Emma: Jane Austen en de matchmaker

Stel je voor: je bent rijk, je bent slim, en je weet precies hoe de wereld in elkaar zit.

Tenminste, dat denk je.

Wat zou er mis kunnen gaan?

In het boek Emma van Jane Austen uit 1815 draait alles om die vraag.

Emma Woodhouse is een jonge vrouw die ervan overtuigd is dat ze mensen gelukkig kan maken door ze aan elkaar te koppelen.

Ze heeft al eens een huwelijk geregeld, en nu wil ze meer.

Maar liefde laat zich niet sturen, en Emma leert dat op de harde manier.

Vandaag vertel ik je het hele verhaal.

Pak een kopje thee, ga lekker zitten, en luister naar een van de beroemdste romans uit de Engelse literatuur.

We beginnen in Highbury, een klein dorp in Engeland.

Emma Woodhouse woont daar met haar vader in een groot huis.

Ze is tweeëntwintig, mooi, rijk en erg zelfverzekerd.

Haar vader is een lieve maar zenuwachtige man.

Hij zit in zijn stoel bij het vuur en kijkt bezorgd naar buiten.

"Is het niet te koud vandaag?" vraagt hij.

"Moet er niet meer eten op tafel?" Emma glimlacht en stelt hem gerust.

Ze zorgt goed voor hem en ze hebben een prettig leven.

Ze hoeft niet te werken en ze verveelt zich nooit, want ze heeft altijd wel een plan.

Haar beste vriendin is juffrouw Taylor, die bij hen in huis woont.

Ze zitten vaak samen bij het raam en praten over het dorp.

Maar dan trouwt juffrouw Taylor met meneer Weston, een rijke weduwnaar uit het dorp.

De bruiloft is vrolijk en iedereen is blij.

Emma is blij voor haar vriendin, maar ze voelt zich ook een beetje alleen.

Ze staat bij het raam en kijkt hoe de koets wegrijdt.

Het huis voelt opeens groot en stil.

Ze weet dat juffrouw Taylor nu bij meneer Weston woont en niet meer bij haar.

Emma probeert te lachen, maar het lukt niet goed.

Ze mist haar vriendin nu al.

Ze denkt na over wat ze nu moet doen met haar dagen.

Er is niemand meer om mee te praten bij het vuur.

Gelukkig heeft Emma een andere vriend: meneer Knightley.

Hij is een stuk ouder, ongeveer zevenendertig, en hij woont op het landgoed Donwell Abbey, niet ver van Highbury.

Op een ochtend komt hij te paard naar het huis van de Woodhouses.

Hij groet Emma en haar vader vriendelijk.

Meneer Knightley is eerlijk en streng, maar ook heel vriendelijk.

Hij kent Emma al haar hele leven en durft haar de waarheid te zeggen.

"Je bemoeit je te veel met anderen," zegt hij rustig.

Emma vindt hem soms vervelend, maar ze respecteert hem.

En hij is eigenlijk de enige die haar echt begrijpt.

Hij ziet dat Emma te veel van zichzelf houdt en te graag alles wil regelen.

Maar hij ziet ook haar goede hart.

Emma kijkt hem aan en zegt niets terug.

Ze weet dat hij gelijk heeft, maar ze wil het niet toegeven.

Meneer Knightley glimlacht en drinkt zijn thee op.

Hij blijft nog even zitten en praat met haar vader over het weer.

Emma kijkt naar hem en voelt zich rustiger.

Ze is blij dat hij er is, ook al zegt hij dingen die ze niet wil horen.

Als hij weggaat, kijkt ze hem na door het raam.

Ze weet dat ze op hem kan rekenen, wat er ook gebeurt.

Op een dag komt er een nieuw meisje in het dorp: Harriet Smith.

Harriet is zeventien, mooi maar onzeker.

Ze woont in een pensionaat en weet niet wie haar ouders zijn.

Emma ontmoet haar bij juffrouw Goddard en raakt meteen met haar aan de praat.

