Cees Geel overleden: van Simon tot Flikken Rotterdam

Tim: Hallo, jij daar.

Ja, jij die luistert.

Vandaag een verhaal over iemand die je misschien kent van televisie of film.

Maar ook over hoe wij afscheid nemen van mensen die ons hebben geraakt.

Pieter: Hm-hm.

Een acteur, hoor ik.

In mijn tijd waren acteurs niet altijd zo geëerd als nu.

Maar een mens die sterft, dat raakt altijd.

Zeker als hij nog jong is.

Tim: Precies, Pieter.

Cees Geel is op 61-jarige leeftijd overleden aan een hartstilstand.

Zijn management heeft dat bekendgemaakt.

Hij laat twee kinderen na.

Pieter: 'Overleden aan een hartstilstand.' Dat is een mooie, duidelijke uitdrukking.

In mijn tijd zeiden we wel 'gestorven aan een beroerte' of 'aan de tering'.

Maar 'hartstilstand' klinkt alsof het hart plotseling stilstaat, als een klok die ophoudt te tikken.

Tim: Ja, precies.

Het hart stopt met kloppen.

Dat is de letterlijke betekenis.

En 'bekendmaken' betekent officieel vertellen aan het publiek.

Het management van Cees Geel heeft dat gedaan.

Pieter: Management.

In mijn tijd had je een mecenas of een gilde dat voor je zorgde.

Maar goed, ik begrijp het.

Vertel mij meer over deze Cees Geel.

Tim: Hij brak in 2004 door met de film Simon.

Dat betekent: hij werd ineens beroemd bij veel mensen.

Hij speelde de hoofdrol, de belangrijkste rol, van een hasjdealer die nog maar een paar maanden te leven heeft.

Pieter: Hasjdealer?

In mijn tijd was hasj niet onbekend in de haven, maar een film over zo'n man als hoofdrol?

Dat zou in 1850 schande zijn geweest.

Maar ik hoor dat het publiek hem waardeerde.

Tim: Ja, hij kreeg een Gouden Kalf voor Beste Acteur.

Dat is een belangrijke Nederlandse filmprijs.

De film Simon was zelfs de Nederlandse inzending voor de Oscars, de grote Amerikaanse filmprijzen.

Pieter: Een prijs voor zijn spel.

Dat is mooi.

Maar ik vraag mij af: hoe herdenkt uw tijd een acteur?

In mijn tijd las men een rouwadvertentie in de krant en sprak de dominee een preek uit.

Tim: Nou, nu plaatsen mensen berichten op sociale media.

Maar het nieuws zelf wordt gedeeld door zijn management.

En veel kijkers kennen hem van Flikken Rotterdam, een serie over politieagenten.

Pieter: Flikken?

Dat is een vreemd woord.

In mijn tijd zeiden we 'policie' of 'schout'.

Maar 'flikken' klinkt bijna als een grapje.

Was hij lang in die serie te zien?

Tim: Negen seizoenen!

Een seizoen is een reeks afleveringen in een jaar.

Hij speelde Stan Vroon, een agent.

De opnames voor het laatste seizoen waren net afgerond.

Dat betekent: klaar met filmen.

Pieter: Negen jaar dezelfde rol.

Dat is trouw.

In het theater speelde men soms jarenlang dezelfde rol, maar dan elke avond op het podium.

Hij was ook in het theater, hoor ik?

Tim: Ja, hij won een Musical Award voor zijn rol in 3 Musketiers.

En hij had een vertelstem, de stem die commentaar geeft bij programma's zoals De Slechtste Chauffeur van Nederland.

Pieter: Vertelstem.

In mijn tijd las de koster wel eens een bericht voor in de kerk.

Maar een stem die alleen vertelt bij een programma?

Dat is een vreemd beroep.

Maar wel een mooie manier om herinnerd te worden.

Tim: Heel veel mensen kennen zijn stem zonder zijn gezicht te kennen.

Dat is bijzonder.

En nu is hij overleden.

Wat blijft er over, Pieter?

Pieter: Zijn werk.

Zijn kinderen.

De herinnering aan zijn spel.

In mijn tijd zei men: 'De dood is het einde van het leven, maar niet van de naam.' En dat geldt voor acteurs dubbel, denk ik.

Tim: Mooi gezegd.

