GTA VI: Een tijdloze obsessie met games

Tim: Hoi, jij daar!

Ja, jij die net je koptelefoon opzet.

Je denkt misschien: wat kan een game uit 2026 mij nou leren?

Maar geloof me, dit verhaal gaat over meer dan alleen pixels en controllers.

Blijf luisteren, want het raakt ook jou.

Pieter: Mijn goede heer Tim, u spreekt alsof wij een wonderbaarlijke ontdekking gaan doen.

Ik, een eenvoudig koopman uit Amsterdam, heb nog nooit van een 'game' gehoord.

Hm-hm.

Wilt u mij inlichten?

Tim: Pieter, stel je voor: een wereld waarin je een personage bestuurt, auto's rijdt, en allerlei avonturen beleeft.

Dat is een game.

En vandaag is er groot nieuws over een van de grootste games ooit: GTA VI.

Mensen wachten al jaren.

Pieter: Jaren wachten op een spel?

In mijn tijd wachtten wij op de aankomst van een schip met specerijen, of op een brief van een verre zoon.

Maar een spel?

Het klinkt als kinderspel, mijnheer.

Tim: Het is veel meer dan kinderspel.

GTA VI is een wereld op zich.

Vanavond laat de maker, Rockstar, voor het eerst echte beelden zien.

Het is zo groot dat sommigen zeggen dat het de grootste entertainmentrelease van de komende tien jaar wordt.

Pieter: Entertainment?

In mijn tijd hadden wij het theater en het orgel.

Maar dit 'Rockstar'...

Is dat een muzikant?

Een ster van steen?

Hm-hm, het klinkt als een eigenaardig beroep.

Tim: Rockstar is de naam van het bedrijf dat de game maakt.

Zij zijn de ontwikkelaar.

Ze hebben eerder een spel gemaakt dat GTA V heet.

Daarvan zijn meer dan 230 miljoen exemplaren verkocht.

Dat is meer dan de hele bevolking van Europa in jouw tijd.

Pieter: Tweehonderd miljoen?

Dat is een getal dat ik nauwelijks kan vatten.

Zelfs de meest gelezen krant in Amsterdam verkoopt misschien tienduizend exemplaren per dag.

Maar zeg mij: waarom is dit nieuws belangrijk voor de gewone burger?

Tim: Goede vraag.

Het gaat niet alleen om het spel zelf.

Het gaat om de verwachting.

Mensen hebben er jaren op gewacht.

En er is ook een hacker.

Die heeft beelden gelekt voordat de maker ze wilde tonen.

Dat is groot nieuws.

Pieter: Een hacker?

Is dat een soort dief?

Iemand die inbreekt in andermans huis en spullen steelt?

In mijn tijd hadden wij inbrekers die zich 's nachts door de ramen wringden.

Tim: Ja, een digitale inbreker.

Hij heeft geheime beelden van de game naar buiten gebracht.

Dat noemen we lekken.

Rockstar zegt dat het hartverscheurend is.

Maar de hacker zegt dat hij het doet omdat de game alleen als download komt, niet op een schijf.

Pieter: Geen schijf?

Geen fysiek object?

Hoe kan men dan eigenaar zijn van iets?

In mijn tijd kocht je een boek of een schilderij, en dat was van jou.

Dit klinkt als lucht verhandelen.

Tim: Precies, Pieter.

Het is een digitale wereld.

Maar laat me je over de game zelf vertellen.

Het speelt zich af in Leonida, een staat die lijkt op Florida.

En in Vice City, dat is als een Miami.

Er zijn twee hoofdpersonen: Jason en Lucia.

Pieter: Twee hoofdpersonen?

In mijn toneelstukken hadden wij ook altijd een held en een heldin.

Maar waarom zou een stad als Miami interessant zijn?

Ik heb gehoord dat daar veel handel is, maar ook veel onrust.

Tim: Miami is een levendige stad.

En in de game zitten allerlei details.

Zo kun je basketbal spelen, auto's tanken, en zelfs naar een gamewinkel gaan.

Maar het meest indrukwekkende is het strand.

Daar zijn veel npc's.

Pieter: Npc's?

Wat is dat in godsnaam?

Nog zo'n afkorting die mijn hoofd doet duizelen.

Spreek Nederlands, jongeman.

Tim: Sorry, Pieter.

Npc betekent 'non-playable character'.

