Verdieping: 19 oktober

Welkom, schrijf gezellig aan, want je bent vandaag eigenlijk de derde persoon hier bij ons aan tafel.

En we gaan vandaag een fascinerende, echt een hele grondige analysie doen van een best wel bijzonder soortbron materiaal.

Ja, heel bijzonder, echt totaal anders dan wat we normaal bespreken.

Precies. We kijken vandaag naar puuren, lederlijke transcripties van alle dagens en Nederlandse gesprekken.

Dus gewoon een groepje mensen dat buiten wandeld.

Ja, en dat gaat tot op het eerste gezicht echt helemaal nergens over.

Ze drinken de koffie, vragen zich op een eitje, een beetje kletts over appels en peeren zeg maar.

Precies. Luchtige kletspraatjes, maar de missie van onze analyse vandaag is om onder die opervlakken gelah te kijken.

Wat vertellen deze schijnbaar simpelen alle dagse dialogen ons nou eigenlijk over de menselijke natuur?

En dat is verrassend veel correctie vertellen.

Nou, en of. We gaan zien hoe we omgaan met echt akut, levensgevaar aan de ene kant

en levenslangen ideologische toewijdingen aan de andere kant.

Oké, laten we dit eens uitpakken, want hoe is het in heemels nou mogelijk dat we ons in zo'n gesprek om wijs druk maken over een lauwokop koffie

terwijl er gelijkertijd beslissingen die letterlijk ons leven kunnen redden gewoon maanden lang voor uitschuiven?

Ja, dat is dus die enorme tegenstrijdigheid in ons gedrag.

We hebben onze prioriteit echt bizarre slecht op een rijtje als je puur naar de logica kijkt.

En dat zien we dus perfect terug in het eerste deel van die bronnen.

Ze zijn aan het wandelen, lekker over koffie aan het praten en ineens slaat het ton om.

Een van hen brengt een nieuwsvijd te spraken over een tragische woningbrand interneus.

Een ontzettend heftig verhaal, een complete appartementenkompleks in de afgelegd.

Een person is daarbij helaas overleden.

Ja, en meer de appartementen zijn direct onveilig verklart.

En dan zie je in dat transcript dat ze erover hebben, dat de gemeente hals over kopt vervangen de slaapplekken moet regelen.

Klopt.

En wat dat gesprek zo echt maakt, is dat iemand anders uitgroep daar meteen op inhaakt met een persoonlijk verhaal.

Over zijn buurman geloof ik.

Ja, zijn buurman.

Die was blijkbaar gewoon heel even weggelopen tijdens het koken.

Hij verkat zijn eten op het vuur en bam, een complete, zwarte keuken meer.

Precies, en dat liept dan nog goed af, maar het brengt dat grote nieuwsvijd uit de neuze ineens heel dichtbij.

De grens tussen een zwarte muur en een fatale ramp is gewoon flin te doen.

En dan is de reactie van die mensen in dat transcript zo interessant.

Je hebt rik, die is echt voorbereid, die heeft een brandmelder, een blusger in de keuken en die weet precies hoe hij in het donkernen buiten moet.

Maar ik is echt een uitzondering, zeker weten.

Rik is een zeldzaamheid, dan heb je Tom en Julia en zij staan eigenlijk symbol voor de gemiddelde mens.

Ja, absoluut, want Tom heeft gewoon lettelijk toe dat hij al maanden, echt maanden tegen zichzelf zegt, dat hij een goed kopen brandmelder moet kopen.

En hij doet het maar niet.

En Julia is misschien nog wel erger, die lacht er een beetje om.

Ze zegt dat ze haar melder nooit testt en dat ze zelf ook best wel in spannen op het vuurvergeet.

Ja, en dat weift ze dan weg zo van, oh, maar ik ben wel een goeie kocor, dat is echt een klassiek verdedigingsmegenisme.

Ja, ik vergelijk dit altijd met je auto.

Kijk, als er een rote lampje op je dashboard knippert, dan ga je er ook niet de radio harde zetten om het te negeren.

Waarom hebben we dan de schok van een fatale brand in het nieuws nodig,

voordat Tom eindelijk in zijn telefoon zet dat hij een melder moet kopen?

Wat hier fascinerend dan is, is wat we in de psychologie de normaalcie bias noemen,

het normaaliteitsvooroordeel.

Oké, ligt dat het is uit?

Het is eigenlijk de menselijke aanhamer dat rampen alleen andere overkomen.

Ons bruin wil gewoon geloven dat vandaag precies zoals zijn als gisteren.

Gisteren branden m'n huis niet af, dus vandaag ook niet.

Ah, dus het is een soort zelfbescherming tegen komstante paniek?

Precies, maar de bronnen laten zien dat juist concrete.

Extreme, simpelen, stappen, levensredden.

We hebben het over een kleine blussel in de keuken zetten, een vluchtplan bedenken.

En gewoon één keer per maand even op de knop van die roodmelden drukken, zodat hij piept.

En toch stellen we dat eindloos uit, dat is echt een bizarre voorwoorden.

Maar dit brengt ons eigenlijk bij een hele mooie overgang.

We zien hier dat enorme gebrek aan vast beradenheid, het maandenlang uitstellen van zo'n iets simpels.

Ja, en dan maken we in het gesprek echt een hoek van 180 graden.

Maar het absoluut tegenover gestelden.

Precies, ze beginnen over een man wiens volharding en trouwen zijn principe gewoon decennia over spannende.

En even voor de goede orde, we gaan het hier over politiek hebben.

Ja, goed dat je het zegt.

Wij nemen hier zelf absoluut geen standpunt in links, rechts, communisme, kapitalisme, dat maakt voor ons niet uit.

