The pattern
A focus word usually goes directly before the part of the sentence it is about. If that pair starts the sentence, the verb still comes second.
- ook (also, too) adds something: Ik wil ook een stuk taart. With a negative it means either: ook niet, ook geen. When it is about the subject, it usually comes after the verb: Priya komt ook.
- alleen (only) shuts out everyone and everything else: Alleen Anna weet het. It can also mean just, adding one snag (Anna weet het alleen niet), or alone (Ik woon alleen).
- maar (only) makes a number or amount sound small: Het kost maar vijf euro.
- zelfs (even) marks the surprising part: Zelfs de trein was op tijd.
- If the part comes later in the sentence, the focus word sits later too, right before that part: Ik werk alleen op maandag thuis.
Examples
| Alleen Fatima heeft een sleutel van het kantoor. | Only Fatima has a key to the office. |
| Anna wil graag helpen. Ze weet alleen niet hoe. | Anna would like to help. She just doesn't know how. |
| Ik werk alleen op maandag thuis. | I only work from home on Mondays. |
| Een parkeervergunning kost hier maar vijftig euro per jaar. | A parking permit only costs fifty euros a year here. |
| Zelfs de trein was vandaag op tijd. | Even the train was on time today. |
| Mei spreekt zelfs een beetje Fries. | Mei even speaks a bit of Frisian. |
| Priya komt ook naar de verjaardag van Lotte. | Priya is coming to Lotte's birthday too. |
| Ik heb geen auto en Ahmed heeft ook geen auto. | I don't have a car and Ahmed doesn't have one either. |
Why it works this way
Picture a focus word as a pointing finger: it usually points at what comes right after it. In Alleen Anna weet het it points at Anna, so nobody else knows. Alleen also has a second, softer job. In Anna weet het alleen niet it means just or the only thing is: it does not shut anyone out, it adds one snag to something positive.
When a focus word stands directly before a part of the sentence, the two can often take the first place together. In a main clause (a sentence that can stand alone), the verb that changes with the person stays in second place (Verb second), so in Zelfs de trein was op tijd the group Zelfs de trein fills the first slot and was follows. In a sentence like I also work, English puts also before the main verb. Dutch puts the verb second, so ook comes after it: Ik werk ook.
A focus word does not always stand next to its part. When ook is about the subject (the person doing the action), everyday Dutch usually says Priya komt ook. Ook Priya komt is also correct and puts extra weight on Priya as one more guest. In the middle of a sentence, your voice does the pointing: Ik heb ook een fiets can mean I have a bike too (like you) or I also have a bike (as well as a car).
Alleen excludes: Ik drink alleen thee (no coffee, no wine). Maar shrinks: Ik drink maar één kopje thee per dag. Before numbers and amounts, maar is the usual everyday choice. You also know maar as but (En, maar, of, want, dus) and as a softener (Even, maar, eens); before an amount, it usually means only.
Remember: ook adds, alleen excludes, maar shrinks, zelfs surprises.
Watch out
FalschIk neem een cappuccino ook.
RichtigIk neem ook een cappuccino.
ook goes before the part it adds, not after it like too
FalschIk ook werk in Utrecht.
RichtigIk werk ook in Utrecht.
the verb stays in second place, so ook follows it
FalschEven mijn opa heeft een smartphone.
RichtigZelfs mijn opa heeft een smartphone.
even means for a moment; the Dutch for even is zelfs
FalschDit is mijn alleen kans.
RichtigDit is mijn enige kans.
before a noun, only in the sense of the one and only is enige
Quick check
- Choose maar or zelfs: Het zwembad is lekker goedkoop: een kaartje kost ... vier euro.
- Fill in the focus word: Ik heb geen tijd en Yara heeft ... geen tijd. (Yara doesn't have time either.)
- Fix the sentence and keep Daan at the start: Daan zelfs fietst naar Amsterdam. (Daan even cycles to Amsterdam.)
- Choose Alleen or Zelfs: ... Bas heeft een sleutel van de fietsenstalling, dus iedereen moet op hem wachten.
Antworten zeigen
- maar: before an amount, it means only and makes the price sound small.
- ook: with geen or niet, ook means either.
- Daan fietst zelfs naar Amsterdam. The verb stays second, and zelfs points at the surprising part.
- Alleen: Bas is the only one with a key, so the others have to wait.
Use it today
Send a friend or colleague a short message about your weekend in three sentences: one with ook, one with alleen and one with zelfs, such as Ik heb zelfs de ramen gelapt. Before you press send, check that each focus word stands right before the part you mean.