En jij, luisteraar, herinner jij je Cees Geel uit Simon of Flikken Rotterdam?

Of uit een andere serie?

Pieter en ik zijn benieuwd.

Pieter: Maar Tim, ik hoor een woord dat ik niet ken: 'hartstilstand'.

Leg mij dat nog eens uit.

Is dat hetzelfde als 'sterven aan een zwak hart'?

Tim: Bijna.

Een hartstilstand is dat het hart plotseling stopt met pompen.

Het is niet altijd hetzelfde als een hartaanval.

Maar in het nieuws zeggen ze: 'overleden aan een hartstilstand'.

Pieter: Ah, dus het is een directe doodsoorzaak.

In mijn tijd zeiden we vaak 'gestorven aan een beroerte' of 'aan de tering'.

Maar deze uitdrukking is preciezer.

'Overlijden aan' is een goed patroon.

Tim: Ja, dat is ons leerpunt vandaag.

'Overlijden aan' gebruik je voor de directe oorzaak.

Eenvoudige zin: 'Hij is overleden aan een hartstilstand.' Betere zin: 'De acteur overleed aan een hartstilstand, zoals zijn management bekendmaakte.'

Pieter: Een nuttig patroon.

En nu, Tim, vertel mij: hoe rouwen mensen in uw tijd om een acteur?

Is er een ceremonie, of blijft het bij berichten?

Tim: Er komen vaak herdenkingsuitzendingen op televisie.

Mensen delen herinneringen.

In de toekomst, in 2250, projecteren we hologrammen van acteurs en luisteren we naar hun stemmen.

Pieter: Hologrammen?

Dat klinkt als toverij.

Maar ik begrijp het: u wilt de herinnering levend houden.

Net als wij portretten schilderden van beroemde mensen.

Tim: Ja, Pieter, portretten zijn mooi.

Maar wij bewaren ook hun stemmen en beelden.

Cees Geel had een karakteristieke stem.

Hij was de vertelstem van programma's, zoals De Slechtste Chauffeur van Nederland.

Pieter: Vertelstem?

Dat is een bijzonder beroep.

In mijn tijd lazen voorlezers voor uit de Bijbel of kranten.

Maar een stem die alleen vertelt bij beelden, dat is nieuw voor mij.

Hoe werkt dat?

Tim: Stel je voor: een televisieprogramma toont beelden van slechte chauffeurs, en een stem vertelt wat er gebeurt.

Die stem is van een acteur.

Cees Geel deed dat vaak.

Het heet voice-over.

Een moeilijk woord, maar het is simpel: praten zonder gezicht.

Pieter: Ah, een onzichtbare verteller.

Net als een gids op een schip die roept wat hij ziet, maar niemand ziet hem.

Interessant.

En hij speelde ook in een musical, zei u? 3 Musketiers?

Dat ken ik wel: verhalen over eer en zwaard.

Tim: Precies!

Hij won een Musical Award voor zijn rol.

Musical is een combinatie van zang, dans en toneel.

In 1850 hadden jullie opera, toch?

Musical is moderner, met popmuziek en dialoog.

Maar het doel is hetzelfde: een verhaal vertellen.

Pieter: Opera, ja.

Maar dat was voor de rijken.

Een musical klinkt toegankelijker.

Cees Geel speelde dus voor iedereen?

Dat is mooi.

Hij was een volksacteur, denk ik.

Zoals een marktkoopman die iedereen kent.

Tim: Ja, hij was geliefd bij het grote publiek.

Zijn rol in Simon was zijn doorbraak.

Speelde een hasjdealer met kanker.

Hasj is een drug, weet je.

In jouw tijd was dat ook bekend, maar illegaal.

In 2250 hebben we geen hasj meer, maar wel andere middelen.

Pieter: Drugs?

In mijn tijd was opium een probleem in de havens.

Maar hasjdealers kenden we niet zo.

Een acteur die een dealer speelt, dat is gedurfd.

En hij kreeg een prijs: een Gouden Kalf.

Wat is dat?

Tim: Een Gouden Kalf is de belangrijkste filmprijs in Nederland.

Het beeldje is een kalf van goud.

Hij won die in 2004 voor zijn rol in Simon.

De film was ook de Nederlandse inzending voor de Oscars, een internationale filmprijs.