Harriet kijkt verlegen naar de grond en bloost als Emma iets aardigs zegt.

Emma besluit Harriet onder haar hoede te nemen.

Ze wil haar beter maken en, belangrijker nog, ze wil een goede man voor haar vinden.

Harriet is meteen onder de indruk van Emma en doet alles wat Emma zegt.

Emma ziet dit als een kans om iets goeds te doen.

Ze neemt Harriet mee naar huis en laat haar de tuin zien.

Harriet luistert aandachtig naar alles wat Emma zegt.

Emma vertelt haar hoe ze zich moet gedragen en met wie ze moet praten.

Harriet knikt en probeert het allemaal te onthouden.

Emma is tevreden en voelt zich nuttig.

Maar ze vergeet dat Harriet haar eigen gevoelens heeft.

Harriet is geen pop die je zomaar kunt sturen.

Ze heeft haar eigen gedachten en haar eigen hart.

Emma ziet dat nog niet, maar dat zal later veranderen.

Voor nu loopt ze trots naast Harriet door de tuin.

Emma zit in de zitkamer van Hartfield en kijkt naar Harriet, die onrustig op haar stoel zit.

Emma zegt: "Je moet vriendelijker zijn tegen meneer Elton.

Hij is een aardige man." Harriet knikt en bloost.

Emma zorgt ervoor dat ze elkaar vaak tegenkomen in het dorp.

Bij de bakker, op de weg, bij de kerk.

Harriet is verlegen maar doet haar best.

Emma ziet dat meneer Elton vaak naar Harriet kijkt.

Ze is ervan overtuigd dat hij verliefd op haar wordt.

Maar er is een probleem.

Harriet was al bevriend met een boer, meneer Martin.

Emma vindt meneer Martin niet goed genoeg voor Harriet.

Ze raadt haar aan om hem af te wijzen.

Harriet luistert naar Emma en schrijft een brief aan meneer Martin.

Ze wijst hem af, met pijn in haar hart.

Emma zegt dat het beter is zo.

Ze denkt dat Harriet nu vrij is voor meneer Elton.

Harriet is verdrietig maar vertrouwt op Emma.

Emma ziet dit als een stap in de goede richting.

Ze wacht op een teken van meneer Elton.

Maar meneer Elton zegt niets over Harriet.

Hij praat alleen met Emma.

Emma merkt het niet.

Ze denkt dat hij verlegen is.

Harriet hoopt nog steeds.

Emma voelt zich zeker van haar plan.

Dan komt het moment dat meneer Elton een huwelijksaanzoek doet.

Hij staat voor Emma in de kamer en zegt dat hij van haar houdt.

Maar niet aan Harriet.

Hij vraagt Emma zelf!

Emma is verbijsterd.

Ze had nooit gedacht dat meneer Elton op haar verliefd was.

Ze kijkt hem aan en zegt: "Ik kan alleen maar vrienden zijn." Meneer Elton is beledigd.

Hij zegt dat hij niet begrijpt waarom ze hem heeft aangemoedigd.

Emma zegt dat ze dat niet heeft gedaan.

Meneer Elton gelooft haar niet.

Hij vertrekt kort daarna naar Bath.

Harriet is verdrietig als ze hoort wat er is gebeurd.

Emma troost haar en zegt dat meneer Elton gewoon niet goed genoeg was.

Emma beseft dat ze een fout heeft gemaakt.

Maar ze geeft zichzelf niet helemaal de schuld.

Ze denkt dat meneer Elton haar verkeerd heeft begrepen.

Harriet huilt en Emma houdt haar hand vast.

Emma zegt dat er vast een betere man komt.

Harriet knikt maar zegt weinig.

Emma leert dat haar matchmaking niet zo eenvoudig is als ze dacht.

Ze voelt zich ongemakkelijk maar zegt niets tegen Harriet.

Even later komt er een nieuwe man in het dorp: Frank Churchill.

Hij is de zoon van meneer Weston uit een eerder huwelijk.

Hij is knap, charmant en vrolijk.

