Rechter blokkeert uitzetting naar Italië: wat is een grondrecht?

Je woont in een land, maar de rechter zegt dat je niet terug mag naar het land waar je vandaan kwam.

Waarom?

Omdat je daar op straat komt te staan.

Dat is geen film, dat is vandaag in het nieuws.

Hm-hm, een rechter die een grens trekt.

In mijn tijd, 1850, deden wij dat met papieren en stempels, maar een grondrecht dat kende wij ook.

Al was het toen vooral voor mensen met geld en een goed geweten.

Precies Pieter, en vandaag gaat het over asielzoekers.

De rechtbank in Utrecht zegt: drie mensen mogen niet naar Italië worden teruggestuurd.

Want in Italië is de opvang nog steeds niet goed. Geen bed, geen eten, geen stromend water.

Geen stroomend water?

In Amsterdam hebben wij dat ook niet allemaal, maar goed.

Dus de rechter zegt, de minister mag deze mensen niet uitzetten.

Dat is een flinke tik op de vingers van de overheid.

Ja, en dit is niet de eerste keer.

Eerder deze maand deed de rechtbank in Den Haag al hetzelfde.

Italië beloofde in juni: het komt goed, wij zorgen voor opvang. Maar de rechter gelooft die belofte nog niet.

Want een belofte is geen oplossing.

Een belofte is als een handelscontract zonder goederen, mooi papier, maar de schepen komen niet aan.

Dus de rechter zegt, eerst bewijs, dan vertrouwen.

Dat lijkt mij verstandig.

Zelfs in 1850 wisten wij: een man een man, een woord een woord, maar wel met een getuige.

En dat is precies het punt.

De minister van Asiel en Migratie moet de drie aanvragen opnieuw bekijken.

Dus niet automatisch terugsturen, maar opnieuw kijken is het veilig genoeg.

Dat is best bijzonder, want het Europese migratiepact zegt eigenlijk: Italië is verantwoordelijk.

Een pact, een verdrag tussen landen.

In mijn tijd hadden wij de Hanze, een verbond van kooplieden.

Als één stad zich niet aan de afspraak hield, dan ging de handel gewoon ergens anders heen,

maar mensen zijn geen pakken koffie.

Dat is het verschil.

Mooi gezegd.

En daarom noemt de rechter het een grondrecht.

Een grondrecht is een basisrecht dat iedereen hoort te hebben,

Zoals: niet op straat hoeven slapen. Niet zonder eten zitten. Niet zonder water.

Als dat wordt geschonden, mag je niet worden teruggestuurd.

In 1850 hadden wij het armbestuur en de kerk. Die deelden soep en brood,

maar dat was liefdadigheid, geen recht.

Een grondrecht is sterker.

Het is geen gunst, het is een plicht van de overheid.

Dat is een groot verschil, mijn goede heer.

En daar zit de humor van vandaag.

Italië zegt 'wij doen het goed', maar de rechter zegt 'laat maar zien'.

Dat is als een student die zegt, ik heb geleerd en dan de toets maakt.

De leraar gelooft je pas na de cijfers.

Precies.

En de minister heeft een intentieverklaring met zijn Italiaanse ambtgenoot.

Een intentieverklaring, dat is een brief waarin je zegt: wij gaan samenwerken.

Maar de rechter wil geen brief.

Hij wil resultaat, anders riskeren mensen hun leven.

Laten we even een woordje doen.

Risico betekent de kans dat iets slechts gebeurt.

De rechter zegt: het risico is te groot.

En toezegging is een belofte.

Italië deed een toezegging, maar de rechter vindt die nog niet overtuigend.

Snap je?

En 'opvang' is de plek waar mensen worden opgevangen. Onderdak, eten, water.

In mijn tijd hadden wij het spinhuis en het rasphuis, maar dat waren straffen, geen hulp.

Gelukkig zijn wij nu iets menselijker geworden. Al is het nog niet perfect.

Perfect is het nooit, maar luisteraar nu komt het leerpunt van vandaag.

We horen in het nieuws: 'niet automatisch terugsturen, maar opnieuw kijken'.

Dat is de structuur.

Niet ... maar ... . Je gebruikt het om een contrast te maken.

Bijvoorbeeld: ik wil niet thee, maar koffie.

En een betere zin?

Ik wil niet dat gij het geld houdt, maar dat gij het investeert in de haven.

Ziet u? 'Niet' zet het oude idee weg, 'maar' zet het nieuwe idee neer.

Dat is helder communiceren, of je nu in 1850, of in 2250 leeft.

En jij kunt het ook.

Probeer maar: 'De rechter zegt niet dat Italië slecht is, maar dat het bewijs nog ontbreekt.'

Zie je?

Niet ... maar ... . Oefen dat eens hardop.

Het maakt je Nederlands meteen scherper.

Maar laten we niet vergeten.

Achter deze woorden zitten mensen. Drie asielzoekers.

Ze wachten nu op een nieuwe beoordeling.

Dat is geen spelletje.

Dat is een kwestie van leven en veiligheid.