Dat zijn personages die niet door de speler worden bestuurd, maar door de game zelf.

Ze doen allemaal hun eigen ding: sommigen zitten op het strand, anderen staan in zee.

Het maakt de wereld levendig.

Pieter: Ah, zoals de figuranten in een toneelstuk die op de achtergrond lopen en praten.

Die zijn er om de scène echt te laten lijken.

Maar waarom is zo'n detail zo belangrijk?

In mijn tijd konden we tevreden zijn met een geschilderd decor.

Tim: Omdat Rockstar de lat telkens hoger legt.

Ze stoppen kleine details in hun games waar andere makers niet aan kunnen tippen.

Zo hadden ze in een ander spel, Red Dead Redemption 2, dat testikels van paarden kleiner werden in de kou.

Pieter: Mijnheer!

Zulke dingen bespreek je niet in gepast gezelschap.

In mijn tijd hadden wij wel respect voor de natuur, maar dit is wel heel gedetailleerd.

Hm-hm.

Maar ik begrijp dat dit de verwachting voedt.

Tim: Ja, en dat is precies wat het nieuws van vandaag is.

Vanavond om 21.00 uur Nederlandse tijd komt er een speciaal programma op Netflix met een uitgebreide blik op GTA VI.

Zes uur later is het ook op YouTube te zien voor iedereen.

Pieter: Netflix?

Weer zo'n eigenaardig woord.

Is dat een soort krant of een theater in uw tijd?

En waarom zou iemand zes uur wachten als hij het meteen kan zien?

In mijn tijd ging een nieuwsbericht via de telegraaf, snel maar beperkt.

Tim: Netflix is een streamingdienst, een platform waar je programma's kijkt op je beeldscherm.

En zes uur wachten is voor sommigen te lang, maar de meesten willen het meteen zien.

Die verwachting is enorm.

Sommigen zeggen dat het de grootste release van het decennium wordt.

Pieter: Het doet mij denken aan de komst van de eerste stoomtrein.

Iedereen was erdoor gefascineerd, maar ook bang.

Wat zal er gebeuren als zo'n machine ontspoort?

Misschien is dit spel ook zo'n machine die niet tegenvalt, maar tegenvalt.

Tim: Haha, Pieter, je bent dichter bij de waarheid dan je denkt.

De game komt pas op 19 november uit op PlayStation en Xbox.

Maar vanavond krijgen we al een voorproefje.

En jij, luisteraar, jij kunt ook meekijken.

Misschien is het iets voor jou.

Pieter: Ik ben te oud voor zulke dwaasheden.

Maar ik moet toegeven: de mensheid heeft altijd behoefte gehad aan verhalen en avonturen.

Vroeger waren het de reizen van Marco Polo, nu zijn het deze virtuele werelden.

Zeg, Tim, hoe is dat in uw tijd?

In 2250?

Tim: In 2250 spelen we geen games zoals jij ze nu ziet.

We hebben volledig meeslepende werelden die je direct in je hoofd ervaart.

Maar weet je, de spanning rond een nieuwe release is net zo groot.

Mensen wachten er net zo op.

Sommige dingen veranderen nooit.

Pieter: Dus de mens blijft altijd hunkeren naar iets nieuws.

Of het nu een game is of een nieuw continent.

Hm-hm.

Vertel me eens, Tim, hoe leg je dit uit aan iemand die nog nooit van een computer heeft gehoord?

Zoals ik?

Tim: Nou, Pieter, stel je voor dat je een boek leest, maar dan ben jij de hoofdpersoon en kun je alles doen wat je wilt.

Dat is een game.

En GTA VI is zo'n boek, maar dan met duizenden pagina's en een hele wereld om te ontdekken.

Pieter: Dat klinkt als een modern sprookje.

Maar ik hoor ook een waarschuwing: deze hacker heeft een deel van de verrassing weggegeven.

Is dat niet als een toneelstuk waarvan je de afloop al kent?

Dan is de spanning weg.

Tim: Ja, en dat is jammer voor Rockstar.

Maar de meeste spelers kijken vanavond toch graag naar de officiële beelden.

En jij, luisteraar, wat denk jij?

Zou jij zo'n game spelen?

Laat het ons weten op nieuwsdoordetijd.com.

Pieter: En terwijl u daarover nadenkt, wil ik u een kleine taalwijsheid meegeven.