Iedereen is enthousiast.

Emma ziet hem bij de Westons en voelt zich meteen aangetrokken.

Ze beginnen te flirten.

Frank lacht naar haar en zegt aardige dingen.

Emma lacht terug.

Frank lijkt haar ook leuk te vinden.

Ze gaan samen naar een feest en dansen met elkaar.

Emma denkt dat Frank misschien wel de ware voor haar is.

Ze voelt zich blij en belangrijk.

Maar meneer Knightley is niet onder de indruk.

Hij ziet Frank dansen met Emma en schudt zijn hoofd.

Later neemt hij Emma apart en zegt: "Wees voorzichtig.

Hij is oppervlakkig." Emma luistert niet naar hem.

Ze is te blij met de aandacht.

Frank danst weer met haar en Emma lacht.

Meneer Knightley kijkt toe en zegt niets meer.

Emma denkt dat hij jaloers is.

Ze voelt zich gevleid.

Maar ze weet niet wat er echt gebeurt.

Ze is te druk met Frank om goed op te letten.

Jane Fairfax komt terug naar Highbury en woont bij haar tante, juffrouw Bates, die erg arm is.

Jane is mooi en getalenteerd en ze speelt prachtig piano.

Emma ziet haar meteen en voelt iets kouds in haar maag.

Jane is altijd het middelpunt van aandacht, en dat kan Emma slecht verdragen.

Frank Churchill lijkt ook veel belangstelling te hebben voor Jane.

Hij gaat naast haar staan en praat lang met haar.

Emma kijkt toe en let op elk woord dat hij zegt.

Ze begrijpt niet goed wat er gebeurt.

Ze denkt dat Frank gewoon vriendelijk is.

Maar er is iets geheimzinnigs aan de manier waarop Frank en Jane met elkaar omgaan.

Ze kijken elkaar kort aan en zeggen dan niets meer.

Emma probeert het weg te lachen, maar ze blijft het vreemd vinden.

Frank is vriendelijk tegen Jane, maar ook weer niet te vriendelijk.

Jane zelf is stil en beleefd en zegt weinig terug.

Emma merkt dat ze daar niet goed tegen kan.

Ze is jaloers, al wil ze dat niet toegeven.

Ze zegt tegen zichzelf dat Jane gewoon een nicht van juffrouw Bates is.

Toch blijft het knagen.

Frank zoekt Jane niet op, maar hij let wel op haar.

En Jane kijkt naar hem als hij het niet ziet.

Emma ziet het wel.

Ze weet alleen niet wat ze ermee moet.

Ze laat het liggen en denkt er niet te veel over na.

Op een dag organiseert Emma een picknick op Box Hill, een heuvel in de buurt.

Het is een mooie zomerdag en iedereen is vrolijk.

De dames zitten op het gras en de heren lopen rond.

Frank is ook van de partij.

Tijdens de picknick gedraagt Frank zich vreemd.

Hij maakt grapjes die niet grappig zijn en hij plaagt Emma waar anderen bij zijn.

Emma voelt zich ongemakkelijk en kijkt de andere kant op.

Dan zegt Frank iets onaardigs tegen juffrouw Bates.

Juffrouw Bates is een lieve, oude vrouw die altijd vriendelijk is, en Frank maakt een kwetsende opmerking over haar.

Emma lacht mee, maar ze voelt dat het niet goed is.

Meneer Knightley ziet het ook.

Hij is woedend.

Meneer Knightley zegt niets op dat moment, maar zijn gezicht staat strak.

Later neemt hij Emma apart en zegt dat ze verkeerd heeft gehandeld.

Hij zegt dat ze juffrouw Bates had moeten verdedigen.

Emma schaamt zich diep.

Ze beseft dat ze te veel bezig was met zichzelf en niet genoeg met anderen.

Ze zegt weinig terug, want ze weet dat hij gelijk heeft.

Die avond denkt ze lang na over wat er is gebeurd.

Ze ziet hoe juffrouw Bates altijd vriendelijk is voor iedereen.

