud en zonder inspiratie.

Hij probeert wanhopig een nieuw, populair parfum van een concurrent te kopiëren, maar het lukt hem niet.

Grenouille, die de winkel binnenstapt, ruikt onmiddellijk alle ingrediënten van het parfum.

Hij zegt tegen Baldini dat hij het parfum kan maken.

Baldini lacht hem eerst uit, maar geeft hem dan een kans.

Tot Baldini's totale verbazing mixt Grenouille, zonder enige formule, de ingrediënten en creëert hij een perfecte kopie.

Sterker nog, hij maakt het parfum zelfs beter.

Baldini realiseert zich dat deze vreemde, ongeschoolde jongen een genie is.

Hij koopt Grenouille van de leerlooier en neemt hem in dienst als zijn leerling.

Voor Grenouille is dit de hemel.

Hij kan werken met de duurste en zeldzaamste geuressences van de wereld.

Hij leert van Baldini de techniek van het distilleren, een proces waarbij je met hitte en water de geur uit bloemen kunt halen en kunt vangen in een olie.

Grenouille is een snelle leerling en creëert honderden nieuwe, succesvolle parfums voor Baldini, die weer rijk en beroemd wordt.

Baldini leert hem de regels van de parfumerie, de structuur van een parfum met een topnoot, een hartnoot en een basisnoot.

Hij zegt: "Een parfum is als een muziekstuk, Grenouille.

Het moet harmonie hebben, een verhaal vertellen." Maar Grenouille is niet geïnteresseerd in de regels.

Hij wil alleen maar de techniek leren.

Hij probeert alles te distilleren: glas, koper, stenen en zelfs een kat.

Hij is diep teleurgesteld als hij ontdekt dat distillatie alleen werkt voor bloemen en planten.

De geur van een kat, de geur van een mens, kun je niet vangen met deze methode.

Hij wordt zo ziek van deze teleurstelling dat hij bijna sterft.

Terwijl hij op zijn sterfbed ligt, fluistert hij tegen Baldini en vraagt of er andere manieren zijn om geur te bewaren.

Baldini, die zijn geniale leerling niet wil verliezen, vertelt hem over andere, meer geavanceerde technieken die worden gebruikt in de stad Grasse, in het zuiden van Frankrijk.

De hoofdstad van de parfumindustrie.

Zodra Grenouille dit hoort, wordt hij onmiddellijk beter.

Zijn wil om te leven is terug.

Hij besluit naar Grasse te gaan.

Baldini geeft hem zijn vrijheid, in ruil voor nog honderd formules voor nieuwe parfums.

Diezelfde nacht, nadat Grenouille Parijs heeft verlaten, stort de brug waarop Baldini's huis en winkel staan in.

Baldini en zijn vrouw sterven, en met hen verdwijnen alle formules en het bewijs van Grenouille's bestaan.

Op weg naar het zuiden voelt Grenouille zich voor het eerst bevrijd.

Hij is weg van de mensen en hun verstikkende geuren.

Hij ontdekt dat hij de geur van mensen haat.

Hij zoekt de meest afgelegen plek in heel Frankrijk en vindt die op een vulkaan genaamd Plomb du Cantal.

Hij vindt een kleine grot en besluit daar te blijven.

Hij leeft daar zeven jaar lang in totale eenzaamheid.

Hij eet slangen, vleermuizen en mos.

Hij heeft geen contact met de buitenwereld.

In zijn grot creëert hij een innerlijk koninkrijk van geuren.

Hij kan elke geur die hij ooit heeft geroken oproepen in zijn geheugen.

Hij is de koning van zijn eigen geurimperium.

Hij brengt zijn dagen door met het herbeleven van de geuren van zijn leven.

Maar op een dag, na zeven jaar, gebeurt er iets verschrikkelijks.

In zijn innerlijke wereld probeert hij zijn eigen geur op te roepen.

En hij kan het niet.

Hij realiseert zich met absolute horror dat hij zelf geen geur heeft.

Hij is een niets, een niemand.

Voor hem, de man voor wie geur alles is, is dit de ultieme existentiële crisis.

Dit besef is zo schokkend dat hij zijn grot verlaat en terugkeert naar de bewoonde wereld.

Zijn nieuwe missie is niet alleen om geuren te bewaren, maar om een geur voor zichzelf te creëren.