We bespreken puur het fenomeen van deze man, precies als hij in het transcripten wordt beschreven,

zonder hemte voor ordeelen of te verheerlijken.

Heel meer meerds, dan kijk ik het puur naar de psychologie drachten.

Oké, dus de wandelaars hebben het over Rinse de Fris, een 87-jarige man uit Friseland, die kort geleden overleden.

Hij was het langsit in de raadslid en de oudste communist van Friseland, misschien wel van heel Nederland.

En wat een vuguur was dat volgens die gesprekken.

Hij stond echt voor eerlijkheid voor de gewone mens.

Hij bleef maar naar die gemeenteraad komen, zelfs als hij oud was, moe was, de wereldstandigheden slecht waren.

Hier wordt het pas echt interessant.

Want de bronen wijzen op een best wel humoristische paradox.

Boeren en communisme, dat klinkt niet meteen als een logisch combinatie.

Nee, tot de ou niet, we botsten al de kanten.

En het beeld dat uit dat transcript naar voren komt is geweldig.

Een vriesen communistische boer, met een pet op, rode vlag in de hand.

Ze gappen erin het gesprek nog over dat hij waarschijnlijk geen vrije kan delen, maar gewoon boeren komen het worst.

Typisch hollend, ja.

Of nou ja, vries in dit geval.

Maar de grote vraag is, hoe houd je in helemaal zijn aan vast aan zo'n ideologie,

in een omgeving die daar compleet haaks op lijkt te staan.

Is dat nou pure Friese koppigheid, weet je wel, van eigenwijs tot het einde?

Of is het een extreme, diepe overtuiging?

Als we dit in het groter plaatje bekijken, dan zien we hier echt de puren kracht van trouw zijn aan je eigen ideeën.

Het is fascinerend.

Ja, en het contrast met Tom en zijn rookmelder is echt gigantisch, toch?

Precies, Tom is de luij of de afgelijt om een knopje in te drukken.

Rinze vertoonde een ijzige discipline door altijd op de komende dagen voor zijn idealen te werken,

zelfs als iedereen het oneens met hem was.

Dat is echt een zeldzame eigenschap in onze huidige wereld vol vluchtige meningen.

Zeker. Mensen roepen tegenwoordig van alles op internet.

Maar dat werkelijk jarenlang fysiek naar een koude raadszaal zal fietsen voor je principes, dat is echt van een andere orde.

En dat kost zo veel energie.

Maar voor hemzelf was die overtuiging waarschijnlijk dus structuur en zingeving die hij nodig had.

Het was geen klusje, zoals het kopen van een rookmelder, het was zijn identiteit.

Dus wat betekent dit allemaal?

Zowel voor de mensen in dat wandeltranscript als voor ons.

Zijn we als mensen gewoon gedoemd om overal laks in te zijn,

behalve als we ergens een extreme passie voor hebben?

Dit roept een belangrijke vraag op in de raad.

Want dit is het moment waarop jij...

Ja, jij die nu aan het luister bent, even heel kritisch naar jezelf moet kijken.

Of de spiegel voorhouden?

Precies.

Op welke vlakken in jouw leven ben jij eigenlijk Tom?

Waar schuif jij belangrijke, misschien wel levensreddende veiligheidsmaatregelen voor je uit met zo'n smoes?

Ach, dat doe ik deze week nog wel.

Of volgende maand over een jaar?

Ja. En aan de andere kant, waar ben jij de Rinze?

Voor welke waarden en principes blijf jij standvastig opdagen, ongeacht wat je omgeving of je vrienden daarvan vinden?

Waar zit jouw ijzeren discipline?

Dat is echt een hele confronterende gedachte.

Want we denken allemaal dat we heel rationeel zijn, maar deze allerdag ze bronnen laten ze in dat we ons gedrag vaak baseren op gemak.

Tenzij onze diepste identiteit geraakt wordt.

Ja, we handelen vaak niet naar wat objectief belangrijk is, maar naar wat comfortabel voelt.

Of naar het verhaal dat we over onszelf vertellen.

Wow, ja, dat valt eigenlijk perfect samen.

Laten we de rode draad even pakken.

We zijn in deze analyse echt van uitersten naar uitersten gegaan.

We begonnen met de ontnuchterende, ja, harde realiteit van een dodelijke brand in Terneuzen en onze lakse reactie daarop.

En we eindigden bij een inspirerend verhaal over de ijzeren standvastigheid van een 87-jarige Friese raadsman.

Precies.

En beide verhalen uit deze simpele wandeling herinneren ons aan één harde waarheid.

Onze acties of juist het gebrek aan actie definiëren ons leven.

Absoluut, het gaat niet om wat je van plan bent, het gaat om wat je doet.

Dus, om dit af te sluiten, wil ik jou nog een laatste prikkelende gedachte meegeven.

Stel je voor, hè?

Stel dat iemand vandaag gewoon stiekem een woordelijk transcript zou maken van al jouw dagelijkse gesprekken, bij de koffieautomaat.

Of tijdens het uitlaten van de hond.

Ik moet er niet aan denken, eerlijk gezegd.

Nee, het is best eng, maar als iemand dat zou doen, wat zouden die teksten dan onthullen over het verschil tussen...

wat jij zegt dat belangrijk is, en wat je dat werkelijk doet.

Waar ligt jouw uitstelgedrag en waar ligt jouw toewijding?

Dat is stof tot nadenken.

Echt wel, neem dat maar eens mee vandaag.

enorm bedankt dat je weer bij ons was voor deze duik in de bronnen.

We hopen dat je er net zoveel van genoot hebt als wij en we horen je heel graag bij een volgende analyse.

Tot de volgende keer.

Tot de volgende keer.