Ze ziet ook hoe zijzelf heeft gelachen om een kwetsende opmerking.

Ze neemt zich voor om beter op te letten.

Maar het gevoel van schaamte blijft nog dagen hangen.

Na de picknick verandert alles.

Frank Churchill vertrekt plotseling naar zijn tante, die ziek is.

Hij zegt gedag en is snel weg.

Emma vindt het vreemd, maar ze denkt dat het door de zieke tante komt.

Kort daarna komt er groot nieuws: Frank en Jane Fairfax zijn al maanden verloofd.

Ze hebben het geheim gehouden.

Emma hoort het van anderen en kan het eerst niet geloven.

Ze is geschokt.

Ze beseft dat Frank nooit verliefd op haar was.

Al die tijd was hij alleen maar vriendelijk om zijn verloving met Jane te verbergen.

Emma voelt zich dom en gebruikt.

Emma zit alleen in haar kamer en gaat alles nog eens na.

Ze ziet de blikken tussen Frank en Jane weer voor zich.

Ze hoort de woorden die hij tegen Jane zei en de stiltes daarna.

Ze realiseert zich dat ze zichzelf heeft wijsgemaakt dat Frank haar leuk vond.

Ze heeft niet goed opgelet.

Ze heeft alleen gezien wat ze wilde zien.

Ze schaamt zich opnieuw, maar nu om iets anders.

Ze was zo zeker van zichzelf en ze had het helemaal mis.

Ze weet niet goed wat ze nu moet zeggen tegen Jane of tegen de anderen.

Ze blijft even stil zitten en laat het tot zich doordringen.

Dan staat ze op en probeert zich groot te houden.

Emma zit in de kamer en Harriet komt binnen met een rode wang en een snelle adem.

Harriet gaat zitten en kijkt naar de grond.

Ze zegt zacht dat ze iets moet vertellen.

Emma legt haar boek weg en vraagt wat er is.

Harriet zegt dat ze verliefd is geworden op meneer Knightley.

Emma voelt een koude schok in haar buik en ze blijft even stil.

Ze ziet meteen dat Harriet jong en mooi is en dat meneer Knightley altijd veel tijd met haar heeft doorgebracht.

Emma hoort zichzelf iets vriendelijks zeggen, maar haar stem klinkt hoog en dun.

Ze kijkt naar Harriets gezicht en voelt iets dat ze niet eerder zo sterk had gevoeld.

Emma beseft dat ze zelf van meneer Knightley houdt en dat ze hem niet wil delen met Harriet.

Ze is jaloers en bang en ze kan niet meer rustig zitten.

Ze denkt aan alle jaren dat ze hem alleen als een vriend zag en ze schaamt zich dat ze zo blind is geweest.

Ze is bang dat ze te laat is en dat Harriet nu voor haar staat.

Ze probeert kalm te blijven, maar haar handen trillen een beetje.

Harriet ziet niet wat er in Emma gebeurt en praat door over meneer Knightley.

Emma knikt en zegt weinig terug.

Ze voelt dat ze iets moet doen, maar ze weet niet wat.

De volgende dag is Emma nog steeds in de war en ze weet niet wat ze moet doen.

Ze probeert Harriet op andere gedachten te brengen en ze zegt dat meneer Knightley misschien niet verliefd is.

Harriet luistert maar half en ze laat zich niet makkelijk ompraten.

Emma merkt dat haar woorden niet goed aankomen en dat maakt haar nog onrustiger.

Ze loopt door het huis en ze kijkt steeds uit het raam.

Ze hoopt dat meneer Knightley komt, maar ze is ook bang voor wat hij zal zeggen.

Ze oefent in haar hoofd wat ze tegen hem moet zeggen.

Toch lukt het niet om Harriet echt te laten twijfelen.

Dan komt meneer Knightley naar Emma toe en hij gaat rustig bij haar zitten.

Hij zegt dat hij van haar houdt en dat hij dat altijd al heeft gedaan.