Een geur die zo goed is, dat mensen hem zullen zien, hem zullen accepteren, en zelfs van hem zullen houden.

Hij komt aan in de stad Grasse, de plek waar hij de laatste technieken van de parfumerie kan leren.

Hij vindt werk bij een kleine parfumerie, gerund door een weduwe, Madame Arnulfi, en haar assistent Druot.

Hier leert hij de techniek van 'enfleurage'.

Dit is een methode waarbij je bloemblaadjes op een laag dierlijk vet legt.

Het vet absorbeert langzaam de geur van de bloemen.

Door dit proces vele malen te herhalen, krijg je een zeer geconcentreerde, geurige zalf, waaruit je de pure essentie, de 'absolue', kunt winnen.

Grenouille begrijpt onmiddellijk dat dit de methode is die hij nodig heeft.

Dit is de manier om de geur van levende wezens te vangen.

Hij begint te experimenteren.

Eerst op dieren, zoals honden en katten.

Hij perfectioneert zijn techniek.

En dan begint hij met mensen.

In en rond Grasse verdwijnen er jonge, mooie meisjes, altijd maagden op de rand van volwassenheid.

Niemand weet wat er met hen gebeurt.

Ze worden later gevonden, naakt en met afgeschoren haar, maar zonder enig teken van geweld, behalve dat ze dood zijn.

De stad is in paniek.

Men denkt dat er een demon of een vampier actief is.

Maar het is Grenouille.

Hij wikkelt de meisjes in doeken met vet, wacht tot het vet hun unieke, persoonlijke geur heeft geabsorbeerd, en schraapt het er dan af.

Hij verzamelt de geuren van vierentwintig meisjes.

Elk meisje is een 'noot' in het ongelooflijke parfum dat hij aan het componeren is.

Zijn laatste en belangrijkste ingrediënt moet de geur zijn van Laure Richis.

Zij is de dochter van de rijkste en machtigste man in Grasse.

Ze is uitzonderlijk mooi, met rood haar, net als het pruimenmeisje in Parijs.

Haar geur is voor Grenouille de kroon op zijn werk, de centrale, meest goddelijke noot van zijn parfum.

Haar vader, Antoine Richis, is een slimme man.

Hij analyseert de moorden en realiseert zich dat de moordenaar een verzamelaar is, en dat zijn dochter, als mooiste meisje van de regio, het laatste, ultieme doelwit zal zijn.

Hij besluit in het geheim met haar te vluchten.

Maar hij kan niet winnen van Grenouille's neus.

Grenouille kan haar geur van kilometers afstand ruiken.

Hij volgt hen naar een herberg, breekt 's nachts haar kamer binnen, en vermoordt haar op dezelfde, stille manier.

Hij neemt de tijd om haar geur zorgvuldig te vangen.

Nu is zijn meesterwerk compleet.

Kort daarna wordt Grenouille gearresteerd.

Het bewijs is overweldigend: in zijn hutje worden de kleren en het haar van de vermoorde meisjes gevonden.

Hij bekent onmiddellijk, zonder enige emotie.

Hij wordt veroordeeld tot een langzame, pijnlijke dood.

De hele stad komt samen op het grote plein om zijn executie te zien.

Tienduizend mensen, vol haat, wachten op hun wraak.

Maar dan gebeurt het ondenkbare.

Terwijl Grenouille naar het schavot loopt, haalt hij een klein flesje tevoorschijn.

Hij doet een enkele druppel van zijn parfum op zijn zakdoek en wappert ermee.

De geur verspreidt zich over het plein.

En de sfeer verandert volledig.

De haat van de menigte verandert in pure, onvoorwaardelijke liefde.

Ze zien Grenouille niet langer als een monster, maar als een engel, een god.

De geur is zo overweldigend mooi, zo volmaakt, dat het hun diepste verlangens raakt.

De plechtige executie verandert in een gigantische, extatische orgie.

Iedereen omhelst en kust elkaar, overweldigd door liefde en lust.

Zelfs Antoine Richis, de vader van Laure, klimt op het schavot, omhelst Grenouille en vraagt hem om zijn zoon te zijn.

Hij zegt: "Jij bent geen moordenaar.

Jij bent een engel.

Vergeef me dat ik je wilde doden." Grenouille staat daar, in het midden van de chaos die hij heeft gecreëerd.

Hij heeft bereikt wat hij wilde.

Hij heeft een geur gemaakt die hem de liefde van de hele wereld kan geven.