De rechter heeft hen tijd gegeven. Kostbare tijd.

Ja, en daarom is dit nieuws zo belangrijk.

Het gaat niet over cijfers, maar over grondrechten.

Over een overheid die moet bewijzen dat terugsturen veilig is.

En over een rechter die zegt, nog niet.

Ik vind dat knap, want rechters zijn geen activisten.

Ze kijken naar de wet.

In mijn tijd zou een rechter zeggen:

Gij moogt niet uitwijzen zonder bewijs van goed onderdak.

Dat klinkt misschien ouderwets, maar het is dezelfde logica.

Bescherm de zwakste, want anders verliest de samenleving haar ziel.

Dat zei de dominee ook, al had hij het over zondaars.

Pieter, jij kunt het niet laten.

Maar goed, luisteraar.

We hebben het gehad over de uitspraak, over de toezegging, over het risico, over de opvang en over het grondrecht.

En over 'niet ... maar ...'. In deel twee gaan we dieper in op wat dit betekent voor Nederland en voor jou.

En wij vragen ons af.

Is dit een teken dat Europa zijn beloftes niet nakomt?

Of is het een teken dat rechters durven zeggen:

Eerst bewijs, dan beleid?

Ik ben benieuwd wat Tim daarover denkt.

Maar eerst even ademhalen, luisteraar.

Blijf bij ons.

Precies.

En als je wilt meepraten, ga dan naar nieuwsdoordetijd.com.

Daar kun je reageren, vragen stellen en verder luisteren.

Want nieuws is geen les.

Het is een gesprek.

En jij hoort erbij.

Tot zo in deel twee.

Oké, luisteraar, we zijn terug.

Pieter, jij vroeg net: is dit een teken dat Europa zijn beloftes niet nakomt?

Ik denk het wel.

Italië belooft beterschap, maar de rechter zegt: laat eerst maar zien.

Dat is toch logisch.

Als ik jou beloof dat ik morgen een taart bak, geloof je me pas als je de taart ziet.

In mijn tijd zouden wij zeggen,

Een koopman die belooft zonder borg is een schip zonder anker.

Betekent, zonder bewijs, geen vertrouwen.

De rechter vraagt om bewijs.

Dat is geen wantrouwen, dat is voorzichtigheid.

En voorzichtigheid is de moeder van de porseleinkast.

Mooi gezegd, Pieter.

En dat brengt ons bij een belangrijk woord.

Toezegging.

Dat betekent, een belofte.

Maar niet zo maar een belofte.

Eentje die je officieel doet, vaak op papier.

Italië deed een toezegging aan Nederland.

De rechter zegt:

die toezegging is nog niet genoeg.

Snap je?

Zeker.

Een toezegging is als een handtekening onder een contract.

Maar als de goederen niet komen, heb je nog niets.

De rechter wil geen handtekening, hij wil de goederen.

In dit geval, onderdak, eten, water.

Dat zijn de goederen en die zijn er nog niet.

Precies en dan nog een woord, grondrechten.

Dat zijn de basisrechten die iedereen heeft gewoon omdat je mens bent.

Zoals het recht op een dak boven je hoofd, op eten, op veiligheid.

Als je die schendt, dan doe je iets heel ergs.

De rechter zegt:

Italië schendt die rechten nog te veel.

In mijn tijd spraken wij van natuurrechten, gegeven door God.

Maar de gedachte is oud.

Ieder mens heeft een minimum nodig om te leven.

Zonder dat minimum is er geen waardigheid.

En zonder waardigheid is er geen vrede.

Dat wist men in 1850 ook al, noemde men het anders.

Mooi.

En dan het leerpunt van vandaag.

We horen in het nieuws: 'niet ... maar ...'. Dat gebruik je als je iets wilt benadrukken

door eerst te zeggen wat het niet is en dan wat het wel is.

Bijvoorbeeld.

Het is niet een kwestie van geld, maar van veiligheid.

Zie je, eerst het negatieve, dan het positieve.

Geef nog een voorbeeld, Tim.

Ik wil het goed begrijpen, want in mijn tijd zeiden wij: niet de kraan,

maar de put is belangrijk.

Dat is hetzelfde patroon, geloof ik.

Eerst ontkennen, dan bevestigen.

Leer mij de juiste vorm.

Oké, simpele zin.

De rechter kijkt niet naar woorden, maar naar daden.

En een betere, iets formelere zin.

De minister moet niet alleen beloven, maar ook bewijzen.

Zie je, steeds niet a, maar b.

Jij kunt het ook, probeer maar.

Ik wil niet klagen, maar ik wil wel zekerheid.

Zo iets.

Mhm.

Dat klinkt goed.

En het is nuttig, je kunt het in de brieven gebruiken.

In brieven, in gesprekken.

Zelfs in de kerk.

Niet de woorden, maar de daden tellen.

Ja, dat is een krachtige formule.

En nu terug naar het nieuws.

De minister van Asiel en Migratie moet de drie aanvragen opnieuw beoordelen.