Hij vertelt dat hij dacht dat ze nooit serieus zou worden en dat hij daarom al die tijd zijn gevoelens voor zich hield.

Emma is eerst verrast en dan heel blij en ze voelt haar gezicht warm worden.

Ze zegt dat ze ook van hem houdt en dat ze het nu pas goed beseft.

Ze omhelzen elkaar en blijven even stil bij elkaar zitten.

Meneer Knightley lacht en zegt dat hij blij is dat ze eindelijk luistert.

Emma lacht terug en ze voelt zich lichter dan ze in dagen heeft gedaan.

Later blijkt dat Harriet toch nog gevoelens heeft voor meneer Martin, de boer die ze eerder had afgewezen.

Harriet vertelt het voorzichtig en ze is bang dat Emma het niet goed vindt.

Emma zegt dat ze blij is voor Harriet en dat ze haar niet meer zal sturen.

Harriet en meneer Martin trouwen uiteindelijk met elkaar en Harriet straalt op de dag van het huwelijk.

Emma ziet dat Harriet gelukkig is en ze voelt dat ze haar les heeft geleerd.

Ze zegt tegen Harriet dat ze het goed heeft gedaan.

Harriet lacht en bedankt Emma voor alles.

Emma is opgelucht en blij voor haar vriendin.

Aan het einde van het boek trouwt Emma met meneer Knightley en ze verhuizen naar Donwell Abbey, dicht bij Highbury.

Emma wil haar vader kunnen blijven bezoeken en daarom kiezen ze een huis dat niet te ver weg is.

Emma is veranderd en ze is niet meer de zelfverzekerde matchmaker die ze was.

Ze heeft geleerd dat ze niet alles kan controleren en dat ze moet luisteren naar de mensen om haar heen.

Ze is volwassener geworden en ze merkt dat ze rustiger is dan vroeger.

Meneer Knightley is trots op haar en hij zegt dat vaak tegen haar.

Emma is gelukkig en ze voelt dat ze haar eigen hart heeft gevonden.

Ze kijkt naar meneer Knightley en ze weet dat ze nu echt thuis is.

Emma staat niet als een perfecte heldin in dit verhaal.

Ze maakt fouten en is soms arrogant.

Ze kwetst mensen met haar woorden.

Maar ze leert van haar fouten.

Jane Austen laat zien dat liefde niet iets is wat je kunt plannen.

Je kunt mensen niet zomaar aan elkaar koppelen.

Ieder mens heeft eigen gevoelens en eigen keuzes.

Emma dacht dat ze alles wist.

Maar ze moest eerst zichzelf leren kennen.

Die les geldt vandaag nog steeds.

We denken allemaal wel eens dat we het beter weten.

Maar echte wijsheid komt van luisteren.

En van nederig zijn.

Emma ontdekt dat ze niet alles kan controleren.

Ze leert te luisteren naar de mensen om haar heen.

Daardoor wordt ze volwassener.

Ze is niet meer de zelfverzekerde matchmaker van vroeger.

Ze heeft haar eigen hart gevonden.

En dat maakt haar gelukkig.

Emma is een boek over groei.

Het gaat over een jonge vrouw die denkt dat ze volwassen is, maar die nog veel moet leren.

Het gaat over vriendschap, over familie en over de moed om je eigen fouten toe te geven.

Jane Austen schreef het boek in een tijd dat vrouwen weinig rechten hadden, maar Emma is een sterke vrouw die haar eigen keuzes maakt.

Ze is niet perfect, maar ze is echt.

En dat maakt haar zo herkenbaar.

Als je dit boek leest of luistert, zul je jezelf soms in Emma herkennen.

En je zult lachen om haar domme acties, maar ook met haar meevoelen als ze haar lesje leert.

Ik hoop dat je genoten hebt van dit verhaal.

Wil je meer oefenen met Nederlands?

Ga dan naar dutchfluency.com slash transcripts.

Daar kun je de tekst van deze aflevering lezen en op woorden tikken om de vertaling te zien.