Hij is de machtigste man op aarde.

Maar hij voelt niets.

Hij voelt alleen maar walging en haat.

Hij haat de mensen, omdat ze zo makkelijk te manipuleren zijn.

En hij realiseert zich dat ze niet van hem houden, van Jean-Baptiste Grenouille.

Ze houden van het masker, de illusie die hij heeft gecreëerd.

De liefde die hij ontvangt, is niet echt.

En de enige persoon wiens geur hij echt begeerde, het pruimenmeisje, kan hij nooit meer ruiken.

Hij is volkomen alleen, ondanks de aanbidding van duizenden mensen.

In zijn moment van grootste triomf, voelt hij de grootste leegte.

Wat vertelt dit bizarre, duistere verhaal ons nu eigenlijk?

Het boek 'Het Parfum' exploreert een aantal diepe thema's.

Het meest duidelijke is natuurlijk de obsessie.

Grenouille is het perfecte voorbeeld van iemand met een allesverterende passie.

Zijn hele leven, elke actie, elke gedachte, is gericht op één enkel doel: het vangen en bezitten van geur.

Dit laat zien hoe een obsessie een genie kan creëren, maar ook een monster.

Zijn talent is buitengewoon, maar het mist elke vorm van moraliteit of menselijkheid.

Een ander belangrijk thema is de zoektocht naar identiteit.

Grenouille heeft geen eigen geur, en in de wereld van het boek betekent dat dat hij geen ziel heeft, geen identiteit.

Hij is onzichtbaar.

Zijn hele project om het perfecte parfum te maken, is een wanhopige poging om een identiteit voor zichzelf te bouwen.

Hij wil dat mensen hem erkennen, hem zien, van hem houden.

Hij probeert een zelf te creëren uit de delen van anderen, letterlijk uit hun geur.

Het boek stelt de vraag: wat maakt ons tot wie we zijn?

Is het iets van binnen, of is het hoe anderen ons waarnemen?

Het boek is ook een ode aan de zintuigen, en dan vooral aan de reuk.

We leven in een wereld die gedomineerd wordt door beeld en geluid.

Süskind draait dat om.

Hij creëert een wereld waarin geur het belangrijkste zintuig is.

Hij beschrijft de stank van Parijs en de heerlijke geuren van bloemen en parfums zo levendig, dat je het bijna zelf kunt ruiken.

Het laat je nadenken over de onbewuste macht die geuren over ons hebben.

Een bepaalde geur kan ons terugbrengen naar een herinnering, ons een gevoel van comfort geven, of ons juist afstoten.

Grenouille's parfum is de ultieme manifestatie van deze macht: het kan haat in liefde veranderen en de wil van duizenden mensen buigen.

En hoe eindigt het dan voor Grenouille?

Na de bizarre gebeurtenissen in Grasse, loopt hij gewoon weg.

Niemand stopt hem.

Hij heeft genoeg parfum over om de hele wereld te veroveren, om koning of keizer te worden, of zelfs de nieuwe messias.

Maar hij wil het niet meer.

Zijn leven heeft geen doel meer.

Hij reist terug naar waar hij geboren is: de stinkende vismarkt in Parijs.

Het is nacht.

Hij vindt een groep zwervers, dieven en prostituees rond een vuur.

Hij gaat in hun midden staan en doet niet één druppel, maar de hele fles van zijn perfecte parfum over zijn hoofd.

De groep wordt onmiddellijk getroffen door de goddelijke geur.

Ze zien hem als een engel, als de personificatie van alles wat ze ooit hebben gewild.

Ze worden overmand door een onweerstaanbaar verlangen, een kannibalistische liefde.

Ze storten zich op hem, willen een stukje van hem bezitten.

Ze verscheuren hem, eten hem op, tot er absoluut niets meer van hem over is.

Het enige wat achterblijft, is zijn lege parfumflesje.

Het is een schokkend en onvergetelijk einde.

Grenouille, de man die de wereld had kunnen beheersen met liefde, wordt vernietigd door diezelfde liefde.

Het boek is een meesterwerk omdat het zo veel tegelijk is.

Het is een historische roman die je meeneemt naar de achttiende eeuw.

Het is een superspannende thriller over een seriemoordenaar.

En het is een diep, filosofisch sprookje over kunst, genialiteit en de vraag wat het betekent om mens te zijn.