In het nieuws hoorden we: 'De hacker heeft beelden gelekt' en 'Rockstar zegt dat het hartverscheurend is'.

Let op: wij gebruiken 'hebben' plus een voltooid deelwoord voor dingen die je doet, zoals 'heeft gelekt'.

Tim: Goed punt, Pieter!

En soms gebruiken we 'zijn' plus voltooid deelwoord, zoals 'de game is uitgekomen' of 'de beelden zijn gelekt'.

Dat is een klein verschil, maar wel belangrijk.

Oefen maar eens: 'Ik heb gespeeld' en 'De game is gemaakt'.

Pieter: Precies.

En nu, mijnheer Tim, moeten wij verder praten over dit fenomeen.

Wat betekent dit voor de samenleving?

Zal deze game de wereld veranderen?

Of blijft het een tijdverdrijf voor jongeren?

Ik ben benieuwd naar uw mening.

Tim: Pieter, je vraagt of een game de wereld kan veranderen.

In 2250 is dat zeker zo.

Games zijn niet alleen vermaak, ze zijn ook een manier om verhalen te vertellen en elkaar te begrijpen.

Mensen leren er keuzes maken en zien de gevolgen.

Pieter: Hm-hm, dat klinkt als een moderne vorm van moraliteit.

Maar in mijn tijd hadden wij de Bijbel en de dominee.

Nu hebben jullie machines die vertellen wat goed en fout is.

Is dat niet gevaarlijk?

Wie bepaalt de regels in zo'n wereld?

Tim: Dat is een goede vraag.

De makers bepalen de regels, maar spelers kunnen er ook tegenin gaan.

In GTA VI kun je bijvoorbeeld een overval plegen, maar je kunt ook gewoon gaan vissen of voetballen.

Het is jouw keuze, net als in het echte leven.

Pieter: Dus de speler is als een koopman die kiest welke goederen hij verhandelt.

Maar wat doet zo'n game met het gedrag van de jeugd?

In mijn tijd speelden jongens met houten zwaarden.

Nu beroven ze virtuele banken.

Is dat niet een slechte invloed?

Tim: Onderzoek toont aan dat de meeste spelers goed weten wat fictie is en wat realiteit.

Ze spelen een rol, zoals een acteur in een toneelstuk.

En veel games leren juist samenwerken en problemen oplossen.

Het is niet zwart-wit, Pieter.

Pieter: U spreekt wijze woorden, mijnheer Tim.

Maar ik blijf bezorgd over de tijd die jongeren doorbrengen met die machines.

In mijn tijd hadden wij nog niet zoveel afleiding.

Maar laten wij terugkeren naar het nieuws.

Wat is er precies gelekt?

Tim: De hacker, die zich Cyberleek noemt, heeft video's verspreid van het spel.

Daarin zie je een hoofdpersoon die rondrijdt, basketbal speelt en een overval pleegt.

Rockstar zegt dat dit hartverscheurend is, omdat ze de verrassing wilden bewaren.

Pieter: Hartverscheurend, dat is een sterk woord.

Ik kan mij voorstellen dat een ambachtsman ook verdrietig is als zijn werk voortijdig wordt onthuld.

Maar waarom doet die hacker dit?

Wil hij geld of roem?

Tim: De hacker vraagt om cryptogeld voor meer beelden.

Dat is een digitale munt, zoals een munt die je niet kunt aanraken.

Hij zegt dat hij het doet omdat de game alleen als download komt, zonder schijf.

Maar veel mensen denken dat hij vooral geld wil verdienen.

Pieter: Een download zonder schijf?

Dat is vreemd.

In mijn tijd koop je een boek of een krant.

Nu koop je onzichtbare goederen.

Hoe weet je dan dat je echt iets bezit?

En wat als de machine kapotgaat?

Ben je dan alles kwijt?

Tim: Goed punt!

In 2250 hebben we nog steeds downloads, maar we hebben ook hele werelden die online bestaan.

Je kunt je spullen meestal terugkrijgen als je een nieuw apparaat koopt.

Maar het is waar: je bent afhankelijk van de maker.

Pieter: Dat bevestigt mijn zorg.

De mens wordt afhankelijk van de machine.

Maar laten wij niet te somber zijn.

Deze game brengt ook mensen samen, zo lijkt het.

In mijn tijd kwamen mensen bij elkaar om een toneelstuk te zien.