Pieter: Een kalf?

Hm-hm.

Wij hebben gouden munten, maar een kalf?

Dat is vreemd.

Maar ik begrijp: het is een eer.

En hij speelde negen seizoenen in Flikken Rotterdam.

Wat is Flikken?

Dat klinkt als politie.

Tim: Ja, Flikken is een informele term voor politie.

De serie heet Flikken Rotterdam.

Hij speelde agent Stan Vroon.

Negen seizoenen, dat is jarenlang werk.

De opnames voor het laatste seizoen zijn net afgerond.

Hij heeft het nog kunnen afmaken.

Pieter: Dat is troostrijk.

Hij heeft zijn werk kunnen voltooien.

In mijn tijd stierven mensen vaak jong, zonder afscheid.

Maar hij had een hartstilstand.

Dat is plotseling.

Hij liet twee kinderen na.

Dat is verdrietig voor hen.

Tim: Ja, zijn kinderen waren 61 jaar is niet heel oud.

Hij was nog actief.

Zijn management maakte het nieuws bekend.

Dat is gebruikelijk: een manager of familie vertelt het aan de pers.

Het woord management betekent de mensen die zijn carrière regelen.

Pieter: Management?

In mijn tijd hadden acteurs geen managers.

Ze hadden een impresario, iemand die optredens regelde.

Maar het idee is hetzelfde: iemand die de zaken regelt, zodat de acteur zich kan concentreren op het spel.

Tim: Precies.

En nu het leerpunt: we hadden 'overlijden aan'.

Laten we oefenen.

Stel, je hoort: 'Hij is overleden aan een hartstilstand.' Dat is de eenvoudige zin.

Een betere zin: 'De acteur overleed aan een hartstilstand, zoals zijn management bekendmaakte.'

Pieter: Duidelijk.

'Overlijden aan' gevolgd door de oorzaak.

Ik zal het onthouden.

En nu, Tim, wat kunnen wij doen met dit nieuws?

Wij praten erover, maar de luisteraar voelt misschien ook verlies.

Tim: Ja, jij als luisteraar, je kent Cees Geel misschien van Flikken of Simon.

Het is oké om verdrietig te zijn.

Acteurs raken ons omdat ze verhalen vertellen die ons raken.

Zijn werk leeft voort in films en series.

Pieter: In mijn tijd waren acteurs reizende spelers.

Ze kwamen en gingen.

Maar hun verhalen bleven.

Cees Geel heeft een staat van dienst, zoals de krant zegt.

Dat betekent een lange lijst van prestaties.

Hij heeft veel betekend.

Tim: Staat van dienst is een mooi woord.

Het komt uit het leger, maar nu gebruiken we het voor werkervaring.

Cees Geel had een indrukwekkende staat van dienst: films, series, musicals, voice-over.

Hij was veelzijdig.

Pieter: Veelzijdig, ja.

Net als een koopman die handel drijft in specerijen, textiel en boeken.

Hij kon alles.

Maar nu is hij heengegaan.

Wij moeten de herinnering eren.

Hoe doen jullie dat in de toekomst?

Tim: We hebben digitale herdenkingsplekken.

Mensen delen fragmenten van zijn werk.

In 2250 kunnen we zelfs hologrammen van acteurs projecteren.

Maar het belangrijkste is dat we over hen praten, zoals wij nu doen.

Pieter: Een goed gebruik.

In mijn tijd hielden we een herdenkingsdienst in de kerk.

Maar praten is ook een dienst.

Wij praten nu met de luisteraar.

Jij, luisteraar, je kunt ook herinneringen delen met vrienden.

Tim: En als je meer wilt weten over dit nieuws of andere verhalen, ga dan naar nieuwsdoordetijd.com.

Daar kun je verder praten met andere luisteraars.

Wij zijn er ook.

Pieter, wat is jouw slotgedachte?

Pieter: Mijn gedachte is: een leven is als een schip dat uitvaart.

Soms komt het plotseling thuis in de haven.

Cees Geel is thuisgekomen.

Maar zijn reis heeft indruk gemaakt.

Laten we dat koesteren.

Bedankt voor het luisteren.

Tim: Mooi gezegd.

En onthoud: oefen met 'overlijden aan'.

Tot de volgende keer bij Nieuws door de Tijd.