Zelfs als je het een vreemd of eng verhaal vindt, zal het je nog lang bijblijven.

Het verandert voorgoed de manier waarop je over de wereld van geuren nadenkt.

Bedankt voor het luisteren naar Boekisodes van Dutch Fluency.

Voor een volledig transcript van deze aflevering, ga je naar dutchfluency.com slash transcripts.

En dat is misschien wel het meest geniale van het boek.

Het dwingt je om na te denken over iets wat we vaak als vanzelfsprekend beschouwen: geur.

Denk er maar eens over na.

Je loopt op straat en ruikt de geur van versgebakken brood.

Of de geur van natte aarde na een regenbui.

Deze geuren kunnen je direct terugbrengen naar een herinnering, een gevoel.

Voor ons is dat normaal, een deel van het leven.

Het boek speelt zich af in de achttiende eeuw in Frankrijk, een tijd en plaats die bekend stonden om hun overweldigende stank.

De straten van Parijs waren open riolen.

Mensen wasten zich nauwelijks en bedekten hun eigen lichaamsgeur met poeders en simpele parfums.

In deze wereld van extreme geuren, zowel vies als lekker, is een superieure neus zoals die van Grenouille een bijna magische gave.

Hij ervaart de wereld niet met zijn ogen of oren, maar primair met zijn neus.

Alles heeft voor hem een geuridentiteit.

Een cruciaal detail in het boek is dat Grenouille zelf geen geur heeft.

Hij is geurloos.

In een wereld die voor hem volledig uit geuren bestaat, betekent dit dat hij niet bestaat.

Hij is een spook, een niemand.

Mensen en zelfs dieren merken hem niet op.

Zijn hele leven is een zoektocht naar een eigen identiteit, en hij gelooft dat hij die kan creëren met een parfum.

Hij wil niet alleen de beste parfumeur ter wereld zijn, hij wil een geur creëren die hem een ziel geeft, die hem menselijk maakt.

Zijn naam, Grenouille, is het Franse woord voor kikker.

Een koud, onopvallend dier dat in de schaduw leeft.

Dat is geen toeval van de schrijver.

Dit brengt ons bij de vraag: is Grenouille een kunstenaar?

In zekere zin wel.

Hij heeft de toewijding, de passie en het unieke talent van een groot kunstenaar.

Hij leert de technieken van de beste parfumeurs, zoals de oude Baldini in Parijs, maar hij overtreft ze al snel.

Voor hen is parfum een ambacht, een bedrijf.

Voor Grenouille is het een religie.

Hij wil het absolute meesterwerk creëren, de ultieme schoonheid vastleggen in een flesje.

Maar zijn materiaal, zijn 'verf', is de essentie van jonge vrouwen.

De methodes die hij gebruikt om de geur van zijn slachtoffers te 'oogsten', zijn koud en wetenschappelijk, wat het nog enger maakt.

Hier wordt het verhaal echt duister.

Het boek stelt de vraag waar de grens ligt tussen geniale kunst en pure waanzin.

Is een kunstenaar alles toegestaan in het najagen van perfectie?

Süskind geeft geen simpel antwoord.

Hij laat ons zien dat het streven naar het perfecte, het goddelijke, ook kan leiden tot het meest monsterlijke gedrag.

En zelfs zijn uiteindelijke triomf is leeg.

Het parfum dat hij maakt, geeft hem de macht om door iedereen geliefd te worden.

Maar het is geen echte liefde.

Het is een chemische reactie, een illusie.

De mensen houden niet van hém, Jean Baptiste Grenouille, maar van de geur die hij draagt.

Hij kan liefde afdwingen, maar hij kan het zelf niet voelen en niet op een normale manier ontvangen.

Hij blijft voor altijd de ultieme buitenstaander, zelfs op het moment van zijn grootste succes.

Zijn vernietiging aan het einde is dan ook bijna logisch.

De kunstmatige liefde die hij heeft gecreëerd, consumeert hem letterlijk.

Het is deze diepgang die 'Het Parfum' zo veel meer maakt dan alleen een spannend verhaal.

Het is een boek dat je dwingt na te denken over grote vragen, terwijl je op het puntje van je stoel zit.

Een absolute aanrader dus, als je durft.

Ik hoop dat je hebt genoten van deze diepere duik in de wereld van 'Het Parfum'.

Bedankt voor het luisteren en tot de volgende Boekisode.