Dat betekent, hij moet weer naar de dossiers kijken met de uitspraak in zijn achterhoofd.

Hij mag niet zomaar terugsturen, hij moet eerst bewijzen dat het veilig is.

Dat is een zware taak.

In mijn tijd zou de minister een brief sturen naar de Italiaanse autoriteiten.

Bewijs mij dat gij zorgt voor onderdak, eten en water.

En dan wachten.

Maar wachten is moeilijk voor politici.

Ze willen daden, snel resultaat, toch moet het zorgvuldig.

Ja, en dat is precies de spanning.

De rechter zegt nog niet.

De minister zegt, ik wil wel, maar ik kan niet bewijzen.

Italië zegt, wij doen ons best.

En ondertussen zitten die drie mensen in onzekerheid.

Dat is zwaar.

Jij als luisteraar kunt je afvragen, wat zou ik doen?

Ik zou zeggen, laat de rechter zijn werk doen.

Want de rechter is de hoeder van de wet en de wet beschermt de zwakken.

Als de overheid zomaar mensen terugstuurt naar een land waar ze op straat belanden,

dan verliest de overheid haar geloofwaardigheid.

En geloofwaardigheid is als een spiegel.

In een gebroken spiegel zie je jezelf niet meer.

Mooi beeld.

En dat breng me bij een ander woord.

Uitzetten.

Dat betekent, iemand het land uitsturen, terug naar waar hij vandaan komt.

Maar dat mag dus niet zomaar.

De rechter zegt, uitzetten naar Italië mag niet omdat de grondrechten daar in gevaar komen.

Snap je?

Ja.

En in mijn tijd zouden wij zeggen, men mocht een schip niet laten vergaan.

Dat is hetzelfde.

Je stuurt iemand niet terug naar een gevaarlijke haven.

Je wacht tot de storm gaat liggen.

En dat wachten is geen zwakte, het is wijsheid.

Precies.

En dan nog een laatste woord?

Asielzoeker.

Dat is iemand die in een ander land bescherming zoekt, omdat het thuis te gevaarlijk is.

Die persoon heeft recht op een eerlijke behandeling.

En de rechter zegt nu, die eerlijke behandeling moet opnieuw.

Want Italië is nog niet veilig genoeg.

En wat betekent dit voor Nederland?

Ik denk Nederland moet streng zijn in zijn eisen, maar rechtvaardig.

Streng voor Italië, rechtvaardig voor de asielzoekers.

Dat is geen gemakkelijke balans.

Maar een koopman weet, een goed contract beschermt beide partijen.

En voor jou als luisteraar, dit nieuws raakt je omdat het gaat over hoe wij met mensen omgaan,

over vertrouwen, over bewijs, over veiligheid.

Misschien denk je, het is ver weg, maar het is dichtbij.

Want grondrechten zijn van iedereen.

En rechters die de overheid zeggen, nog niet, dat is een teken van een gezonde democratie.

Ik ben het met u eens Tim.

Al zou ik in 1850 hebben gezegd, de rechter is als de dominee.

Hij spreekt namens een hogere orde, maar de orde is nu de wet en de wet beschermt.

Laten we hopen dat de minister snel met bewijs komt, want die drie mensen verdienen duidelijkheid.

En voordat we afronden nog even het leerpunt erbij halen,

niet ... maar ... gebruik je om een contrast te maken.

Simpel.

Ik wil niet wachten, maar ik moet zekerheid.

De rechter wil niet dat de minister zomaar terugstuurt,

maar dat hij eerst bewijst dat het veilig is.

Probeer het zelf luisteraar.

En als je het lastig vindt, geen zorgen.

Oefening baart kunst.

In mijn tijd leerden wij door te doen.

Zeg maar niet de woorden, maar de daden.

Dat is een goed begin.

En denken aan.

Taal is als een haven.

Je moet er rustig binnenlopen.

Mooi.

En daarmee sluiten we deze aflevering af.

We hebben het gehad over de uitspraak, over toezegging, over grondrechten, over uitzetten,

over asielzoekers, en over niet ... maar ...

Ik hoop dat je iets hebt geleerd en dat je nieuwsgierig bent gebleven.

En ik hoop dat je nadenkt over de mensen achter het nieuws.

Drie asielzoekers wachten op een nieuwe beoordeling.

Dat is geen abstractie.

Dat is een kwestie van leven en veiligheid.

Laten wij het niet vergeten.

En laten wij blijven praten.

Precies.

En dat kun je doen op nieuwsdoordetijd.com.

Daar vind je alle afleveringen, kun je reageren en vragen stellen.

Want nieuws is geen les.

Het is een gesprek.

En jij hoort erbij.

Tot de volgende keer luisteraar.

Blijf nieuwsgierig.

Vaar wel.

En tot wederhoren.

Mogen de waarheid u leiden en de wet u beschermen?

Bedankt voor het luisteren naar Dutch Fluency.

Op Dutchfluency.com vind je de transcript en oefeningen.

Spreek Nederlands, zelfs als je stottert. Tot de volgende keer.