Nu kijken zij samen naar een scherm.

Tim: Precies!

En dat is ook een gemeenschap.

Mensen praten over GTA VI, delen hun ervaringen en maken zelfs video's over het spel.

Het is een gedeelde ervaring, net als een feest of een kerkdienst, maar dan in een digitale wereld.

Pieter: Hm-hm, een digitale kerkdienst.

Dat zal wennen zijn.

Maar ik begrijp dat jongeren vandaag heel veel verwachten van deze release.

Zelfs meer dan van een nieuwe film of een nieuw album.

Is dat niet overdreven?

Tim: Misschien, maar denk aan de cijfers: GTA V is meer dan 230 miljoen keer verkocht.

Dat is meer dan de meeste boeken of films.

Mensen spelen die game al jaren.

Dus de verwachtingen zijn terecht hoog.

Dit wordt de grootste entertainmentrelease van het decennium.

Pieter: 230 miljoen!

Dat is meer dan de hele bevolking van Europa.

Het is duidelijk dat deze game een groot fenomeen is.

Maar ik vraag mij af: kunnen de makers die verwachting waarmaken?

Of valt het tegen, zoals een boek dat je niet kunt uitlezen?

Tim: Dat is de spanning, Pieter.

Vanavond zien we wat Rockstar laat zien.

Maar één ding is zeker: ze stoppen veel details in hun games.

Wist je dat in Red Dead Redemption 2 de paarden kleinere testikels krijgen als ze door de kou lopen?

Pieter: Wat zegt u daar?

Dat is een zeer vreemd detail.

In mijn tijd hadden wij paarden voor vervoer, niet voor vermaak.

Maar het laat wel zien dat de makers oog hebben voor het kleinste detail.

Dat is te prijzen, net als een goede uurwerkmaker.

Tim: Ja, en dat is ook waarom andere makers niet aan GTA VI kunnen tippen.

Rockstar zet de lat telkens hoger.

Ze maken niet zomaar een spel, ze maken een wereld die leeft.

En dat is iets om naar uit te kijken.

Pieter: Maar laten wij terugkeren naar de taal, want dat is ook belangrijk voor onze luisteraar.

We hadden het over 'hebben' en 'zijn' bij voltooide tijden.

Kunt u nog een voorbeeld geven, mijnheer Tim?

Tim: Natuurlijk.

Simpel: 'Ik heb een game gespeeld.' Beter: 'De game is uitgekomen.' Zie je het verschil?

Bij 'hebben' gaat het om iets dat je doet, bij 'zijn' om iets dat gebeurt of verandert.

Oefen dat eens met 'ik heb gelekt' en 'het is gelekt'.

Pieter: Een duidelijk voorbeeld.

En vergeet niet: 'De hacker heeft beelden gelekt' en 'De beelden zijn gelekt'.

Het onderwerp bepaalt welk hulpwerkwoord u gebruikt.

Dat is een kleine regel, maar belangrijk voor wie goed Nederlands wil spreken.

Tim: Dank je, Pieter.

En nu, luisteraar, jij kunt ook oefenen.

Kijk naar de wereld om je heen en vertel ons: 'Ik heb iets gezien' of 'Het is gebeurd'.

Zo wordt je Nederlands sterker, net als deze game die steeds beter wordt.

Pieter: En als u meer wilt leren, bezoek dan onze website nieuwsdoordetijd.com.

Daar vindt u meer gesprekken en oefeningen.

Maar nu wil ik van u weten, mijnheer Tim: denkt u dat deze game echt de wereld zal veranderen?

Tim: Ik denk dat het de gamewereld zal veranderen, zeker.

Maar de echte wereld?

Misschien wel, omdat games ons leren creatief te denken en samen te werken.

Net als boeken en films in jouw tijd, Pieter.

Het is een nieuwe manier om verhalen te beleven.

Pieter: Dan zijn wij het eens.

Of het nu een boek, een toneelstuk of een game is, het doel is hetzelfde: mensen raken, verbazen en aan het denken zetten.

Laten wij hopen dat GTA VI dat doet, zonder de wereld te beschadigen.

Tim: Mooi gezegd.

En onthoud, luisteraar: nieuws is niet alleen feiten, het is ook een gesprek.

Praat mee op nieuwsdoordetijd.com.

Tot de volgende keer, en blijf nieuwsgierig!